Hafız Hakkı Paşa Hayatı Ve Eserleri (Mustafa Birol Ülker)

Tarih: 06/05/2018   /   Toplam Yorum 0   / Yazar Adı:      /   Okunma 5264

Osmanlı Ordusunda Balkan ve I. Dünya savaşlarında önemli vazifeler yapmış olan Hafız Hakkı Paşa, Enver Paşa'nın Harbiye Mektebi'nden sınıf arkadaşıydı. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nde beraber görev yapmışlar, İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra da Resneli Niyazi Bey'le birlikte hürriyet kahramanı olarak anılmışlardır. Beşinci Murad'ın oğlu Selâhaddin Efendi'nin kızı Behiye Sultan'la evlenen Hafız Hakkı Paşa, Enver Paşa gibi saraya damat olmuştur. (M.B.Ü)


Bu makale Müteferrika dergisi Yaz 2008, Sayı: 33'de yayınlanmış, yazarın izniyle sitemize konulmuştur.

 

Osmanlı Ordusunda Balkan ve I. Dünya savaşlarında önemli vazifeler yapmış olan Hafız Hakkı Paşa, Enver Paşa'nın Harbiye Mektebi'nden sınıf arkadaşıydı. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nde beraber görev yapmışlar, İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra da Resneli Niyazi Bey'le birlikte hürriyet kahramanı olarak anılmışlardır. Beşinci Murad'ın oğlu Selâhaddin Efendi'nin kızı Behiye Sultan'la evlenen Hafız Hakkı Paşa, Enver Paşa gibi saraya damat olmuştur.

 

Hayatı  

1879 yılında Manastır'da doğdu. Asıl ismi İsmail Hakkı'dır. Küçük yaşlardayken ailesi ile birlikte Siroz ve Köprülü'de bulundu. Bu dönemde hafız oldu. Bundan dolayı Hafız Hakkı olarak meşhur olmuştur.

Süvari mülazım-ı evveli Hacı Halil Efendi'nin oğludur, ilk tahsilini Siroz ve Köprülü'de yaptı. Manastır Askeri Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra İstanbul'a giderek Harbiye Mektebi'ne girdi. 1902'de sınıf birincisi olarak erkân-ı harb yüzbaşısı rütbesiyle mezun oldu. Manastır ve Selanik bölgelerinde vazife yaptı. Özellikle Bulgar çetelerinin takip edilmesinde ve çete mensuplarının yakalanmasmda başarı gösterdi. 1904'te kolağalığına, 1908'de binbaşılığa yükseldi. Önce Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Dördüncü Şubesine daha sonra Viyana askeri ataşeliğine atandı, 31 Mart Olayı'nda Viyana'dan Selanik'e gelerek Hareket Ordusu'na katıldı. 1910'da Erkân-ı Harbiye-i Umumiye 3, Şubesine, 1911 'de 1. Kolordu Erkân-ı Harbiye-i ikinci reisliğine ge­tirildi. Balkan Savaşı'nda Çatalca savunmasında gösterdiği başarı üzerine yar­baylığa (kaymakam) yükseltildi. Erkân-ı Harbiye-i Umumiye ikinci reisliği göre­vindeyken 7 Aralık 1914'te albaylığa (miralay) terfi ederek Kafkas cephesindeki 10. Kolordu Komutanlığına atandı. Bu kolordunun komutanı olarak katıldığı Sa­rıkamış harekâtından sonra tuğgeneralliğe (mirliva) yükseltilerek Hasan İzzet Paşa'nın yerine Ocak 1915'te 3. Ordu Komutanlığına atandı. Hafız Hakkı Paşa Hasankale'de yakalandığı tifüs hastalığından dolayı 12 Şubat 1915'te Erzurum'da vefat etti ve Kars kapısı dışındaki şehitliğe defnedildi. Mert, güzel sözlü iyi bir asker olarak tanınmıştı.[1]

Başkumandan Vekili Enver Paşa, 3. Ordu Komutam Hafız Hakkı Paşa'nın vazifesi başında hastalanarak vefat ettiğini Ordu kumandanlıklarına bir tamimle duyurdu. Gönderdiği tamimde gayretli, çalışkan, vazifesine ve vatanına bağlı bir asker olan arkadaşı Hafız Hakkı Paşa'nın vefatının Osmanlı Ordusu için büyük bir kayıp olduğunu söyleyen Enver Paşa, askerleri tarafından çok sevilen Hakkı Paşa en verimli çağında vefat etmesinden duyduğu üzüntüyü dile getiriyor ve bütün birliklerde Hafız Hakkı Paşa için Yâsin-i Şerif okunarak ruhuna hediye edilmesini tavsiye ediyordu.[2]

 

ESERLERİ

Şûrây-ı Ümmet ve Tanın gazetelerine Vicdanî takma adıyla makaleler yazan Hafız Hakkı Paşa'nın Şanlı Asker (1. baskı İstanbul, 1912, ve -2. baskı İstanbul 1915/1330) adlı eseri Mehmed Açıkgözoğlu tarafından 1975'te yeni harflerle neşredilmiştir. Diğer kitabı Bozgun (İstanbul, 1914 / 1330), Hayat Tarih Mecmuası'nın eki olarak verilmiş (sayı: 8. Eylül 1972), ayrıca Tercüman 1001 Temel Eser İlim Heyeti tarafından aynı seriden yayımlanmıştır (Bozgun, İst., tarihsiz).

 

BOZGUN

Hafız Hakkı Paşa'nın Balkan Savaşları üzerine yazdığı Bozgun adlı eseri yalnızca ordunun nasıl yenildiğine, bozulduğuna ve çöktüğüne dair tespitlerde bulunmakla kalmıyor, getirdiği tekliflerle gelecekte benzer olaylarla karşılaşıldığı takdirde nasıl davranılması gerektiğini ortaya koyuyordu. Karadağ'ın 8 Ekim 1912'de Osmanlı Devletine savaş ilan etmesi ile başlayan Balkan Savaşları, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan'ın da savaşa girip Osmanlı Devleti karşısında yer almasıyla iyice büyümüş ve ayaklanan güçler bütün cephelerde ilerlemeye başlamışlardı. Daha savaş başlamadan önce yapılan zincirleme askeri ve siyasi hatalar yüzünden Osmanlı Ordusu çok zayıf bir durumdaydı. İttihatçıların orduya bulaştırdıkları siyaset öyle ileri bir seviyeye çıkmıştı ki ittihatçı subaylar "Başkumandan Nazım Paşa ittihatçı değil, öyleyse başarılı olmasın" diyor ve savaşmıyorlardı. Zaten silah ve cephane eksikliğinin yanı sıra özellikle terhislerden dolayı talimli asker sıkıntısı çeken ordu, Bulgarlara karşı önce Kırcaali'de daha sonra da Kırklareli ve Lüleburgaz muharebelerinde yenilmişti. Düşman Çatalca'ya doğru ilerlemiş ve Yunanlılar Selanik'e girmişti. Kasım 1912'de ise cephelerimiz tamamen çökmüş durumdaydı. Yalnız Yanya, İşkodra-ve Edirne kahramanca direniyordu.[3]

Hafız Hakkı Paşa, Bozgun adlı eserinde. Balkan Savaşları'nda kaybettiğimiz ve Osmanlı İmparatorluğu'nun en gözde toprağı olan Rumeli ile ilgili düşüncelerini, "Güzel Rumeli'nin acı ve ateşli hâtıraları bana yavrusu çalman bir kartal şefkati ve hırçınlığı veriyor. Altın mehtaplar, gümüş çağlayanlar, zümrüt ormanlar, güzel göller, çiçekler, şakıyan bülbüller, cıvıldayan kuşlar, bana hep Türklüğün sevgili Rumeli’sini acı acı düşündürüyor. Artık benim için şafaklar kan, davul sesi inilti, musiki feryattır. Artık benim için hayatın yegâne emeli ve biricik gayesi ordunun namusuna sürülen kara lekeyi silmek ve inleyen esir kardeşlerimin bir gün imdadına yetişmektir" demek suretiyle şairane bir şekilde anlatmakla kalmıyor, diğer taraftan da yaşanan bozguna ve kokuşmuşluğa çözüm yollarını da sunuyordu. Hakkı Paşa, Türk askerinin savaş meydanlarından tekrar zaferlerle dönmesi için tavsiyelerde bulunuyordu.[4]

 

ŞANLI ASKER

Hafız Hakkı Paşa, "Şanlı Asker" isimli diğer eserinde ise, askerin savaş mey­danlarından zaferlerle dönebilmesi için fedakârlık, vatan sevgisi, Allah korkusu ve iman kuvveti gibi manevi hususları öne sürdüğü şartların başında dile getirmekte, "Allah'ını bilmeyen, köyünün hududundan gafil bulunacak kadar vatan dâvasından kopmuş bulunan, dini, imam ancak babadan miras kalmış bir gölge­den ibaret kalan insanlar için bugünkü harplerde bozgunluk mutlaktır" demekte­dir. Hakkı Paşa ayrıca "Subay, milletin taptığı yüksek ülküye herkesten kuvvetli bir iman ile sarılmış olmalıdır ki, eline geçecek çürük kalplere azim ve metanet kazandırabilsin" diye düşünmektedir.

"Asker! Sen de o büyük ve şanlı babanın oğlusun. Sende de O arslan yüreği yardır. Düşmanın şarapnel ateşine ve kurşun yağmuruna aldırma ve subayının ar­kasından daima ileri git. Varsın kardeşin şehit olsun, subayın şehit olsun. Onlar düştükçe sen daha ileri koş. Ne kadar ileri gidersen, o kadar düşenlerin de intika­mım alırsın, ileri, daima ileri koş ki zafer, şan ve şehâdet hep oradadır. Sen böy­le ileri koşarsan ruhları göklerden sana bakan ecdadının, arkandan bakan milleti­nin yüzü güler, sevgili vatanın şenlenir" sözleriyle iyice çözülmüş olan eski za­ferlerini arayan Osmanlı Ordusu'ndaki askerlere nasihat vermektedir.[5]

 

SARIKAMIŞ GÜNLÜĞÜ

Hafız Hakkı Paşa, 1914'te Miralay (Albay) rütbesiyle Kafkas cephesindeki 10. Kolordu Komutanlığı'na atanmasından sonra bu kolordunun komutam olarak Sarıkamış harekâtına katılmış ve Mirliva (Tuğgeneralliğe) yükseltilerek Hasan İzzet Paşa'nın yerine Ocak 1915'te 3. Ordu Komutanlığına getirilmiştir. Hafız Hakkı Paşa'nın son görevi büyük bir hüsranla neticelenen Sarıkamış harekâtı olup, harekât sırasında hastalanarak şehit olmuştur. Hakkı Paşa'nın bilinmeyen bir eseri de bu harekât ile ilgilidir. Tek nüsha olan Sarıkamış Günlüğü Murat Bardakçı'nın özel kütüphanesindedir. [6]

Sn. Bardakçı Sarıkamış Günlüğü hakkında şu bilgileri vermektedir;

"Hafız Hakkı Paşa'nın Osmanoğlu ailesi vasıtasıyla bana intikal eden günlük­leri, 1915'in 12 Ocak günü yazılan satırlarla nihayete eriyor, zira Paşa, o tarihten itibaren kendisini ölüme götürecek olan hastalığın pençesine düşmüş bulunuyor. Hafız Hakkı Paşa'nın günlüklerinden Birinci Dünya Savaşı'na girişimizin ve Sa­rıkamış Harekâtı'nın öncesi ile sonrasının anlatıldığı bazı bölümlerinde şunlar geçmektedir;

 

KASIM 1914: Mateessüf, sabah, donanmamızın düşman donanmasıyla harbe tutuştuğu haberi geldi ve hemen alman erkân-ı harbiyyesi (genelkurmayı) ile temas edildi. Mezkur erkân-ı harbiyyenin bizden şunları istediğini anladık:

- Hemen, Karadeniz'de hareket. - Mısır istikametinde mümkün mertebe çabuk ilerlemek.

- Cihad-ı mukaddes (kutsal savaş) ilân etmek. Ben, bunların üçünü de saçma addediyorum fakat ne yapayım? Madem ki müttefik? Dik Alman kafasına lâf anlatmak da kabil değil. Bir kerre de harp başlamış! Artık olacak! Harp nasıl başladı: Donanma kumandanına şöyle bir emir hazırlanmış idi: 'Rus donanmasını mahvederek Karadeniz'de hâkimiyet kazanınız'. Bu emir, benim kasamda duruyordu.

 

Ancak icabında ve zamanında verilecekti. Bizim hareketimizden evvel, Nazır (Harbiye Nazın Enver Paşa) emri istedi. 'Şuson'a (Alman amirali) vereceğim. Kapalı bir zarf içinde. Lazım olduğu zaman emri aç! diyeceğim' dedi. Ben şüphelendim, rica ettim, dinlemedi. Halbuki, iş büsbütün başka türlü imiş ve Şuson kendisi Alman kafasıyla, yapmış, etmiş, bizi vakitsiz bir harbe sürüklemiş. Bundan sonra artık vaziyeti selâmete çıkarmak için canla-başla çalışmak lâzım.

 

ARALIK 1914: Hastaların yemekleri ve hâli bir türlü düzelemiyor. Bugün yine birçok adam dövdüm ve derken yine bir felâket karşısında bulundum: Hastahane yanında bir hasta nefer, titrek ayaklarıyla matarasını doldurmaya gidiyor! Sordum:

- Niçin gidiyorsun?

- Ne yapayım efendim, para ile su satıyorlar. Benim param yok!

-  Kim satıyor? ...kim? -Hademe.

-  Haydi göster.

Yürüdük. Zavallı, canlı cenaze gibi. Hastahaneden ahıra girdik. Yine iki ölü vardı.

İçeride bir telâş. Su değil, ekmek satılıyordu, iri yan bir çavuş. 60 para, beş kuruşa ekmek satıyordu. Öldüresiye vurdum. Taşla kafasını ezdim. Firara koyul­du (kaçmaya çalıştı). Yanımdaki mülâzım (teğmen) Küçük Münir yetişti, herifi altına aldı. Bir kasatura buldum, kafasını gözünü parçaladım.

10 OCAK 1915; Hava güzel, ben hastayım. Derece-i hararetim (ateşim) 37,5. Her tarafım ağrıyor. Vaziyet yine sakin. ...Yaralılara maaşlarına mahsuben 10 ku­ruş verdirdim.... yaralı çavuşların Erzurum'a şevkini emrettim. [7]

 

 Not: Bu makalenin hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen Yrd. Doç. Dr. Erhan Afyoncu ile Oğuz Kallek'e teşekkür ederim.

 

Mustafa Birol Ülker 

TDV İSAM Kütüphane Ve Dökümantasyon Müdürü

 

 

Editörün notu:  Bu Makale Kitabîyat Dergisi Yaz 2008-1 Müteferrika Yaz 2008, Sayı: 33'de yayınlanmış, yazarının izniyle sitemize konulmuştur.

 

 



[1] "Merhum Hafız Hakla Paşa", Harb Mecmuası, sayı: 1. Teşrinisani 1331, sayfa 11.; Fahrettin Öz-toprak, "Hafız Hakkı Paşa 1879-1915", Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi, sayı: 238 (Ekim-2006) s. 40-41; İsmet Görgülü, On Yıllık Harbin Kadrosu 1913-1922: Balkan-Birinci Dünya ve İstiklâl Harbi, TTK, Ankara 1993, s. 18, 25, 53, 107, 108,110; Birinci Dünya Harbi'nde Türk Harbi: Kafkas Cephesi 3'ncü Ordu Harekâtı, c.n/Birinci Kitap, An¬kara, 1993, s. 341, 564-565; "Hâfiz Hakkı Pasa", Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi-, cilt: I, İstanbul 1999, s. 505; Türk Ansiklopedisi. XVIII, Ankara 1970, s. 304-305; İbrahim Alâettin Gövsa, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, Yedigün Neşriyat, basım yeri yok, tarihsiz, s. 160; İbrahim Alaettin Gövsa, Resimli Yeni Lügat ve Ansiklopedi, cilt: H, tarihsiz, s. 1025;

[2] Harb Mecmuası, sayı:2. Kanunuevvel 1331, s.30.

[3] Cevdet Küçük, "Balkan Savaşı", Türkiye Diyanet Vakfı islâm Ansiklopedisi, V, 1992, 23-25.

[4] Hafız Hakkı Paşa, Bozgun, Baskıya Hazırlayan: Tercüman -1001 Temel Eser İlim Heyeti, İstan­bul, talihsiz.

[5] 5 Hafız Hakkı Paşa, Şanlı Asker (Ali Çavuş), Neşre Hazırlayan: Mehmed Açıkgözoğlu, Bedir Yayınevi, İstanbul 1975;

[6] Mustafa Birol Ülker, "Sarıkamış Kumandanı Hafız Hakkı Paşa", Hürriyet Tarih, 29 Eylül 2004, 18-19.

[7] Murat Bardakçı, Hürriyet, 26 Aralık 2004 Pazar, [http://webarsiv.huiriyet.com.tr/2004/12/26/575300.asp]


  5264 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atatürk ve Enver Paşa (İsmail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 Çanakkale Savaşı Sonrasında Mezarlıklar İle İlgili Ortaya Çıkan Sorunlar Ve Yapılan Tartışmalar (Burhan Sayılır)

03/07/2018 - 04:23 Arşiv Belgelerinde Lâpseki (1915 - 1922) (Hüseyin Arabacı)

24/05/2018 - 04:02 Yarımada’daki Ateşkes: 24 Mayıs 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali Özkan)

20/05/2018 - 08:02 Çanakkale Savaşı Siperin Ardı Vatan (Gürsel Göncü - Şahin Aldoğan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklarım : Cemal Paşa’yı Yüceltme Amacıyla Yazılmış Bir Risale (Nevzat Artuç)

06/05/2018 - 20:14 Hafız Hakkı Paşa Hayatı Ve Eserleri (Mustafa Birol Ülker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Seddülbahir Savunmasının İlk Üç Günü (Burhan Sayılır)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yarımadası Çıkarmaları Üzerine Taktik Yaklaşımlar (Bülend Özen)

18/04/2018 - 10:58 Çanakkale Savaşı Esnasında Çekildiği İddia Edilen Bir Fotoğraf Hakkında (Erhan Çifçi)

13/04/2018 - 05:58 “Büyük Stratejisizlik”ten Sahadaki Gerçekliklere, Gazze,Birüssebi ve Kudüs’ün Kaybı (Bülend Özen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart Günü Dardanos Şehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci Dünya Savaşı nda İstanbul a Yapılan Hava Saldırıları (Emin Kurt - Mesut Güvenbaş)

31/03/2018 - 15:41 Kısa Birinci Dünya Savaşı Tarihi (İlkin Başar Özal)

29/03/2018 - 09:02 Boğaz’ın Fedaileri "Çanakkale Boğazı Tahkimatları ve Çanakkale Boğaz Muharebeleri’nde Türk Topçusu" adlı kitapların tanıtımı (Bayram Akgün)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Savaşı (İlkin Başar Özal)

20/03/2018 - 17:57 Londra’nın Savaş Planları: 1906 Taba Krizi Ve Çanakkale (Yusuf Ali Özkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart Özel - Çanakkale Boğazı Savunmasında Kullanılan 240/35’lik Alman Krupp Kıyı Topunun Teknik Özellikleri (Bayram Akgün)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Gerçeğe- Çanakkale Savaşı’nda Bulutlar İçerisinde Kaybolduğu İddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Yılmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yiğitler Harmanı Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 2 (Bayram Akgün)

11/02/2018 - 12:02 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 1 (Bayram Akgün)

05/02/2018 - 05:38 İngilizlerin 1915 Yılı Strateji Değişikliği: Çanakkale, İngiliz Karar Vericiler İçin Bir Seçenek Haline Nasıl Geldi? (Yusuf Ali özkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine Müdafaası ve Fahreddin Paşa (Süleyman Beyoğlu)

20/01/2018 - 10:18 Düşman Çanakkale’yi Geçecek Olursa (Doç.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral Carden’in Çanakkale Boğazı Saldırı Planı Üzerine Bir Değerlendirme ( Bayram Akgün)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yarımadasında Kaybolan Şehitlik ve Anıtlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kudüs 100.Yıl Dosyaları

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 Üç Mermi İle Bir Defter - Çanakkale’de Yedek Subay Bir Mühendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomakların Çanakkale Ağıdı - Pesna (Ömer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Arıburnu Anzak Çıkarmasında 57.Alay’ın Conkbayırı’na İntikali – Yeniden Değerlendirme ( M. Şahin Aldoğan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles üzerinden bir inceleme: Churchill Çanakkale Savaşlarının tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması-Gazze Muharebeleri(1.Bölüm)(Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-Küçük Anafartalar Topları(Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Çanakkale Savaşı, Kara Savunması İçin Müstahkem Mevkii Top Desteği (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KûtulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)