├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

Tarih: 11/07/2017   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 5602

Sina cephesi'ndeki Osman─▒ birlikleri S├╝vey┼č kanal─▒ndaki trafi─či engellemek, ─░ngilizlerin can damarlar─▒ndan birini kesmek ┼č├Âyle dursun, sava┼čtan ├Ânceki s─▒n─▒rlar─▒na geri ├žekilmi┼čler, ─░ngilizler de Sina ├ç├Âl├╝ne raylar d├Â┼čeyerek, gerekli lojistik destekleri sa─člayaran Filistin kap─▒lar─▒na dayanm─▒┼člard─▒. Aral─▒k sonunda ve ba┼č─▒nda ─░ngiliz ve Anzak s├╝varileri Osmanl─▒lar─▒n iki ileri karakolu Magdaba ve Refah garnizonlar─▒n─▒ neredeyse birbirinin kopyas─▒ harek├ótla ortadan kald─▒rm─▒┼č, y├╝zlerce esir alm─▒┼člard─▒. Von Kress ─░ngilizlerin Mart ay─▒ndan itibaren art─▒k Filistin topraklar─▒na sald─▒racaklar─▒n─▒ biliyordu. Emri alt─▒ndaki birlikler ├çanakkale gazisi olan 3. ve 16.T├╝menlerdi. (T.Y)

Bu yaz─▒ Atlas Tarih Dergisi ┼×ubat-Mart 2017 Gazze Muharebeleri dosyas─▒ i├žerisinde yay─▒nlanm─▒┼č, edit├Ârden al─▒nan izinle sitemize konulmu┼čtur. Sava┼č─▒n ya┼čand─▒─č─▒ co─črafya hakk─▒nda bilgi veren ve b├Âlgenin foto─čraflar─▒n─▒ bizlerle payla┼čarak┬á destek olan ─░brahim Jaradah ve Dr. Ahmet K├ÂseÔÇÖye ├žok te┼čekk├╝r ederim (T.Y)

 

 4 Mart 1952 de 70 ya┼člar─▒nda bir gazi elinde dosyalarla Caddebostan'daki 292 No'lu kö┼čkün kap─▒s─▒n─▒ heyecanla çald─▒. Acaba eski komutan─▒ ne durumdayd─▒? ─░çeri buyur edildi─činde heyecanlanm─▒┼čt─▒. Ne mutlu ki çok sevdi─či komutan─▒ ya┼č─▒yordu.84 ya┼č─▒ndayd─▒. Di┼čleri dökülmü┼čtü gerçi. Sadece evin içinde gezebiliyordu. Birbirlerine ya┼članmayla ilgili latifeler yapt─▒lar. “Aziz komutan─▒m” diye söze girdi genç olan─▒. Zamanla isimlerinin unutulaca─č─▒n─▒ söyledi. “Bunun için ben sizin muharebelerinizi yazd─▒m. Kitap ┼čeklinde bast─▒raca─č─▒m. Yazd─▒klar─▒m hat─▒r─▒mda kalan ┼čeyler. Yanl─▒┼č olanlar─▒ söyleyiniz ki ben de düzelteyim.” Kumkale, Z─▒─č─▒ndere gibi Çanakkale Kara Muharebelerinin en deh┼četli dönemlerini, ya┼čam─▒┼č 3.Tümen gazileri olarak ya┼čad─▒klar─▒n─▒ konu┼čtular. S─▒ra Sina-Filistin cephesindeki o zorlu ko┼čullardaki çarp─▒┼čmalara gelmi┼čti. 31. Alay Komutan─▒ Emekli Albay ─░smail Hakk─▒ Koray alay─▒n─▒n topluca esir dü┼čtü─čü (┼×imdiki Filistin’in Gazze Yönetimi ile M─▒s─▒r aras─▒nda s─▒n─▒r kap─▒s─▒ olan)Refah’taki  Muharebe hakk─▒nda eski süvari üste─čmeni olan ┼×erif Güralp'in kendisine verdi─či notlar─▒n─▒ okurken “bize sald─▒ran piyade de─čil hecinsüvard─▒ (deve süvarisi) ” diye düzeltecekti. El Ari┼č'ten hareketle ─░ngilizler iki süvari tümeni ve bir hecinsüvar tümeniyle 9 Ocak 1917'de ┼čimdi de M─▒s─▒r'a aç─▒lan bir s─▒n─▒r kasabas─▒n─▒n oldu─ču Refah  mevzilerini t─▒pk─▒ daha önceki harekâtlar─▒nda oldu─ču gibi sarm─▒┼č , 31.Alay askerleri dayanmalar─▒na ra─čmen yard─▒m gelmedi─či için teslim olmak zorunda kalm─▒┼člard─▒. “E─čer A numaral─▒ alay ö─čleden evvel harekâta geçseydi” demi┼čtiEmekli Albay ─░smail Hakk─▒ bey.  “Refah dü┼čmez , Filistin'de ilk zaferi biz kazanm─▒┼č olurduk.”

 

Notlar─▒n─▒ düzelten ┼×erif Güralp yard─▒m meselesini net bir ┼čekilde hat─▒rl─▒yordu. Eski komutan─▒na o s─▒rada bundan bahsedip bahsetmedi─čini bilmiyoruz. Ancak Anzaklar ve ─░ngilizler Refah mevzilerinin sard─▒─č─▒nda t─▒pk─▒ birkaç sene önce Çanakkale Sava┼č─▒ -Kumkale muharebelerinde oldu─ču gibi yak─▒ndaki alaya do─čru dörtnala at─▒n─▒ sürüp yard─▒m isteyen oydu. Ancak bu kez laf─▒n─▒ dinletememi┼č, yard─▒m gitmemi┼č, 31. Alay göz göre üstün Anzak ve ─░ngiliz birlikleriyle ba┼čba┼ča b─▒rak─▒lm─▒┼č, teslim olmak zorunda kalm─▒┼č, Filistin'in kap─▒s─▒ 1917' ba┼člarken Ortado─ču'da genel stratejilerini de─či┼čtiren ─░ngilizlere aç─▒lm─▒┼čt─▒.

 

1917'ye girerken ─░ngilizlerin Stratejisi

 

Llyod George 'un Aral─▒k 1916'da ba┼čbakan olmas─▒ 1. Dünya Sava┼č─▒'nda ─░ngilizlerin stratejilerinde kökten de─či┼čikli─če neden olmu┼čtu. Çiçe─či burnunda ba┼čbakan, iki y─▒l önceki Çanakkale cephesi aç─▒l─▒rken benzer tart─▒┼čmalar─▒ ya┼čayan, Bat─▒c─▒lar-Do─čucular diye ayr─▒lan kabinede Bat─▒ cephesindeki sonu gelmez kay─▒plara son vermek için Almanlar─▒ en zay─▒f müttefikiyle vurmak dü┼čüncesindeydi. Bu “zay─▒f” kabul edilen müttefik de  tabi ki 1917'nin ba┼člar─▒nda hâlâ daha hat─▒r─▒ say─▒l─▒r derecede ─░ngiliz gücünün Ortado─ču'da tutulmas─▒na yol açan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuydu. 1916 sonlar─▒nda ─░ngilizler Ba─čdat için harekete geçerken Sina'dan ilerleyi┼člerini devam ettirmek Kudüs'ü ele geçirmek istiyorlard─▒. Böylelikle uzayan sava┼č için gerekli moral iki kadim ┼čehrin ele geçirilmesiyle sa─članacakt─▒. Ancak askerler Filistin ve di─čer Ortado─ču cephelerini tali olarak görüyor, as─▒l muharebelerin ─░sviçre'den Man┼č denizine kadar uzayan Bat─▒ cephesinde verilmesi gerekti─čini, burada kazan─▒lacak ba┼čar─▒larla Almanya'n─▒n çökece─čini ve sava┼č─▒n kazan─▒laca─č─▒n─▒ dü┼čünüyorlard─▒. Tarih boyunca Askeri Strateji ile politikac─▒lar─▒n ba┼č─▒ ço─ču zaman ho┼č olmam─▒┼čt─▒r. Politikac─▒lar─▒n sivillerle yak─▒n ileti┼čimde  olmalar─▒ndan dolay─▒ kay─▒plardan, sava┼č─▒n kördü─čüme dönü┼čmesinden, sosyal huzursuzluklardan daha fazla etkilenirler. ─░┼čte Ba┼čbakan Llyod George, ─░ngilizlerin Somme’da (420.000 ) , Frans─▒zlar─▒n Verdun’da (540.000), Ruslar─▒n do─ču Avrupa’da 1.400.000 kayb─▒na yolaçan Brosilov Taarruzu’ndan sonra acil bir zafere ihtiyac─▒ vard─▒. Bu arada unutulmamas─▒ gereken bir di─čer nokta da  sava┼č─▒n 1914’teki co┼čkusunun yerini 1917 ‘de b─▒kk─▒nl─▒k, hatta zaman zaman askeri isyanlara yol açacak derecede kaosa yol açmas─▒d─▒r. Özellikle g─▒da s─▒k─▒nt─▒s─▒ ve grevler ba┼čta olmak üzere tüm ülkeler sava┼č─▒n getirdi─či zorlu ko┼čullar─▒ iyiden iyiye hissetmeye ba┼člam─▒┼člard─▒. En ba┼čta etkilenen ülkelerin ba┼č─▒nda Rusya geliyordu. Büyük devrimin ayak sesleri 1917 de art─▒k iyiden iyiye hissedilmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Kolay zafer kazanabilecek tek yerler Osmanl─▒ cepheleri görülüyordu. Bugünkü siyasi retorikte de yer tutan Ba─čdat ve Kudüs ilk hedefti. Fransa’n─▒n Calais ┼čehrinde 26 ┼×ubat 1917’de yap─▒lan  ─░tilaf Devletleri heyetleri aras─▒nda yap─▒lan toplant─▒da müttefik ülkelerin ba─č─▒ms─▒z harekât yapabilece─či karar─▒ Ba┼čbakan Llyod George’un elini rahatlatt─▒─č─▒ söylenebilir. 

 

Halep Raporu

 

─░ngiliz Marksist Tarihçi Neil Faulkner'in ortaya koydu─ču bir belge önemli. Tam bu dönemde ─░ngiliz askeri istihbarat─▒ndan bir raporunda Britanya’n─▒n sava┼č amaçlar─▒ belirleniyor, ileriye yönelik tavsiyelerde bulunuluyordu.  (Avrupa’da stabilizasyon, ─░ngiliz donanmas─▒n─▒n üstünlü─čünün devam etmesi ve M─▒s─▒r, Hindistan ve Basra Körfezi’nin güvenli─či)  Almanya’n─▒n 1917 y─▒l─▒nda da yenilmeyece─či tahmin ediliyor, kaç─▒n─▒lmaz bir ┼čekilde ayr─▒ bar─▒┼č ihtimaline dikkat çekiliyordu. Almanya ile ayr─▒ yap─▒lacak bir bar─▒┼čta ilk iki amaç bundan etkilenmezken Almanya’n─▒n Ortado─ču’ya yönelmesi, özellikle Halep’i kontrol ederek Do─ču Anadolu ve Ortado─ču’yu kontrol edebilece─činin üzerinde duruluyordu. Buna imkan vermemek için Halep’in kuzeyindeki  Müslimiye istasyonuna kadar olan bölgenin kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒ gerekliydi. Söz konusu istasyon Toroslardan gelip Musul ve Ba─čdat’a devam eden hatla , Suriye’ye giden hatt─▒n ayr─▒ld─▒─č─▒ noktayd─▒.

 

10.Haçl─▒ Seferi

M─▒s─▒r merkezli seferi kuvvetin komutan─▒ General Murray Kanal savunmas─▒n─▒n M─▒s─▒r-Filistin s─▒n─▒r─▒nda kurulmas─▒ gerekti─čini belirtmi┼č, Sina çölündeki Osmanl─▒ garnizonlar─▒ etkisiz hale getirilerek, demiryolu ve su hatlar─▒ dö┼čenerek Filistin kap─▒lar─▒na dayanm─▒┼čt─▒. Çöl ┼čartlar─▒ndan sonra Filistin kap─▒lar─▒na dayanman─▒n moral aç─▒s─▒ndan çok etkili oldu─ču söylenebilir. Öte yandan Murray’─▒n M─▒s─▒r seferi Ordusu askerlerinin de hem dini , hem de tarihi aç─▒dan son derece önemli topraklara geldiklerinin fark─▒ndayd─▒lar. Askerlerin an─▒lar─▒nda hem ─░ncil’e , hem de özellikle Arslan Yürekli Richard’─▒n 3.Haçl─▒ seferine s─▒k s─▒k at─▒flar görülür. T─▒pk─▒ Çanakkale Seferindeki gibi Haçl─▒ seferi metaforu kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Kimi askerlere göre 10.Haçl─▒ seferinin e┼či─čindeydiler.  General Murray’─▒n en önemli sorunu altyap─▒ya verdi─či önemi emri alt─▒ndaki subay ve askerlerle ileti┼čime vermemesiydi. Emrindeki subaylar─▒n özellikle de Avustralya ve Yeni Zelanda kökenli süvari birliklerinin komutanlar─▒n─▒n büyük k─▒sm─▒ ile aras─▒ iyi de─čildi.

Gazze-Birüssebi aras─▒ndaki yakla┼č─▒k 40 km lik hatt─▒ tutan 1.Kuvvei Seferiye’nin komutan─▒  Alman Alman Albay Kress Von Kressenstein ti. (Bundan sonra Von Kress diyece─čiz) Birinci Dünya Sava┼č─▒'n─▒n ba┼člamas─▒yla birlikte Türkiye'de bulunan Alman subaylar içerisinde en etkin ki┼čilerden biri olan Von Kress'i konuyla ilgilenenler Çanakkale Bo─čaz─▒ önüne gele daha sonradan Yavuz ve Midilli ad─▒n─▒ alan SMS Goeben ve Breslau'nun içeri alma sürecinde Enver Pa┼ča'y─▒ ikna etmesinden hat─▒rlayacaklard─▒r. (An─▒lar─▒nda ileri sürdü─čü diyaloglar tart─▒┼čmal─▒ olmas─▒ ayr─▒ konu) Von Kress daha sava┼č ba┼člamadan önce Filistin'e atanm─▒┼č, sürekli ke┼čif gezileri yapm─▒┼č, bölgeyi çok iyi bilen bir subayd─▒. Ba┼čta 4.Ordu Komutan─▒ Cemal Pa┼ča olmak üzere Türk subaylar─▒ ile zaman zaman gerilimli anlar ya┼čad─▒─č─▒ olmu┼čtur. Söylemeye gerek yok, Von Kress Türkiye'de görev yapan bir çok Alman subay─▒ gibi öncelikle kendi ülkesinin menfaatini dü┼čünüyordu. Kanal harekât─▒n─▒n alt yap─▒s─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒ büyük ölçüde ona aittir. Ancak 1917'ye gelindi─činde Osmanl─▒ Ordusu Kanaldaki trafi─či engellemek, ─░ngilizlerin can damarlar─▒ndan birini kesmek ┼čöyle dursun, sava┼čtan önceki s─▒n─▒rlar─▒na geri çekilmi┼čler, ─░ngilizler de Sina Çölüne raylar dö┼čeyerek, gerekli lojistik destekleri sa─člayaran Filistin kap─▒lar─▒na dayanm─▒┼člard─▒. Aral─▒k sonunda ve ba┼č─▒nda ─░ngiliz ve Anzak süvarileri Osmanl─▒lar─▒n iki ileri karakolu Magdaba ve Refah garnizonlar─▒n─▒ neredeyse birbirinin kopyas─▒ harekâtla ortadan kald─▒rm─▒┼č, yüzlerce esir alm─▒┼člard─▒. Von Kress ─░ngilizlerin Mart ay─▒ndan itibaren art─▒k Filistin topraklar─▒na sald─▒racaklar─▒n─▒ biliyordu. Emri alt─▒ndaki birlikler Çanakkale gazisi olan 3. ve 16.Tümenlerdi.

─░ngilizler Mart 1917 ba┼č─▒nda Han Yunus’a sald─▒rm─▒┼č geri püskürtülseler de ertesi gün yeniden ele geçirmi┼člerdi. Kaç─▒n─▒lmaz sald─▒r─▒n─▒n habercisiydi bu. 22 Mart ta 4.Ordu Ba┼čkomutanl─▒─ča sundu─ču raporda ─░ngilizlerin yak─▒nda Gazze istikametinden taarruz harekât─▒na giri┼čeceklerinin beklendi─čini ve bu taarruz için ┼čimdiden Refah’ta en az iki tümenin topland─▒─č─▒n─▒ belirtiyor, Gazze müfrezesinin Birüssebi grubundan 125. Alayla( Çanakkale’de Ar─▒burnu cephesi K─▒rm─▒z─▒s─▒rt’ta görev yapan ve “Hücum Alay─▒” diye bilinen Binba┼č─▒ Rahmi Bey komutas─▒ndaki alay) ve Avusturya Macaristan Da─č Obüs Taburu ile takviye edildi─či bildiriyor, ayn─▒ zamanda ─░ngilizlerin sa─č kanad─▒na sald─▒rmay─▒ amaçlad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ çiziyordu. Görünü┼če bak─▒l─▒rsa Gazze Alman bir binba┼č─▒n─▒n komutas─▒nda Türk ve Arap piyadeleri ve Avusturya-Macaristan topçu askeri a─č─▒rl─▒kl─▒ yakla┼č─▒k 4000 ki┼čilik bir kuvvetle savunulacakt─▒.

 

Ad─▒ hep sava┼čla, ac─▒yla, abluka ile an─▒lan bar─▒┼ča hasret ┼čehir. Gazze

Gazze... Tarih boyunca bir çok sava┼ča sahne olmu┼č, ┼ču dönemde bile dört bir yan─▒ndan abluka alt─▒nda olan , Filistin halk─▒n─▒n ─░srail'e kar┼č─▒ direni┼činin sembol ┼čehri. Gazze o dönemde 40000 nüfuslu son derece önemli bir merkezdi. ─░ncil’de de ad─▒ geçen Gazze, Eski M─▒s─▒r’dan Hacl─▒ Seferlerine, Napolyon’a kadar bir çok askeri harekâta tan─▒kl─▒k etmi┼čti.  Çanakkale nas─▒l Anadolu’nun, ─░stanbul’un “kap─▒s─▒” olarak kabul edilmi┼čse  Napolyon’da seferi s─▒ras─▒nda buray─▒ “Asya’n─▒n kap─▒s─▒” olarak nitelemi┼čti. ┼×ehrin güney ve güneydo─čusundaki Türk resmi kay─▒tlar─▒nda Frenk ─░nciri olarak geçen , bugün de var olan, neredeyse adam boyundaki s─▒k ve dikenli yaprakl─▒ bitki do─čal bir savunma hatt─▒ olu┼čturuyordu.  T─▒pk─▒ Çanakkale Sava┼č─▒ Seddülbahir sektöründeki Alç─▒tepe gibi Ali Muntar tepesi de Gazze savunmas─▒n─▒n kilit bir noktas─▒yd─▒. Napolyon’un 1799 harekât─▒n─▒ Ali Muntar tepesinden yönetti─či belirtilir.

─░ngiliz plan─▒ temelde Magdaba ve Refah’a taarruz planlar─▒n─▒n hemen ayn─▒s─▒yd─▒. Gazze’nin deniz taraf─▒ kumluk alan oldu─ču için bat─▒dan sald─▒rmak mümkün de─čildi. Anzak süvarileri ┼čehri do─čusundan saracak, daha önce Çanakkale Sava┼č─▒’na kat─▒lm─▒┼č Galler bölgesine ait 53. Tümen ‘de Ali Muntar tepesine ç─▒kan s─▒rtlar─▒ hedefleyecek, tepeyi ve özellikle de tepede konu┼člu toplar─▒ ele geçirecekti. Ancak en kritik nokta El Ari┼č'e kadar gelebilen trenlerin lojistik deste─činin sadece 24 saatlik su ve erzak ihtiyac─▒n─▒ garanti edebilmesiydi. Süvarilerin atlar─▒n─▒n susuzlu─ča belli bir süreden sonra dayanabilmesi mümkün de─čildi. Hava kararmadan Gazze ele geçirilmeli, ┼čehirdeki su kaynaklar─▒na ula┼č─▒lmal─▒yd─▒.

─░ngiliz komuta kademesinde M─▒s─▒r Seferi Kuvvetler Komutan─▒ General Murray’─▒n dayal─▒ dö┼čeli lüx bir trende, cepheden bir hayli geride El-Ari┼č te idi. Gazze Vadisinin hemen gerisindeki Do─ču Gücü’nün komutan─▒ General Dobell ile  harekâta kat─▒lacak Anzak süvarilerinin ve 53.Tümeni komuta eden Chetwode ise birbirine çok yak─▒nd─▒ ve Gazze muharebesindeki geli┼čmelerden zaman─▒nda haberdar olamam─▒┼člard─▒. Seferin tarihçesini yazan 2. Dünya Sava┼č─▒'n─▒n ünlü ─░ngiliz generallerinden Wavell, M─▒s─▒r Seferi Kuvveti komutan─▒ Murray'─▒ cepheye çok uzak olmakla, Dobell ve Chetwode'u ise birbirlerine karargâhlar─▒ yak─▒n olup ileriyle haberle┼čmeyi sa─člayamad─▒klar─▒ için ele┼čtirir. 

Gazze sald─▒r─▒lar─▒ndan önce 4.Ordu Komutan─▒ Cemal Pa┼ča ile Von Kress aras─▒nda Türk resmi tarihinde bile ayr─▒nt─▒s─▒yla anlat─▒lan tart─▒┼čma dikkat çekicidir. Von Kress Gazze vadisinin gerisinde ┼×elale mevkiinde  konu┼članm─▒┼č 3 Tümen den olu┼čan birliklerin daha geriye Gazze-Birüssebi hatt─▒na çekilmesi gerekti─čini savunuyor ve ayn─▒ zamanda Çanakkale gazisi olan 125 Alay’─▒n da Gazze savunmas─▒na kat─▒lmas─▒n─▒ istiyordu. Cemal Pa┼ča bu alay─▒n verilmesine kar┼č─▒ ç─▒km─▒┼č, hatta Gazze deki birliklerin kuzey do─čuya çekilmesi gerekti─čini belirtmi┼čti. Kress buna itiraz etmi┼č, Gazze’den çekilmenin ordu üzerinde son derece olumsuz etki yapaca─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ çizmi┼čti. Plan─▒nda Cemame’de konu┼člu Çanakkale Gazisi 3.Tümen ve Tele┼č┼čeria da konu┼člu Çanakkale gazisi 16.Tümen ile ─░ngilizlerin sa─č kanad─▒na sald─▒rarak imha etme tasar─▒s─▒ vard─▒. Ancak Cemal Pa┼ča’n─▒n aksi yöndeki görü┼čleri üzerine “taraf─▒mdan yap─▒lan icraatlar─▒n bozulmas─▒nda ─▒srar buyurduklar─▒ takdirde beni bu mevkiiden alman─▒z─▒ sayg─▒yla arzederim” diye rest çekecekti . Cemal Pa┼ča Kress’in bu itiraz─▒ kar┼č─▒s─▒nda Çanakkale Gazisi 125.Alay’─▒ Gazze’ye göndermeye ve Gazze’yi bo┼čaltmamaya raz─▒ olmu┼čtu.

─░ngiliz birlikleri ve Anzak süvarileri Gazze’nin  5 mil güneyinde 40 metre derinlikte , yer yer 100 metre geni┼člikte olan Gazze vadisini 26 Mart 1917 sabaha kar┼č─▒ geçtiler. Yo─čun sis ilerlemeyi güçle┼čtiriyordu. Saat 09’a do─čru havan─▒n aç─▒lmas─▒yla süvarilerin hareketi ba┼člad─▒. Ayn─▒ zamanda Ali Muntar tepesi yo─čun topçu ate┼čine tutuldu. Tarihe 1. Gazze Muharebesi olarak geçen mücadele ba┼člam─▒┼čt─▒ art─▒k. Süvarilerin daha önce Magdaba ve Refah garnizonlar─▒na gerçekle┼čtirdikleri öldürücü sarma neredeyse saat 11’de tamamlanm─▒┼č , hatta bir k─▒sm─▒ ┼čehrin kuzeyinden denize kadar ilerlemi┼člerdi. ┼×ehir ö─čleye do─čru günümüzde de Filistin yönetiminin Gazze ┼čeridinin s─▒n─▒rlar─▒na uyan ┼čekilde üç bir yan─▒ndan sar─▒lm─▒┼čt─▒. 

Albay Von Kress zay─▒f Gazze garnizonunu savunan Alman Binba┼č─▒ Tiller'e çok güveniyordu. Cemal Pa┼ča ise sald─▒r─▒ ba┼člad─▒─č─▒nda Remle'de bulunan 53.Tümen Yarbay ┼×erif’in komutay─▒ devralmas─▒ için emir vermi┼čti. Pa┼čaya göre 3 alaydan olu┼čan bir garnizona bir Alman Binba┼č─▒'n─▒n komuta etmesi sak─▒ncal─▒yd─▒. Ancak 53.Tümen komuta heyeti  ak─▒l almaz bir tedbirsizlik eseri kendi birliklerinin bir hayli önünde  Gazze'ye do─čru  giderken Avustralyal─▒ süvarilerce Beyt-iHanun köyü civar─▒nda esir al─▒nacakt─▒. Kress an─▒lar─▒nda ba┼čtan beri istemedi─či bir komutan─▒n esir olmas─▒ndan dolay─▒ duydu─ču memnuniyetini gizlemez. “Gazze müdafaas─▒n─▒ o sevk ve idare etmi┼č olsayd─▒ ─░ngilizler için daha hay─▒rl─▒ olurdu!”

 

Özellikle 1.Gazze Muharebesi'nde do─čal savunma görevi gören, ─░ngilizlerin geçi┼čini sekteye u─čratan dikenli Frenk inciri bitkisinin günümüzdeki görünümü ( Below Photo: Cactus Hedge, played an important role in the defence of Gaza as a natural barrier )

 

 

 

 

 

Öte yandan ─░ngilizlerin 53.Tümen birlikleri de Ali Muntar’─▒ hedefleyen sald─▒r─▒lar─▒na ba┼člam─▒┼člard─▒. Plana göre Gazze do─črusundaki iki Türk tümeninin harekete geçmesi ve Gazze’ye sald─▒ran ─░ngilizleri denize do─čru sürmesi gerekiyordu. Ancak ne 3. Ne  de 16.Tümen saat 16’dan önce harekete geçememi┼člerdi. Von Kress Tele┼č┼čeria ‘daki karargâh─▒nda , Cemal Pa┼ča'n─▒n da Kudüs'teki karargâh─▒nda ne kadar stresli anlar ya┼čand─▒─č─▒ tahmin 

Gazze’dekiler ise kahramanca bir mücadele veriyorlard─▒. Kuzey’den ┼čehre giren, do─čudan da dikenli Frenk incirlerinin aras─▒ndan girmeye çal─▒┼čan Anzak ad─▒yla da an─▒lan ve ço─ču Çanakkale Sava┼č─▒'nda Ar─▒burnunda da çarp─▒┼čm─▒┼č Avustralyal─▒ ve Yeni Zelandal─▒ süvariler  ile gö─čüs gö─čüse bir mücadele ba┼člam─▒┼čt─▒. Gazze’nin ana caddesi olan Yafa (Günümüzdeki ad─▒yla Ömer Muhtar caddesi)  etraf─▒nda ┼čiddetli çarp─▒┼čmalar oluyordu. Günümüz ─░ngiliz tarihçileri bu mücadeleyi ─░srail’in Hamasla Gazze’deki çarp─▒┼čmalar─▒na benzetirler. Ali Muntar tepesi ─░ngilizlerin eline geçmi┼č , topçulara komuta eden Avusturyal─▒ (soyad─▒na bak─▒l─▒rsa belki de Polonyal─▒)  Yüzba┼č─▒ Von Truzschewski ölmü┼čtü. Çanakkale Gazisi 125.Alay’─▒n Gazze’de gösterdi─či kahramanl─▒─č─▒n ayr─▒ca alt─▒ çizilmelidir. Binba┼č─▒ Tiller Von Kress’e ak┼čama do─čru 16.45’te çekti─či telsiz mesaj─▒nda art─▒k Gazze’yi terketme emri verece─čini belirtiyordu. Birlikler zaman─▒nda ilerlemeye geçmemi┼č, ─░ngilizleri denize do─čru sürme plan─▒ suya dü┼čmü┼čtü. Bir avuç kahramanla direnen ┼čehir dü┼čmek üzereydi.

─░┼čte ne olduysa o s─▒rada oldu...

Harekât─▒ yöneten ─░ngiliz generalleri Dobell ve Chetwode Gazze’yi ku┼čatan tüm birliklere geri çekilme emri verdiler. (18.19 da) Vakit geç olmu┼č, plan i┼člememi┼čti. Atlar─▒n susuzlu─ču ciddi problemdi. Kuvvetli Türk ihtiyatlar─▒n─▒n ilk unsurlar─▒ görülmeye ba┼članm─▒┼čt─▒. Geri çekilmekten ba┼čka yol yoktu. Sahadaki baz─▒ komutanlardan itiraz gelse de emir kesindi. Sava┼č─▒ daha geriden takip eden General Murray , iki sene önce General Hamilton’un 25 Nisan’da geri çekilmeyi öneren generallerine yapt─▒─č─▒ gibi bir müdahalede yapacak tipte bir komutan de─čildi. Periferdeki subaylardan itiraz geldiyse de geri çekilme ba┼člam─▒┼čt─▒. Türk yard─▒m kuvvetleri de o dönemki ad─▒ Huç ┼čimdiki ad─▒ Siderot olan kasaba taraf─▒ndan Gazze'ye do─čru geliyor, ┼čehri zor ko┼čullarda savunan silah arkada┼člar─▒na destek oluyorlard─▒. Ali Muntar tepesi ve üzerindeki Avusturya bataryas─▒ toplar─▒ da yeniden ele geçirildi. T─▒pk─▒ 25 Nisan da Çanakkale'de Kanl─▒s─▒rtta 27.Alay'─▒n kapt─▒r─▒lan toplar─▒ yeniden ele geçirilmesi gibi... Geri çekilen ─░ngilizler Ali Muntara ç─▒kan s─▒rtlarda tutunmaya çal─▒┼č─▒yorlard─▒. Gece yar─▒s─▒ndan hemen önce Dobell'in karargâh─▒na, ak┼čam üstü, ele geçirilen ve Kahire'de de┼čifre edilip tekrar Filistin'e gönderilen Türklerin telsiz haberle┼čmesi ula┼čt─▒. ─░lgili mesajda Gazze garnizon komutan Alman Binba┼č─▒ Tiller art─▒k ┼čehri terkedeceklerini , telsiz istasyonunu havaya uçuraca─č─▒n─▒ yaz─▒yordu!  ─░ngilizler için büyük bir f─▒rsat kaçt─▒─č─▒ tahmin edilebilir.  Türk taraf─▒ inisiyatifi yeniden ele alm─▒┼č, Gazze savunmas─▒ güçlendirilmi┼čti. Cemal Pa┼ča Kress'e kutlama telgraf─▒ çekmi┼č, özellikle de Gazze garnizonu komutan─▒ Alman Binba┼č─▒ Tiller'i tebrik etmi┼čti.

 

1.Bölüm sonu

 

Bu yaz─▒ Atlas Tarih Dergisi ┼×ubat-Mart 2017 Gazze Muharebeleri dosyas─▒ içerisinde yay─▒nlanm─▒┼č, editörden al─▒nan izinle sitemize konulmu┼čtur.

Sava┼č─▒n ya┼čand─▒─č─▒ co─črafya hakk─▒nda bilgi veren ve bölgenin foto─čraflar─▒n─▒ bizlerle payla┼čarak  destek olan ─░brahim Jaradah ve Dr. Ahmet Köse’ye çok te┼čekkür ederim (T.Y)

 

 

Türk Resmi Tarihine Göre Kay─▒p Oranlar─▒

 

1.Gazze Muharebesi (26-27 Mart 1917)

 

1.Kuvvei Seferiye  (Toplam 16366 tüfek, Gazze Garnizonu 3500 tüfek – 79. 125. ve 81.Alaylar)

 

10 Subay , 284 er ┼čehit

12 subay, 1064 er yaral─▒

26 Subay, 994 er kay─▒p ( muhtemelen esir)

 

─░ngiliz Do─ču Ordusu – Çöl Kuvveti  ( 20000 ki┼či, Yakla┼č─▒k 11000 ni süvari yakla┼č─▒k )

 

78 Subay , 445 er ölü

176 Subay, 2756 er yaral─▒

13 Subay , 499 er kay─▒p

 

 

 

                                                


  5602 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

10505_Tosun Saral 06-10-2017, 12:28:38
D├╝┼č├╝nce ve Tarih Ocak 2017
─░smail Tosun Saral
Y├ťZ YIL ├ľNCE F─░L─░ST─░NÔÇÖDE 80ÔÇÖNC─░ VE 31ÔÇÖNC─░ ALAYLARIMIZ NASIL ES─░R D├ť┼×T├ťLER?
Her ┼čey Alman menfaatlerine uygun olarak, ─░kinci Kanal (M─▒s─▒r) Seferi i├žin 4ÔÇÖnc├╝ Ordu emrinde, bir Birinci Kuvve-i Seferiye adl─▒ ├Âzel bir sefer kuvveti kurulmas─▒n─▒n kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒yla ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu kuvvetin ba┼č─▒na 26 Aral─▒k 1915 tarihinde 4ÔÇÖnc├╝ Ordu Kurmay Ba┼čkan─▒ T├╝rk Kurmay Albay─▒ Alman von Kress Bey getirilmi┼čtir. 3ÔÇÖnc├╝ T├╝rk Piyade T├╝meni Alman ve Avusturya-Macaristan Top├žu Taburu ile desteklenen Kuvve-i Seferiye, kolordu yetkisiyle 2 Ocak 1916 tarihinde Halil├╝lrahman - Bir├╝ÔÇÖs-Sebi - Hafir├╝lavce b├Âlgesinde kurulmu┼č; Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒na da ─░stihk├óm Kurmay Binba┼č─▒ Kadri Bey atanm─▒┼čt─▒r.
Birinci Kuvve-i Seferiye 1916 Temmuz ay─▒ ortas─▒nda, Sina ├ç├Âl├╝ÔÇÖnde ya┼čam─▒n pek m├╝┼čk├╝l oldu─ču en s─▒cak bir mevsimde, kanal y├Ân├╝nde ileri harek├óta ba┼člam─▒┼č, hedefine ula┼č─▒nca 30 Temmuz 1916ÔÇÖda saat 18ÔÇÖde 1ÔÇÖnci Kuvveyi Seferiye Komutan─▒ von Kress, KanalÔÇÖa taarruz emrini vermi┼čtir. Ancak, Binba┼č─▒ Kadri Bey bu taarruza taraftar olmad─▒─č─▒n─▒, d├╝┼čman─▒n say─▒ca ├žok ├╝st├╝n oldu─čunu, birliklerimizin talim ve terbiye bak─▒m─▒ndan iyi olmad─▒─č─▒n─▒ bir muht─▒ra ile Von KressÔÇÖe bildirmi┼čtir. Von Kress ise, hi├ž olmazsa ─░ngilizleri mevzilerini terke zorlamay─▒ denemek mecburiyetinde oldu─čuna inan─▒yordu. ├ç├╝nk├╝, Romani-Muhammediye b├Âlgelerinde bir Anzak S├╝vari T├╝meniyle belki de bir miktar piyadenin bulunduruldu─ču san─▒l─▒yordu. M─▒s─▒rÔÇÖdaki ─░ngiliz k─▒talar─▒n─▒n madd├« ve manev├« g├╝├žleriyle disiplininin iyi olmad─▒─č─▒, bu k─▒talar─▒n hen├╝z b├╝y├╝k muharebelere elveri┼čli durumda bulunmad─▒─č─▒ s├Âyleniyordu. Baz─▒ ─░ngiliz k─▒talar─▒nda isyan ├ž─▒kt─▒─č─▒ haber al─▒nm─▒┼čt─▒. ─░ngiliz k─▒talar─▒na, gerekli takviye alma zaman─▒ b─▒rak─▒lmadan yap─▒lacak c├╝retli bir taarruz kar┼č─▒s─▒nda hemen teslim olacaklar─▒ san─▒l─▒yordu.
Kanala do─čru ilerleyen kuvvetlerimiz, kanal─▒n 40 km do─čusunda Roman├« m├╝stahkem ordug├óh─▒ndaki iyi beslenmi┼č, taze, ├╝st├╝n d├╝┼čman kuvvetlerine ├žatm─▒┼člard─▒r. ─░ngilizler, sefer├« kuvvetlerin y├╝r├╝y├╝┼č├╝nden casuslar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla ├žok ├Ânceden haberdar olmu┼člard─▒. ─░ngiliz General Murray, 18 Nisan tarihinde dokuz bin ki┼čilik bir kuvvetin Avusturya-Macaristan top├žusuyla birlikte Bir├╝labdÔÇÖa gelece─čini ├Â─črenmi┼č; hatta kuvvetlerimizin toparlanmas─▒na f─▒rsat vermeden taarruza ge├žmeyi bile d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝. Ama bunun i├žin gereken haz─▒rl─▒klar─▒ ikmal edememi┼čti. Bu nedenle, ileri karakollar─▒nda bulunan ├╝├ž s├╝vari tugay─▒n─▒ Muhammediye-Roman├« hatt─▒na ├žekmi┼čtir. 42ÔÇÖnci T├╝men ise Roman├«ÔÇÖnin bat─▒s─▒nda mevzilendirilmi┼čti.
─░ngilizler, Kanal─▒ savunmak, KatyaÔÇÖya dayanak olmak ve ileri mevziler toplulu─čunu kurmak ├╝zere Roman├« savunma mevziini v├╝cuda getirmi┼čtir. Roman├« mevzii, k─▒y─▒ya MuhammediyaÔÇÖdan (buras─▒ da d├óhil olmak ├╝zere) itibaren y├╝ksek kum tepelerinden itibaren bir hatt─▒ takip ederek, g├╝neye do─čru uzan─▒yordu. ─░ngilizler, Katip Gannit Tepesi ve Roman├« TepeÔÇÖlerinin do─ču yama├žlar─▒ ├╝zerinde birinci hatt─▒ te┼čkil etmek ├╝zere ortalama 700 m. aral─▒kla on sekiz savunma grubu (direnek noktas─▒) kurmu┼člard─▒r. Her bir direnek noktas─▒na k─▒rk ila yetmi┼č piyade t├╝fekli asker ve Lewis hafif makineli t├╝fe─činden ba┼čka, ortalama iki de Wickers a─č─▒r makineli t├╝fe─či verilmi┼čtir. Ayr─▒ca, noktalar─▒n ├Ân├╝ tel ├Ârg├╝ ile ├žok iyi bir ┼čekilde engellenmi┼čtir.
Birliklerimiz 2 ve 3 A─čustos g├╝nleri Katya hatt─▒na ula┼č─▒nca, 4 A─čustos g├╝n├╝ sabah─▒ ─░ngiliz istihk├ómlar─▒n─▒n bir hava bombard─▒man─▒yla d├Âv├╝lmesinin ard─▒ndan, T├╝rk, Alman ve Avusturya-Macaristan bataryalar─▒ndan m├╝te┼čekkil top├žular─▒m─▒z 240 rak─▒ml─▒ Katip Gannit TepesiÔÇÖnin 4500 metre do─čusundan, saat 5ÔÇÖte iyi tahkim edilmi┼č ─░ngiliz top├žu ve piyade mevzilerine ate┼č a├žm─▒┼čt─▒r. Yeterli top├žu cephanesinin bulunmas─▒ her yere ate┼č etme olana─č─▒ sa─člam─▒┼č; bu da piyadelerimize d├╝┼čman dikenli tel engellerine devaml─▒ top├žu deste─či alt─▒nda kay─▒p vermeden h├╝cum etme imk├ón─▒n─▒ vermi┼čtir.

KatyaÔÇÖdan Sava┼čarak ├çekilme
K─▒talar─▒m─▒z yorgunluk ve susuzluktan dolay─▒ bitkin bir halde bulunmakla beraber 4 A─čustos 1916ÔÇÖda Roman├«-D├╝veydar M├╝stahkem Cephesine taarruz etmi┼člerdir. Von KressÔÇÖin plan─▒, Roman├«ÔÇÖye cepheden zay─▒f kuvvetlerle taarruz etmek ve dayanak noktas─▒n─▒ gerilerden zapt etmek i├žin as─▒l kuvvetle g├╝neyden ├ževirmekti. Birinci ─░ngiliz hatt─▒ zorlukla zapt edilmi┼čtir. ├çevirme hareketi ise yandan atl─▒ ├ž├Âl kolunun General Chauvel kumandas─▒ndaki d├Ârt Avustralya tugay─▒n─▒n taarruzuna maruz kalm─▒┼čt─▒r. Bu ├ž├Âl kolunu da KantaraÔÇÖdan demiryolu ile nakledilen 43ÔÇÖnc├╝, 52ÔÇÖnci ve 53ÔÇÖnc├╝ ─░ngiliz t├╝menleri takip ediyordu. Bu ┼čekilde KanalÔÇÖ─▒n 40 km kadar yak─▒n─▒na sokulmu┼č olan von Kress, geni┼č harek├ót─▒n─▒ birle┼čtirebilmi┼č olan ├╝st├╝n d├╝┼čman kuvvetleri kar┼č─▒s─▒nda yenilmi┼č; Ugratina ve Bir├╝labd ÔÇśa geri ├žekilmekten ba┼čka ├žare bulamam─▒┼čt─▒r. D├Ârt bine yak─▒n kay─▒p vermi┼č; top, makineli t├╝fek gibi malzemeler de kaybetmi┼čtir.
Von Kress, 10 A─čustos 1916ÔÇÖda birliklerin, B├«r├╝labd-Hodunvayhilm-Hodvillage hatt─▒n─▒ takviye etmelerini emretmi┼čtir. Ne var ki, B├«r├╝labd mevziini lojistik olarak desteklemek zordu. Bu nedenle yiyecek ba┼čta olmak ├╝zere, lojistik s─▒k─▒nt─▒s─▒ her g├╝n biraz daha fazla hissediliyordu. ─░km├ól yolunu k─▒saltmak ve derlenip toparlanarak birliklerin m├╝mk├╝n oldu─ču kadar d├╝┼čman uza─č─▒nda istirahatini sa─člamak amac─▒yla Birinci Kuvveyi SeferiyeÔÇÖnin El Ari┼čÔÇÖe ├žekilmesi kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.
11 A─čustos 1916ÔÇÖda verilen emirle B├«r├╝labd mevziinden ├žekilme, kademeli bir surette d├╝zenlenmi┼č, ├Ânce B├«r├╝lmezarÔÇÖa geri y├╝r├╝y├╝┼č ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ zamanda Kurmay Albay Refet Bey 31ÔÇÖnci Piyade Alay─▒, 601ÔÇÖinci 603ÔÇÖ├╝nc├╝ ve 604ÔÇÖ├╝nc├╝ A─č─▒r Makineli T├╝fek B├Âl├╝kleri ile Avusturya-Macaristan Da─č Ob├╝s Top├žu Taburu ve hafif cephane kolu, 136ÔÇÖnc─▒ U├žaksavar Tak─▒m─▒ndan m├╝rekkep kuvvetlerle B├«risalmaneÔÇÖde bir art├ž─▒ mevzii tutmakla g├Ârevlendirilmi┼čtir.
Bir He├žins├╝var B├Âl├╝─č├╝, 2ÔÇÖnci Da─č Bataryas─▒, 136ÔÇÖnc─▒ U├žaksavar Top├žu Tak─▒m─▒, 1. ─░stihk├óm TaburuÔÇÖnun 1ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝, S─▒hhiye B├Âl├╝─č├╝, 2ÔÇÖnci ve 5ÔÇÖinci Seyyar Hastaneler ile 213ÔÇÖ├╝mc├╝ Seyyar HastaneÔÇÖnin yar─▒s─▒, 1ÔÇÖnci Kakule (deve ambulans─▒) Kolu ve 1ÔÇÖnci Ekmek├ži Tak─▒m─▒ ile takviye edilen art├ž─▒, 12 A─čustos 1916ÔÇÖda B├«r├╝lmezarÔÇÖa gelmi┼č ve mevzilenmi┼čtir. Art├ž─▒ÔÇÖnin yerle┼čmesinden sonra b├╝t├╝n Kuvve-i Seferiye 14 A─čustos 1916ÔÇÖda t├╝m├╝yle El Ari┼čÔÇÖe ├žekilmi┼čtir. Art├ž─▒ ├žok hayat├« olan suyunu Bir├╝lmu─čta, Tamilet├╝labade, EnnusiÔÇÖden alacakt─▒. Ekim ba┼č─▒nda ise, El Ari┼čÔÇÖten daha ileride T├╝rk ke┼čif birliklerinden ba┼čka hi├ž bir kuvvet kalmam─▒┼čt─▒r.
B├Âylece, ─░kinci Kanal Taarruzu veya M─▒s─▒r seferi ad─▒ verilen, k─▒smen ba┼čar─▒l─▒ ve ├Âzellikle kahramanl─▒k, her t├╝rl├╝ fedak├órl─▒k ve ayn─▒ zamanda; ac─▒ olaylarla dolu olan bu harek├ót sona ermi┼čtir. M─▒s─▒r SeferiÔÇÖnde sakin ve sessiz olarak son nefesini veren Anadolu askerimizin ├žekti─či zahmet ve ─▒st─▒rab─▒n tarifi m├╝mk├╝n de─čildir. Bu bir ka├ž sat─▒r, Birinci Sefer├« KuvvetleriÔÇÖne mensup kahramanlar─▒n vatan─▒n bu uzak k├Â┼česinde g├Âsterdikleri fedak├órl─▒─č─▒ tekrar y├ód etmek i├žin bir vesiledir.
80ÔÇÖnci Alay─▒m─▒z Nas─▒l Esir D├╝┼čt├╝?
El-Ari┼čÔÇÖin Kayb─▒ ve Magdabe Muharebesi (23 Aral─▒k 1916)

El Ari┼čÔÇÖte, 27ÔÇÖnci Piyade T├╝menine ba─čl─▒ zay─▒f 80ÔÇÖinci Alay bulunuyordu. Bu zay─▒f alayla buray─▒ savunmak m├╝mk├╝n de─čildi. Bu nedenle Kress, 80ÔÇÖinci Piyade Alay Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna, El Ari┼čÔÇÖi bo┼čaltmas─▒n─▒ ve mevcut malzemeyi yan─▒na ald─▒ktan sonra, ta┼č─▒yamayaca─č─▒ her ┼čeyi tahrip ederek, MagdabeÔÇÖye ├žekilmesini ve buray─▒ ikinci bir emre kadar savunmas─▒n─▒ emretmi┼čtir.
Bu geri ├žekili┼č, 17-18 Aral─▒k 1916 gecesi ger├žekle┼čmi┼čtir. ─░ngilizler, 22 Aral─▒k 1916ÔÇÖda, 10 kadar sava┼č gemisinin deste─či ve bir Anzak Atl─▒ T├╝meni, bir Hecins├╝var Tugay─▒, ├╝├ž top├žu bataryas─▒ ile El Ari┼čÔÇÖi i┼čgal ettiler, MagdabeÔÇÖdeki mevzilerimize hava ak─▒n─▒ yapt─▒lar ve herhangi bir zarara neden olmayan bir ka├ž y├╝z bomba att─▒lar. Ertesi g├╝n, 23 Aral─▒k 1916 sabah─▒ saat 9-10 aras─▒ MagdabeÔÇÖdeki T├╝rk mevzilerine cepheden taarruz etmi┼člerdir.
─░ngilizlerin top├žu ate┼čine dayanamayan alay─▒n Arap erleri mevzilerini terk ederek ka├žm─▒┼člar; bu nedenle savunma hatlar─▒ gev┼čemi┼čtir. Yard─▒m ve destek de alamayan Kadri Bey kumandas─▒ndaki 80ÔÇÖinci Alay, ac─▒ ve g├Âr├╝lmemi┼č bir kahramanl─▒k g├Âstererek, yedi saat s├╝ren savunmadan sonra, kararg├óh─▒ ile birlikte tutsak d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Sadece alay─▒n k─▒ymetli a─č─▒rl─▒klar─▒n─▒ geriye g├Ât├╝ren M├╝hendis S├╝reyya Bey komutas─▒ndaki bir birlik kurtulmu┼čtur.
Magdabe'de Alay Komutan─▒ Kadri Bey'den ba┼čka 2ÔÇÖnci tabur komutan─▒ Binba┼č─▒ ─░zzet Bey ve 3ÔÇÖnc├╝ Tabur komutan─▒ Binba┼č─▒ R├╝┼čt├╝ Bey ile toplam 1282 askerimiz esir d├╝┼čt├╝. ─░ngilizler 97 T├╝rk ┼čehidini g├Âmd├╝ler. 4 top, 1200 t├╝fek, 40 at, 51 deve ele ge├žirdiler.
MagdabeÔÇÖnin kayb─▒ndan sonra b├Âlgeye yedi tabur piyade, d├Ârt makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝, iki da─č bataryas─▒ ile Avusturya-Macaristan Da─č Ob├╝s Top├žu Taburu ve bir istihk├óm b├Âl├╝─č├╝nden kurulu bir kuvvet g├Ânderilmesi d├╝┼č├╝n├╝ld├╝. ├ç├╝nk├╝ MagdabeÔÇÖnin kayb─▒ Bir├╝ssebi- Kud├╝s ┼×osesiÔÇÖni a├ž─▒k b─▒rakm─▒┼čt─▒. Bu nedenle Han Yunus Grubu, Hafir├╝lavce GrubuÔÇÖndan m├╝te┼čekkil bir S─▒n─▒r Savunma Komutanl─▒─č─▒ kurularak ba┼č─▒na 3ÔÇÖnc├╝ T├╝men Komutan─▒ Kurmay Albay Refet Bey (T├╝mgeneral Bele) getirildi. Bu yeni d├╝zenleme ile 1906 Antla┼čmas─▒ ile saptanan Osmanl─▒-M─▒s─▒r s─▒n─▒r─▒n─▒n do─čusuna ├žekilinerek Filistin savunmas─▒ ile me┼čgul olunmaya ba┼članm─▒┼čt─▒.
31ÔÇÖnci Alay─▒m─▒z Nas─▒l Esir D├╝┼čt├╝?
Tellelrefah Muharebesi (9 Ocak 1917)
1917 y─▒l─▒n─▒n Ocak ay─▒ ba┼č─▒nda Filistin cephesinde yap─▒lan muharebelere ─░ngilizler Rafa sava┼člar─▒ biz ise Tell el Refah veya Tellelrefah muharebeleri demekteyiz.
Daha ├Ânceden verilen emir gere─či Han Yunus M├╝frezesi TellelrefahÔÇÖta gerekli tahkimatlar ve siperler yaparak sava┼č i├žin cepheyi haz─▒rlam─▒┼č, ancak, malzemesizlikten dolay─▒ siperler ├Ân├╝ne hi├ž bir engelleme yapamam─▒┼čt─▒.
Bu haz─▒rlanan cepheye Ocak 1917 ay─▒ ba┼č─▒nda 31ÔÇÖnci Alay ve ba─čl─▒ birlikler yerle┼čmi┼čtir. Tellelrefah cephesini savunacak olan 31ÔÇÖnci Alay ┼ču birliklerden kuruluydu: 1ÔÇÖnci ve 2ÔÇÖnci Taburlar (Taburlar─▒n 5ÔÇÖnci ve 7ÔÇÖnci b├Âl├╝kleri ba┼čka bir yerde g├Ârevliydiler. Ayr─▒ca 31ÔÇÖnci Alay─▒n 3ÔÇÖnc├╝ taburu ge├žici g├Ârevle 32ÔÇÖnci Alay─▒ takviyeye g├Ânderilmi┼čti) 31ÔÇÖnci ve 80ÔÇÖnci Alaylar─▒n makineli t├╝fek b├Âl├╝kleri, 3ÔÇÖnc├╝ S├╝vari T├╝meninin Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝, 1ÔÇÖnci Top├žu Alay─▒n─▒n 8ÔÇÖnci Seri Ate┼čli Da─č Bataryas─▒, (Schnellfeuer), 200 mevcutlu Hecins├╝var Piyade M├╝frezesi, 1 Hecins├╝var tak─▒m─▒, Han Yunus Sabit Jandarma B├Âl├╝─č├╝nden 30 er, 1/2 seyyar sahra hastanesi.
31ÔÇÖnci Alay─▒n savunaca─č─▒ yer 255 rak─▒ml─▒ bir tepeydi. D├╝┼čmana g├╝zel bir ate┼č a├ž─▒s─▒na sahipti. 31ÔÇÖnci Alay gerekli tedbirleri alarak eldeki imk├ónlarla mevzilerini sa─člamla┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Telelrefah'─▒n bir alay taraf─▒ndan savunmas─▒ hayli zordu. ├ç├╝nk├╝ savunulacak b├Âlgenin sa─č taraf─▒ Akdeniz'e a├ž─▒kt─▒ ve her an ─░ngiliz donanmas─▒ taraf─▒ndan top ate┼či ile y─▒prat─▒labilirdi.
Bu nedenle 3ÔÇÖnc├╝ T├╝men komutan─▒ Albay Refet Bey (General Bele) ba─čl─▒ oldu─ču 1ÔÇÖnci Seferi Kuvvetler komutan─▒ Alman Albay von Kress'e savunman─▒n Han Yunus'ta yap─▒lmas─▒n─▒ teklif etmi┼č ve teklifi kabul edilmi┼čtir. 4ÔÇÖnc├╝ Ordu'da bu g├Âr├╝┼č├╝ kabul etmi┼č ve savunma b├Âlgesi i├žine Hafir├╝lavce'nin de al─▒nmas─▒n─▒ emretmi┼čtir.
Tam o s─▒rada, 8 Ocak 1917 g├╝n├╝ ─░ngilizler Hafir├╝lavce ve ┼×el├óleÔÇÖyi bombalam─▒┼člar ve Tellelrefah mevzii ├╝zerinde u├žakla ke┼čif yapm─▒┼člard─▒r.
9 Ocak sabah─▒ saat 7.15'te Alay Komutan─▒, T├╝men ─░dare Merkezine ─░ngiliz s├╝varilerinin d├Ârt bir yandan h├╝cuma kalkt─▒─č─▒n─▒ bir telgrafla bildirmi┼čtir. Saat 14ÔÇÖte ├žekti─či ba┼čka bir telgrafta ÔÇť─░ngiliz s├╝varilerinin ├že┼čitli y├Ânlerden ilerledi─čini ve cephede de ├žarp─▒┼čmalar─▒n ┼čiddetlendi─čiÔÇŁ haberini ula┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Ne var ki o tela┼č i├žinde telgraf okunakl─▒ ve ayr─▒nt─▒l─▒ ├žekilemedi─činden T├╝men karargah─▒ teredd├╝de d├╝┼čm├╝┼č ve telgraf─▒n teyidini istemi┼č; ÔÇťE─čer L├╝zum G├Âr├╝l├╝rseÔÇŁ ┼×elale'ye ├žekilmelerini sal─▒k vermi┼čtir. Bununla da yetinmeyip 160ÔÇÖnc─▒ Alaya da haber g├Ândermi┼čtir. Ancak, kesin olmayan bir emirle ÔÇť┼×ayet m├╝freze s─▒k─▒┼č─▒k durumda iseÔÇŁ ÔÇťE─čer 31ÔÇÖnci Alay yard─▒m isterse 31ÔÇÖnci AlayÔÇÖa yard─▒m etmeleriniÔÇŁ istemi┼čtir. Bu kesin olmayan emir 160ÔÇÖnc─▒ Alay komutan─▒n─▒ teredd├╝de d├╝┼č├╝rm├╝┼čt├╝r. Yard─▒ma gitmeli miydi yoksa beklemeli miydi? Karar verememi┼čtir. Ayr─▒ca 160ÔÇÖnc─▒ Alay bir g├╝nl├╝k bir uzakl─▒ktayd─▒. 160ÔÇÖnc─▒ Alay komutan─▒n─▒n ├žabuk davranmayarak a─č─▒r hareket etmesi nedeniyle 31ÔÇÖnci Alay ─░ngilizler kar┼č─▒s─▒nda fazla dayanamayarak, baz─▒ perakendeler hari├ž olmak ├╝zere, ─░ngilizlere esir d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.
Tell el Refah'─▒ 31 Alay; 1875 muharip, 402 gayri muharip, 6 a─č─▒r makineli t├╝fek, 4 seri ate┼čli da─č topu, ile savunuyordu. ─░ngilizler 9 Alayla 31'nci AlayÔÇÖa taarruz etmi┼člerdir. 31ÔÇÖnci Alay daha fazla dayanamam─▒┼čt─▒r. Alay komutan─▒ 2 tabur komutan─▒ ile 23 subay (8'i yedek te─čmen), 7 subay namzedi, 1834 er ve erba┼č esir d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.

160ÔÇÖnci Alay komutan─▒ idama mahk├╗m edilmi┼č; daha sonra affedilmi┼čtir. Bir ka├ž ay hapis yatt─▒ktan sonra emekliye sevk edilmi┼čtir.
Hepsinin aziz ruhlar─▒ ┼čad olsun!

Kaynakca:
Emekli ─░┼č Bankas─▒ M├╝d├╝r├╝, Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar, T├╝rk Macar Dostluk Derne─či Ba┼čkan─▒ ve Macaristan ┼×├Âvalyesi
Friedrich Freiherr Kress von Kressenstein (24 Nisan 1870-16 Ekim 1946)
T├╝mgeneral Kadri Demirkaya, ─░s.-1318(1902)-1, T├╝mgeneral: 1927, Emekli: 30.9.1931. B├╝kre┼čte askeri ate┼če iken seferi kuvvette g├Ârevlendirildi. Von Kress, kendisi hakk─▒nda ÔÇť30 ya┼č─▒nda, nazik ve ├žok sevimli bir subayd─▒. Tecr├╝be ve askeri bilgideki noksan─▒n─▒ ├žal─▒┼čkanl─▒k ve gayreti ile gideriyorduÔÇŁ diye yazm─▒┼čt─▒r.
Von Kress, Son Ha├žl─▒ Seferi, Kuma G├Âm├╝len ─░mparatorluk, ├çev.: Tahir Balaban, Yeditepe Yay─▒nevi: 72,─░stanbul, Kas─▒m 2007, s..216.
Mirliva Sedat, Y─▒ld─▒r─▒m Ordular─▒n─▒n Bozgunu, FilistinÔÇÖe Veda, Yeditepe Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul, 2009, s.51-52.
─░smail Tosun Saral, Emre Saral, ├çanakkale, Sina Filistin Cephelerinde Avusturya Macaristan Ordusu Top├žu Bataryalar─▒, T├╝rk Macar Dostluk Derne─či Yay─▒nlar─▒, No: 9, Ankara, 2012, s. 42.
Saral-Saral a.g.e. , s. 69.
Bu ├žal─▒┼čmada yer alan veri ve bilgiler genel olarak Emekli General Yahya Ok├žu ve Emekli Albay Hilmi ├ťst├╝nsoy taraf─▒ndan haz─▒rlanan ÔÇťBirinci D├╝nya HarbiÔÇÖnde T├╝rk Harbi, IVÔÇÖnc├╝ Cilt, 1nci K─▒s─▒m Sina-Filistin Cephe, Harbin Ba┼člang─▒c─▒ndan ─░kinci Gazze Muharebeleri Sonuna KadarÔÇŁ adl─▒ kitab─▒n 392, 451-467 sahifelerinden al─▒nm─▒┼čt─▒r.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)