├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

Tarih: 13/04/2017   /   Toplam Yorum 3   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 5610

25 Nisan kara ├ž─▒karmalar─▒ ba┼člad─▒ktan k─▒sa bir s├╝re sonra Alman denizalt─▒lar─▒n─▒n ├çanakkaleÔÇÖye gelmesi Birle┼čik FiloÔÇÖya ba─čl─▒ gemileri korkutur. Bununla birlikte bu filonun Bo─čazÔÇÖa kar┼č─▒ ciddi bir giri┼čimde bulunamayaca─č─▒ neredeyse kesinle┼čmi┼č olur. Bu y├╝zden M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye ba─čl─▒ baz─▒ toplar─▒n kara savunmas─▒ i├žin kara birliklerine verilmesi d├╝┼č├╝n├╝l├╝r ve bu yava┼č yava┼č uygulanmaya ba┼član─▒r. Tabi ki bu uygulama devam ederken ayn─▒ zamanda M├╝stahkem MevkiiÔÇÖnin g├╝c├╝n├╝n zay─▒flat─▒lmamas─▒na da dikkat edilir.
18 Mart 1915ÔÇÖten sonra Bo─čazÔÇÖa kar┼č─▒ ciddi bir sald─▒r─▒ olmaz. Nitekim┬á Birle┼čik FiloÔÇÖya ba─čl─▒ baz─▒ sava┼č gemileri ara s─▒ra Bo─čazÔÇÖdan i├žeri girerek k─▒y─▒daki istihkamlara at─▒┼člar ger├žekle┼čtirir.┬á(B.A.)

 

Birle┼čik Filo’nun 18 Mart 1915 günü Çanakkale Bo─čaz─▒’na gerçekle┼čtirmi┼č olduklar─▒ en kapsaml─▒ sald─▒r─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒z olmas─▒, dikkatlerinin bir amfibi harekat─▒na yönelmesine neden olur. Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye ba─čl─▒ toplar ve topçu askerleri göstermi┼č olduklar─▒ fedakarl─▒klarla Çanakkale’nin Bo─čaz’dan geçilemeyece─čini ispatlam─▒┼člard─▒r.

  

Birle┼čik Filo Gemileri Çanakkale Bo─čaz─▒’na do─čru hareket halinde

  25 Nisan kara ç─▒karmalar─▒ ba┼člad─▒ktan k─▒sa bir süre sonra Alman denizalt─▒lar─▒n─▒n Çanakkale’ye gelmesi Birle┼čik Filo’ya ba─čl─▒ gemileri korkutur. Bununla birlikte bu filonun Bo─čaz’a kar┼č─▒ ciddi bir giri┼čimde bulunamayaca─č─▒ neredeyse kesinle┼čmi┼č olur. Bu yüzden Müstahkem Mevkii’ye ba─čl─▒ baz─▒ toplar─▒n kara savunmas─▒ için kara birliklerine verilmesi dü┼čünülür ve bu yava┼č yava┼č uygulanmaya ba┼član─▒r. Tabi ki bu uygulama devam ederken ayn─▒ zamanda Müstahkem Mevkii’nin gücünün zay─▒flat─▒lmamas─▒na da dikkat edilir.

18 Mart 1915’ten sonra Bo─čaz’a kar┼č─▒ ciddi bir sald─▒r─▒ olmaz. Nitekim  Birle┼čik Filo’ya ba─čl─▒ baz─▒ sava┼č gemileri ara s─▒ra Bo─čaz’dan içeri girerek k─▒y─▒daki istihkamlara at─▒┼člar gerçekle┼čtirir.

Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒’nca 19 Mart 1915-25 Nisan 1915 tarihleri aras─▒nda dü┼čman─▒n fazla bir etkinlik göstermemesine ra─čmen, a┼ča─č─▒da belirtilen cephane sarf edilmi┼čtir:[1]

 

Topçu Cinsi                                                   Sarf Edilen Cephane (At─▒m)

150/40’l─▒k, 150/45’lik gemi toplar─▒               14

150/26’l─▒k k─▒zakl─▒ top                                    12

120/30’luk muhasara topu                            293

120/24’lük muhasara topu                            24

105/45’lik gemi topu                                     16

88/45’lik gemi topu                                       42

75/40’l─▒k, 57/40’l─▒k gemi toplar─▒                   61

87/40’l─▒k mantelli top                                    300

75 mm.lik çabuk ate┼čli sahra topu                21

150/14’lük çabuk ate┼č obüsü                         114

150/10.8’lik adi ate┼čli obüs                           37

120/11.6’l─▒k obüs                                          112

105 mm.lik çabuk ate┼čli obüs                                    324

65 mm.lik ┼×ili da─č topu                                 38

37 mm.lik uçaksavar topu                             355

 

19 Mart-25 Nisan 1915 tarihleri aras─▒nda Bo─čaz’da önemli olaylar ya┼čanmamas─▒na ra─čmen Müstahkem Mevki topçular─▒ 1763 mermi sarf etmi┼člerdir.

 Anadolu yakas─▒ndaki seyyar bataryalar dü┼čman─▒; hatta may─▒nlar─▒ taramaya muvaffak olsalar dahi bo─čazdan istifade etmeleri için mücadeleye mecbur k─▒lar. Vapurlar harp gemilerinin savunmas─▒na s─▒─č─▒nmadan bo─čaz─▒ geçmek istedikleri takdirde bataryalar taraf─▒ndan durdurulup bat─▒r─▒labilir. Vapurlar─▒n seyrüseferine mani olundu─ču takdirde bo─čaz methaline girmek dü┼čman için bir k─▒ymet ifade etmedi─či gibi bu takdirde dü┼čman harp gemilerinin de bo─čaz içinde uzun zaman kalmas─▒ imkan haricine ç─▒kar.[2] Erenköy ve ─░ntepe Bölgesi’ndeki bataryalar sadece Bo─čaz’a giren gemilere ate┼č etmekle kalmaz ayn─▒ zamanda Seddülbahir cihetini de top at─▒┼č─▒na tutmaya çal─▒┼č─▒rlar. Bu yüzden bu bölgedeki bataryalarda toplar─▒n ve cephanenin eksik olmamas─▒ gerekmekteydi.

 

 

─░ntepe Bölgesi’nden Ertu─črul Koyu’na yap─▒lan at─▒┼člardan bir görünüm.

 

Amiral v. Usedom bununla, az say─▒daki pilotlar─▒n─▒ tamam─▒yla ordunun emrine verdi ve az miktardaki cephanenin izin verdi─či oranda Anadolu k─▒y─▒s─▒n─▒n tepelerinde ─░ntepe’de bulunan bataryalarla Erenköy’den çok uzak olmayan bir mevkiden dü┼čman─▒n i┼čgal etti─či güney dilimini i┼čgal alt─▒na alm─▒┼čt─▒. Bu bataryalar k─▒smen eski, önceki sava┼člarda ele geçirilen top kundaklar─▒n─▒n i┼čler hale getirilmesiyle elde edilen hafif ve orta çaptaki toplar ile eski iç tahkimattan sökülmü┼č k─▒sa ve a─č─▒r toplardan olu┼čmu┼čtu.[3] Eldeki imkanlar dahilinde toplara yap─▒lan baz─▒ ilavelerle toplar ┼čartlara uygun hale getirilir. Bu nispette düzene sokulan toplardan imkan verdi─či ölçüde yararlan─▒lmaya çal─▒┼č─▒l─▒r.

Anadolu sahilinde ileri sürülen sahil bataryalar─▒ Seddülbahir’deki kara hedeflerini müessir ate┼č alt─▒na almaya ba┼čl─▒yorlard─▒; fakat ayn─▒ zamanda kendilerini dü┼čman gemilerine kar┼č─▒ koymu┼č oluyorlard─▒. Bu bidayette bir batarya 3-15 santimetrelik seri ate┼čli obüs ve 2 buçuk batarya dördüzlü yani 10-12 santimetrelik muhasara topundan ibaretti. Bunlar hemen vasat çapta bataryadan ibaret olmas─▒na ra─čmen dü┼čman üzerinde çok müessir oluyordu. Ayn─▒ zamanda bu batarya hemen her gün mermi ya─čmuru alt─▒nda kal─▒yordu. Fakat neticede yine May─▒s ay─▒n─▒n ortas─▒na kadar Anadolu cephesinde yaln─▒z 1-15 santimetrelik seri ate┼čli obüs ve 1-12 santimetrelik uzun muhasara topu sükut etti. Personel zayiat─▒ ehemmiyetsiz derecede idi.[4] ─░ntepe’deki bataryalar─▒n Seddülbahir Bölgesi’ne yapm─▒┼č oldu─ču at─▒┼člar genellikle ba┼čar─▒ kaydetmi┼čtir. Nitekim bu bataryalar─▒m─▒z dü┼čman gemilerine kar┼č─▒ da büyük bir ilgi çekmi┼člerdir. Üzerlerine ne kadar mermi at─▒lsa da yine de yapt─▒klar─▒ fedakarl─▒ktan asla geri kalmam─▒┼člard─▒r.

Kara cephelerinde muharebelere istihkamat─▒n müdahalesi pek mahdut oluyordu. Yaln─▒z cenup cephede Seddülbahir bölgesine ─░ntepe’deki toplarla müessir olunabiliyordu. Bu maksat u─črunda Anadolu Yakas─▒’ndaki körfezler üzerinde yükselmi┼č ─░ntepe’ye daima fazla bataryalar sevk edildi. Bu bölgedeki toplar─▒n tabiyesindeki çaplar─▒n oynayaca─č─▒ roller ziyade hangisinin fazla cephanesinin mevcut bulundu─ču esas rol oynam─▒┼čt─▒r.[5] Bu bölgeden ç─▒karmaya kar┼č─▒ daha çok yararlanabilmek için uzun menzilli toplar─▒n yerle┼čtirilmesi gerekmektedir. Fakat uzun menzilli toplar─▒n cephane s─▒k─▒nt─▒s─▒ çok fazla oldu─čundan cephane s─▒k─▒nt─▒s─▒ az olan daha k─▒sa çapl─▒ toplar yerle┼čtirilmek zorunda kal─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu toplarla da Seddülbahir’deki kara savunmas─▒na nispeten fayda sa─članabilmi┼čtir.

Birle┼čik Filo karadaki birliklerine orta çapl─▒ toplar vermeye ba┼člar.[6] Bu durum kar┼č─▒s─▒nda karadaki birliklerimiz s─▒k─▒nt─▒ çekmeye ba┼člar. Özellikle Liman von Sanders’in istekleri do─črultusunda Müstahkem Mevkii kara savunmas─▒ için top verme i┼čini h─▒zland─▒rmaya ba┼člar.

 

 

5. Ordu Komutan─▒ General Liman von Sanders Pa┼ča

 

Liman von Sanders’in cephane eksikli─čini gidermek ve Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒n─▒n silah ve cephanesinden yararlanabilmek için, daha pek çok kez Ba┼čkomutanl─▒k Vekâletine ba┼čvurdu─ču görülecektir. Bütün bu ba┼čvurulardan kesin ve güvenilir bir sonuç alamayan Liman von Sanders, daha k─▒sa yönden çözüm yolu aram─▒┼č ve bulmu┼čtu. Aralar─▒ pekiyi olmayan Bo─čazlar Genel Komutan─▒ Amiral von Usedom’u atlayarak, Çanakkale Bo─čaz─▒ Müstahkem Mevki Komutan─▒ Cevat Pa┼ča (Çobanl─▒)’ya ba┼čvurdu. Nitekim Liman von Sanders’in her yönüyle üstün niteliklere sahip olan Cevat Pa┼ča’yla ba─člant─▒ kurmas─▒, 5’inci Orduya büyük ölçüde yararlar sa─člam─▒┼čt─▒.

 

 

Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutan─▒  Cevat Pa┼ča (ÇOBANLI)

 

Bu yard─▒m konusunda 5’inci Ordu Komutan─▒, 26 Haziran 1915 günü, okunduktan sonra geri gönderilmesi kayd─▒yla, Güney Grubuna bir emir göndererek Cevat Pa┼ča’n─▒n yapaca─č─▒ yard─▒mlarla onun önerilerini bildirmi┼čti. Bu emir, anlam olarak ┼čöyleydi:

 

“Cevat Pa┼ča’n─▒n Güney Grubu’na cephane ve a─č─▒r topçuyla yard─▒mc─▒ olaca─č─▒, 15 cm’lik obüs bataryalar─▒ için yakla┼č─▒k 1320 adet mermi gönderece─či, 15 cm’lik adi obüslerin adedini sekize (iki batarya) yükseltece─či, bunun için de 750 mermi daha verilebilece─či, ayr─▒ca 21 cm’lik havanlar için ─░stanbul’dan istekte bulunaca─č─▒ bildiriliyordu.

Ayr─▒ca So─čanl─▒dere’de bulunan 10,5 cm’lik üç uzun top için kundak yap─▒lmas─▒na çal─▒┼čaca─č─▒ ve bu toplarla birlikte, Güney Grubundaki 12 cm’lik muhasara toplar─▒ için de cephane verilece─či, elindeki olanaklar ölçüsünde yard─▒mc─▒ olaca─č─▒ ve hatta, Güney Grubu’nda bulunan tüm a─č─▒r bataryalar─▒n, uzun süreden beri bu bölgede bulunan üstün nitelikleriyle tan─▒nan ve Demir Salip ni┼čan─▒na sahip olan Binba┼č─▒ R─▒fat emrinde toplanmas─▒n─▒ önermekte oldu─ču, sizin de her bak─▒mdan Cevat Pa┼ča’yla temasta olman─▒z─▒ tavsiye ederim.”[7]

 

Bu emir üzerine, Çanakkale Müstahkem Mevki Komutan─▒ Cevat Pa┼ča’yla ba─člant─▒ kuran Güney Grubu Komutan─▒, yapt─▒─č─▒ görü┼čmeyi ve elde etti─či sonucu 5’inci Ordu Komutan─▒na ayn─▒ gün rapor etmi┼čti. Raporda özetle, Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒’n─▒n 15 cm’lik çabuk ate┼čli obüs cephanesinden yar─▒ndan itibaren her gün 100-150 at─▒m göndermeye ba┼člayaca─č─▒ ve 1300’e tamamlanaca─č─▒, grup emrine verilmesi vaat edilen 15 cm’lik obüs bataryas─▒n─▒n grup emrine girmeye haz─▒r oldu─ču, 10,5 cm’lik gemi toplar─▒n─▒n karaya yerle┼čtirilebilmelerinin yap─▒lacak deneme sonucunda belli olaca─č─▒ (10-14 gün sonra belli olabilece─či), 3 adet 8,8 cm’lik 50 çap uzunlu─čunda ve 11 km’ye ate┼č edebilecek topun iki güne kadar yeter cephanesiyle grup emrine verilece─či, Topçu Binba┼č─▒ R─▒fat’─▒n da emredildi─či ┼čekilde görevlendirilece─či, bildiriliyordu.[8]

Bu yaz─▒┼čmalardan da anla┼č─▒laca─č─▒ üzere Çanakkale muharebe alan─▒ndaki kara ordusunun gerekti─činde, Müstahkem Mevki kaynaklar─▒ndan yararlanabilece─či aç─▒kça görülebiliyordu. Buna ra─čmen 5’inci Ordu Komutan─▒, Çanakkale Müstahkem Mevki’sinin, kendi emrine verilmesi için çabal─▒yordu. Ba┼čkomutanl─▒k Vekâleti, bu önerileri hiçbir zaman dikkate almam─▒┼č; hatta olumlu veya olumsuz bir ilgi bile göstermemi┼čti.

Gerçekte Ba┼čkomutanl─▒k Vekâleti de Çanakkale Cephesi’ndeki harekât─▒n bundan böyle karada sürdürülece─čine inanm─▒┼čt─▒. Çünkü Alman denizalt─▒lar─▒n─▒n ─░ngiliz ve Frans─▒z deniz kuvvetlerini korkuttu─čunu ö─črenmi┼č; Çanakkale’ye denizden yeni bir zorlama olas─▒l─▒─č─▒n─▒n ortadan kalkt─▒─č─▒na ili┼čkin birçok belgesel haberleri ele geçirmi┼č bulunuyordu. Bu itibarla, yukarda da belirtildi─či gibi 5’inci Ordu’nun önerileri devaml─▒ olarak kar┼č─▒l─▒ks─▒z b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒.

Bu durumun ileride konu edilmesi gerekirse de burada bahsedilmesinde yarar görülmektedir.

Ba┼čkomutan Vekili Enver Pa┼ča, 3 Temmuz 1915 günlü bir emirle, 5’inci Ordu’yla Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒’n─▒n i┼č birli─či yapmalar─▒n─▒ öngören özeti a┼ča─č─▒daki gizli ve ki┼čiye özel bir emir vermi┼čti:

 

“┼×imdiki durumda, ordunun karadaki ba┼čar─▒s─▒n─▒ esas say─▒yorum. Bundan ötürü, top ve cephane konusunda ordudan yap─▒lacak istekler Müstahkem Mevki’ce yerine getirilecektir.

Bo─čazlar Genel Komutanl─▒─č─▒, ordunun isteklerini Müstahkem Mevkii’nin savunma görevine zarar verecek durumda gördü─čü takdirde, ordu komutan─▒n─▒n dikkatini çekecek dü┼čüncelerini gerekçeleriyle aç─▒klayacakt─▒r. Buna kar┼č─▒n ordunun sorumlulu─ču üzerine al─▒p iste─činde direnmesi hâlinde, o iste─či yerine getirmekle yükümlüdür.

Bu takdirde Bo─čazlar Genel Komutanl─▒─č─▒, ayn─▒ zamanda bilgi verir.”[9]  denmekteydi.

 

Ba┼čkomutan Vekili’nin bu i┼č birli─či emri, Müstahkem Mevki 5’inci Ordu Komutan─▒’n─▒n emrine vermemekle beraber, muharebeler süresince 5’inci Ordu’nun sevk ve idaresine maddi ve manevi alanda büyük bir rahatl─▒k ve güvence vermi┼čti.

Müstahkem Mevkii’den karaya verilen toplar bu rahatl─▒k ve güvenceyi biraz olsun hakl─▒ ç─▒karmaktad─▒r. May─▒s bidayetine kadar:

1- N─▒s─▒f Batarya 2/12 santimetrelik seri ate┼čli top

2- Batarya 5,4’lü 9/12 santimetrelik sahra obüsü

3-   Batarya 4’lü 12/12 santimetrelik muhasara topu

2- Batarya 6’l─▒ 12/8,7 santimetrelik sahra topu kara savunmas─▒na ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.[10]

 

Enver Pa┼ča 5. Ordu’nun talep etti─či top ve cephanenin özellikle verilmesini üzerine çok dü┼čer. Bu yüzden a┼ča─č─▒daki toplar kara muharebeleri ba┼č─▒ndan temmuz sonuna kadar karaya verilir:

1)      11 Nisan 1915’ten evvel

5- 12 santimetrelik sahra obüsü 11,6 çap tulü (120/11.6)

5- 10,5 santimetrelik seri ate┼čli sahra obüsü

5- 15 santimetrelik top çap tulü 14 (150/14)

 

2)      Gelibolu Yar─▒madas─▒’nda sava┼č ba┼člad─▒ktan sonra

14- 21 santimetrelik havan topu 548 at─▒m cephane ile

8- 15 santimetrelik sahra obüsleri 93 modeli 2118 cephane ile

3- 15 santimetrelik seri ate┼čli çap tulü 14, 2024 at─▒m─▒ ile (150/14)

2- 12 santimetrelik seri ate┼čli 260 at─▒m─▒ ile

6- 12 santimetrelik sahra obüsü 1178 at─▒m─▒ ile

12- 12 santimetrelik top çap tulü 24, 3000 at─▒m─▒ ile (120/24)

3- 10,5 santimetrelik seri ate┼čli çap tulü 25, 577 at─▒m─▒ ile (105/25)

2- 10,5 santimetrelik seri ate┼čli çap tulü 45, 1000 at─▒m─▒ ile (105/45)

2- 8,8 santimetrelik seri ate┼čli çap tulü 45, 600 at─▒m─▒ ile (88/45)

13- 8,7 santimetrelik mantelli top 4300 at─▒m─▒ ile (87/24)

4- 3,7 santimetrelik seri ate┼čli 2000 at─▒m─▒ ile

12- 4,7 santimetrelik seri ate┼čli 1830 at─▒m─▒ ile (47/40)

4- 15 santimetrelik havan topu 600 at─▒m─▒ ile (Karadeniz Bo─čaz─▒’ndan)[11]

 

11 Temmuz’da dü┼čman gemilerinin sahile yakla┼čarak serbest ate┼č etmelerine meydan vermemek için otuz çap uzunlu─čunda bir adet on iki santimetrelik top (120/30), Kabatepe'de münasip ve korunakl─▒ bir yere konmak üzere Dokuzuncu F─▒rka’ya verilir. Söz konusu top elli at─▒m─▒yla tamamen limana gelmi┼čti. Mantel taburunun hayvanlar ve araçlar─▒yla hemen nakli ve mermisinin hat safhada azl─▒─č─▒ sebebiyle hiçbir at─▒m─▒n─▒n lüzumsuz olarak kullan─▒lmamas─▒ ve silah at─▒┼č─▒ zaruri görüldü─čü zaman dahi di─čer bataryalarla yüzölçümü bulduktan sonra birkaç at─▒mla tesirli üretimine gayret edilmesi önemle tavsiye ediliyordu. (Dokuzuncu F─▒rka Kumandanl─▒─č─▒’na, ┼×ifre, 28 Haziran 1915 (11 Temmuz 1915).[12]

Temmuz ortalar─▒na do─čru ┼×imal Grubu'na dört adet sahra seri ate┼čli on buçuk santimetrelik obüs topu verilmi┼čti. Dü┼čman gerilerine s─▒n─▒r─▒n üstünde etki yapmakta olan söz konusu toplar için tahrip danesi s─▒ral─▒ t─▒pal─▒ ┼čarapnel gerekiyordu. Be┼činci Ordu Kumandanl─▒─č─▒’ndan, 17 Temmuz günü bu ┼čarapnellerin mümkün olan en h─▒zl─▒ ┼čekilde gönderilmesi talep edilmekteydi. (Be┼činci Ordu Kumandanl─▒─č─▒’na, Tahrîrât, 17 Temmuz 1915-Bu yaz─▒┼čman─▒n alt─▒nda “Hasan” ibaresi yer almaktad─▒r: Topcu Kumandan─▒ Kâim-i Makâm Hasan.)[13]

 

 

3. Kolordu Komutan─▒ Esat Pa┼ča (BÜLKAT)

 

Müstahkem Mevkii’den karaya top verilirken bu durumun bo─čaz savunma gücünü azaltmamas─▒ önem arz etmektedir. Nitekim karaya verilen her batarya bu gücü muhakkak azaltmaktayd─▒. Bu durum ilerleyen günlerde ─░tilaf donanmas─▒n─▒n Çanakkale Bo─čaz─▒’na kar┼č─▒ tekrardan sald─▒r─▒lara geçece─či ile ilgili duyumlar al─▒nmas─▒yla birlikte Müstahkem Mevkii’yi tedirgin etmeye ba┼člayacakt─▒r.

26 May─▒s 1915 günü Bo─čaz’a yap─▒lacak bir sald─▒r─▒yla ilgili bilgiye ula┼č─▒ld─▒─č─▒na dair cümleleri Cevat Pa┼ča’n─▒n raporunda görmekteyiz:

 

“Dü┼čman─▒n denizden bir hücum yapmak ihtimali bulundu­─čuna dair a┼ča─č─▒daki emir geldi: ─░ngiltere hükümeti, ─░ngiltere’de ve Adalar Denizi limanla­r─▒nda 150-1000 tonilatoluk gemileri sat─▒n almakta olup, küpe┼č­te ve teknesine çinko kaplayarak, ortalar─▒na da iki┼čer ocak yeri koydurmakta ve bunlar da Çanakkale Bo─čaz─▒’na kars─▒ icras─▒, kararla┼čt─▒r─▒lan, genel hücumda kesif dumanlar ç─▒kararak, tab­yalar─▒m─▒z─▒n etkili at─▒┼člar─▒n─▒ bozacaklar─▒ haber olundu─ču gibi, Rodos'tan dahi adam toplatt─▒r─▒lmakta bulundu─ču, al─▒nan ha­berlere göre Umumi Karargah ─░stihbarat ┼×ubesinden bildiril­mi┼čtir. Müstahkem Mevki Kumandan─▒ Mirliva CEVAT.”[14]

 

Buna benzer haberler ileri ki zamanlarda da devam edecektir. 25 Kas─▒m 1915 tarihinde de böyle bir haber al─▒n─▒r. 25 Kas─▒m 1915’te, yak─▒n bir gelecekte dü┼čman filosunun Bo─čaz─▒ yeniden zorlayaca─č─▒ haberi al─▒nd─▒─č─▒ zaman, Müstahkem Mevki’deki toplar─▒n durumu ┼čöyleydi:

 

─░ntepe Grubu:

Mesudiye 150 mm.li─či                                   - Ar─▒zal─▒

120 mm.lik Bulgar toplar─▒                             - namlular─▒ hayli a┼č─▒nm─▒┼č toplar─▒

105 mm.lik Peyki┼čevket bataryas─▒                 - Cephanesiz

210 mm.lik batarya                                       - Cephanesi eksik

240 mm.lik batarya                                       - ─░yi

Yavuz 150 mm.li─či                                        - ─░yi

150 mm.lik Çakaltepe bataryas─▒                    - ─░yi

Erenköy ve Tenger Grubu:

150 mm.lik dört Obüs Bataryas─▒                   - Bir günlük muharebeye yeter cephane var.

Set Bataryalar─▒: ─░yi. Yaln─▒z 12 adet 120 mm.lik topun iki saatlik bir muharebeye yeter cephanesi var.

Tabyalardaki Toplar: Bir günlük muharebeye yeter toplar─▒ var.[15]

Bataryalara ve toplara bakt─▒─č─▒m─▒zda genel olarak cephane azl─▒─č─▒ ve baz─▒ toplarda a┼č─▒nmalar oldu─ču görülmektedir. Bo─čaz topçular─▒n─▒n en büyük zorland─▒─č─▒ durumlar muharebe ba┼č─▒ndan itibaren her zamanki gibi cephane azl─▒─č─▒, toplar─▒n çok eski olmas─▒ ve uzun menzilli toplar─▒n azl─▒─č─▒ olmu┼čtur.

─░tilaf donanma gemilerinin Çanakkale Bo─čaz─▒’na ilk bombard─▒man─▒ düzenledikleri tarihten itibaren Bo─čaz’─▒ geçmek maksad─▒yla yap─▒lan ciddi giri┼čimlerde giri┼č istihkamlar─▒n dü┼čürülmesi, Bo─čaz’─▒n gözetlenmesi ve giri┼čin kontrolünün ele geçirilmesi hiç de zor olmam─▒┼čt─▒r. Bunun bir sebebi Bo─čaz giri┼činde uzun menzilli toplardan çok az olmas─▒d─▒r. Sadece Ertu─črul Tabyas─▒’nda ve Orhaniye Tabyas─▒’nda iki┼čer adet 240/35’lik top bulunmaktayd─▒. Bu tabyadaki toplar─▒ imha etmek içinde toplar─▒n menzili d─▒┼č─▒ndan at─▒┼č yapmak en mant─▒kl─▒s─▒yd─▒. Ayr─▒ca Ertu─črul Tabyas─▒’ndaki toplar sadece Bo─čaz’─▒n giri┼čini gözetleyebilmekteydi. Bu toplar 360 derece dönemedikleri için Kabatepe önlerine demirleyecek olan z─▒rhl─▒lar─▒n Ertu─črul Tabyas─▒’na arkadan yapacak ate┼člerine hiçbir ┼čekilde kar┼č─▒l─▒k verememektedir. Bunun sonucunda giri┼č tabyalar─▒n imhas─▒ çok da zor olmam─▒┼čt─▒r.

Sedad Pa┼ča’da hat─▒ralar─▒nda bu mevzuya de─činmi┼čtir.

 

Mûdhîl istihkamat─▒ gayet  mürtefi olarak in┼ča edilmi┼č olmakla beraber bir tek at─▒┼čla dahî mukabeleye muktedir olmadan yan ate┼čleri alt─▒na al─▒narak tahrib olunacak bir vaz’iyyetteydi.”[16]

 

Kara muharebelerinin ilerleyen safhalar─▒nda tabya ve bataryalardaki kullan─▒lma ihtiyac─▒ olmayan baz─▒ a─č─▒r toplar Anadolu Yakas─▒’n─▒n giri┼č k─▒s─▒mlar─▒na yak─▒n yerlere konulur. Baz─▒ toplar ise kara birliklerine verilir.

Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒ kendi gücünü de zay─▒flatmadan birçok topu kara birliklerine verir. Böylelikle piyade askerleri de arkalar─▒na topçu deste─čini alarak biraz olsun rahatlam─▒┼člard─▒r. Yine de toplar─▒n cephane yetersizli─či kar┼č─▒ taraf─▒n imkanlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ hissettirmekteydi.

Çanakkale’deki tüm askerlerimiz kendi ç─▒karlar─▒n─▒ de─čil, vatan─▒n ç─▒karlar─▒n─▒ dü┼čünerek birlik-beraberlik, payla┼čma ve yard─▒mla┼čma içerisinde olarak Çanakkale’de büyük bir zafer kazan─▒rlar. Bizlere örnek olmas─▒ vesilesiyle…

 

 

 

Bayram AKGÜN

Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar

baryamakgun@hotmail.com

 

 

KAYNAKÇA

  • BIYIKLI, M., Mehmet Esat Pa┼ča’n─▒n Çanakkale Cephesi ┼×imal Grubu Tahrirat ve Telefon Görü┼čmeleri (02-20 Temmuz 1915),  International Journal of Social Science, Volume 6 Issue 2, p. 203-221, February 2013.
  • Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekat─▒, V. Cilt, I. Kitap (Haziran 1914-25 Nisan 1915), Genelkurmay Bas─▒mevi, Ankara, 1993.
  • Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Deniz Harekat─▒, VIII. Cilt, Genelkurmay Harp Tarihi Ba┼čkanl─▒─č─▒ Resmi Yay─▒nlar─▒ Seri No:3, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 1976.
  • Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Çanakkale Cephesi, (04 Haziran 1915-9 Ocak 1916), V. Cilt III. Kitap, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 2012.
  • KÖSE, S., Bo─čazlar Mes’elesi ve Çanakkal’a Muharebe-i Bahriyesinde Türk Zaferi, Bitirme Ödevi, ÇOMÜ, Çanakkale, 2004.
  • LOREY, H., Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T.C. Deniz Bas─▒mevi, 1946.
  • MUHLMANN, C., Çanakkale Sava┼č─▒, Bir Alman Subay─▒n An─▒lar─▒, 8. Bask─▒, Tima┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2006.
  • TUNÇÇAPA, ┼×., Çanakkale Hat─▒ralar─▒m, T.C. Deniz Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒, 1. Bask─▒, 1958.

 

 

 



[1] BDHTH, Çanakkale Cephesi Harekat─▒, V. Cilt, I. Kitap (Haziran 1914-25 Nisan 1915), Genelkurmay Bas─▒mevi, Ankara, 1993 s. 253-254.

[2] Hermann LOREY, Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T.C. Deniz Bas─▒mevi, 1946, a.g.e., s. 131.

[3] Carl MUHLMANN, Çanakkale Sava┼č─▒, Bir Alman Subay─▒n An─▒lar─▒, 8. Bask─▒, Tima┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2006, s. 114-115.

[4] Hermann LOREY, a.g.e., s. 106.

[5] Hermann LOREY, a.g.e., s. 132.

[6] Carl MUHLMANN, a.g.e., s. 114-115.

[7] Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Çanakkale Cephesi, (04 Haziran 1915-9 Ocak 1916), V. Cilt III. Kitap, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 2012, s. 106-107.

[8] Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Çanakkale Cephesi, V. Cilt, III. Kitap, a.g.e., s. 107.

[9] Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Çanakkale Cephesi, V. Cilt, III. Kitap, a.g.e., s. 108.

[10] Hermann LOREY, a.g.e., s. 106.

[11] Hermann LOREY, a.g.e., s. 132.

[12] Mustafa BIYIKLI, Mehmet Esat Pa┼ča’n─▒n Çanakkale Cephesi ┼×imal Grubu Tahrirat ve Telefon Görü┼čmeleri (02-20 Temmuz 1915),  International Journal of Social Science, Volume 6 Issue 2, p. 203-221, February 2013, s. 209.

[13] Mustafa BIYIKLI, a.g.m., s. 210.

[14] ┼×akir TUNÇÇAPA, Çanakkale Hat─▒ralar─▒m, T.C. Deniz Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒, 1. Bask─▒, 1958, s. 112.

[15] BDHTH, Deniz Harekat─▒, VIII. Cilt, Genelkurmay Harp Tarihi Ba┼čkanl─▒─č─▒ Resmi Yay─▒nlar─▒ Seri No:3, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 1976,  s. 249-250.

[16] Selin KÖSE, Bo─čazlar Mes’elesi ve Çanakkal’a Muharebe-i Bahriyesinde Türk Zaferi, Bitirme Ödevi, ÇOMÜ, Çanakkale, 2004,, s. 122. 


  5610 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)