Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

Tarih: 13/03/2017   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 9591

├çanakkale Muharebeleri tarihte bir├žok yeni teknolojinin ve taktiklerin kullan─▒ld─▒─č─▒ bir muharebedir. ─░lk deneme at─▒┼č─▒n─▒ bile bu sava┼čta yapacak olan teknolojik harikaya sahip bir sava┼č gemisi, sava┼č arac─▒ olarak u├žaklar─▒n kullan─▒lmas─▒, kara toplar─▒ndan u├žaksavarlar─▒n yap─▒lmas─▒ vb. gibi bir├žok yenilikler g├Âr├╝lmektedir. Bunlara benzer taktiklerin biri de T├╝rkler taraf─▒ndan yap─▒lan sahte toplard─▒.
Eldeki toplar─▒ ve cephaneyi kullanmakla birlikte bunlar─▒ korumak da bir o kadar ├Ânemliydi. ├ç├╝nk├╝ toplar─▒m─▒zdan at─▒lan bir merminin kar┼č─▒l─▒─č─▒ binlerce mermi ile veriliyordu. Bu y├╝zden yeni taktikler geli┼čtirilip toplar─▒n korunmas─▒ sa─članmal─▒yd─▒. (B.A.)

 

Çanakkale Muharebeleri tarihte birçok yeni teknolojinin ve taktiklerin kullan─▒ld─▒─č─▒ bir muharebedir. ─░lk deneme at─▒┼č─▒n─▒ bile bu sava┼čta yapacak olan teknolojik harikaya sahip bir sava┼č gemisi, sava┼č arac─▒ olarak uçaklar─▒n kullan─▒lmas─▒, kara toplar─▒ndan uçaksavarlar─▒n yap─▒lmas─▒ vb. gibi birçok yenilikler görülmektedir. Bunlara benzer taktiklerin biri de Türkler taraf─▒ndan yap─▒lan sahte toplard─▒r.

Eldeki toplar─▒ ve cephaneyi kullanmakla birlikte bunlar─▒ korumak da bir o kadar önemliydi. Çünkü toplar─▒m─▒zdan at─▒lan bir merminin kar┼č─▒l─▒─č─▒ binlerce mermi ile veriliyordu. Bu yüzden yeni taktikler geli┼čtirilip toplar─▒n korunmas─▒ sa─članmal─▒yd─▒.

Türk taraf─▒ özellikle kullan─▒lan toplar─▒n yak─▒n çevrelerine sahte toplar ve bataryalar haz─▒rlayarak filo toplar─▒n─▒n ilgisini ba┼čka yerlere çekmeye çal─▒┼č─▒yorlard─▒.

Çanakkale Muharebesi’nde kullan─▒lan toplar ellerinden geldikçe dü┼čmana kar┼č─▒ cevap verir ve yeri geldi─činde y─▒ld─▒rmay─▒ da ba┼čar─▒r. Tabi ki bu toplar─▒n at─▒┼člar─▒nda ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒, dü┼čman ate┼člerine maruz kalmalar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒ ve dü┼čmana yanl─▒┼č hedef göstermek aç─▒s─▒ndan sahte bataryalar─▒n ve sahte toplar─▒n yerle┼čtirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu yüzden sahte toplar muharebenin hem deniz hem de kara safhas─▒nda kullan─▒l─▒r.

 

Sahte top imalat─▒[1]

Türk askerleri eski at arabalar─▒ndan, soba borular─▒ndan a─čaç kütüklerinden vb. sahte toplar imal etmekteydi. Bu sahte toplar─▒n imalat─▒ muharebe s─▒ras─▒nda göstermi┼č oldu─ču faydalar─▒ndan dolay─▒ büyük önem ta┼č─▒maktayd─▒.

Dü┼čman─▒n dikkatini da─č─▒tmak için, arazide büyük çapta aldat─▒c─▒ tesisler kurulurdu. Dü┼čman─▒ aldatmak için kurulan tesisler, terkedilmi┼č eski batarya siperleri (mevzileri) ate┼či büyük bir k─▒sm─▒yla üzerlerine çekerlerdi.[2]

Baz─▒ bataryalardaki toplar isabet alarak sava┼č d─▒┼č─▒ kal─▒rd─▒. Böyle durumlarda bu batarya mevzilerine sahte toplar yerle┼čtirilirdi. Dü┼čmana gerçek bir batarya mevzisi gibi gösterilir ve üerine at─▒┼člar çekilirdi.

Mevzilerin denizden ke┼čfini zorla┼čt─▒rmak ve ayn─▒ zamanda donanma ate┼člerini üzerine çekmek üzere esas mevzilerin etraf─▒na sahte mevziler yap─▒l─▒r ve buralara kara barut duman─▒na benzer duman ç─▒karan kutular konulurdu.[3] Bu kutular gerçek toplar─▒n ate┼č etmesiyle birlikte hemen yak─▒l─▒rd─▒. Yanan kutulardan ç─▒kan kara duman dü┼čman ate┼čini üzerine çekerek gerçek toplar─▒n bu ate┼člerden zarar görmelerini engellemi┼č olurdu.

 

 

Soba borusundan yap─▒lan sahte top örne─či[4]

 

Tepelere de bir tak─▒m sahte bataryalar konulurdu. Bunlar uzaktan hakiki toplar gibi görülecek ve de─či┼čik yerlerden aras─▒ra ate┼členecek küçük, fakat hakiki toplarla maskelenerek dü┼čman─▒n ate┼či bunlar─▒n üzerine çekilecekti. Nitekim bu tertipten çok fayda elde edildi.[5] Özellikle yak─▒lan kara barutun fazlaca siyah duman ç─▒kar─▒p yerini belli etmesi dü┼čman─▒n hevesini de kabart─▒yordu. Çünkü filo kendilerine ate┼č eden bataryalar─▒n yerini tespit ettiklerini dü┼čünüyordu. Nitekim yüzlerce mermiyi bo┼č bir alana atarak hem vekit hem de cephane kaybediyorlard─▒.

Dardanos, Erenköy, Bayku┼č ve Tenger dolaylar─▒nda bu toplardan olu┼čturulan birçok sahte bataryalar yer almaktad─▒r.[6] Ayn─▒ zamanda ─░ntepe, Karanl─▒kliman, Seddülbahir ve Anafartalar Bölgeleri’ne de birçok sahte batarya ve sahte toplar yerle┼čtirilir. Muharebenin ilerleyen safhas─▒nda kara muharebelerinde de kurulan bu sahte bataryalar çok i┼če yarayacakt─▒r.

 

 

Bo─čaz savunmas─▒na destek amac─▒yla yap─▒lan sahte top[7]

 

┼×ubat 1915’in ba┼člar─▒nda kurulan 150/10.8’lik toplardan olu┼čan bataryalar daha yeni kurulmalar─▒na ra─čmen büyük fayda sa─člayacaklard─▒r. Bu toplar─▒n sürekli yer de─či┼čtirmesiyle dü┼čman─▒n toplara isabet at─▒┼člar elde edememesiyle birlikte yak─▒nlar─▒na yerle┼čtirilen sahte bataryalarla gemiler tamamen bo┼ča at─▒┼člar gerçekle┼čtireceklerdir.

Bu toplardan kurulu bir bataryan─▒n 1000 mt. kadar yanlamas─▒nda bulunan 2 eski 8 cm’lik ┼ča┼č─▒rtma bataryas─▒ dü┼čman─▒n nazar─▒ dikkatini üstüne çeker. Burada dü┼čman─▒ ┼ča┼č─▒rtmak için faal ve çok cesur bir Türk (küçük zabiti) ve bir er bu deh┼četli at─▒┼č alt─▒nda bu toplarla yaln─▒z duman yapacak olan hartuçlar─▒ ate┼č etmekte idi. Buraya 500 a─č─▒r mermi dü┼čer. Bir top havaya uçar, bu iki cesur adam di─čer topla ate┼če devam eder. Topçu alay─▒ndan ─░LK CESARET N─░┼×ANINI alan bu askerler olmu┼čtur.[8] Sahte toplar─▒n ba┼č─▒nda kara barut yakan askerler büyük bir tehlike alt─▒na dü┼čmekteydiler. Çünkü her barut yak─▒m─▒ arkas─▒na üzerlerine yüzlerce mermi ya─čd─▒r─▒lmaktayd─▒. Bu tehlikeye ra─čmen bir çok sahte batarya ba┼č─▒nda bulunan askerlerimiz metanetlerini koruyarak bir ad─▒m geriye çekilmezler. Her biri ayr─▒ kahraman her biri ayr─▒ madalyalara lay─▒kt─▒lar.

1913 y─▒l─▒nda Amerika’n─▒n Türkiye Büyükelçili─či’ne atanan Henry Morgenthau, Erenköy Bölgesi’ne yapm─▒┼č oldu─ču ziyaretinde sahte toplardan da bahseder:

 

“Bir asker (Çavu┼č), uzaktan gerçek bir silah gibi görünen, fakat çok yak─▒ndan kontrol etti─čim zaman gördü─čüm gibi, oldu─čundan daha uzun hale getirilmi┼č bir la─č─▒m borusu oldu─ču aç─▒kça belli olan tuhaf bir aletin ba┼č─▒nda görevliydi.

Filonun gözlerinden bütünüyle uzakta olan bir tepenin ard─▒na, bu çavu┼čun yönetimindeki cihaz ile birlikte top yerle┼čtirilmi┼čti. Her ikisi birbirine telefonla ba─čl─▒yd─▒. Ate┼č emri gelip de havan topundan sorumlu olan topçu elindeki mermiyi att─▒─č─▒nda, la─č─▒m borusuyla vazifeli adam birkaç kilogram siyah barut yakacak ve simsiyah dumandan olu┼čan dikkat çekici bir bulut meydana getirecekti. Gemilerdeki ─░ngiliz ve Frans─▒zlar─▒n, kendi üstlerine do─čru h─▒zla kayan mermilerin o görünen duman bulutundan geldi─čini zannetmeleri ve bütün dikkatlerini o nokta üzerinde yo─čunla┼čt─▒rmaya devam etmeleri gayet do─čald─▒. Bu istihza dolu göstermelik silah─▒n etraf─▒ndaki alan mermi çukurlar─▒yla delik de┼čik hale gelmi┼čti; görevdeki çavu┼č, bana söylendi─čine göre, üzerine 500'ün üzerinde at─▒┼č çekmi┼č, öte yandan da gerçek topçu birli─či sa─člam ve gözlerden sakl─▒ halde kalmaya devam etmi┼čti.[9]

 

Anadolu Yakas─▒’nda bulunan 150/45’likten ibaret olan Yavuz Tabyas─▒ yak─▒n─▒na taklit bir top yap─▒lm─▒┼č oldu─čundan bu batarya dü┼čman taraf─▒ndan ke┼čfedilememi┼čtir. Her 15 santimetrelik topun biraz uza─č─▒nda dü┼čmana gözükmeyecek ┼čekilde bir gece hartuç yak─▒l─▒yor ve bu suretle dü┼čman ate┼či oraya tekasüf ediyor ve bu suretle Yavuz’un 15 santimetrelik topu muhafaza edilmi┼č oluyordu.[10] Yavuz Tabyas─▒’nda bulunan tek top bizim için çok önemliydi. Çünkü menzili neredeyse Tekke Koyu’na kadar yeti┼čmekteydi.

Anadolu Yakas─▒’ndaki  toplar─▒n birço─čunun menzili Seddülbahir Bölgesi’ne yeti┼čmiyordu. Bu yüzden Yavuz Topu gibi Seddülbahir’e menzili yeti┼čen toplar─▒n önemi bir kat daha artmaktayd─▒. Bu top Ertu─črul Koyu ve Tekke Koyu’ndaki birçok mühimmat depolar─▒na isabetli at─▒┼člar gerçekle┼čtirerek büyük hasarlar kaydeder.

1917 y─▒l─▒nda ─░mroz Adas─▒’ndaki (Gökçeada) Kephalos (Kefalo) Körfezi dü┼čman taraf─▒ndan üs olarak kullan─▒lmaktayd─▒. Seddülbahir Bölgesi’nde bu körfezi ate┼č alt─▒na alabilecek menzile sahip top olmad─▒─č─▒ için müttefik güçlerine ait deniz araçlar─▒ rahatl─▒kla dola┼čabilmekteydi. Ayr─▒ca dü┼čman sava┼č gemileri 1915 muharebelerinde tabyalardan taciz at─▒┼č─▒ görmedi─či için rahat rahat d─▒┼č tahkimat─▒m─▒z─▒ ate┼č alt─▒na alabilmekteydi.

Bo─čaz’─▒n giri┼činin kontrolünü ele geçirmek bizim için de çok önemliydi. Bu yüzden Alman Roon gemisinden 210/40’l─▒k bir top Çanakkale’ye getirilir ve seddülbahir Cephesi’ndeki Ahmet A─ča Bay─▒r─▒’na tabiye edilir. Bu topun yerinin tespit edilmemesi için yak─▒n çevrelerine uçaksavarlar ve sahte bataryalar yerle┼čtirilir. Top ate┼č etmeden önce di─čer bataryalar ate┼č eder ve toz bulutu meydana getirir. Bunun ard─▒ndan Roon Topu at─▒┼člar─▒n─▒ yapar. Böylelikle topun yeri hiçbir zaman ke┼čfedilemez.

Dü┼čman uçak ve gemileri gece gündüz bataryalar─▒ top at─▒┼č─▒na tutmaktad─▒r. Dü┼čman fazla cephane sarf ederek tayyare tarassudu ile ate┼čini sürekli icra etmekteydi. Bütün bunlara ra─čmen yaln─▒z bir adet 21 santimlik (Karanl─▒kliman Tabyas─▒’nda bulunan iki adet 210/22’lik toptan biri) topumuzdan ba┼čka hiçbir top iskat edilememi┼čti. Bu toplar─▒n araziye iyice uydurulmas─▒ndan ve tepeciklerin arkas─▒na güzel yerle┼čtirilmi┼č ve baz─▒ yerde teker olarak tabiye edilmesinden, bataryalar─▒n etraf─▒nda hemen 100 metre n─▒s─▒f kutrunda daireler içinde büyük bataryalar─▒n arazi üzerinde açm─▒┼č olduklar─▒ kuyular ve çöküntüler ate┼čin ne kadar a─č─▒r icra edilmi┼č oldu─čunu gösterir.[11] Bataryalar─▒m─▒zdaki toplar─▒n hareketlili─či ve iyi kamufle edili┼čleri onlar─▒ dü┼čman ate┼činden bir nevi olsun korumaktad─▒r. Bu toplar─▒n iyi kamufle edilmesi hem askerlerimizin hem de toplar─▒n güvenli─či aç─▒s─▒ndan çok önemlidir. Özellikle ─░ntepe ve Erenköy Bölgesi s─▒kça dü┼čman─▒n topçu at─▒┼člar─▒na maruz kalmaktayd─▒.

┼×ükrü Fuad Gücüyener eserinde buradaki toplarla ile ilgili ┼ču hat─▒radan bahseder:

 

“Fakat, dü┼čman bilmiyor! Bilmiyor ki, ─░ntepe’de iki top mevzii vard─▒r: Biri, hakiki ve oldukça gizli. Di─čeri sahte ve aç─▒k. Aç─▒kta olan sahte toplar─▒n namlular─▒ soba borular─▒ndand─▒r; anlad─▒n─▒z m─▒? Ahmaklar─▒n her gün att─▒─č─▒ yüzlerce top. Bir çok bomba, hep bu soba borular─▒ndand─▒r. ─░┼čte! Ne ise, gülelim, geçelim, dü┼čman─▒n bu haline biz.” [12]

 

Görüldü─čü gibi haz─▒rlanan sahte batarya ve sahte toplar görevlerini ba┼čar─▒yla yerine getirmekteydi. Çanakkale Muharebeleri’ni yokluk içerisinde Türk askerinin bu tür fedakarl─▒klar─▒ ve planlar─▒ sayesinde kazanm─▒┼č─▒zd─▒r.

─░. Hakk─▒ (Sunata) Efendi’de, 1915’in sonlar─▒na do─čru bir Türk topunun yak─▒n─▒na yap─▒lan sahte bataryadan bahsetmektedir:

 

“Ayn─▒ günlerde Tekke Tepe’nin bat─▒s─▒nda bir tek Türk topu vard─▒. O da sava┼č gemisinden ç─▒kar─▒lm─▒┼č bir toptu. Bu topu dü┼čman─▒n ate┼činden korumak için bir hile bulunmu┼čtu. Topun yüz metre kadar yan taraf─▒na top ┼čeklinde bir boru koymu┼člar, gemi topunun ate┼č etmesiyle beraber, bu sahte top içerisindeki dumanl─▒ barutu da ate┼čliyorlar, gerçek bir top varm─▒┼č gibi dü┼čman─▒ aldat─▒yorlard─▒. Ne var ki, Avusturya-Macaristan topçu bataryas─▒n─▒n bölgeye geli┼činden haberdar olmayan Mehmetçikler, bataryan─▒n açt─▒─č─▒ büyük gürültülü ilk ate┼č ile ┼ča┼č─▒rm─▒┼člar, sahte topun ate┼či zannetmi┼člerdi.”[13]

 

Bo─čaz Muharebeleri’nde uygulanan sahte top ve sahte batarya hilesi kara muharebelerinde de etkilili─čini sürdürür. Karadaki birçok topun yak─▒n çevrelerine de sahte toplar yap─▒l─▒r.

Türk askeri Çanakkale’de imkans─▒zl─▒klar içerisinde imkan yarat─▒r. Elde bulunan tüm malzemeleri de─čerlendirerek vatan─▒n bölünmezli─čini ve bütünlü─čünü küçücük bir kara parças─▒ üzerinde tüm dünyaya gösterirler.

Çanakkale’nin geçilmezli─čini sa─člayan tüm ┼čehit ve gazilerimizi ┼čükranla yad ederim.

 

 

Bayram AKGÜN

Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar

baryamakgun@hotmail.com


KAYNAKÇA

  • Avusturya Milli Kütüphanesi Ar┼čivi- (Österreich Bibliotheken).
  • Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekat─▒, V. Cilt, I. Kitap (Haziran 1914-25 Nisan 1915), Genelkurmay Bas─▒mevi, Ankara, 1993.
  • GÜCÜYENER, ┼×., F., Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Tan─▒d─▒─č─▒m Kahramanlar, 1. Bask─▒, 1947.
  • GÜNE┼×EN, F., Çanakkale Sava┼člar─▒, Kasta┼č Yay─▒nlar─▒, I. Bask─▒, Mart 1936.
  • AKINGÜÇ, G., Tarih Süreci ─░çinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanlar─▒, Ajans 2023 Yay─▒nlar─▒, 1. Bask─▒, ─░stanbul, Nisan 2011.
  • KOÇ, A., Çanakkale Muharebelerinde Topçunun Kullan─▒lmas─▒, Topçu ve Füze Okulu Komutanl─▒─č─▒, 2’nci S─▒n─▒f Bas─▒mevi Müdürlü─čü, Ankara, 2008.
  • LOREY, H., Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T.C. Deniz Bas─▒mevi, 1946.
  • MUHLMANN, C., Çanakkale Sava┼č─▒, Bir Alman Subay─▒n An─▒lar─▒, 8. Bask─▒, Tima┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2006.
  • SUNATA, ─░., Hakk─▒, Gelibolu’dan Kafkaslar’a, ─░┼č Bankas─▒ Kültür Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2009.
  • http://www.cwr.iwm.org.uk/collections/item/object/205284729


[1] Avusturya Milli Kütüphanesi Ar┼čivi- (Österreich Bibliotheken).

[2] Carl MUHLMANN, Çanakkale Sava┼č─▒, Bir Alman Subay─▒n An─▒lar─▒, 8. Bask─▒, Tima┼č Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2006, s. 46-66.

[3] Abdülkadir KOÇ, Çanakkale Muharebelerinde topçunun kullan─▒lmas─▒, Topçu ve Füze Okulu Komutanl─▒─č─▒, 2’nci S─▒n─▒f Bas─▒mevi Müdürlü─čü, Ankara, 2008, s. 24.

[4] Gürsel AKINGÜÇ, Tarih Süreci ─░çinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanlar─▒, Ajans 2023 Yay─▒nlar─▒, 1. Bask─▒, ─░stanbul, Nisan 2011, s. 99.

[5] Fikret GÜNE┼×EN, Çanakkale Sava┼člar─▒, Kasta┼č Yay─▒nlar─▒, I. Bask─▒, Mart 1936, s. 27.

[6] Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekat─▒, V. Cilt, I. Kitap (Haziran 1914-25 Nisan 1915), Genelkurmay Bas─▒mevi, Ankara, 1993, s. 185.

[7] http://www.cwr.iwm.org.uk/collections/item/object/205284729

[8] Hermann LOREY, Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T. C. Deniz Bas─▒mevi, 1946, s. 48.                  

[9] HERBERT, A., MORGENTHAU, H., Devler Ülkesi’nde Devler Sava┼č─▒ Çanakkale, Çvr. Seyfi SAY, Ataç Yay─▒nlar─▒, Nisan 2005, s. 146-147.

[10] Hermann LOREY, a.g.e., s. 142.

[11] Hermann LOREY, a.g.e., s. 141-142.

[12] ┼×ükrü Fuad GÜCÜYENER, Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Tan─▒d─▒─č─▒m Kahramanlar, 1. Bask─▒, 1947, s. 172.

[13] ─░smail Hakk─▒ SUNATA, Gelibolu’dan Kafkaslar’a, ─░┼č Bankas─▒ Kültür Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2009, s. 195.


  9591 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)