42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

Tarih: 24/10/2016   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 6859

Ahmet Diriker eserine; Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒ ÔÇśefr├ód─▒n─▒ c├ómi-a─čyar─▒n─▒ m├óniÔÇÖ ├Âl├ž├╝s├╝ ile ├Âzetleyerek ba┼čl─▒yor. Sonra Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin durumu ve hemen ard─▒ndan ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda ─░ngiltere ve FransaÔÇÖn─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖna sald─▒r─▒ d├╝zenlemesinin ard─▒ndaki sebeplere yer veriyor. Sayfalar aras─▒na serpi┼čtirilmi┼č olan haritalar, krokiler; yaz─▒lanlar─▒n kolay anla┼č─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ oluyor.
Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin; gerek ├ža─čda┼č─▒ gerekse sonraki d├Ânemlerde h├╝k├╝m s├╝ren devletlere nazaran ar┼čiv hususunda son derece ba┼čar─▒l─▒ oldu─ču bilinen ve her vesile ile tekrarlanan bir hak├«kattir. Bu hak├«kat, emrindeki z├óbitler taraf─▒ndan Alay Komutan─▒na verilen raporlarda ve Alay Komutan─▒ Binba┼č─▒ Ahmet Nuri BeyÔÇÖin, emrindekilere ve ├╝stlerine yazd─▒─č─▒ mektuplarda da g├Âr├╝l├╝yor. Bir ba┼čka husus da dikkati ├žekiyor: Tevekk├╝l ve iman. Bu iki b├╝y├╝k g├╝c├╝n meyvesi olan kararl─▒l─▒k ve kendine g├╝venÔÇŽ Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Ahmet S├╝reyya Bey yaz─▒yor: " Katiyen tela┼č etmem. Efr├ód─▒n kuvve-i m├óneviyesi de yerindedir. Mur├ódullahdan (AllahÔÇÖ─▒n istedi─činden) fazla bir ┼čey olmaz. Gelecek d├╝┼čmana s├╝ng├╝lerimizin haz─▒r oldu─ču maÔÇÖr├╗zdur." Bir ba┼čka belgede d├╝┼čman, bu durumun fark─▒nda oldu─čunu ┼ču c├╝mle ile a├ž─▒kl─▒yor. "Allah, T├╝rk ordusunun ma─člup olmas─▒n─▒ istemedi."

 

 

14,1 X 21,2 santim ölçülerinde, 192 sayfal─▒k eser, Çanakkale Sava┼člar─▒’nda çarp─▒┼čan 42. Alay’─▒n, Frans─▒z kuvvetlerine kar┼č─▒ verdi─či mücâdeleyi orijinal belgelerden al─▒nm─▒┼č renkli fotokopiler deste─čine sunuyor.

42. Alay / Gelibolu 1915 isimli kitap, yazar─▒n dedesi, sava┼čtan sonra Tu─čgeneralli─če terfi ettirilen Ahmet Nuri (Diriker) Bey’in cephede tuttu─ču notlardan derlenerek haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

Önsöz’den al─▒nan a┼ča─č─▒daki sat─▒rlar, kitab─▒n tan─▒t─▒m─▒nda kullan─▒lacak en mükemmel dokümand─▒r:

‘Türk târihi aç─▒s─▒ndan, millet olarak büyük bedeller ödenerek kazan─▒lan Çanakkale Zaferi, târihimizin en önemli olaylar─▒ndan biridir. Dolay─▒s─▒yla Çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n bütün gerçekli─čiyle anla┼č─▒lmas─▒ ve gelecek nesillere aktar─▒labilmesi için hamasetten uzak, bilinenin tekrar─▒ olmayan, gerçek ve özgün belgelere dayal─▒ eserlerin say─▒s─▒n─▒n artmas─▒ gereklidir.

Bu çal─▒┼čmada yukar─▒da söz edilen yakla┼č─▒m benimsenmi┼č oldu─čundan, çok say─▒da özgün belgeden yararlan─▒lm─▒┼č ve ya┼čanan olaylar belgelerde aktar─▒ld─▒─č─▒ ┼čekliyle okuyucuya sunulmaya çal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu eserin amac─▒, 42'nci Alay'─▒n Gelibolu'daki muharebeler içindeki rolünü ve katk─▒s─▒n─▒ ortaya koymak suretiyle Çanakkale Sava┼č─▒'n─▒n bir kesitine ─▒┼č─▒k tutabilmektir. Benzer içerik ve nitelikteki çal─▒┼čmalar─▒n di─čer alaylar─▒m─▒z için de yap─▒lmas─▒n─▒n, Çanakkale ara┼čt─▒rmalar─▒na önemli katk─▒ sa─člayaca─č─▒ aç─▒kt─▒r.

Çal─▒┼čmada yararlan─▒lan özgün belgeler için Genelkurmay ATASE Daire Ba┼čkanl─▒─č─▒ Ar┼čivi'nde ve Frans─▒z Kara Kuvvetleri'nin ar┼čivinde ara┼čt─▒rmalar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. 42'nci Alay'─▒n harp ceridesinin yan─▒ s─▒ra ilgili tümen, alay ve daha alt birliklerin harp ceridelerinden yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r. Siperin di─čer taraf─▒ndaki Frans─▒z birliklerinin sava┼č günlükleri, yaz─▒┼čmalar─▒ ve di─čer belgeleri de ara┼čt─▒rmaya dâhil edilmi┼čtir. Bu yöntemle ayn─▒ tarihlerde, siperin her iki taraf─▒nda gerçekle┼čen olaylar─▒n ve sonuçlar─▒n─▒n ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ amaçlanm─▒┼čt─▒r.

Her iki tarafa ait birlik cerideleri k─▒yasland─▒─č─▒nda, olaylar─▒n Türk kay─▒tlar─▒nda son derece ayr─▒nt─▒l─▒ bir biçimde ele al─▒nm─▒┼č ve yaz─▒ya dökülmü┼č oldu─ču, Frans─▒z kay─▒tlar─▒nda ise bu ayr─▒nt─▒ düzeyinin olmad─▒─č─▒ göze çarpmaktad─▒r.

Kitab─▒n birinci bölümünde, konuya yeterince yak─▒n olmayan okuyuculara olaylar─▒n ba─člam─▒n─▒ ortaya koyabilmek amac─▒yla, Birinci Dünya Sava┼č─▒'n─▒n ba┼člang─▒c─▒ndan 42'nci Alay'─▒n Gelibolu'ya intikaline kadar geçen süre içindeki geli┼čme ve muharebeler, alan─▒n bilinen kaynaklar─▒ndan özetlenerek, genel bilgi olarak sunulmu┼čtur.’ (s: 13-14)

Yazar Ahmet Diriker eserine; Birinci Dünya Sava┼č─▒’n─▒ ‘efrâd─▒n─▒ câmi-a─čyar─▒n─▒ mâni’ ölçüsü ile özetleyerek ba┼čl─▒yor. Sonra Osmanl─▒ Devleti’nin durumu ve hemen ard─▒ndan Çanakkale Sava┼č─▒’nda ─░ngiltere ve Fransa’n─▒n Çanakkale Bo─čaz─▒’na sald─▒r─▒ düzenlemesinin ard─▒ndaki sebeplere yer veriyor. Sayfalar aras─▒na serpi┼čtirilmi┼č olan haritalar, krokiler; yaz─▒lanlar─▒n kolay anla┼č─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ oluyor.

  Ahmet Nuri Diriker (Aile Albümünden)

 

Osmanl─▒ Devleti’nin; gerek ça─čda┼č─▒ gerekse sonraki dönemlerde hüküm süren devletlere nazaran ar┼čiv hususunda son derece ba┼čar─▒l─▒ oldu─ču bilinen ve her vesile ile tekrarlanan bir hakîkattir. Bu hakîkat, emrindeki zâbitler taraf─▒ndan Alay Komutan─▒na verilen raporlarda ve Alay Komutan─▒ Binba┼č─▒ Ahmet Nuri Bey’in, emrindekilere ve üstlerine yazd─▒─č─▒ mektuplarda da görülüyor. Bir ba┼čka husus da dikkati çekiyor: Tevekkül ve iman. Bu iki büyük gücün meyvesi olan kararl─▒l─▒k ve kendine güven… Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Ahmet Süreyya Bey yaz─▒yor: ‘…katiyen tela┼č etmem. Efrâd─▒n kuvve-i mâneviyesi de yerindedir. Murâdullahdan (Allah’─▒n istedi─činden) fazla bir ┼čey olmaz. Gelecek dü┼čmana süngülerimizin haz─▒r oldu─ču ma’rûzdur.’ Bir ba┼čka belgede dü┼čman, bu durumun fark─▒nda oldu─čunu ┼ču cümle ile aç─▒kl─▒yor. ‘Allah, Türk ordusunun ma─člup olmas─▒n─▒ istemedi…’

Çanakkale Sava┼č─▒ böyle kazan─▒ld─▒. Zaferle neticelenen mücâdeleler yaz─▒ld─▒ ve ┼čiirleriyle, besteleriyle, tablolar─▒yla, hikâye ve romanlar─▒yla zengin bir ‘Çanakkale edebiyat─▒, Çanakkale külliyat─▒ olu┼čtu. Ahmet Diriker’in eseri, o külliyat─▒n kemer ta┼člar─▒ndan biridir.

Çanakkale Sava┼člar─▒n─▒ bütün ha┼čmetiyle kelimelerden yap─▒lm─▒┼č tablo hâlinde okuyucuya sunan kitab─▒ okurken; taarruz heyecan─▒ndan, top-tüfek ve bomba seslerinden s─▒k─▒lanlar için, çay-kahve molas─▒ mesâbesinde ho┼č hikâyeler de var:

‘Dü┼čman dün gece 42. Alay─▒n sol cenah─▒na Almanca yaz─▒lm─▒┼č iki ka─č─▒d atm─▒┼čd─▒r. Bunlar─▒n hulâsa-i meali ┼čöyle: Güya kar┼č─▒lar─▒ndaki biz Türkler Alman imi┼čiz. Onlar da Alman imi┼č. Binaenaleyh bizim dö─čü┼čmemize sebeb kalm─▒yor imi┼č. Sonra Elli Be┼činci Alay kar┼č─▒s─▒ndaki dü┼čmandan meraklar─▒n─▒ yenemeyen iki nefer de siperden ç─▒karak ‘Siz Alman m─▒s─▒n─▒z Türk müsünüz’ diye sormu┼č. Kürd Hasan isminde bir nefer bu merakl─▒ dü┼čmanlar─▒n birisini yere sermi┼č. Di─čeri nas─▒lsa kurtulmu┼č. Bu suretle kar┼č─▒lar─▒ndakilerin biz Türkler oldu─čunu tecrübeten anlam─▒┼člard─▒r.’

Bir di─čer olay ise Yass─▒ Tepe'de gerçekle┼čmi┼čtir.

‘A41/3’ün kar┼č─▒s─▒ndaki dü┼čman siperlerinden gayet fasih Türkçe ile ‘Gelin teslim olun burada güzel elbise, yemek var. Almanlar sizi yaz─▒k ettiler, karde┼čler’ diye teklifatta [tekliflerde] bulunarak ve siperlerimize kuru ekmek atm─▒┼člard─▒r. Mamafih kendilerine ─░slamiyet’e ve Türklü─če yak─▒┼čacak surette cevap verilmi┼čtir.’

Ba┼čka bir olay:

K─▒rk ─░kinci Alay─▒n cebhesindeki dü┼čman taraf─▒ndan olan gayet muharrik [çok duygulu] bir seda ile üç Kul Huvallahu Ehad okunub sonra da ezan-─▒ Muhammedi okundu. Taraf─▒mdan dahi mukabele ittirildi.

Yüksek sesle Kuran ve ezan okunmas─▒ Türk askerlerini etkileyebilmek için ba┼čvurulan yöntemlerden biriydi. Toplam sekiz alay─▒ndan alt─▒s─▒ sömürge alay─▒ olan Frans─▒z Do─ču Seferi Kolordusu'nda Türk askerine kar┼č─▒ sava┼čan önemli say─▒da Müslüman asker bulunmaktayd─▒.

Dr. Vassal’─▒n Frans─▒z Kolordusu’ndaki Müslüman askerlerle ilgili bir hât─▒ras─▒ ilgi çekicidir;

‘Mezarl─▒─ča kadar yürüdüm, genç askerlerimiz defin i┼čini henüz tamamlam─▒┼člard─▒. Gece gözlem yaparken öldürülen iki siyahîyi gömmü┼člerdi. ─░┼člerini tamamlad─▒ktan sonra bana hikâyeyi anlatt─▒lar. Bisküvi sand─▒─č─▒ndan söktükleri tahtay─▒ iki parçaya ay─▒rd─▒lar. Bu iki parçay─▒ mezarl─▒ktaki di─čerleri gibi, çiviyle birbirlerine tutturarak haç ┼čekline getirdiler. Senegallilerin isimleri beyaz bir tahta üzerine dikkatle yaz─▒ld─▒.

-Ama belki bu arkada┼člar H─▒ristiyan de─čillerdi ve mezarlar─▒na haç yerine hilal konmas─▒n─▒ tercih ederlerdi.

Defin i┼čini yapan bu Frans─▒z köylüleri, i┼čin bu yan─▒n─▒ ak─▒llar─▒na hiç getirmemi┼člerdi. Sava┼č, hepimizi ayn─▒ dinden yapma mucizesini göstermi┼čti!’

Ya┼čanm─▒┼č bu hikâyelerin Harp Cerideleri’nden al─▒nd─▒─č─▒ belirtiliyor.

Ahmet Diriker’in telif eti─či eser, temiz bir Türkçe ile yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Târihî roman de─čil, târihin tam da kendisidir.

 

O─čuz Çetino─člu

 

 

42.Alay Gelibolu 1915

Ahmet Diriker

Scala Yay─▒nc─▒l─▒k

May─▒s 2016

 

SCALA YAYINCILIK:                                                                                                                                   ─░stiklal Caddesi, Han Geçidi Soka─č─▒ Nu: 116/3B Galatasaray, Beyo─člu, ─░stanbul. 0.212-251 51 26, Belgegeçer: 0.212-245 28 43 e-posta: scala@scala.com.tr  //  www.scalakitapci.com   

 

 O─čuz Çetino─člu'nun "42.Alay" kitab─▒ ile ilgili tan─▒t─▒m yaz─▒s─▒ Vatan Gazetesi Kitap eki Ekim 2016 say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼č, yazar─▒n─▒n izniyle sitemize konulmu┼čtur. 

 

AHMET D─░R─░KER

     1959 Ankara do─čumludur.  Ortaokul ve lise e─čitimini Ankara Tevfik Fikret Lisesi'nde tamamlad─▒. Ard─▒ndan Orta Do─ču Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisli─či Bölümün'de lisans ve yüksek lisans e─čitiminden sonra elektrik elektronik yüksek mühendisi derecesini ald─▒. Türkiye'de çok say─▒da altyap─▒, baraj, karayolu, otoyol ve ar─▒tma tesisi projelerinin haz─▒rlanmas─▒nda mühendis veya yönetici olarak çal─▒┼čt─▒.

     Çanakkale Cephesi ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ komutanlar─▒ndan olan dedesi Ahmet Nuri Diriker'in hat─▒rat─▒n─▒ ‘Cephelerde Bir Ömür’ ismiyle kitapla┼čt─▒rd─▒.

     Yazar, Prof. Dr. Ebru Diriker ile evli olup, Kaan ve Hakan isimli iki çocuk babas─▒d─▒r.

 

 


  6859 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

10485_Tosun Saral 26-07-2017, 18:51:45
D├╝┼č├╝nce ve Tarih Dergisinin ┼×ubat 2016 say─▒s─▒nda yay─▒nland─▒. Haz─▒rlayan: ─░smail Tosun Saral

TAR─░HE ┼×AN VEREN 42ÔÇÖNC─░ ALAY

-1951-53 y─▒llar─▒ aras─▒nda GeliboluÔÇÖnun Kavak K├Ây├╝ÔÇÖnde 42ÔÇÖnci Alay Komutanl─▒─č─▒ yapm─▒┼č olan rahmetli babam T├╝mgeneral Ahmet Hulki SaralÔÇÖ─▒n ( P. 1340-7) aziz hat─▒ras─▒na-

Asker├« tarihimize ┼čan veren 27ÔÇÖnci, 57ÔÇÖnci, GazzeÔÇÖyi savunan 79ÔÇÖncu Alaylar─▒m─▒z gibi bir├žok ┼čanl─▒ alaylar─▒m─▒z bulunmaktad─▒r. Bunlardan birisi de 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖd─▒r. Bu AlayÔÇÖ─▒m─▒z d├Ârt b├╝y├╝k cephede ┼čerefle g├Ârev yapm─▒┼č, sanca─č─▒ birka├ž defa alt─▒n ve g├╝m├╝┼č kahramanl─▒k madalyas─▒ ile donat─▒lm─▒┼čt─▒r.
Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ belgelerinde 42ÔÇÖnci Alaya ait b├Âl├╝m aynen ┼č├Âyledir; "Y├╝ksek al─▒nl─▒, y├╝ksek ┼čerefli, kahraman 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ daima askerlik tarihinin birincisidir. Ve bu Alay ebediyen iftihar edilecek tarihi bir ┼č├Âhrete sahiptir."
─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda GeliboluÔÇÖnun Kavak K├Ây├╝nde konu┼članm─▒┼č olan 2ÔÇÖnci Kolordu, 4ÔÇÖnc├╝ T├╝menÔÇÖe ba─čl─▒ olan Alay 1953/54 y─▒llar─▒ aras─▒nda g├Âr├╝len l├╝zum ├╝zerine tabur tabur ├Ânce Ke┼čanÔÇÖa ta┼č─▒nd─▒. Sonra da Uzunk├Âpr├╝ÔÇÖye nakledildi.
Son y─▒llarda baz─▒ alaylar─▒m─▒z la─čvedildiler, tabur seviyesine indirildiler. Bunlardan birisi de ┼×anl─▒ 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖd─▒r. De─či┼čen askeri stratejilere g├Âre ÔÇťalaylar─▒n hantal olduklar─▒ndan, daha s├╝ratli ve kesin hareket edebilmek i├žin tabur d├╝zeyine indirildikleriÔÇŁ s├Âylenebilir.
Bula bula tabur seviyesine indirmek i├žin 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒ buldular. Balkan, ├çanakkale, Medine M├╝dafaas─▒ ve ─░stikl├ól Sava┼č─▒m─▒zda ├žarp─▒┼čm─▒┼č, sanca─č─▒ ┼čeref madalyalar─▒ ile ├Âd├╝llendirilmi┼č 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖm─▒z tabur oldu, ad─▒ silindi. ├çok ac─▒!
42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒nda Piyade ├çavu┼č olarak g├Ârev yapan Eng├╝r Ta┼čkent 1992 y─▒l─▒n─▒n ┼×ubat ay─▒nda kat─▒ld─▒─č─▒ 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒n ayn─▒ y─▒l─▒n Haziran ay─▒nda la─čvedilerek 4ÔÇÖnc├╝ Mekanize Piyade Tugay─▒na ba─čl─▒ 1ÔÇÖnci Mekanize Piyade Taburu olarak adland─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir.
42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒n son Komutan─▒ 1990-92 y─▒llar─▒ aras─▒nda g├Ârev yapan Kurmay Albay Osman Pamuko─čluÔÇŁdur. ( Emekli T├╝mgeneral) Bu vesile ile Alayda komutan olarak g├Ârev yapan Emekli Orgeneral Fikret K├╝peli ( Top.1952-16), 1984-1987 y─▒llar─▒ aras─▒nda g├Ârev yapan Emekli Orgeneral Tuncer K─▒l─▒n├ž (P.1960-Ord-6) ile rahmetli T├╝mgeneral Cemalettin AkbulutÔÇÖu da (P.1337(1921)-105) sayg─▒ ile an─▒yorum.
1879`da Ba─čdat`ta kurulan 42ÔÇÖnci Piyade Alay Ba─čdat, Basra, Kerbel├ó, KutÔÇÖ├╝l Am├óre b├Âlgelerinde ├ž─▒kan isyanlar─▒ bast─▒rm─▒┼č ve ├žat─▒┼čmalara kat─▒lm─▒┼čt─▒r.
Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖnda 42ÔÇÖnci Alay
16 Ekim 1912 de Balkan Sava┼č─▒ ba┼člad─▒─č─▒ zaman 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ Rumeli Bat─▒ Ordusu emrinde Ustruma Kolordusuna ba─čl─▒ olarak Cuma-i B├ól├óÔÇÖda bulunuyordu. Bir da─č topu bataryas─▒ ile takviye edilmi┼čti. Bu nedenle Alaya Cuma-i B├ól├ó M├╝frezesi de deniyordu. M├╝freze komutan─▒ Yarbay Salih Zeki BeyÔÇÖdi. 1887 y─▒l─▒nda HarbiyeÔÇÖden piyade subay─▒ olarak mezun olan Salih Zeki Bey 1914 de emekli oldu.
18 Ekim 1912 g├╝n├╝ ├╝├ž tam piyade tugay─▒ndan olu┼čan Bulgar 7ÔÇÖnci ÔÇťRilaÔÇŁ Piyade T├╝meni hududu ge├žerek, alt─▒ batarya ile Lisiye taraf─▒ndan, b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ da kuzeyden olmak ├╝zere, Cuma-i B├ól├óÔÇÖdaki 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖa sald─▒rd─▒lar. ─░lerleyen Bulgarlar ├žok say─▒da silahl─▒ sivil Bulgarlarla takviye edilmi┼čti. Tek ba┼č─▒na bir T├╝rk Alay─▒ ve da─č topu bataryas─▒na kar┼č─▒ d├╝┼čman b├╝y├╝k bir ├╝st├╝nl├╝k sa─člam─▒┼čt─▒.
M├╝frezemiz kasaban─▒n kuzeyinde tutu┼čtu─ču muharebede kademeyle geri ├žekildi─či s─▒rada, yerli Bulgar halk─▒n h├╝cumu ve bask─▒s─▒ alt─▒nda kalarak da─č─▒ld─▒. Da─č topu bataryam─▒z k─▒smen Bulgarlar─▒n eline d├╝┼čt├╝ ve Cuma-i B├ól├ó Bulgarlar taraf─▒ndan i┼čgal edildi. Peri┼čan bir hale geri ├žekilen 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒, d├╝┼čman takip etti. Ertesi g├╝n, 42ÔÇÖnci Alay k─▒smen SimitliÔÇÖnin g├╝neyinde toplanmaya ├žal─▒┼čt─▒ ise de ├žok fazla da─č─▒ld─▒─č─▒ i├žin daha da g├╝neye ├žekilmek zorunda kald─▒. Bulgarlar SimitliÔÇÖyi ele ge├žirip tahkime ba┼člad─▒lar.
42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n d├╝┼čt├╝─č├╝ korkun├ž son Bat─▒ Ordusu Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n verdi─či yanl─▒┼č emirden zuhur etmi┼čti. Buna ra─čmen, Yarbay Salih Zeki Bey bozulan m├╝frezemizi yeniden d├╝zene soktu. Cephe hatt─▒m─▒z─▒n sa─č kanad─▒n─▒ g├╝vene ald─▒. Kendisine taarruz eden d├╝┼čman─▒n sol kanad─▒n─▒ yendikten sonra, Razl─▒k taraf─▒ndan yan ve gerisine yakla┼čan Bulgarlar─▒ da─č─▒tt─▒ ve bir hayli de takip etti.
42ÔÇÖnci Alay─▒n ba─čl─▒ oldu─ču 14ÔÇÖnc├╝ Piyade T├╝meni, 28 Ekim 1912 de Ustruma Kolordusu emrinden al─▒nm─▒┼č, Sel├ónik B├Âlgesini savunma g├Ârevini ├╝slenmi┼č ve trenle g├╝neye Sel├ónikÔÇÖe s├╝ratle bir intikali m├╝teakip 31 Ekim 1912 de yerine varm─▒┼čt─▒.
─░lk gelen 40ÔÇÖnc─▒ ve 41ÔÇÖnci Piyade Alaylar─▒, derhal 8ÔÇÖnci M├╝rettep KolorduÔÇÖnun en sa─č kanad─▒ndaki Yenice k├Ây├╝ne konu┼čland─▒r─▒ld─▒lar. 14ÔÇÖnc├╝ Top├žu Alay─▒ÔÇÖn─▒n ├╝├ž, 13ÔÇÖnc├╝ Top├žu Alay─▒ÔÇÖn─▒n ise iki bataryas─▒ piyadeye e┼člik ediyordu. K├Âye g├Ânderilen Katerin Redif Alay─▒ÔÇÖda 14ÔÇÖnc├╝ Piyade T├╝meni emrine verildi.
42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖna ve 14ÔÇÖnc├╝ Top├žu Alay─▒ÔÇÖn─▒n kalan bataryalar─▒na da, geldikleri vakit YeniceÔÇÖye konu┼članmalar─▒ emredildi.
Yunan Piyadesi 1 Kas─▒m 1912 g├╝n├╝ saat 09:00ÔÇÖda Ball─▒ca ├çiftli─či yak─▒n─▒nda T├╝rk unsurlara h├╝cum ederek Yenice MuharebesiÔÇÖni ba┼člatt─▒. Yunanl─▒lar Top├žu deste─či ile sald─▒rd─▒larsa da 14ÔÇÖnc├╝ Top├žu Alay─▒ÔÇÖn─▒n iyi idare edilen kar┼č─▒ ate┼či Yunanl─▒lar─▒ parampar├ža etti. Saat 16:00 oldu─čunda Yunan t├╝meni taarruzu durdurulmu┼čtu. Bu arada; 6ÔÇÖnc─▒ Yunan Piyade T├╝meni, 14ÔÇÖnc├╝ Piyade T├╝menimiz hatt─▒n─▒n sa─č kanad─▒na saat 16:00 da taarruz etti. Bu cepheyi 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ savunmakla g├Ârevli idi. 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ cepheye ge├ž gelmi┼č ve hen├╝z yerle┼čmi┼čti. Zor durum ihtiyattaki Karakova Redif Taburu yard─▒ma sevk edilince de─či┼čti ve Yunan sald─▒r─▒s─▒ p├╝sk├╝rt├╝ld├╝.
Yunanl─▒lar, 2 Kas─▒m 1912 g├╝n├╝ saat 02:30 da yeniden taarruza kalkt─▒lar. Yar─▒m saat sonra Yunan 4ÔÇÖnc├╝ Piyade T├╝meni 42ÔÇÖnci Alay cephesine sald─▒rd─▒. G├╝├žl├╝ Yunan taarruzlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda cephemiz ├ž├Âkt├╝. Saat 21:00 oldu─čunda ├Ânce 41ÔÇÖnci Piyade Alay─▒, sonra da 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ geri ├žekilmeye ba┼člad─▒lar.
8 Kas─▒m 1912 g├╝n├╝ Sel├ónik teslim oldu. Ertesi g├╝n Yunan birlikleri ┼čehri i┼čgal ettiler. M├╝rettep 8ÔÇÖnci Kolordu ve Ustruma Kolordusu kararg├óh─▒yla toplam 25 bin askerimiz esir d├╝┼čt├╝ler. Bu esirler aras─▒nda Sel├ónikÔÇÖi savunmakla g├Ârevli 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖda vard─▒.

Çanakkale Cephesi
Balkan Sava┼č─▒ facias─▒ndan sonra 42ÔÇÖnci Alay ─░zmitÔÇÖte yeniden te┼čkil olundu. Komutanl─▒─č─▒na Piyade Binba┼č─▒ Ahmet Nuri Bey atand─▒.
24 Temmuz 1915 tarihinden sonra yar─▒madaya gelen Piyade Binba┼č─▒ Ahmet Nuri Bey komutas─▒ndaki 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒, Saroz Grubu emrine verilerek 1 A─čustos 1915 g├╝n├╝ Koca ├çe┼čmeyle Cemil Bey ├çe┼čmesi aras─▒na yerle┼čti. Daha sonra, g├Âr├╝len l├╝zum ├╝zerine Sedd├╝lbahirÔÇÖe G├╝ney Grubu cephesine g├Ânderildi. 6-13 A─čustos 1915 g├╝n├╝ cereyan eden Sedd├╝lbahir B├Âlgesi muharebelerine 14ÔÇÖnc├╝ T├╝menin solunda, ├çanakkale Bo─čaz─▒ kenar─▒nda, ├žarp─▒┼čt─▒.
7 A─čustos 1915 sabah─▒ saat 08:30 da Frans─▒zlar─▒n kara ve deniz top├žusu 14ÔÇÖnc├╝ T├╝menimizin cephesine bombard─▒mana ba┼člad─▒. Saat 10:50 de t├╝m 14ÔÇÖnc├╝ T├╝men cephesine y├Ânelen Frans─▒z taarruzu ba┼člad─▒. Saat 11:00 de bir k─▒s─▒m Frans─▒z kuvveti 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n sa─č kanad─▒nda bulunan 1ÔÇÖnci tabur cephesindeki siperlere girmeyi ve hatta Kans─▒zdereÔÇÖye do─čru ilerlemeye ba┼člad─▒larsa da a├ž─▒lan T├╝rk ate┼čiyle yok edildiler. 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ kar┼č─▒ h├╝cumla siperlerimize giren Frans─▒zlar s├╝ng├╝lenmi┼č, bir k─▒sm─▒ da ka├žarak can─▒n─▒ kurtarabilmi┼čti. 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n sol kanad─▒nda bulunan 2ÔÇÖnci Taburu saat 12:55 de cephesine h├╝cum eden Frans─▒zlar─▒ kar┼č─▒ s├╝ng├╝ ve bomba h├╝cumlar─▒yla durdurduktan sonra co┼čmu┼č ve b├Âl├╝kler kendili─činden, h├╝cumu s├╝rd├╝rm├╝┼člerdi. Bu kar┼č─▒ h├╝cum sonras─▒nda Yass─▒tepe ├╝zerindeki Frans─▒z siperlerinden 200 m uzunlu─čundaki bir k─▒s─▒m, 42ÔÇÖnci Alay 2ÔÇÖnci TaburÔÇÖunun eline ge├žti. Ancak, Frans─▒z top├žu ve makineli t├╝feklerinin yo─čun ate┼či alt─▒nda bar─▒nman─▒n olanaks─▒zl─▒─č─▒n─▒ g├Âren Tabur Komutan─▒ eski mevzilerine ├žekilmeyi uygun g├Ârd├╝. Bu harekattan sonra Sedd├╝lbahir kesimindeki ─░ngiliz ve Frans─▒z birlikleri ├çanakkale Kara Muharebelerinin sonuna kadar (8/9 Ocak 1916) hi├žbir ciddi harekete giri┼čmediler.
42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒n m├╝ft├╝s├╝, ├žarp─▒┼čmalar─▒n en fazla ┼čiddetlendi─či ve subaylar─▒n ├žo─čunun ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ bir anda alay─▒n─▒n ba┼č─▒na ge├žerek alay─▒ h├╝cuma kald─▒rm─▒┼čt─▒.
42ÔÇÖnci Alay ├çanakkale Kara Sava┼člar─▒nda g├Âsterdi─či yararl─▒klar dolay─▒s─▒yla Alay Sanca─č─▒ Harp Madalyas─▒ ile ├Âd├╝llendirilmi┼čtir. G├╝m├╝┼č ─░mtiyaz Madalyas─▒ ise 10 Nisan 1916 da bizzat Fahrettin Pa┼ča (T├╝mgeneral T├╝rkkan) taraf─▒ndan merasimle MedineÔÇÖde tak─▒ld─▒.
Alay─▒n son kumandan─▒ Osman Pamuko─člu kitab─▒nda;
ÔÇť42ÔÇÖnci Alay 1915`te ├çanakkaleÔÇÖde Kerevizdere muhaberelerinde; d├╝┼čmanlar─▒n─▒n bile b├╝y├╝k takdirlerine mahzar olacak ├Âl├ž├╝de sava┼čarak ├çanakkale zaferinin birinci derece kahramanlar─▒ s─▒ras─▒na ge├žmi┼čtir. ├çanakkale`de d├Ârt taburlu olarak muharebe eden Alay─▒n zayiat─▒; subay ve er olarak 991 ┼čehit, 2486 yaral─▒ ve 168 kay─▒pt─▒r. Alay Osmanl─▒ ve Mecidiye madalyalar─▒ ile taltif edilmi┼čtir.ÔÇŁ diye yazm─▒┼čt─▒r.
HicazÔÇÖda
├çanakkaleÔÇÖden d├╝┼čman ├žekildikten sonra 42ÔÇÖnci Alay, ├Ânce ├çekmecelere sonra ├ťsk├╝darÔÇÖa (Ba─člarba┼č─▒ÔÇÖna) naklolundu. Suriye-Filistin cephesinde bulunan 4ÔÇÖnc├╝ Ordu emrine verildi─činden, ├ťsk├╝darÔÇÖdan HalepÔÇÖe oradan da DerÔÇÖaÔÇÖya intikal etti.
5 Haziran 1916 da HicazÔÇÖda Arap ayaklanmas─▒ ba┼člad─▒. MedineÔÇÖyi savunan Fahrettin (T├╝mgeneral T├╝rkkan) ve Basri (Noyan) pa┼čalar─▒ takviye etmek i├žin, yedi sekiz bin mevcudunda bir Cenup M├╝frezesi kurulmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒ld─▒. Bu g├Ârev 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖa verildi. Daha sonra AlayÔÇÖa Bir├╝ÔÇÖs- SebiÔÇÖden bir batarya top ve telsiz telgraf m├╝frezesi ile Akel (Develi Hicaz Jandarmas─▒) ve kafile kollar─▒ iltihak etti. Binba┼č─▒ Ahmet Nuri Bey komutas─▒ndaki m├╝freze ilk kafile olarak trenle Medayin SalihÔÇÖe hareket etti.
M├╝freze 8/9 Haziran 1916 g├╝nleri MedineÔÇÖye ula┼čt─▒ ve 130ÔÇÖncu AlayÔÇÖla birlikte iki koldan, 25/26 Haziran 1916 g├╝n├╝ Medine ve c─▒var─▒n─▒ Mekke Emiri ┼×erif H├╝seyinÔÇÖin o─čullar─▒ Faysal ve AliÔÇÖnin y├Ânetti─či asi Araplardan temizlemek ├╝zere El ─░lave do─črultusunda harekete ge├žti. Cehennem Da─č─▒ ve Bir-i AliÔÇÖyi tutmu┼č olan asilere b├╝y├╝k darbe vuruldu ve onlar─▒n Gayir y├Ân├╝ne ka├žmalar─▒n─▒ sa─člad─▒. Bu ba┼čar─▒l─▒ ilk darbenin, gerek Medine halk─▒, gerekse ├ževredeki Bedev├«ler ├╝zerindeki etkisi b├╝y├╝k olmu┼čtu.
Asi Araplar Ali y├Ânetiminde GayirÔÇÖde sarp bir yerde mevzilendiler. Bu yerin de temizlenmesi gerekiyordu. 42ÔÇÖnci Alay, 18/19 a─čustos 1916 da asilere taarruz etti ve onlar─▒ g├╝neye att─▒. Ali, da─č─▒n─▒k ve peri┼čan bir halde GayirÔÇÖden ├žekilmek zorunda kald─▒. 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n ┼čiddetli bask─▒s─▒ alt─▒nda burada da tutunamayan Araplar daha g├╝neye Res├╝lgarbÔÇÖe ├žekildiler. 23 A─čustos 1916ÔÇÖda kuzeyde oldu─ču gibi g├╝ney b├Âlgesi de tamamen temizlenmi┼č oluyordu.
42 Alay Hicaz harek├ót─▒nda ElÔÇÖalaveÔÇÖde, A┼čar Bo─čaz─▒ÔÇÖnda, Nusruaziz civar─▒nda, GayerÔÇÖde, MacizÔÇÖde anlat─▒lamaz zorluklar ve yokluklar i├žinde pek kahramanca muharebeler yaparak asilere ve ─░ngilizlere kar┼č─▒ T├╝rk sanca─č─▒n─▒n ┼čerefini korumu┼č ve bir ├žok subay ve neferi ┼čeref meydan─▒nda ┼čehit d├╝┼čm├╝┼čt├╝. Bu nedenle 4ÔÇÖnc├╝ Ordu Komutan─▒ Ahmet Cemal pa┼ča taraf─▒ndan Alay─▒n pek muhterem sanca─č─▒ g├╝m├╝┼č imtiyaz madalyas─▒ ile ├Âd├╝llendirilmi┼čtir. Ahmet Nuri Bey kaymakaml─▒k (yarbay) r├╝tbesine y├╝kseltildi.
Bir s├╝re sonra hastalanarak yurda geri g├Ânderilen Kaymakam Ahmet Nuri BeyÔÇÖin yerine Alay komutan─▒ olarak Binba┼č─▒ Ali Saip Bey atand─▒.
31 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros M├╝tarekesiyle Osmanl─▒ Devleti sava┼ča son verdi. Buna ra─čmen MedineÔÇÖyi savunan Fahrettin Pa┼ča teslim olmad─▒ ve 72 g├╝n daha direndi. Yiyecek, ila├ž ve cephanenin bitmesi ├╝zerine MedineÔÇÖdeki askeri birliklerimiz 13 Ocak 1919ÔÇÖda teslim oldular.
Millî Mücadele
1920 y─▒l─▒ sonbahar─▒nda Giresun ve Havalisinde bir piyade alay─▒ kurulmas─▒ l├╝zumu ortaya ├ž─▒kt─▒. ├ç├╝nk├╝ Pontuslu Rumlar her t├╝rl├╝ e┼čk─▒yal─▒k ile T├╝rk ahaliye zul├╝m yap─▒yorlard─▒. Mill├« Savunma Bakan─▒ Mustafa Fevzi Pa┼čaÔÇÖn─▒n (Mare┼čal ├çakmak) emri ile Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ da 19 Aral─▒k 1920 tarihli yaz─▒s─▒yla merkezi Giresun olmak ├╝zere Do─ču Cephesi Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ bir piyade alay─▒n─▒n kurulmas─▒n─▒ onaylad─▒. 12 Ocak 1921 tarihinde te┼čkil edilen AlayÔÇÖ─▒n Komutanl─▒─č─▒na Giresun Kaymakam─▒ ve Askerlik ┼×ubesi Ba┼čkan─▒ Binba┼č─▒ H├╝seyin Avni Alparslan atand─▒ ÔÇťGiresun Nizamiye Alay─▒ÔÇŁ veya ÔÇťGiresun G├Ân├╝ll├╝ Alay─▒ÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lan Alay; 20 Nisan 1921 tarihinde 15ÔÇÖnci T├╝men emrinde g├Ârevlendirilmek ├╝zere SamsunÔÇÖa sevk edildi ve 15ÔÇÖnci T├╝menÔÇÖe kat─▒ld─▒ktan sonra 42ÔÇÖnci Alay ad─▒n─▒ ald─▒, Samsun ve ├ževresi ile Karadeniz k─▒y─▒ ┼čeridinin i├ž kesimlerinde katliam yapan Pontus Rum ├žetelerini s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ├žat─▒┼čmalarda etkisiz bir duruma getirdi.
6 Mart 1921 de Sivas dolaylar─▒nda ba┼člayan Ko├žgiri A┼čireti ─░syan─▒n─▒n bast─▒r─▒lmas─▒ i├žin, T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisi H├╝k├╝meti, Topal Osman A─čaÔÇÖn─▒n komuta etti─či 42ÔÇÖnci ve 47ÔÇÖnci Giresun Alaylar─▒n─▒ g├Ârevlendirdi. ─░syan Haziran 1921'de tamamen bast─▒r─▒ld─▒.
Alay 14 Temmuz 1921 g├╝n├╝ Bat─▒ Cephesine gitmek ├╝zere SamsunÔÇÖdan AnkaraÔÇÖya hareket etti. Yol ├╝zerinde rastlad─▒─č─▒ Rum ve Ermeni ├žetelerini de yok ederek, 20 A─čustos 1921 de 1073 ki┼čilik mevcudu ile AnkaraÔÇÖya ula┼čt─▒. Alay─▒n mevcudu daha sonraki kat─▒l─▒mlarla yakla┼č─▒k 2000 ki┼čiye kadar ├ž─▒kt─▒.
Sakarya Nehri boyunca cereyan eden muharebeler s─▒ras─▒nda, 4ÔÇÖnc├╝ T├╝menÔÇÖe ba─čl─▒ 42ÔÇÖnci, 47ÔÇÖnci Alaylar ve AnkaraÔÇÖdan takviye g├Ânderilen Meclis Muhaf─▒z Taburu, Haymana ├╝zerinden AnkaraÔÇÖya sarkmay─▒ d├╝┼č├╝nen Yunan Ordusu ile Mangaltepe-Ta┼čl─▒tepe -G├Âkg├Âz mevkiinde g├Â─č├╝s g├Â─č├╝se sava┼čt─▒. Alayda sadece 79 ki┼či sa─č kald─▒─č─▒ndan ve subay kayb─▒ ├žok fazla oldu─čundan komutay─▒ bir yedek te─čmen ├╝stlendi.
Bu muharebelerde Mangaltepe- G├Âkg├Âz mevkiinin g├╝ney s─▒rtlar─▒nda, 28 A─čustos 1921 g├╝n├╝ yaralanan Alay komutan─▒ Binba┼č─▒ H├╝seyin Avni Alparslan iki g├╝n sonra 30 A─čustos 1921 Sal─▒ g├╝n├╝ hakk─▒n rahmetine kavu┼čmu┼čtur. Daha sonra yeniden te┼čkil edilen AlayÔÇÖa Binba┼č─▒ Ali Sak─▒p Bey komutan olarak atand─▒.
26 A─čustos 1922ÔÇÖde Yarbay A. Nedim Bey komutas─▒ndaki 42ÔÇÖnci Alay B├╝y├╝k taarruza i┼čtirak ederek, kendisine hedef olarak verilen Elvanlar b├Âlgesini ele ge├žirmi┼č, G├╝zelim Da─č Muharebesini kazanm─▒┼č ve ka├žan d├╝┼čman─▒ takip ederek 400 kilometre yol y├╝r├╝m├╝┼č ve ─░zmirÔÇÖe ula┼čm─▒┼čt─▒r.
Y├╝ce Allah 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖnda askerlik yapanlardan raz─▒ olsun! Ben ├žoktand─▒r raz─▒y─▒m.
 
10541_Tosun Saral 20-02-2018, 16:01:54
D├╝┼č├╝nce ve Tarih Ayl─▒k Tarih Dergisi No: 41,┼×ubat 2018
─░smail Tosun Saral
42ÔÇÖNC─░ ALAY ├çE┼×MES─░

-1951-53 y─▒llar─▒ aras─▒nda GeliboluÔÇÖnun Kavak K├Ây├╝ÔÇÖnde 42ÔÇÖnci Piyade Alay Komutanl─▒─č─▒ yapm─▒┼č olan rahmetli babam T├╝mgeneral Ahmet Hulki SaralÔÇÖ─▒n ( P. 1340-7) aziz hat─▒ras─▒na-

Gelibolu Yar─▒madas─▒ su kaynaklar─▒ bak─▒m─▒ndan fakirdir. Yer alt─▒ su kapasitesi k─▒s─▒tl─▒ ve olduk├ža derindedir. Derinli─či 100 metreden fazla sontaj kuyusu a├ž─▒lm─▒┼č olsa bile su ├ž─▒kmaz. Su ├ž─▒ksa bile tuzlu veya kire├žlidir. Bo─čaza ya da Saroz K├Ârfezine d├Âk├╝len dereler yaz mevsiminde kururlar. Mevcut su kaynaklar─▒ hazarda bile yerli halk─▒n su ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamakta zorlan─▒rken, t├╝m 1915 y─▒l─▒ boyunca yar─▒mada da toplanan yar─▒m milyona yak─▒n d├╝┼čman ve T├╝rk askerlerinin gerek siperlerde bulunanlar─▒na, gerekse ├že┼čitli sahra hastanelerin de ilk tedavileri yap─▒lan ve ┼čifa bekleyen binlerce yaral─▒n─▒n kuru dudaklar─▒na bir damla olsun bile su verebilmek olduk├ža zordu. Buna ra─čmen T├╝rkler su bak─▒m─▒ndan d├╝┼čmana g├Âre daha avantajl─▒yd─▒lar. ├ç├╝nk├╝ bulunduklar─▒ mevkilerde su kuyular─▒, ├že┼čmeleri vard─▒ ve k├Âylerden de su sa─člamalar─▒ daha kolayd─▒.
3ÔÇÖ├╝nc├╝ Kolordu emir subay─▒ S├╝vari ├ťste─čmeni Bak├« EfendiÔÇÖnin su s─▒k─▒nt─▒s─▒ ile ilgili olarak anlatt─▒─č─▒ ÔÇťSaka H├╝seyinÔÇŁ adl─▒ bir Mehmet├ži─čin ba┼č─▒ndan ge├žen ilgin├ž bir olay─▒ nakletmekle b├╝t├╝n Mehmet├žikleri y├ód etmi┼č olurum.
"─░kinci Anafartalar taarruzundan sonra, T├╝rk birlikleri Anafarta Ovas─▒'na ve tepelere yerle┼čmi┼čti 35ÔÇÖinci Piyade Alay─▒ 2ÔÇÖnci B├Âl├╝k erlerinden Hayrabolulu H├╝seyin alay─▒n su ihtiyac─▒n─▒ gidermekle g├Ârevli idi sabah─▒n alaca karanl─▒─č─▒nda kat─▒r─▒ ile yola ├ž─▒kt─▒. Bigal─▒ K├Ây├╝ne gidip, kuyulardan tahta, damacanalara su doldurup geriye d├Ân├╝┼č├╝n├╝ ak┼čam─▒n karanl─▒─č─▒na denk getirmeye ├žal─▒┼č─▒rd─▒.
Kat─▒r ├Ânde, bizim Saka H├╝seyin arkada ama, yola ├ž─▒kmadan evvel kat─▒r─▒n─▒n kula─č─▒na e─čilir, her defas─▒nda s├Âyledi─či s├Âzleri tekrarlard─▒: "Haydi, B├╝y├╝k Anafarta K├Ây├╝n├╝n ├╝st├╝nden 35ÔÇÖinci. Piyade alay─▒n─▒n bulundu─ču siperlere" kat─▒r gide-gele bu yollara al─▒┼čm─▒┼čt─▒r.
Fakat yolda, H├╝seyin'in ├ženesi durur mu? Sava┼č var imi┼č! Y─▒─č─▒nla yaral─▒ ta┼č─▒rlar imi┼č, umurunda m─▒? O bir t├╝rk├╝ tutturmu┼č gidiyordu:
"P─▒nar ba┼čtan bulan─▒r
─░ner da─č─▒ dolan─▒r
Al ba┼č─▒mdan sevday─▒
Buna can m─▒ dayan─▒r.
Rinna, rinna yarim
Rinna, rinna."
Saka H├╝seyin damacanalar─▒na suyu doldurarak "deh" deyip ak┼čam karanl─▒─č─▒nda yola koyulur. Siperlerde 2ÔÇÖnci B├Âl├╝k su bekliyor. Yaral─▒lar daha da ├žok su bekliyorlar. Birden bire, yan─▒ ba┼č─▒nda iki karalt─▒ beliriyor. Gavurca hayk─▒r─▒yorlar! "Dur! k─▒m─▒ldama!"
Hayrabolulu H├╝seyin'in yapacak hi├žbir ┼čeyi yok ak─▒l almaz, gene de e┼či g├Âr├╝lmemi┼č b├╝y├╝k bir zeka k─▒vrakl─▒─č─▒ ile; d├╝┼čman erlerine gevrek gevrek g├╝l├╝msemeye ba┼člar ve eliyle, koluyla kat─▒r─▒n─▒n s─▒rt─▒nda sallanan su damacanalar─▒n─▒ g├Âsterir, "Kumandan, kumandan?..." diye geveleniyor ve b├╝y├╝k bir sayg─▒ ile Anzak kumandan─▒n─▒ selamlayarak "Emret gavur kumandan!" der. Derhal bir terc├╝man bulunur. Saka H├╝seyin anlatmaya devam eder. "Bu su damacanalar─▒n─▒ kendi kumandan─▒m g├Ânderdi. Sizin yaral─▒lar─▒n─▒za hediyemizdir. D├╝┼čman─▒m─▒z susam─▒┼čt─▒r, susuz kalmas─▒nlar dedi M├╝laz─▒m Efendi!" ve arkas─▒ndan ilave etti. Bu sudan verinde bir bardak ben i├žeyim der!"
Anzak Te─čmeni k─▒pk─▒rm─▒z─▒ kesilir... G├Âzleri dolar. ─░lk i┼č H├╝seyin'i kucaklay─▒p iki yana─č─▒ndan ├Âpmek. ─░kinci i┼č, H├╝seyin'i tartaklayan devriyeleri bir g├╝zel f─▒r├žalamak, ├╝├ž├╝nc├╝ i┼č, H├╝seyin'i siperin dibine oturtup solukland─▒rmak, o " comed bell" kutular─▒ndan, Oxo et suyu ├Âz├╝nden, sarma t├╝t├╝nden, cigara ka─č─▒tlar─▒ndan, Topler (Toplerone) ├žikolata paketlerinden bol bol ya─čd─▒rmak...
Bu ald─▒klar─▒ hediyeleri kat─▒r─▒n s─▒rt─▒na vurur, kurnaz bir tilki gibi, siperden sipere z─▒play─▒p kapa─č─▒ ikinci b├Âl├╝k hatt─▒na at─▒nca, bu sefer g├Âzleri fal ta┼č─▒ gibi a├ž─▒lma s─▒ras─▒ Mehmet├žik'tedir.ÔÇŁ
Alman piyes yazar─▒, ┼čair ve edebiyat├ž─▒ Dr. Ludwig Ganghofer
(Kaufbeuren, 7.7.1855, Tegernsee, 24 7.1920) gezdi─či ├çanakkale cephesinde g├Ârd├╝klerini 22 Nisan 1916 tarihli Znaimer Tagblatt Gazetesinde ÔÇťEnglische HinterlassenschaftÔÇŁ (─░ngilizlerden Arta Kalanlar ) ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda uzun makalesinde anlatmaktad─▒r. Su ta┼č─▒yan sakalarla ilgili komik an─▒s─▒ ┼č├Âyledir:
ÔÇťÔÇŽÔÇŽGeni┼č muharebe alan─▒na ┼č├Âyle bir g├Âz atarsak burada da Sedd├╝lbahirÔÇÖde oldu─ču gibi itilaf devletlerinin Gelibolu maceras─▒n─▒n delilik oldu─čunu anlar─▒z. Bu allak bullak olmu┼č, kanla sulanm─▒┼č topraklardan ├ž─▒kan her ufak ses T├╝rk Ordusunun inat├ž─▒l─▒─č─▒n─▒, fedak├órl─▒─č─▒n─▒, kahramanl─▒─č─▒n─▒ bir ├Âvg├╝ t├╝rk├╝s├╝ gibi s├Âylemektedir. ─░nsan, bu ├ž─▒plak, bu hazin, bu huzursuz, h─▒r├ž─▒n r├╝zgarlarla kam├ž─▒lanan k─▒rsal araziyi kendi g├Âz├╝ ile g├Ârmelidir. Aylarca ac─▒ya ve her t├╝rl├╝ mahrumiyetlere katlanarak ate┼č alt─▒nda ve ├Âl├╝mle kol kola olarak hasta ve susuz sava┼čmak, cephane yetersizli─čine ra─čmen muzaffer olabilmek, takdir edilecek bir olayd─▒r. Bu bo┼č, insanlar─▒n birbirinin bo─čaz─▒n─▒ s─▒karken s─▒r─▒tt─▒─č─▒ arazide insan ancak lanetli bir ruh olabilir. ├ľnceleri anlatsalard─▒ ba┼č─▒m─▒z─▒ sallar ge├žer giderdik. Ancak, insan bu topraklar─▒ g├Âr├╝nce olan biteni daha iyi anlamaya ba┼člarÔÇŽ.. Sonra ta┼čl─▒k Kilia Tepe (Poyraztepe, Kilya Tepe) ye do─čru at s├╝rd├╝k. Semerlerinin sa─č ve solunda iki b├╝y├╝k su f─▒├ž─▒s─▒ ta┼č─▒yan uzun e┼ček saka kollar─▒na rastlad─▒k. ├çe┼čmeden su almaya gidiyorlard─▒. Parlak g├Âky├╝z├╝ alt─▒nda onlar─▒n siluetleri bir ipe dizilmi┼č gibi duran iri kara top boncuklar ┼čeklinde g├Âr├╝l├╝yordu. Benim hareketli ve huzursuz at├ž─▒─č─▒m ya e┼čeklerden ho┼članmad─▒─č─▒ndan ya da on saatten beri s├╝r├╝lmekten yorgun d├╝┼č├╝p bir an ├Ânce en yak─▒n ah─▒r─▒na varmak i├žin daha fazla bekleyemedi─činden, dik bir bay─▒ra do─čru aniden d├Ârtnala kalkt─▒. Benim arzum d─▒┼č─▒nda geli┼čen at─▒m─▒m bu davran─▒┼č─▒ asl─▒nda ├žok yumu┼čak ve sab─▒rl─▒ olan e┼čekleri de ├╝rk├╝tt├╝. Onlarda an─▒rarak pe┼čimize tak─▒ld─▒lar. Bo┼č su f─▒├ž─▒lar─▒ semerlerden f─▒rlad─▒lar, Noel zilleri gibi ┼čang─▒r ┼čungur yuvarland─▒lar. Dolu olan f─▒├ž─▒lardan ise oluk oluk su d├Âk├╝ld├╝. ─░lk ├Ânce k─▒zm─▒┼č olan sakalar daha sonra bu e─členceli durum kar┼č─▒s─▒nda kendilerini tutamay─▒p kat─▒la kat─▒la g├╝lmeye ba┼člad─▒lar. Bir anl─▒k g├╝l├╝┼čmeden sonra yeniden cidd├« hayata d├Ând├╝k. Batan g├╝ne┼čin k─▒z─▒l ─▒┼č─▒klar─▒ Kilya TepeÔÇÖde yatan sekiz Alman askerinin mezarlar─▒ ├╝zerinde ┼čefkatle vuruyordu.ÔÇŁ
Gali├žyaÔÇÖda anlat─▒lan bir Yahudi efsanesine g├Âre modern Hasidism kurucusu Rabbi Israel Baal-SchernÔÇÖe ÔÇťMesih ne zaman gelecek? Mesih d├Ânemi ne zaman ba┼člayacak?ÔÇŁ diye sormu┼člar. O da ÔÇť Dniester B├Âlgesinde bir yerdeÔÇŁ diye ba┼člam─▒┼č ÔÇť bir k├╝├ž├╝k k├Âyde bir ├že┼čme var. Ne zaman bir T├╝rk Pa┼čas─▒ at─▒n─▒ bu ├že┼čmede sularsa, o zaman Mesih d├Ânemi ba┼člayacakt─▒r.ÔÇŁ diye yan─▒t vermi┼č.
Polonya halk─▒ da Rabbi Israel Baal-SchernÔÇÖin kehanetine benzeyen Ukraynal─▒ bir k├Âyl├╝ olan WernyhoraÔÇÖn─▒n bir kahin gibi y├╝z y─▒l ├Ânce s├Âyledi─či s├Âzlerini hi├ž unutmad─▒: ÔÇťGdy turelc Konia w Dniestrze napoi polsks powstaine." (T├╝rk at─▒n─▒ yeniden Dinyester (Dujestr, Dniestrze) Nehrinde sulad─▒─č─▒nda Polonya h├╝rriyetine kavu┼čacakt─▒r.)
Suyla ilgili bir ba┼čka kehanet de Arap ├╝lkelerinin ÔÇťKurtulu┼čuÔÇŁ ile ilgili bir Arap kehanetidir. Bu kehanet ÔÇťNil nehri FilistinÔÇÖe ak─▒nca, T├╝rk h├ókimiyeti de son bulacakÔÇŁ ┼čeklinde idi. Kehanet 1917 de ger├žekle┼čti. ─░ngilizler Sina ve Filistin boyunca in┼ča ettikleri stratejik demiryolu kenar─▒nda
bir su borusu tesisat─▒ da kurarak Nil suyunu Kutsal Topraklara ak─▒tt─▒lar ve FilistinÔÇÖde Osmanl─▒ T├╝rklerini yendiler.
Su s─▒k─▒nt─▒s─▒ Filistin cephesinde sava┼čan 4ÔÇÖnc├╝ Ordu birlikleri i├žin de b├╝y├╝k bir sorundu. Bu nedenle ├ç├Âlde yeni su kaynaklar─▒ bulmak i├žin Avusturyal─▒ bir uzman emrinde iki artezyen tak─▒m─▒ getirildi, iki kuyucu b├Âl├╝─č├╝ kurudu. Ayr─▒ca AlmanyaÔÇÖdan da, ├žubuk arac─▒l─▒─č─▒yla yeralt─▒ndaki suyu bulan von Grive (Otto v. Graeve) ad─▒nda bir uzman geldi.
ÔÇťBu ├žubu─ča ÔÇťBaquette divinatoireÔÇŁ (Ke┼čfeden ├žubuk) denir. ÔÇťSihirbaz de─čne─čiÔÇŁ de derler. Tih SahraÔÇÖs─▒nda su bulan Hazreti MusaÔÇÖn─▒n asas─▒ bu kabilden bir de─čnek olsa gerek. Alman uzman bu ├žubu─ču bile─čine takarak de─či┼čik y├Ânlerde y├╝r├╝r, suyun ├╝st├╝ne yakla┼čt─▒k├ža ├žubuklar gerilmeye ba┼člar ve en sonunda suyun ├╝st├╝ne gelince y├╝r├╝yemez olurdu. F─▒nd─▒k a─čac─▒ndan olan bu ├žubukla yeralt─▒ndaki su aras─▒nda m─▒knat─▒s├« ili┼čki varm─▒┼č. Ve ├žubu─čun gerilme derecesiyle suyun derinli─či aras─▒nda da ili┼čki varm─▒┼č. Von Grive (Otto v. Graeve), Sina ├ç├Âl├╝ÔÇÖnde g├╝nde yedi bu├žuk alt─▒n ├╝cret al─▒rd─▒. Ya┼čl─▒ca, naif ve sinirli bir zatt─▒. Yerli kuyucu b├Âl├╝kleri daha ba┼čar─▒l─▒ oldular.ÔÇŁ
Avusturyal─▒ sava┼č muhabiri Georg Bittner ise GreaveÔÇÖnin ba┼čar─▒l─▒ oldu─čunu yaz─▒yor:
ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖde tan─▒nm─▒┼č Alman su bulucu Otto von GraeveÔÇÖye rastlad─▒m. T├╝rk H├╝k├╝metinin daveti ├╝zerine Kud├╝sÔÇÖten S├╝vey┼č kanal─▒na yap─▒lacak asker├« harekat i├žin gerekli suyu ├ž├Âlde aram─▒┼čt─▒. Von GraeveÔÇÖnin su arama faaliyeti S├╝vey┼č kanal─▒n─▒n do─čusundan itibaren 200 kilometrelik ├ž├Âll├╝k bir sahay─▒ kaps─▒yordu. Bu b├Âlge ┼čimdiye kadar suyun damlas─▒n─▒n bulunmad─▒─č─▒ yer olarak biliniyordu. Aramalar ba┼čar─▒ ile sonu├žland─▒. Von Graeve o alanda ├žok say─▒da bol su kaynaklar─▒ buldu. Ona g├Âre; b├╝t├╝n alan Alman veya Avusturyal─▒ m├╝hendislerle yap─▒lacak sondajlarla daha verimli bir duruma getirilebilir.ÔÇŁ
Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒n Anafartalar b├Âlgesinde Ali Bey ├çe┼čmesi, S├╝lecik ├çe┼čmesi, Yeni ├çe┼čme, Turgut ├çe┼čme gibi ├že┼čmeler bulunur. Bu ├že┼čmelerden biri de , ├çanakkale Kara Muharebeleri s─▒ras─▒nda 42ÔÇÖnci Alay Komutan─▒ Piyade Binba┼č─▒ Ahmet Nuri Bey (Tu─čgeneral Diriker) taraf─▒ndan in┼ča edilen ├že┼čmedir. Diriker Pa┼ča hat─▒ralar─▒nda in┼čaat─▒ ┼č├Âyle anlatmaktad─▒r:
ÔÇťAlayda gayri m├╝slim ehl-i sanat efrad─▒yla So─čanl─▒dereÔÇÖde yontma ta┼čtan iyi bir ├že┼čme yapt─▒rd─▒m. Kitabesinde ÔÇťKerevizderesinde ┼čehit d├╝┼čm├╝┼č 42ÔÇÖnci Alay ├╝mera, zabitan, efrat ruhlar─▒na fatihaÔÇŁ diye yazd─▒rm─▒┼čt─▒m. ÔÇťNuri Bey ├çe┼čmesiÔÇŁ diye yaz─▒l─▒d─▒r. Ancak, Kitabe metni ┼č├Âyledir: ÔÇťK─▒rkikinci Alay Komutan─▒ Nuri Bey ├çe┼čmesi. Kerevizdere yama├žlar─▒nda ┼čehit d├╝┼čen alay zabitan ve efrad─▒ ervah─▒na fatiha. ├çanakkale 1331-1333ÔÇŁ
├çe┼čme 1950-52 y─▒llar─▒ aras─▒nda GeliboluÔÇÖnun Kavak k├Ây├╝nde konu┼članm─▒┼č bulunan 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n komutan─▒ Kurmay Albay Ahmet Hulki Saral taraf─▒ndan ├╝zerine ÔÇť42ÔÇÖnci Alay ├çe┼čmesiÔÇŁ kitabesi yaz─▒larak onar─▒ld─▒.
Bu g├╝n ├že┼čme yok olmu┼čtur! Kim taraf─▒ndan, ne zaman yok edildi─či bilinmemektedir. Y─▒llar─▒n ihmali ile tahrip oldu─čunu zannetmiyorum. Muhtemelen ├çe┼čme yak─▒n─▒ndan ge├žen yeni yol yap─▒m─▒ s─▒ras─▒nda bilin├žsiz bir m├╝teahhit taraf─▒ndan yok edildi─či kan─▒s─▒nday─▒m. Bilin├žsiz m├╝teahhit ├že┼čmenin ta┼člar─▒n─▒ i┼čaretleyip yolun kenar─▒nda yeniden in┼ča etse idi b├╝y├╝k bir vatan hizmeti yapacakt─▒. Heyhat!
1879`da Ba─čdat`ta kurulan 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ Ba─čdat, Basra, Kerbel├ó, Kut'├╝l am├óre b├Âlgelerinde isyanlar bast─▒rm─▒┼č ve muhaberelere kat─▒lm─▒┼čt─▒r. 1912 Balkan Sava┼č─▒nda Yunanistan`da Ustruma Kolordusuna ba─čl─▒ olarak Selanik b├Âlgesini savunma g├Ârevini ├╝stlenmi┼čtir. 42ÔÇÖnci Alay 1915`te ├çanakkaleÔÇÖde Kerevizdere muhaberelerinde; d├╝┼čmanlar─▒n─▒n bile b├╝y├╝k takdirlerine mahzar olacak ├Âl├ž├╝de sava┼čarak ├çanakkale zaferinin birinci derece kahramanlar─▒ s─▒ras─▒na ge├žmi┼čtir. ├çanakkale`de d├Ârt taburlu olarak muharebe eden Alay─▒n zayiat─▒; 91ÔÇÖi subay olmak ├╝zere toplam 991 ┼čehit, 2486 yaral─▒ ve 168 kay─▒pt─▒r. Alay Osmanl─▒ ve Mecidiye madalyalar─▒ ile taltif edilmi┼čtir.
24 Temmuz 1915 tarihinden sonra pey der pey yar─▒madaya gelen 42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒, Saroz Grubu emrine verilerek 1 A─čustos 1915 g├╝n├╝ Koca ├çe┼čmeyle Cemil Bey ├çe┼čmesi aras─▒na yerle┼čti. Daha sonra, g├Âr├╝len l├╝zum ├╝zerine Sedd├╝lbahirÔÇÖe G├╝ney Grubu cephesine g├Ânderildi. 6-13 A─čustos 1915 g├╝n├╝ cereyan eden Sedd├╝lbahir b├Âlgesi muharebelerine 14ÔÇÖnc├╝ T├╝menin solunda cephede, ├çanakkale Bo─čaz─▒ kenar─▒nda, ├žarp─▒┼čt─▒.
7 A─čustos 1915 sabah─▒ saat 08:30 da Frans─▒zlar─▒n kara ve deniz top├žusu 14ÔÇÖnc├╝ T├╝menimizin cephesine bombard─▒mana ba┼člad─▒. Bu bombard─▒man saat 09:20 de yo─čunla┼čm─▒┼č, saat 10:00ÔÇÖa do─čru piyade ate┼čleri de ┼čiddetlenmi┼čti. T├╝rk top├žular─▒ da Yass─▒ Tepe ├╝zerindeki Frans─▒z siperlerini etkili bir bi├žimde d├Âvmekteydi. Cephenin takviyesi gerekli idi. Bu nedenle 41ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒n 3ÔÇÖnc├╝ Taburu 42ÔÇÖnci Alay─▒n gerisine ihtiyat olarak yana┼čt─▒r─▒ld─▒. Saat 10:50 de t├╝m 14ÔÇÖnc├╝ T├╝men cephesine y├Ânelen Frans─▒z taarruzu ba┼člad─▒. Saat 11:00 de bir k─▒s─▒m Frans─▒z kuvveti 42ÔÇÖnc├╝ AlayÔÇÖ─▒n sa─č kanad─▒nda bulunan 1ÔÇÖnci tabur cephesindeki siperlere girmeyi ve hatta Kans─▒zdereÔÇÖye do─čru ilerlemeye ba┼člad─▒larsa da a├ž─▒lan T├╝rk ate┼čiyle yok edildiler. 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ kar┼č─▒ h├╝cumla siperlerimize giren Frans─▒zlar s├╝ng├╝lenmi┼č, bir k─▒sm─▒ da ka├žarak can─▒n─▒ kurtarabilmi┼čti. 42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n sol kanad─▒nda bulunan 2ÔÇÖnci Taburu saat 12:55 de cephesine h├╝cum eden Frans─▒zlar─▒ kar┼č─▒ s├╝ng├╝ ve bomba h├╝cumlar─▒yla durdurduktan sonra co┼čmu┼č ve b├Âl├╝kler kendili─činden, h├╝cumu s├╝rd├╝rm├╝┼člerdi. Bu kar┼č─▒ h├╝cum sonras─▒nda Yass─▒ Tepe ├╝zerindeki Frans─▒z siperlerinden 200 m uzunlu─čundaki bir k─▒s─▒m, 42ÔÇÖnci Alay 2ÔÇÖnci TaburÔÇÖunun eline ge├žti. Ancak, Frans─▒z top├žu ve makineli t├╝feklerinin yo─čun ate┼či alt─▒nda bar─▒nman─▒n olanaks─▒zl─▒─č─▒n─▒ g├Âren Tabur Kumandan─▒ eski mevzilerine ├žekilmeyi uygun g├Ârd├╝.
Frans─▒zlar─▒n Sedd├╝lbahir b├Âlgesine giri┼čtikleri taarruz aldat─▒c─▒ nitelikte bir taarruzdu. Bu harekattan sonra Sedd├╝lbahir kesimindeki ─░ngiliz ve Frans─▒z birlikleri ├çanakkale Kara Muharebelerinin sonuna kadar (8/9 Ocak 1916) hi├žbir ciddi harekete giri┼čmediler.
42ÔÇÖnci Piyade Alay─▒ÔÇÖn─▒n m├╝ft├╝s├╝, ├žarp─▒┼čmalar─▒n en fazla ┼čiddetlendi─či ve subaylar─▒n ├žo─čunun ┼čehit d├╝┼čt├╝─č├╝ bir an da Alay─▒ÔÇÖn─▒n ba┼č─▒na ge├žerek alay─▒ h├╝cuma kald─▒rm─▒┼čt─▒.
Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ belgelerinde 42inci Alaya ait b├Âl├╝m aynen ┼č├Âyledir; "Y├╝ksek al─▒nl─▒, y├╝ksek ┼čerefli, kahraman 42nci Piyade Alay─▒ daima askerlik tarihinin birincisidir. Ve bu Alay ebediyen iftihar edilecek tarihi bir ┼č├Âhrete sahiptir."
├çanakkale Muharebelerinden sonra Medine m├╝dafaas─▒na sevk edilen Alay─▒n muharebeleri ile ilgili olarak geni┼č bilgi edinmek i├žin D├╝┼č├╝nce ve Tarih Dergisinin ┼×ubat 2016 say─▒s─▒nda yay─▒nlanan ÔÇťTarihe ┼×an Veren 42ÔÇÖnci AlayÔÇŁ adl─▒ makaleye bak─▒n─▒z.

Kaynakca:
Emekli ─░┼č Bankas─▒ M├╝d├╝r├╝, Ara┼čt─▒rmac─▒ yazar, T├╝rk Macar Dostluk Derne─či Ba┼čkan─▒, Macaristan ┼č├Âvalyesi.
T├╝mgeneral Ahmet Hulki Saral , (P.1340 (1924)-7) 1905 y─▒l─▒nda Manast─▒r Vilayetimizin, Serfice Sanca─č─▒n─▒n, Kozana kazas─▒n─▒n Sofular k├Ây├╝nde do─čdu. 11ÔÇÖnci Kolordu, 33ÔÇÖnc├╝ T├╝men 97ÔÇÖnci Alay imam─▒ K├Âpr├╝k├Ây ┼čehidi ─░smail Hakk─▒ Hoca ve Fatma Han─▒m─▒n o─čludur. 1932ÔÇÖde Harb Akademilerini bitirerek kurmay subay oldu. Ordumuzda ├že┼čitli k─▒tÔÇÖa g├Ârevlerinde bulundu. 1947-49 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├çanakkale M├╝stahkem Mevki Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevini s├╝rd├╝rd├╝. Askeri M├╝ze M├╝d├╝rl├╝─č├╝ g├Ârevinde iken 1940 y─▒l─▒ndan beri kapal─▒ olan m├╝zenin yeniden a├ž─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒ ve Genel Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Harb Tarihi Dairesi Ba┼čkanl─▒─č─▒na getirildi. Ba┼čkanl─▒─č─▒ s─▒ras─▒nda Harb tarihimizle ilgili kaynak kitaplar yaz─▒lmaya ba┼čland─▒. Emekli oldu─ču 1960 y─▒l─▒ndan ├Âl├╝m├╝ne kadar ayn─▒ Dairede askeri tarih yazar uzman olarak ├žal─▒┼čt─▒. T├╝rk ─░stiklal Sava┼č─▒ G├╝ney Cephesi, Vatan Nas─▒l Kurtar─▒ld─▒? Ermeni Meselesi, 1ÔÇÖnci ve 2ÔÇÖnci D├╝nya Harblerinde Alman ve Rus Sevk ve ─░daresi Hakk─▒nda Bir Et├╝t adl─▒ bas─▒lm─▒┼č eserleri vard─▒r. Rahmetli Hacer Cenan Saral ile evli olup 2 erkek ├žocuk babas─▒d─▒r. Kas─▒m 1982 de AnkaraÔÇÖda vefat etti.
Yrd. Do├žent Dr. Okan Ya┼čar , Gelibolu Yar─▒madas─▒ tarihi Milli Park─▒, Ya┼čanan Sorunlar ve ├ç├Âz├╝m ├ľnerileri, T├╝rk Co─črafya Dergisi, say─▒:36, s.171, ─░stanbul, 2001
Korgeneral Bak├« Vandemir (Askeri sicil No: Sv.1324(1908)-3) (─░stanbul, 24 Mart 1890, ─░stanbul , 23 Ocak 1963) Tu─čgeneral. 1936, T├╝mgeneral:1938, Korgeneral .1943, Emekli tarihi 27.6.1947 . Kurtulu┼č Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda 5ÔÇÖinci S├╝vari Kolordusu Kurmay Ba┼čkan─▒ ve ─░stihbarat ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ g├Ârevlerinde bulundu.

Bu mezarlarda 8 A─čustos ve 10 A─čustos 1915 g├╝nleri Ar─▒ Burnu, Anafarta ve Sedd├╝lbahirÔÇÖde hayat─▒n─▒ kaybeden Leutnant zur See der Reserve (─░htiyat Deniz te─čmeni) Oskar Hildebrandt, Denizeri Matthias Dank, Denizeri Fritz Klaus, K─▒demli Denizeri Ernst Buchm├╝ller gibi Alman askerleri yat─▒yordu. An─▒t mezar m├╝tareke s─▒ras─▒nda di─čer bir ├žok T├╝rk an─▒t─▒ gibi ─░ngilizlerce y─▒k─▒ld─▒. Askerlerin art─▒klar─▒ TarabyaÔÇÖdaki Alman B├╝y├╝kel├žili─či yazl─▒k konutunun bah├žesine t├Ârenle nakledildiler.
Hasidism, Chasidism, Chassidism veya Hassidism 18.y├╝zy─▒lda PolonyaÔÇÖda kurulmu┼č fazla mutaass─▒p mistik bir tarikatt─▒r. Bu g├╝n ─░stailÔÇÖde ve New York Yahudileri aras─▒nda yayg─▒nd─▒r.
J├╝dische Korrespondenz,1.8.1916,s.1, T├╝rkische Truppen in Galizien. (T├╝rk Birlikleri Gali├žyaÔÇÖda)
Neuigkeits) Welt Blatt, 1.8.1916.s.3, T├╝rkische Truppen an unserer Nordostsront. Hans Kerschbaum yaz─▒yor.
Bu kehaneti ÔÇťT├╝rklerden asla kurtulamayaca─č─▒zÔÇŁ olarak d├╝┼č├╝nebiliriz.
├ľsterreichische Wehr Zeitung, 24.12.1937, s.4, Danzers Armee-Zeitung, 24. 12.1937,s.4, 31.12.1937, s.3 ÔÇťWie Jerusalem vor 20 Jahren fielÔÇŁ Von Major a. D. O. Welsch, M├╝nchen.

Erden age. s.90.
Pilsner Tagblatt, 7.1.1916, s.6
Selim Meri├ž, ÔÇťBir Yudum Su, Anafartalar ├çe┼čmeleriÔÇŁ,www.geliboluyuanlamak.com
Tu─čgeneral Ahmet Nuri D─░R─░KER: (P.1312 (1896) -23) Baba ad─▒ : Necip, Do─čum Yeri ve Tarihi Rus├žuk/ 1291/1875 . Harp Okulunu bitirerek SelanikÔÇÖte 17ÔÇÖnci T├╝mene atand─▒. 1903ÔÇÖde Y├╝zba┼č─▒l─▒─ča terfi etti. 1908 de Ko├žana Mevki Komutan─▒ iken ─░stanbulÔÇÖa y├╝r├╝yen Hareket Ordusuna Tabur komutan─▒ olarak kat─▒ld─▒. 1910 da taburuyla YemenÔÇÖe gitti. 1911ÔÇÖde Binba┼č─▒l─▒─ča terfi ettirildi. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ba┼člang─▒c─▒na kadar YemenÔÇÖde, ├çanakkale cephesinde sava┼č─▒n ba┼člang─▒c─▒ndan bitimine kadar 42ÔÇÖnci Alay Komutan─▒ olarak g├Ârev yapt─▒. Daha sonra Alay─▒ ile birlikte HicazÔÇÖa Medine savunmas─▒na g├Ânderildi. 1916 de Yarbayl─▒─ča terfi etti. Milli M├╝cadeleye Tugay ve T├╝men komutan─▒ olarak i┼čtirak etti. 1921 de Albayl─▒─ča, 30 A─čustos 1929 da Tu─čgeneralli─če terfi ettirildi. 1929 da 7 enci T├╝menÔÇÖe Tugay Komutan─▒ olarak tayin edildi. Bu g├Ârevdeyken 19.05.1931 de emekliye ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.
Kat─▒ld─▒─č─▒ sava┼člar : Osmanl─▒-Yunan Sava┼č─▒, Bulgar ─░syan─▒, Arnavutluk ─░syan─▒, Yemen, Asir, Sana, Amra Muharebeleri, ├çanakkale ÔÇô Kerevizdere Sava┼člar─▒, Hicaz Muharebeleri, ─░stiklal Harbi (Sakarya Sava┼č─▒, Mangal Da─č─▒, K├Âse Abdal, Dua Tepe, Kartal Tepe, K├Âseler Ge├židi), Do─ču ─░syanlar─▒ (┼×eyh Sait, Haco, Deh, Pervari isyanlar─▒.)Ald─▒─č─▒ ni┼čan ve madalyalar: Yunan Madalyas─▒ (1314), Harb-i Umumi Madalyas─▒ (1916), G├╝m├╝┼č Liyakat Harp Madalyas─▒ (1918), K─▒l─▒├žl─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Mecidi Ni┼čan─▒, ─░stiklal Madalyas─▒(1926)
Cephelerde Bir ├ľm├╝r Tu─čgeneral Ahmet Nuri DirikerÔÇÖin An─▒lar─▒, Haz─▒rlayan : Ahmet Diriker, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Yay─▒nlar─▒: 2658, Ocak, 2013, s.57
Osman Pamuko─člu (42ÔÇÖnci AlayÔÇÖ─▒n son komutan─▒) , Unutulanlar D─▒┼č─▒nda Yeni Bir ┼×ey Yok. 2004 Harmoni Yay.
Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda ├çanakkale Cephesi (4 Haziran 1915-9 Ocak 1916) V. cilt, III. Kitap, Ankara 2012, Yazan E. Kur. Alb. ─░rfan Tek┼č├╝t, E. Kurmay Albay Necati ├ľkse, G├╝ncel yay─▒n: Tar. Uz. Bet├╝l Say─▒n .s.263,285, 300, 301,302,
Mustafa Birol ├ťlker, Asker ─░mamlar, Tarih ve Medeniyet dergisi Nisan 1999, Tarih ve D├╝┼č├╝nce Mart, 2003.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)