├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

Tarih: 30/04/2016   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 5170

George Orwell, 1984 isimli eserinde ÔÇśÔÇÖge├žmi┼či kontrol edenin gelece─či kontrol edece─čini, bug├╝n├╝ kontrol edenin ise ge├žmi┼či kontrol edece─činiÔÇÖÔÇÖ yazar. T├╝rkiyeÔÇÖde ├çanakkale Sava┼č─▒, salt bir tarihsel olay olmaktan ├ž─▒k─▒p, farkl─▒ gruplar─▒n siyasi m├╝cadele alan─▒ haline gelmi┼čtir. Buna g├Âre, gruplar sahip olduklar─▒ ideolojiler ├žer├ževesinde kendi anlat─▒lar─▒n─▒ in┼ča edip, sava┼č─▒n tarihi ├╝zerinde kendi hegemonyalar─▒n─▒ kurmak ├žabas─▒ndad─▒rlar. Pozitivist bilimsel yakla┼č─▒ma kar┼č─▒ ele┼čtirel yakla┼č─▒m ├žer├ževesinde ortaya ├ž─▒kan post-yap─▒salc─▒ yakla┼č─▒m, anlat─▒lar─▒n bir olay─▒ anlamak ├žabas─▒ndan ayr─▒ olarak, ayn─▒ zamanda olay─▒n kendisini in┼ča etti─čini savunur. (├ľ.├ľ.)

 

Çanakkale: Güçlü Bir Direni┼č

25 Nisan 1915 tarihinde Gelibolu k─▒y─▒lar─▒na ayak basan müttefik askerleri, sava┼č─▒n zay─▒f dü┼čmü┼č Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču askerleri ile yap─▒laca─č─▒n─▒, dolay─▒s─▒yla zaferin ula┼č─▒lmas─▒ pek de zor olmayan bir var─▒┼č noktas─▒ndan ibaret oldu─čunu dü┼čünüyorlard─▒. Nihayetinde Osmanl─▒lar, Avrupal─▒ müttefikleri Almanlar gibi e┼čit bir dü┼čman de─čil1; geri kalm─▒┼č ve hasta bir devletin yok olmaya yüz tutmu┼č nüfusundan ibaretti. Henüz harekât planlamas─▒ yap─▒l─▒rken, dönemin ─░ngiliz Deniz Bakan─▒ Winston Churchill, ─░stanbul’a kadar gidip Goeben’i yok edece─čini söylemi┼č,2 ─░stanbul’un ele geçirilmesinin ard─▒ndan da Osmanl─▒ askerlerinin paral─▒ asker olarak müttefik ordular─▒nda görev alabilece─či fikrini ortaya atm─▒┼čt─▒.3 I. Balkan Sava┼č─▒’nda a─č─▒r bir yenilgi alan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču, Avrupa topraklar─▒n─▒n büyük bir bölümünü kaybetmi┼č, imparatorlu─čun bir dönem ba┼čkenti olan Edirne dahi elden ç─▒km─▒┼čt─▒. Osmanl─▒ ordular─▒, yaln─▒zca altm─▒┼č günden az bir sürede yenilgiye u─črat─▒lm─▒┼čt─▒.4 Mustafa Kemal, 25 Nisan ç─▒karmalar─▒n─▒ takip eden günlerden birinde komutas─▒ alt─▒ndaki askerlere ‘’─░çimizde ve kumanda etti─čimiz askerlerde Balkan hacaletinin ikinci bir safhas─▒n─▒ görmekten ise burada ölmeyi tercih etmeyenlerin bulunaca─č─▒n─▒ katiyen kabul etmem.’’ demi┼čtir.5 Gawrych’e göre bu ifade, Mustafa Kemal’in o günlerdeki zihin dünyas─▒n─▒ ortaya koyuyordu. Bu ve benzeri dü┼čüncelerin sadece Mustafa Kemal’in zihninde de─čil, di─čer Osmanl─▒ subaylar─▒n─▒n zihinlerinde de yer etti─čini tasavvur etmek pek zor olmasa gerek. Zira Balkanlar, imparatorlu─čun kritik bir bölgesi, ba─č─▒ms─▒zl─▒k mücadelesi veren bölge halklar─▒ ise önemli bir nüfusuydu. ┼×imdi ise, Balkanlar gibi önemli bir co─črafyada büyük toprak kay─▒plar─▒na u─črayan imparatorlu─čun ba┼čkenti Çanakkale Bo─čaz─▒’ndan gelecek bir sald─▒r─▒ ile tehdit alt─▒ndayd─▒. Erickson’a göre, Balkan hezimeti ile bunu izleyen ordudaki yeniden yap─▒lanma, Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Osmanl─▒lar için kritik öneme sahipti.6 O dönemde ─░stanbul’un i┼čgal edilece─či dü┼čüncesi zihinleri kurcalamakta, payitaht─▒n Anadolu’ya ta┼č─▒nmas─▒ dahi gündeme getirilmektedir. Çanakkale Bo─čaz─▒’n─▒n savunulmas─▒n─▒n ehemmiyetinin fark─▒nda olan hükümet, Alman General Liman von Sanders komutas─▒ alt─▒nda 5. Ordu’yu meydana getirip, orduyu bölgenin savunulmas─▒ ile görevlendirmi┼čtir.

Ba┼čar─▒s─▒z olan deniz harekât─▒n─▒n ard─▒ndan ba┼člayan kara harekât─▒ ile birlikte Çanakkale Sava┼č─▒, modern sava┼č tarihinde ilk amfibik harekât olarak kay─▒tlara geçmi┼čtir. 9 ay süren fakat herhangi bir ba┼čar─▒ emaresi göstermeyen kara harekât─▒ sonucunda müttefik kuvvetler, harekât─▒n sonland─▒r─▒lmas─▒na karar vermi┼č ve askerlerini ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde tahliye etmi┼čtir. Geri çekilen dü┼čman─▒n Osmanl─▒ subaylar─▒ taraf─▒ndan fark edilip edilmedi─či hala canl─▒l─▒─č─▒n─▒ koruyan bir tart─▒┼čma konusu iken, dü┼čman─▒n arkas─▒nda b─▒rakt─▒─č─▒ sava┼č malzemesinin, ilaç sand─▒klar─▒n─▒n ve g─▒da maddesinin Türk askeri taraf─▒ndan mutlulukla kar┼č─▒land─▒─č─▒n─▒ biliyoruz. Liman Pa┼ča, ‘’her nevi üniformadan derledikleri ak─▒l almaz k─▒yafetler içinde’’ olan askerlerin çocuklar gibi ┼čen oldu─čunu yazar.7 Disiplin, azim ve inanç ile sava┼čan Türk askerinin zaferi büyük fedakârl─▒klar gösterilerek kazan─▒lm─▒┼čt─▒r. Güçlü müttefik donanmas─▒n─▒n görüldü─čü an siperi terk edece─či dü┼čünülen askerler, can─▒ pahas─▒na dü┼čmana kar┼č─▒ koymu┼čtur. 1916 y─▒l─▒n─▒n Ocak ay─▒nda sona eren Çanakkale Sava┼č─▒, üzerinden 100 y─▒l geçmesine ra─čmen hala zihinlerde tazeli─čini korumakta, verilen mücadelenin ve kazan─▒lan zaferin önemi yeni ku┼čaklarca hat─▒rlanmaktad─▒r.

25 Nisan 1915, ANZAK kuvvetlerinin Gelibolu yar─▒madas─▒na ç─▒kt─▒─č─▒ ve Türkler ile ilk defa çarp─▒┼čt─▒─č─▒ tarihtir. Memleketlerinden çok uzaklarda sava┼čan Avustralyal─▒ ve Yeni Zelandal─▒ askerler, Avrupa’da Almanlara kar┼č─▒ sava┼č─▒p, anavatan olarak gördükleri Büyük Britanya topraklar─▒na ayak bas─▒p Noel’i kutlayacaklar─▒n─▒ dü┼člemelerine ra─čmen, M─▒s─▒r’da e─čitim gördükleri günlerden birinde Gelibolu yar─▒madas─▒nda Türklere kar┼č─▒ sava┼čacaklar─▒n─▒ ö─črenirler. Yeni Zelandal─▒ tarihçi Christopher Pugsley, henüz Gelibolu’ya ayak basmam─▒┼č olan ANZAK askerleri için sava┼č─▒n ┼čanl─▒ bir macera ve k─▒sa ve kesin bir zafer oldu─čunu yazar.8 Bu askerlerin sava┼ča kat─▒lmalar─▒n─▒n sebepleri, vatan müdafaas─▒ için çarp─▒┼čan Türklerin sebeplerinden farkl─▒l─▒k gösterebilmektedir. Mete Tunçoku, sebeplerden bir tanesinin, askerlerin macera arama içgüdüsü oldu─čunu söyler.9 Buna göre, sava┼ča kat─▒lan askerler Avrupa’da bulunacak ve biraz de─či┼čiklik ve macera ya┼čamak f─▒rsat─▒na kavu┼čacakt─▒rlar. Kara harekât─▒n─▒n ba┼člamas─▒yla birlikte askerler beklenilenden çok farkl─▒ bir tabloyla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒rlar. ANZAK komutan─▒ General Birdwood, henüz ç─▒karman─▒n ilk gününde, güçlü direni┼č ve zor ┼čartlar kar┼č─▒s─▒nda, General Ian Hamilton’a geri çekilmenin zaruri oldu─čunu yazar. Hamilton’─▒n emri ise, güvende olana kadar, bulunulan yerde topra─č─▒n kaz─▒lmas─▒ ┼čeklindedir.10 Anavatan için giri┼čilen sava┼čta çekilen ac─▒lar ve verilen kay─▒plar ile birlikte hem Yeni Zelandal─▒lar hem de Avustralyal─▒lar kendi ulusal kimli─čini ke┼čfetmeye ba┼člarlar. Pugsley, bu iki milletin insanlar─▒n─▒n birbirleri ile tan─▒┼čmas─▒n─▒n, aralar─▒ndaki farklar─▒ anlamas─▒n─▒n ve kendi ulusal bilinçlerine varmalar─▒n─▒n Çanakkale Sava┼č─▒ ile mümkün oldu─čunu yazar.11 Ulus in┼ča sürecinde bu sava┼č iki millet için de birer mihenk ta┼č─▒ olmu┼čtur.

Sava┼č─▒n Tarihini Yazmak ve Siyaset

George Orwell, 1984 isimli eserinde ‘’geçmi┼či kontrol edenin gelece─či kontrol edece─čini, bugünü kontrol edenin ise geçmi┼či kontrol edece─čini’’ yazar. Türkiye’de Çanakkale Sava┼č─▒, salt bir tarihsel olay olmaktan ç─▒k─▒p, farkl─▒ gruplar─▒n siyasi mücadele alan─▒ haline gelmi┼čtir. Buna göre, gruplar sahip olduklar─▒ ideolojiler çerçevesinde kendi anlat─▒lar─▒n─▒ in┼ča edip, sava┼č─▒n tarihi üzerinde kendi hegemonyalar─▒n─▒ kurmak çabas─▒ndad─▒rlar. Pozitivist bilimsel yakla┼č─▒ma kar┼č─▒ ele┼čtirel yakla┼č─▒m çerçevesinde ortaya ç─▒kan post-yap─▒salc─▒ yakla┼č─▒m, anlat─▒lar─▒n bir olay─▒ anlamak çabas─▒ndan ayr─▒ olarak, ayn─▒ zamanda olay─▒n kendisini in┼ča etti─čini savunur.12 Zira bu anlat─▒lar, siyasi mücadelede gruplar için birer koz haline gelir, dolay─▒s─▒yla tarihsel bir olay da art─▒k salt bir tarihi olay de─čil, anlat─▒lar ile in┼ča edilmi┼č siyasi bir koz ┼čekline bürünür. Burada vurgulanmas─▒ gereken husus, rekabet halindeki anlat─▒lar, di─čer anlat─▒lar─▒ epistemolojik ve ontolojik olarak kabul etmez. Var─▒lmas─▒ gereken nokta, tarihi olay üzerinde bir hegemonya in┼čas─▒d─▒r. Bu hegemonya ile birlikte yaln─▒zca tek bir anlat─▒ gerçektir; di─čer anlat─▒lar çarp─▒t─▒lm─▒┼č veya uydurulmu┼č, k─▒sacas─▒ gerçek d─▒┼č─▒d─▒r.

Ünlü sosyolog Zygmunt Bauman, sosyal ya┼čamda gruplar aras─▒nda ‘’biz’’ ve ‘’onlar’’ ayr─▒m─▒n─▒n varl─▒─č─▒ndan bahseder.13 Sahip olunan inançlar çerçevesinde var olan ve ancak bu inançlar─▒n muhafazas─▒ ile varl─▒klar─▒n─▒ sürdürebilecek olan gruplar, d─▒┼č gruplardan gelebilecek tehditlerin varl─▒─č─▒ kar┼č─▒s─▒nda birlikteliklerini peki┼čtirirler. Yuval Noah Harari, yerle┼čik topluluklar─▒n bir arada ya┼čayabilmeleri için ortak mitler in┼ča etmeleri gerekti─čini tart─▒┼č─▒r.14 Buna göre, yerle┼čik topluluklar ancak mitler arac─▒l─▒─č─▒yla varl─▒─č─▒n─▒ sürdüren hayali düzenlerde ya┼čarlar.   Hayali   düzenlerin   ebediyeti   için   insanlar─▒n   mitlere   olan   inançlar─▒n─▒   sürdürmeleri  esast─▒r. Çanakkale Sava┼č─▒ da Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu mitlerinden bir tanesidir.15 Seyit Onba┼č─▒’n─▒n tek ba┼č─▒na dü┼čman gemisini bat─▒rmas─▒, aç kar─▒na fakat inanç ile sava┼čan Mehmetçik’in cesareti ve yoklama listesinde yok yaz─▒lan ┼čehit ö─črenciler gibi hikâyeler, Türk kolektif kimli─činin in┼ča edilmesinde önemli bir rol oynam─▒┼čt─▒r.16 E. Zeynep Güler, sava┼č üzerine olan anlat─▒lar─▒n, düzenlenen etkinliklerin ve yap─▒lan törenlerin, dönemlerin siyasi ┼čartlar─▒na ve ihtiyaçlar─▒na göre düzenlendi─čini vurgular.17 Çanakkale Sava┼č─▒, bir haf─▒za mekân─▒d─▒r.18 Haf─▒za mekânlar─▒, toplumsal haf─▒zalar─▒ olu┼čturur, ulusal aidiyet bilincini meydana getirir ve mevcut düzenin varl─▒─č─▒n─▒ devam ettirir.19 Gruplar, varl─▒klar─▒n─▒ sürdürebilmek için s─▒k s─▒k haf─▒za mekânlar─▒na ba┼čvururlar. Gerçekle┼čtirilen ziyaretler, dikilen an─▒tlar ve anlat─▒lan hikâyeler gruplar─▒n birlikteli─čini sa─člayan temel unsurlar aras─▒nda yer al─▒r.

Bir siyasi mücadele alan─▒ olan Çanakkale Sava┼č─▒, Türkiye’de farkl─▒ gruplar taraf─▒ndan farkl─▒ anlat─▒lar ile sunulmu┼čtur. Gruplar, sava┼č─▒ kendi dünya görü┼čüne göre yorumlamakta ve di─čer anlat─▒lar─▒ görmezden gelmektedir.20 Kemalist grup, sava┼č─▒n Türkiye Cumhuriyeti’nin önsözü oldu─čunu, vatan duygusunu peki┼čtirdi─čini ve ihtiyaç olunan lideri vatan─▒n evlatlar─▒na kavu┼čturdu─čunu iddia eder.21 Buna göre sava┼č, yetenekli komutan ve lider olan Mustafa Kemal’in komutas─▒ alt─▒nda sava┼čan askerler sayesinde kazan─▒lm─▒┼čt─▒r.22 Askerlerine ölmeyi emreden bir komutan─▒n üstün meziyetleri sava┼č─▒n kazan─▒lmas─▒nda kilit role sahiptir. Mustafa Kemal’in rolü tart─▒┼čmaya aç─▒k de─čildir. Bunu görmezden gelmek veya inkâr etmek ise, tarihi çarp─▒tmak ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulu┼č ilkelerine kar┼č─▒ gelmek anlam─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Gelibolu yar─▒madas─▒nda yarbay rütbesi ile 19. Tümen’e komuta eden Mustafa Kemal’in rolü, zaman zaman Atatürk ismi tercih edilerek anlat─▒l─▒r. Mustafa Kemal her ne kadar Atatürk soy ismini sava┼čtan çok sonraki y─▒llarda alm─▒┼č olsa da, Kemalistlerin Çanakkale Sava┼č─▒’nda Mustafa Kemal yerine Atatürk’ü görmeleri, kendi anlat─▒lar─▒n─▒ yans─▒tmaktad─▒r. Kemalistlere göre rakip anlat─▒lar ço─čunlukla hurafeler üzerinedir ve gerçek d─▒┼č─▒d─▒r.23 Bir di─čer grup olan ─░slamc─▒lar ise, sava┼čta Mustafa Kemal’in rolünün üzerinde pek durmazlar ya da hiç bahsetmezler; Allah’a olan inanç ile sava┼čan müminlerin azmi ve do─čaüstü güçlerin yard─▒m─▒ ile sava┼č─▒n kazan─▒ld─▒─č─▒n─▒ savunurlar. Buna göre, inançl─▒ askerler cephede namaz k─▒lmakta ve ┼čehadete haz─▒r olmak için temiz çama┼č─▒rlar ile sava┼čmaktad─▒rlar. ┼×ehadet mertebesine varmay─▒ ise gönülden istemektedirler. Sava┼č üzerine yaz─▒lm─▒┼č olan bir çocuk kitab─▒nda, yaral─▒ arkada┼člar─▒n─▒ bir a─čac─▒n gölgesine getiren Mehmetçikler, yaral─▒ askere ‘’Ne mutlu sana, ┼čehit olacaks─▒n. Dua et bizler de ┼čehit olal─▒m.’’ derler.24 Ayn─▒ kitaba göre, sava┼čan askerlerin hepsi dindar gençlerdi ve bu gençler okul s─▒ralar─▒nda ‘’oyalanmak’’ yerine cephede sava┼čmay─▒ tercih etmi┼člerdi.25 Esas olan, ─░slam dünyas─▒n─▒n ba┼čkenti ─░stanbul’un kap─▒lar─▒na dayanan Haçl─▒lar kar┼č─▒s─▒nda iman gücüyle sava┼čan müminlerdir. Bir di─čer nokta ise do─čaüstü güçlerin varl─▒─č─▒d─▒r. Büyük bir beyaz bulut, yüzlerce dü┼čman askerini bir anda ortadan kaybedebilir ve ye┼čil sar─▒kl─▒lar dü┼čman saflar─▒na do─čru hücum edebilirler. Zira dü┼čman yaln─▒zca Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’na kar┼č─▒ de─čil, ayn─▒ zamanda Allah’a kar┼č─▒ da mücadele etmektedir. Dü┼čman─▒n kendisi dahi bunun fark─▒ndad─▒r. General Hamilton, yenilginin gayet tabii oldu─čunu, dü┼čman─▒n yan─▒nda Allah’─▒n oldu─čunu söylemi┼čtir.26 ─░slamc─▒ gruplar için bir di─čer önemli nokta ise alternatif kahramanlard─▒r. II. Abdülhamit s─▒kl─▒kla ba┼čvurulan bir liderdir. Buna göre, ‘’devrik sultan’’ Abdülhamit, sava┼čtan çok daha önce olabilecekleri öngörüp bo─čaz─▒n tahkimat─▒n─▒ güçlendirmi┼čtir.27 Dolay─▒s─▒yla dü┼čman gemilerinden korkacak bir durum söz konusu de─čildir. ┼×ayet dü┼čman bo─čaz─▒ geçerse ─░stanbul’da sava┼čarak can vermek do─čru oland─▒r. Hâlbuki dönemin iktidar partisi ─░ttihat ve Terakki, ─░stanbul’u terk etmenin planlar─▒n─▒ yapmaktayd─▒.

Kemalistler ile ─░slamc─▒lar aras─▒nda Çanakkale Sava┼č─▒ tarihi üzerine bir mücadele ya┼čanmaktad─▒r. ─░ki grup için de bu sava┼č oldukça mühimdir. Gruplar kendi anlat─▒lar─▒ çerçevesinde sava┼č─▒ hat─▒rlarlar ve rakip anlat─▒lar─▒ yok sayarlar. Sava┼čta hayat─▒n─▒ kaybeden ve yaralanan askerlerin nas─▒l an─▒lmas─▒ gerekti─či hususunda da anla┼čmazl─▒k vard─▒r. Kemalist grup, yar─▒madaya ellerinde Atatürk ve Türk bayraklar─▒ ile gitmekte ve sava┼čta hayat─▒n─▒ kaybeden ‘’Mustafa Kemal’in askerlerini’’ ziyaret etmektedir. ─░slamc─▒ grup ise dualar ile yola ç─▒kmakta, ┼čehitlerin mezar─▒n─▒n ba┼č─▒nda Kur’an-─▒ Kerim okumaktad─▒r. CHP’li gençlerin 1962 y─▒l─▒nda Gelibolu yar─▒madas─▒na düzenledikleri gezi bu hususta ilginç bir örnektir. ─░slamc─▒lara göre, Kemalist gençlerin 1962 y─▒l─▒nda ‘’k─▒zl─▒-erkekli’’ ve ‘’a┼č─▒r─▒ miktarda içki’’ ile Gelibolu yar─▒madas─▒na ziyareti ve devam─▒nda ya┼čananlar bir rezaletten ibarettir.28 Kemalistler, ─░slamc─▒lar─▒n anlat─▒s─▒n─▒ hurafeler ile örülmü┼č gerçek d─▒┼č─▒ bir tarih oldu─ču kan─▒s─▒ndad─▒rlar. ─░slamc─▒lar ise Kemalistlerin anlat─▒lar─▒n─▒ kabul etmek yerine kendi anlat─▒lar─▒n─▒ öne sürerler. ─░slamc─▒lara göre Mustafa Kemal, sava┼čta rütbesi yarbay olan s─▒radan bir subaydan ibaretti.29 Sava┼č Türkiye Cumhuriyeti’nin önsözü yerine, Osmanl─▒’n─▒n son kilidi, ─░slam dünyas─▒n─▒n Haçl─▒lara kar┼č─▒ verdi─či din mücadelesiydi. Son olarak Çanakkale Sava┼č─▒, Türkiye’deki iç siyasi rekabet alan─▒ndan, d─▒┼č siyasette ya┼čanan rekabette de bir koz haline gelmi┼čtir. 100. Y─▒l anma etkinlikleri, her y─▒l yap─▒lan 18 Mart tarihi yerine, Ermenilerin soyk─▒r─▒m iddialar─▒ çerçevesinde düzenledikleri anma etkinliklerine rakip olmas─▒ maksad─▒yla ilk defa 24 Nisan tarihinde yap─▒lm─▒┼čt─▒r.30

Sonuç

Çanakkale Sava┼č─▒ üzerine ara┼čt─▒rma yapmakta olan tarihçiler s─▒kl─▒kla, yabanc─▒ dilde yaz─▒lan kitap ve makalelerin say─▒lar─▒n─▒n çoklu─čundan, Türkçe yaz─▒lm─▒┼č eserlerin ise azl─▒─č─▒ndan yak─▒nmaktad─▒r. Konu üzerine okuma yapmaya ba┼člamamla birlikte, bu eksikli─čin üzülerek fark─▒na vard─▒m. Yap─▒lm─▒┼č olan çal─▒┼čmalar─▒n birço─ču da, bilimsel eser olmaktan ziyade, sahip olunan ideolojik bak─▒┼č aç─▒s─▒ çerçevesinde kaleme al─▒nm─▒┼č kitaplard─▒r. Zaferin nas─▒l kazan─▒ld─▒─č─▒ sorusuna kli┼če ve yetersiz cevaplar sunmaktan ileri gidemeyen bu eserler, yok denecek kadar az kaynaktan faydalan─▒larak haz─▒rlanm─▒┼č bir haldedirler. Zor ┼čartlar alt─▒nda ve büyük fedakârl─▒klar ile kazan─▒lan bir zaferin tarihi, ne yaz─▒k ki bilimsel çaban─▒n çok uza─č─▒nda bir yakla┼č─▒m tarz─▒ ile ele al─▒nmaktad─▒r. Çanakkale Sava┼č─▒, 100 y─▒l─▒n ard─▒ndan henüz yeteri kadar do─čru anla┼č─▒lmam─▒┼č bir mirast─▒r.

*   Özgür  ÖZTÜRK,  Avrasya  Üniversitesi,  Siyaset Bilimi ve  Uluslararas─▒  ─░li┼čkiler bölümünde   Ara┼čt─▒rma   Görevlisi   olarak   çal─▒┼čmaktad─▒r. E-mail: ozturk1642@gmail.com Twitter: @OzzOztrk

 

 

1 Peter Hart, Gallipoli, London, Profile Books, 2011, s. 68.

2 Robin Prior, Gelibolu: Mitin Sonu, çev. Füsun Tayanç-Tunç Tayanç, Ankara, Ak─▒lçelen Kitaplar, 2012, s. 25.

3 Prior, a.g.e. s. 91.

4 Edward J. Erickson, Size Ölmeyi Emrediyorum: Birinci Dünya Sava┼č─▒’nda Osmanl─▒ Ordusu, ─░stanbul, Kitap
Yay─▒nevi, 2011.

5 George W. Gawrych, Genç Atatürk: Osmanl─▒ zabitinden Türk devlet adam─▒na, çev. Gül Ça─čal─▒ Güven, ─░stanbul,
Do─čan Kitap, 2014, s. 70.

6 Erickson, a.g.e. s. 30.

7 Liman von Sanders, Türkiyede Be┼č Y─▒l, çev. E┼čref Bengi Özbilen, ─░stanbul, Türkiye ─░┼č Bankas─▒ Kültür Yay─▒nlar─▒,
2015, s. 142.

8 Christopher Pugsley, Çanakkale: Yeni Zelandal─▒lar─▒n Öyküsü, çev. Ülke Evrim Uysal, ─░stanbul, Türkiye ─░┼č Bankas─▒
Kültür Yay─▒nlar─▒, 2015, s. 47.

9 A. Mete Tunçoku, Anzaklar─▒n Kaleminden Mehmetçik, ─░stanbul, Türkiye ─░┼č Bankas─▒ Kültür Yay─▒nlar─▒, 2012, s. 23.

10  Prior, a.g.e. s. 174.

11   Pugsley, a.g.e. s. 9.

12 Richard Devetak, ‘’Post-yap─▒salc─▒l─▒k’’, Scott Burchill et al. Uluslararas─▒ ─░li┼čkiler Teorileri, çev. Muhammed A.
A─čcan-Ali Aslan, ─░stanbul, Küre Yay─▒nlar─▒, 2014, s. 164.

13 Zygmunt Bauman, Sosyolojik Dü┼čünmek, çev. Abdullah Y─▒lmaz, ─░stanbul, Ayr─▒nt─▒ Yay─▒nlar─▒, 2015, s. 51.

14 Yuval Noah Harari, Hayvanlardan Tanr─▒lara Sapiens: ─░nsan Türünün K─▒sa Bir Tarihi, çev. Ertu─črul Genç,
─░stanbul, Kolektif Kitap, 2015, s. 113

15 E. Zeynep Güler, ‘’Bir Ulusal Haf─▒za Mekan─▒ Olarak Gelibolu Yar─▒madas─▒’’, ─░nci Özkan Kerestecio─člu ve Güven
Gürkan Öztan (der.), ─░stanbul, ─░leti┼čim Yay─▒nlar─▒, 2012, s. 307.

16 Bezen Balamir Co┼čkun, ‘’Çanakkale Sava┼č─▒ ve Türk ve Avustralya Ulus Kimliklerinin ─░n┼čas─▒’’, Bezen Balamir
Co┼čkun et al. Uluslararas─▒ ─░li┼čkiler Tart─▒┼čmalar─▒nda Çanakkale Sava┼č─▒, ─░stanbul, Röle Akademik Yay─▒nc─▒l─▒k, s. 40.

17 Güler, a.g.e. s, 309.

18 Güler, a.g.e. s, 311.

19 Güler, a.g.e. s, 311.

20 Tuncay Y─▒lmazer, ‘’Çanakkale Muharebeleri: 100 Y─▒l önce 100 Y─▒l sonra’’, 17 Mart 2015,

http://www.geliboluyuanlamak.com/592_Canakkale-Muharebeleri--100-Yil-once-100-Yil-sonra-(Tuncay-Yilmazer).html, (Eri┼čim Tarihi 24 Nisan 2016).

21 Orhan Karaveli, Çanakkale Olmasayd─▒…O Olmasayd─▒…─░stanbul, Do─čan Kitap, 2014, s. 16.

22 F. Rezzan Ünalp, ‘’Çanakkale Muharebeleri ve Mustafa Kemal’’, Çanakkale Ara┼čt─▒rmalar─▒ Türk Y─▒ll─▒─č─▒, Cilt 13,
No 18, 2015, s. 37-64.

 

23 Turgut Özakman, Dirili┼č: Çanakkale 1915, Ankara, Bilgi Yay─▒nevi, 2008. Karaveli, a.g.e. s. 18.

24 Vehbi Vakkaso─člu, Çanakkale Aslanlar─▒: Her Biri Ayr─▒ Bir Destand─▒, ─░stanbul, Nesil Çocuk, 2015, s. 44.

25 Vakkaso─člu, a.g.e. s, 87.

26 Süleyman Dikici, ‘’Çanakkale ─░┼čgal Kuvvetleri Komutan─▒ Ian Hamilton’un Rüyas─▒’’, Kemal Erkan ve Adem Fidan
(der.), Osmanl─▒’n─▒n Son Kilidi Çanakkale 1, ─░stanbul, Çaml─▒ca Bas─▒m Yay─▒n, 2011, s. 171.

27  Resul Tosun, ‘’Çanakkale’nin gerçek kahraman─▒ bir devrik sultan!’’, 18 Mart 2016,

http://haber.star.com.tr/yazar/canakkalenin-gercek-kahramani-bir-devrik-sultan/yazi-1096597 (Eri┼čim Tarihi 24 Nisan 2016).

28  Mustafa Arma─čan, ‘’CHP gençli─činin Çanakkale ┼čehitleri rezaleti’’, 05 A─čustos 2007,
http://www.mustafaarmagan.com.tr/chp-gencliginin-canakkale-sehitleri-rezaleti/ (Eri┼čim Tarihi 24 Nisan 2016).

29  Mustafa Arma─čan, ‘’Mustafa Kemal’in Çanakkale’deki rolü abart─▒ld─▒ m─▒?’’, 15 Mart 2015,
http://www.mustafaarmagan.com.tr/mustafa-kemalin-canakkaledeki-rolu-abartildi-mi/ (Eri┼čim Tarihi 24 Nisan
2016).

30 ‘’Çanakkale ve Erivan’da 100. y─▒l anma törenleri’’ 24 Nisan 2015, http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/04/150424 canakkale 1915 canli (Eri┼čim Tarihi 24 Nisan 2016).


  5170 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)