Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

Tarih: 28/03/2016   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 12328

┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á┬áI. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n en kanl─▒ m├╝cadelenin ya┼čand─▒─č─▒ ├çanakkale Cephesinde ┼čiddetli ge├žen ├žarp─▒┼čmalar sonucunda ordunun b├╝y├╝k k─▒sm─▒ sava┼č d─▒┼č─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Tart─▒┼č─▒lan konular─▒n ba┼č─▒nda sava┼čta ┼čehit olan asker say─▒s─▒n─▒n ka├ž ki┼čiye tekab├╝l etti─či ile ilgilidir. Konuyla ilgili ├╝zerinden y─▒llar ge├žmesine ra─čmen derinlemesine bir ara┼čt─▒rman─▒n yap─▒l-a-mam─▒┼č olmas─▒ kaynaklar─▒n birbirinden farkl─▒l─▒klar g├Âstermesi i┼čin zorluk derecesini art─▒rmaktad─▒r.


┼×ehit asker say─▒s─▒ belirlenirken yap─▒lan hatalardan en b├╝y├╝─č├╝ kelimelerin yanl─▒┼č anlamda kullan─▒lmas─▒ndan kaynakland─▒─č─▒ bir ger├žektir. ┼×ehit ve zayiat kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒larak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunun i├žin anlamlar─▒n─▒ a├ž─▒k├ža bilmemiz gereken Arap├ža men┼čeli ┼čehit kelimesinin anlam─▒ kutsal bir ├╝lk├╝, din veya inan├ž u─črunda ├Âlen kimse anlam─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Zayiat kelime manas─▒yla ÔÇťyitik, kay─▒pÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir.┬áBundan da anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere cephede fiilen sava┼čma ├Âzelli─čini kaybeden askerler i├žin kullan─▒lmal─▒d─▒r. O halde ordu zayiat─▒ denilince cephede ├Âlenler, yaralananlar, esir d├╝┼čenler, kaybolanlar ve ka├žanlarla birlikte toplam say─▒y─▒ kabul etmek gerekmektedir. (A.C.)


 

 

             I. Dünya Sava┼č─▒’n─▒n en kanl─▒ mücadelenin ya┼čand─▒─č─▒ Çanakkale Cephesinde ┼čiddetli geçen çarp─▒┼čmalar sonucunda ordunun büyük k─▒sm─▒ sava┼č d─▒┼č─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Tart─▒┼č─▒lan konular─▒n ba┼č─▒nda sava┼čta ┼čehit olan asker say─▒s─▒n─▒n kaç ki┼čiye tekabül etti─či ile ilgilidir. Konuyla ilgili üzerinden y─▒llar geçmesine ra─čmen derinlemesine bir ara┼čt─▒rman─▒n yap─▒l-a-mam─▒┼č olmas─▒ kaynaklar─▒n birbirinden farkl─▒l─▒klar göstermesi i┼čin zorluk derecesini art─▒rmaktad─▒r.

┼×ehit asker say─▒s─▒ belirlenirken yap─▒lan hatalardan en büyü─čü kelimelerin yanl─▒┼č anlamda kullan─▒lmas─▒ndan kaynakland─▒─č─▒ bir gerçektir. ┼×ehit ve zayiat kelimeleri kar─▒┼čt─▒r─▒larak kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunun için anlamlar─▒n─▒ aç─▒kça bilmemiz gereken Arapça men┼čeli ┼čehit kelimesinin anlam─▒ kutsal bir ülkü, din veya inanç u─črunda ölen kimse anlam─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Zayiat kelime manas─▒yla “yitik, kay─▒p” anlam─▒na gelmektedir.[1] Bundan da anla┼č─▒laca─č─▒ üzere cephede fiilen sava┼čma özelli─čini kaybeden askerler için kullan─▒lmal─▒d─▒r. O halde ordu zayiat─▒ denilince cephede ölenler, yaralananlar, esir dü┼čenler, kaybolanlar ve kaçanlarla birlikte toplam say─▒y─▒ kabul etmek gerekmektedir.

Çanakkale Sava┼č─▒ ┼čehit say─▒s─▒n─▒n 253 bin olarak dile getirilmesi zayiat kelimesiyle kar─▒┼čt─▒r─▒larak ya da bilinçli olarak günümüze kadar devam etmi┼čtir. Gerçek ┼čehit say─▒s─▒ kaynaklara göre bu say─▒dan uzak görülmektedir. Gerçek say─▒ya ula┼čabilmek için cepheye gelen askerin kaç ki┼či oldu─čunun bilinmesiyle i┼če ba┼članmal─▒d─▒r. Ard─▒ndan kanl─▒ çarp─▒┼čmalardan sonra kay─▒plar sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde tespit edilebilmi┼č mi ? Bu sorunun cevab─▒ olarak Kum kale Ç─▒karmalar─▒nda en büyük zayiat─▒ veren 3. Tümen yaral─▒ olanlar─▒n bak─▒ms─▒z kalarak da─č─▒lmalar─▒, birbirine kar─▒┼čan birlikler ve subay zayiat─▒n─▒n fazla olu┼čundan dolay─▒ gerekli personel i┼člerinin yap─▒lmamas─▒ yüzünden ne kadar zayiat verildi─či saptanamad─▒. 3. Tümen komutan─▒n─▒n harekât sonras─▒nda muharebe raporunda zayiata ait hiçbir kay─▒t bulunamad─▒. Neden sonra, taburlarda ayr─▒ ayr─▒ ara┼čt─▒rma ve incelemelerle gerçek zayiat─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ olarak ç─▒kar─▒labildi. 3 Tümen zayiat─▒ 17 subay, 450 er ┼čehit, 23 subay 740 er yaral─▒ 5 subay, 500 er kay─▒p olmak üzere toplam 1735 olarak belirlenmi┼čtir.[2]

Milliyet Gazetesi’nde yay─▒nlanan “─░┼čte Tarihi Gerçek” Çanakkale’de 250 Bin De─čil 57 Bin Mehmetçik ┼čehit dü┼čtü haberine göre: Çanakkale Zaferi'nin 85. y─▒ldönümü dün görkemli törenlerle kutlan─▒rken, Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒'n─▒n yapt─▒─č─▒ bir ara┼čt─▒rma, tarih kitaplar─▒nda verilen "250 bin ┼čehit" say─▒s─▒n─▒n yanl─▒┼č oldu─čunu, sava┼čta 57 bin ki┼činin ┼čehit dü┼čtü─čünü ortaya koydu. Tarihi yanl─▒┼čl─▒k, Gelibolu Tarihi Milli Park─▒'n─▒n, "Bar─▒┼č Park─▒" olarak düzenlenmesi için "Uzun Devreli Geli┼čme Plan─▒" haz─▒rlan─▒rken ortaya ç─▒kt─▒. ABD'nin Vietnam'da ya┼čam─▒n─▒ yitiren askerlerine yapt─▒─č─▒ gibi ┼čehitlerin isimlerinin sava┼čt─▒klar─▒ cephelere yerle┼čtirilecek an─▒t ve dikilita┼člara kaz─▒nmas─▒n─▒ öngören proje için Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒'ndan bilgi istendi. Ba┼čbakanl─▒─ča Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒'ndan verilen bilgide, Çanakkale ┼čehitlerinin say─▒s─▒n─▒n tarih kitaplar─▒nda ö─čretildi─či gibi 253 bin de─čil, 57 bin oldu─ču belirtildi.

Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Askeri Tarih Ara┼čt─▒rmalar─▒ Strateji Etüdler Daire Ba┼čkanl─▒─č─▒ (ATASE) taraf─▒ndan yürütülen ara┼čt─▒rmada, 253 bin ┼čehit rakam─▒n─▒n, askeri kay─▒tlardaki "kay─▒p" ifadesinin yanl─▒┼č yorumlanmas─▒ndan kaynakland─▒─č─▒ ortaya ç─▒kt─▒. Cephede ┼čehit dü┼čen 55 bin 801 ki┼činin ismini tek tek belirleyen Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒, "kay─▒p" ifadesinin hastal─▒k, esirlik, kaybolan, kaçan, sakat kalan, yaralanan, sonradan sava┼čamayacak duruma dü┼čenleri kapsad─▒─č─▒na dikkat çekti. Buna göre, ┼čehit olarak ifade edilen 253 bin ki┼čiden 195 bini resmi kay─▒tlarda "kay─▒p" olarak görünüyor. Ara┼čt─▒rmada kay─▒p 195 bin askerin yakla┼č─▒k 20 bininin hastal─▒k sonucu kayboldu─ču bilgisi kesinlik kazan─▒rken, askerlerden 10 bininin, sava┼č s─▒ras─▒nda firar ettikleri ya da esir dü┼čtükleri san─▒l─▒yor. Kalanlar─▒n ise, yaral─▒ oldu─ču ve sava┼čamayacak duruma dü┼čtü─čü için kay─▒tlara "kay─▒p" olarak geçildi─či tahmin ediliyor. [3]

 

─░slam Ansiklopedisi sava┼ča kat─▒lanlar─▒n yakla┼č─▒k 700 bin ki┼či olarak belirtmi┼čtir. 190 -350 bin aras─▒nda zayiat say─▒s─▒ olarak vermi┼čtir. Genel Kurmay Etüt Ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒n resmi kay─▒tlara dayanarak tespit etti─či ┼čehit say─▒s─▒ 213.882’ dir.[4]

Çanakkale Sava┼člar─▒ hakk─▒nda çe┼čitli ara┼čt─▒rmalar yapan Burhan SAYILIR Çanakkale Sava┼člar─▒’n─▒n bilançosunu de─či┼čik görü┼č ve rakamlardan ortalama olarak silâhalt─▒na al─▒nan 500.000, ölü say─▒s─▒ 76.625, yaral─▒ say─▒s─▒ 100.177, esir ve kay─▒p say─▒s─▒ 10.067, sava┼č d─▒┼č─▒ kalanlar 64.440 toplam zayiat ise 251.309 ki┼či olarak belirtilmi┼čtir.[5]

Cephede görev yapan Cemil CONK Pa┼ča Türk ordusunun 310 bin subay ve er mevcudu oldu─ču söylemektedir. Bu kuvvetlerin ölü, yaral─▒ ve ak─▒betleri meçhul olmak üzere 186 bin kayb─▒m─▒z vard─▒r.[6]

            5. Ordu Komutan─▒ General Limon Von sanders: Toplam Kay─▒p 218.000, ┼×ehit (Ölen) 66.000 Yaral─▒ 42.000, Kay─▒p, esir ve sava┼č d─▒┼č─▒ kalan 110.000’dir.[7]

Türk resmi yay─▒n─▒nda garip bir yeknesakl─▒k ile Türk zayiat─▒ 251.000 olarak gösterilmektedir. Fakat di─čer Türk muharrirleri bu kayb─▒ 350.000’e ç─▒karmaktad─▒r.[8]

┼×evket Süreyya AYDEM─░R ise ┼čehit 55.177, yaral─▒ 100.177, muhtelif hastal─▒klardan ölen 21.498, kay─▒p 10.067 toplam olarak 186.919 harp esnas─▒nda bu cepheden geriye sevk edilen hasta ve tebdil haval─▒lar─▒n say─▒s─▒ 64.440 olarak al─▒n─▒nca umumi yekûn say─▒ 251.359’dur.[9]

Hasan Mert, Çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n Askerî, Siyasî ve Sosyal Sonuçlar─▒ adl─▒ makalesinde Türk Genelkurmay─▒n kay─▒tlar─▒na göre ┼čehit say─▒s─▒ kara muharebelerinde 57.084, Deniz muharebelerinde 179 toplam 57.263 ‘tür. Esir yaral─▒ ve kay─▒plarla birlikte say─▒ 211.000 dir.[10] 

Harekât─▒n devam─▒ s─▒ras─▒nda getirilmi┼č kuvvetlerle Çanakkale Sava┼člar─▒na 22 tümen i┼čtirak etmi┼čtir. Zayiat─▒ kar┼č─▒lamak üzere gelen ikmal erleriyle beraber genel toplam 350.009 ki┼či kat─▒lm─▒┼čt─▒r.[11]                           

Yabanc─▒lara göre ise rakamlar ┼čöyle ifade edilmektedir.

Lanne :┼×ehit (Ölen) 120 000 ,Hasta 120 000’dir.[12]

 Alman Albay Hans Kannengiesser’e göre Sava┼ča kat─▒lan 849.000(?) ┼×ehit (Ölü)-Yaral─▒-Kay─▒p 165.371, Hastal─▒ktan Ölen 85. 938 ki┼čidir.[13]

 5. Tümen Kurmay Subay─▒ Bnb.Mühlmann’a göre ise Çanakkale Sava┼č─▒ zayiatlar─▒ ┼ču ┼čekildedir:  Sava┼ča Kat─▒lanlar 220.000, ┼×ehit (Ölü) 55.000 olarak zikretmi┼čtir.[14]

Kabisch ┼×ehit (Ölü) 220.000’dir. [15]

General Pomiankowski 1909 - 1918 y─▒llar─▒ aras─▒nda Avusturya Macaristan ─░mparatorlu─ču'nun askeri ata┼česi Pomiankowski’ye göre: Sava┼ča Kat─▒lanlar 250.000, ┼×ehit (Ölen) 55.000, Yaral─▒ 100.000, Kay─▒p 10.000, Hasta 64.000 olarak belirlemi┼čtir.[16]

Gelibolu Ç─▒karma birliklerinde Hekim Aste─čmen Dr. Hiltmann’a göre ise say─▒lar ┼ču ┼čekildedir: Sava┼ča Kat─▒lanlar 218.000 (25.04.1915-09.01.1916 ) , ┼×ehit (Ölü) 66.000’dir.[17]

Startz: ┼×ehit-Yaral─▒, Hasta 251 000 dir.[18]

             Sonuç olarak yakla┼č─▒k 1 y─▒l süren Çanakkale Muharebeleri kay─▒plar─▒yla ilgili kaynaklarda ve yay─▒nlarda birbirinden tutars─▒z rakamlar verilmektedir. Bu da gerçek say─▒ya ula┼čmay─▒ zorla┼čt─▒rmaktad─▒r. En k─▒sa sürede gerekli ar┼čiv çal─▒┼čmalar─▒n─▒n ve ┼×ehit mezarl─▒klar─▒n─▒n ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde incelenerek çok geçmeden çal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r. 2014 y─▒l─▒nda yeni ┼čehit mezar yerleri tesadüf eseri suyolu kaz─▒lar─▒ s─▒ras─▒nda bulunmas─▒ da çok fazla önem vermedi─čimizin aç─▒k bir ifadesidir.  

 

As─▒l mesele Çanakkale’de verilen zayiat─▒n az ya da çok olmas─▒ de─čildir. Son y─▒llarda say─▒y─▒ fazla göstermeye çal─▒┼čan bir kesimin oldu─ču da söylenebilir. Burada önemli olan sava┼čta gerekti─činde Türk askeri kendisini kur┼čunlara siper ederek vatan topraklar─▒n─▒n dü┼čman eline geçmesini önlemi┼č, hatta gülerek ┼čahadete yürüyerek en büyük mutlulu─ča ula┼čm─▒┼čt─▒r.

Türkiye Cumhuriyeti’nin uzun y─▒llar geli┼čme gösterememesinin en büyük sorunlar─▒ndan biri de Çanakkale muharebelerinde yeti┼čmi┼č genç dinamik insan gücünü kaybetmi┼č olmas─▒ndand─▒r. Bu kay─▒plar ya┼čanmam─▒┼č olsayd─▒ ┼čimdi ülkemizin çok farkl─▒ bir konumda olaca─č─▒ ┼čüphesizdir. 

 

 

KAYNAK

┼×EH─░T

YARALI

KAYIP-ES─░R

┼×AVA┼× DI┼×I KALANLAR

TOPLAM

─░slam Ansiklopedisi

 

190-350 bin

Burhan SAYILIR

76.625

100.177

10.067

64.440

251.309

Cemil CONK

 

186.000

┼×evket Süreyya AYDEM─░R

76.675

100.177

10.067

64.440

251.359

Lanne

120.000

120.000

-

-

240.000

Hans Kannengiesser

165.371

85.938

251.309

Mühlmann

55.000

 

55.000

Kabisch

220.000

 

220.000

Pomiankowski

55.000

100.00

10.000

64.000

229.000

Hiltmann

66.000

 

66.000

Startz

251.000

251.000

Limon Von Sanders

66.000

42.000

110.000

218.000

                  

KAYNAKÇA

AYDEM─░R, ┼×evket Süreyya, Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Pa┼ča (1914-1922) C.3, Remzi Kitap Evi, ─░stanbul 2005.

1.Dünya Harbinde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi 2.Kitap, Gnk. Yay─▒nlar─▒ , Ankara 1978.

ÇALIK, Ramazan, Çanakkale Muhaberelerine Alman Bak─▒┼č─▒, http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanl%C4%B1_sy20/2000_20_CALIKR.pdf (19.11.2014)

ERDEM─░R, Lokman , Çanakkale Sava┼č─▒ Siyasi,Askeri ve Sosyal Yönleri, Gökkubbe , ─░stanbul 2009.

MARTI, Metin ,(Haz.), Çanakkale Hat─▒ralar─▒, C.2, Arma Yay─▒nlar─▒,─░stanbul 2002.

MERT, Hasan, Çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n Askerî, Siyasî ve Sosyal Sonuçlar─▒ ..http://www.tarihtarih.com/?Syf=26&Syz=290844 ,02/12/2014.

OGLENDER,General C.F. Aspinasll, Büyük Harbin Tarihi Çanakkale Gelibolu Askeri Harekat─▒ C.2, Arma Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul, 2005.

SAYILIR, Burhan, Çanakkale Sava┼člar─▒ ve Sava┼č Alanlar─▒ Rehberi, Siyasal Kitapevi, Ankara 2007.  

  M─░LL─░YET,“─░┼čte Tarihi Gerçek”. 19.03.2000.

 



[1] Türk Dil Kurumu.

[2] 1.Dünya Harbinde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi 2.Kitap, Ankara 1978, s.85.

[3] Milliyet ,“─░┼čte Tarihi Gerçek” ,19.03.2000.

[4]  ─░slam Ansiklopedisi c-8 s.207.

[5] Burhan SAYILIR, Çanakkale Sava┼člar─▒ ve Sava┼č Alanlar─▒ Rehberi, Ankara 2007, s.235.

[6]  Metin MARTI(Haz.),Cemil Conk Pa┼ča Çanakkale Hat─▒ralar─▒ C.2, ─░stanbul 2002,  s. 167.

[7] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[8]  Büyük Harbin Tarihi Çanakkale Gelibolu Askeri Harekât─▒ General C.F. Aspinasll Oglender c.2  ,─░stanbul 2005,s. 535.

[9]  ┼×evket Süreyya AYDEM─░R,Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Pa┼ča (1914-1922) c.3, ─░stanbul 2005,  s. 250.

[11]  Lokman ERDEM─░R, Çanakkale Sava┼č─▒ Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri,  ─░stanbul 2009, s. 464-465.

[12] Ramazan ÇALIK, Çanakkale Muhaberelerine Alman Bak─▒┼č─▒, http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanl%C4%B1_sy20/2000_20_CALIKR.pdf (19.11.2014)

[13] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[14] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[15] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[16]Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[17] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.

[18] Çal─▒k,a.g.m. s. 367.


  12328 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

8433_emrah 30-03-2016, 10:45:21
┼×ehitliklerimizin bir rant kap─▒s─▒na d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝ bu g├╝nlerde vatan─▒n─▒ kar┼č─▒l─▒ks─▒z seven, kulaktan dolma de─čil de ara┼čt─▒rmalar yaparak bilimsel kan─▒tlar ortaya koyan tarih├žilerimizin olmas─▒ bizleri gururland─▒r─▒yor. sizlerin sayesinde bu ├╝lkenin kolay kazan─▒lmad─▒─č─▒ u─čruna ne canlar─▒n fada edildi─čini bizler ve binden sonrakiler de ├Â─črenmi┼č oluyor. eme─činize sa─čl─▒k..
 
8713_Edit├Âr 27-10-2016, 06:40:55
Ne zamand─▒r Ayhan Candan'─▒n bu ├Ânemli makalesine bir ek yapmak istiyordum. K─▒smet bug├╝neymi┼č.

Ayhan Bey'in verdi─či bilgilerde ├Ânemli bir kaynak yok. En son/g├╝ncel kay─▒p de─čerlendirmesini de eklemek gerekli. G├╝rsel G├Ânc├╝ ve ┼×ahin Aldo─čan'─▒n Siperin Ard─▒ Vatan adl─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda ├çanakkale Sava┼č─▒'ndaki T├╝rk taraf─▒n─▒n kay─▒plar─▒ ├Âzetle ┼ču ┼čekilde de─čerlendirilmi┼čtir:

Yazarlar ├Âncelikle Prof.Dr.Albay ─░smet G├Âzc├╝'n├╝n ilgili al─▒┼čmas─▒na at─▒f yap─▒yor: Askeri S─▒hhiye Mecmuas─▒'n─▒n Temmuz 1938 (23.) say─▒s─▒nda Dr.G├Âzc├╝ ├çanakkale Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda yar─▒madadan menzil, harp ve vatan hastanelerine sevk edilen asker say─▒s─▒n─▒ 110.220 olarak veriyor. G├Ânc├╝/Aldo─čan cephe gerisinde bak─▒lan asker say─▒s─▒n─▒ da hesaba katarak ger├žek rakam─▒n 130.000 oldu─čunu belirtiyor.

Yine Prof.G├Âzc├╝'ye g├Âre hastal─▒k nedeniyle yar─▒mada d─▒┼č─▒na sevkedilen hasta say─▒s─▒ 47.129 tebdili haval─▒ say─▒s─▒ 23.720 Toplam: 70. 939. (Liman Pa┼ča bu say─▒y─▒ 64.449 olarak verirken T├╝rk resmi tarihi 21.084 olarak veriyor. ) Arada bir hayli fark oldu─čuna dikkatinizi ├žekerim.

G├Ânc├╝/Aldo─čan, Tabip General Kemal ├ľzbay'─▒n verdi─či rakamlar─▒ esas al─▒yor , sonradan ┼čehit olanlar─▒n da dahil edilmesiyle ├çanakkale Sava┼č─▒'nda toplam ┼čehit say─▒s─▒n─▒ 101.279 , zayiat rakam─▒n─▒ ise 250.000 nin ├╝zerinde (Verdikleri rakamlardan benim ├ž─▒kard─▒─č─▒m yakla┼č─▒k 286.000 T.Y) oldu─čunu belirtiyorlar.

Ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi i├žin Bak─▒n─▒z: G├╝rsel G├Ânc├╝/┼×ahin Aldo─čan ÔÇťSiperin Ard─▒ VatanÔÇŁ MB Yay─▒nevi 2006, ─░stanbul , s. 145-146
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)