Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

Tarih: 28/03/2016   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Adı:      /   Okunma 5477

            I. Dünya Savaşı’nın en kanlı mücadelenin yaşandığı Çanakkale Cephesinde şiddetli geçen çarpışmalar sonucunda ordunun büyük kısmı savaş dışı kalmıştır. Tartışılan konuların başında savaşta şehit olan asker sayısının kaç kişiye tekabül ettiği ile ilgilidir. Konuyla ilgili üzerinden yıllar geçmesine rağmen derinlemesine bir araştırmanın yapıl-a-mamış olması kaynakların birbirinden farklılıklar göstermesi işin zorluk derecesini artırmaktadır.


Şehit asker sayısı belirlenirken yapılan hatalardan en büyüğü kelimelerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklandığı bir gerçektir. Şehit ve zayiat kelimeleri karıştırılarak kullanılmıştır. Bunun için anlamlarını açıkça bilmemiz gereken Arapça menşeli şehit kelimesinin anlamı kutsal bir ülkü, din veya inanç uğrunda ölen kimse anlamı taşımaktadır. Zayiat kelime manasıyla “yitik, kayıp” anlamına gelmektedir. Bundan da anlaşılacağı üzere cephede fiilen savaşma özelliğini kaybeden askerler için kullanılmalıdır. O halde ordu zayiatı denilince cephede ölenler, yaralananlar, esir düşenler, kaybolanlar ve kaçanlarla birlikte toplam sayıyı kabul etmek gerekmektedir. (A.C.)


 

 

             I. Dünya Savaşı’nın en kanlı mücadelenin yaşandığı Çanakkale Cephesinde şiddetli geçen çarpışmalar sonucunda ordunun büyük kısmı savaş dışı kalmıştır. Tartışılan konuların başında savaşta şehit olan asker sayısının kaç kişiye tekabül ettiği ile ilgilidir. Konuyla ilgili üzerinden yıllar geçmesine rağmen derinlemesine bir araştırmanın yapıl-a-mamış olması kaynakların birbirinden farklılıklar göstermesi işin zorluk derecesini artırmaktadır.

Şehit asker sayısı belirlenirken yapılan hatalardan en büyüğü kelimelerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklandığı bir gerçektir. Şehit ve zayiat kelimeleri karıştırılarak kullanılmıştır. Bunun için anlamlarını açıkça bilmemiz gereken Arapça menşeli şehit kelimesinin anlamı kutsal bir ülkü, din veya inanç uğrunda ölen kimse anlamı taşımaktadır. Zayiat kelime manasıyla “yitik, kayıp” anlamına gelmektedir.[1] Bundan da anlaşılacağı üzere cephede fiilen savaşma özelliğini kaybeden askerler için kullanılmalıdır. O halde ordu zayiatı denilince cephede ölenler, yaralananlar, esir düşenler, kaybolanlar ve kaçanlarla birlikte toplam sayıyı kabul etmek gerekmektedir.

Çanakkale Savaşı şehit sayısının 253 bin olarak dile getirilmesi zayiat kelimesiyle karıştırılarak ya da bilinçli olarak günümüze kadar devam etmiştir. Gerçek şehit sayısı kaynaklara göre bu sayıdan uzak görülmektedir. Gerçek sayıya ulaşabilmek için cepheye gelen askerin kaç kişi olduğunun bilinmesiyle işe başlanmalıdır. Ardından kanlı çarpışmalardan sonra kayıplar sağlıklı bir şekilde tespit edilebilmiş mi ? Bu sorunun cevabı olarak Kum kale Çıkarmalarında en büyük zayiatı veren 3. Tümen yaralı olanların bakımsız kalarak dağılmaları, birbirine karışan birlikler ve subay zayiatının fazla oluşundan dolayı gerekli personel işlerinin yapılmaması yüzünden ne kadar zayiat verildiği saptanamadı. 3. Tümen komutanının harekât sonrasında muharebe raporunda zayiata ait hiçbir kayıt bulunamadı. Neden sonra, taburlarda ayrı ayrı araştırma ve incelemelerle gerçek zayiatı ayrıntılı olarak çıkarılabildi. 3 Tümen zayiatı 17 subay, 450 er şehit, 23 subay 740 er yaralı 5 subay, 500 er kayıp olmak üzere toplam 1735 olarak belirlenmiştir.[2]

Milliyet Gazetesi’nde yayınlanan “İşte Tarihi Gerçek” Çanakkale’de 250 Bin Değil 57 Bin Mehmetçik şehit düştü haberine göre: Çanakkale Zaferi'nin 85. yıldönümü dün görkemli törenlerle kutlanırken, Genelkurmay Başkanlığı'nın yaptığı bir araştırma, tarih kitaplarında verilen "250 bin şehit" sayısının yanlış olduğunu, savaşta 57 bin kişinin şehit düştüğünü ortaya koydu. Tarihi yanlışlık, Gelibolu Tarihi Milli Parkı'nın, "Barış Parkı" olarak düzenlenmesi için "Uzun Devreli Gelişme Planı" hazırlanırken ortaya çıktı. ABD'nin Vietnam'da yaşamını yitiren askerlerine yaptığı gibi şehitlerin isimlerinin savaştıkları cephelere yerleştirilecek anıt ve dikilitaşlara kazınmasını öngören proje için Genelkurmay Başkanlığı'ndan bilgi istendi. Başbakanlığa Genelkurmay Başkanlığı'ndan verilen bilgide, Çanakkale şehitlerinin sayısının tarih kitaplarında öğretildiği gibi 253 bin değil, 57 bin olduğu belirtildi.

Genelkurmay Başkanlığı Askeri Tarih Araştırmaları Strateji Etüdler Daire Başkanlığı (ATASE) tarafından yürütülen araştırmada, 253 bin şehit rakamının, askeri kayıtlardaki "kayıp" ifadesinin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı ortaya çıktı. Cephede şehit düşen 55 bin 801 kişinin ismini tek tek belirleyen Genelkurmay Başkanlığı, "kayıp" ifadesinin hastalık, esirlik, kaybolan, kaçan, sakat kalan, yaralanan, sonradan savaşamayacak duruma düşenleri kapsadığına dikkat çekti. Buna göre, şehit olarak ifade edilen 253 bin kişiden 195 bini resmi kayıtlarda "kayıp" olarak görünüyor. Araştırmada kayıp 195 bin askerin yaklaşık 20 bininin hastalık sonucu kaybolduğu bilgisi kesinlik kazanırken, askerlerden 10 bininin, savaş sırasında firar ettikleri ya da esir düştükleri sanılıyor. Kalanların ise, yaralı olduğu ve savaşamayacak duruma düştüğü için kayıtlara "kayıp" olarak geçildiği tahmin ediliyor. [3]

 

İslam Ansiklopedisi savaşa katılanların yaklaşık 700 bin kişi olarak belirtmiştir. 190 -350 bin arasında zayiat sayısı olarak vermiştir. Genel Kurmay Etüt Başkanlığının resmi kayıtlara dayanarak tespit ettiği şehit sayısı 213.882’ dir.[4]

Çanakkale Savaşları hakkında çeşitli araştırmalar yapan Burhan SAYILIR Çanakkale Savaşları’nın bilançosunu değişik görüş ve rakamlardan ortalama olarak silâhaltına alınan 500.000, ölü sayısı 76.625, yaralı sayısı 100.177, esir ve kayıp sayısı 10.067, savaş dışı kalanlar 64.440 toplam zayiat ise 251.309 kişi olarak belirtilmiştir.[5]

Cephede görev yapan Cemil CONK Paşa Türk ordusunun 310 bin subay ve er mevcudu olduğu söylemektedir. Bu kuvvetlerin ölü, yaralı ve akıbetleri meçhul olmak üzere 186 bin kaybımız vardır.[6]

            5. Ordu Komutanı General Limon Von sanders: Toplam Kayıp 218.000, Şehit (Ölen) 66.000 Yaralı 42.000, Kayıp, esir ve savaş dışı kalan 110.000’dir.[7]

Türk resmi yayınında garip bir yeknesaklık ile Türk zayiatı 251.000 olarak gösterilmektedir. Fakat diğer Türk muharrirleri bu kaybı 350.000’e çıkarmaktadır.[8]

Şevket Süreyya AYDEMİR ise şehit 55.177, yaralı 100.177, muhtelif hastalıklardan ölen 21.498, kayıp 10.067 toplam olarak 186.919 harp esnasında bu cepheden geriye sevk edilen hasta ve tebdil havalıların sayısı 64.440 olarak alınınca umumi yekûn sayı 251.359’dur.[9]

Hasan Mert, Çanakkale Savaşlarının Askerî, Siyasî ve Sosyal Sonuçları adlı makalesinde Türk Genelkurmayın kayıtlarına göre şehit sayısı kara muharebelerinde 57.084, Deniz muharebelerinde 179 toplam 57.263 ‘tür. Esir yaralı ve kayıplarla birlikte sayı 211.000 dir.[10] 

Harekâtın devamı sırasında getirilmiş kuvvetlerle Çanakkale Savaşlarına 22 tümen iştirak etmiştir. Zayiatı karşılamak üzere gelen ikmal erleriyle beraber genel toplam 350.009 kişi katılmıştır.[11]                           

Yabancılara göre ise rakamlar şöyle ifade edilmektedir.

Lanne :Şehit (Ölen) 120 000 ,Hasta 120 000’dir.[12]

 Alman Albay Hans Kannengiesser’e göre Savaşa katılan 849.000(?) Şehit (Ölü)-Yaralı-Kayıp 165.371, Hastalıktan Ölen 85. 938 kişidir.[13]

 5. Tümen Kurmay Subayı Bnb.Mühlmann’a göre ise Çanakkale Savaşı zayiatları şu şekildedir:  Savaşa Katılanlar 220.000, Şehit (Ölü) 55.000 olarak zikretmiştir.[14]

Kabisch Şehit (Ölü) 220.000’dir. [15]

General Pomiankowski 1909 - 1918 yılları arasında Avusturya Macaristan İmparatorluğu'nun askeri ataşesi Pomiankowski’ye göre: Savaşa Katılanlar 250.000, Şehit (Ölen) 55.000, Yaralı 100.000, Kayıp 10.000, Hasta 64.000 olarak belirlemiştir.[16]

Gelibolu Çıkarma birliklerinde Hekim Asteğmen Dr. Hiltmann’a göre ise sayılar şu şekildedir: Savaşa Katılanlar 218.000 (25.04.1915-09.01.1916 ) , Şehit (Ölü) 66.000’dir.[17]

Startz: Şehit-Yaralı, Hasta 251 000 dir.[18]

             Sonuç olarak yaklaşık 1 yıl süren Çanakkale Muharebeleri kayıplarıyla ilgili kaynaklarda ve yayınlarda birbirinden tutarsız rakamlar verilmektedir. Bu da gerçek sayıya ulaşmayı zorlaştırmaktadır. En kısa sürede gerekli arşiv çalışmalarının ve Şehit mezarlıklarının ayrıntılı bir şekilde incelenerek çok geçmeden çalışmalar yapılmalıdır. 2014 yılında yeni şehit mezar yerleri tesadüf eseri suyolu kazıları sırasında bulunması da çok fazla önem vermediğimizin açık bir ifadesidir.  

 

Asıl mesele Çanakkale’de verilen zayiatın az ya da çok olması değildir. Son yıllarda sayıyı fazla göstermeye çalışan bir kesimin olduğu da söylenebilir. Burada önemli olan savaşta gerektiğinde Türk askeri kendisini kurşunlara siper ederek vatan topraklarının düşman eline geçmesini önlemiş, hatta gülerek şahadete yürüyerek en büyük mutluluğa ulaşmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin uzun yıllar gelişme gösterememesinin en büyük sorunlarından biri de Çanakkale muharebelerinde yetişmiş genç dinamik insan gücünü kaybetmiş olmasındandır. Bu kayıplar yaşanmamış olsaydı şimdi ülkemizin çok farklı bir konumda olacağı şüphesizdir. 

 

 

KAYNAK

ŞEHİT

YARALI

KAYIP-ESİR

ŞAVAŞ DIŞI KALANLAR

TOPLAM

İslam Ansiklopedisi

 

190-350 bin

Burhan SAYILIR

76.625

100.177

10.067

64.440

251.309

Cemil CONK

 

186.000

Şevket Süreyya AYDEMİR

76.675

100.177

10.067

64.440

251.359

Lanne

120.000

120.000

-

-

240.000

Hans Kannengiesser

165.371

85.938

251.309

Mühlmann

55.000

 

55.000

Kabisch

220.000

 

220.000

Pomiankowski

55.000

100.00

10.000

64.000

229.000

Hiltmann

66.000

 

66.000

Startz

251.000

251.000

Limon Von Sanders

66.000

42.000

110.000

218.000

                  

KAYNAKÇA

AYDEMİR, Şevket Süreyya, Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Paşa (1914-1922) C.3, Remzi Kitap Evi, İstanbul 2005.

1.Dünya Harbinde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi 2.Kitap, Gnk. Yayınları , Ankara 1978.

ÇALIK, Ramazan, Çanakkale Muhaberelerine Alman Bakışı, http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanl%C4%B1_sy20/2000_20_CALIKR.pdf (19.11.2014)

ERDEMİR, Lokman , Çanakkale Savaşı Siyasi,Askeri ve Sosyal Yönleri, Gökkubbe , İstanbul 2009.

MARTI, Metin ,(Haz.), Çanakkale Hatıraları, C.2, Arma Yayınları,İstanbul 2002.

MERT, Hasan, Çanakkale Savaşlarının Askerî, Siyasî ve Sosyal Sonuçları ..http://www.tarihtarih.com/?Syf=26&Syz=290844 ,02/12/2014.

OGLENDER,General C.F. Aspinasll, Büyük Harbin Tarihi Çanakkale Gelibolu Askeri Harekatı C.2, Arma Yayınları, İstanbul, 2005.

SAYILIR, Burhan, Çanakkale Savaşları ve Savaş Alanları Rehberi, Siyasal Kitapevi, Ankara 2007.  

  MİLLİYET,“İşte Tarihi Gerçek”. 19.03.2000.

 



[1] Türk Dil Kurumu.

[2] 1.Dünya Harbinde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi 2.Kitap, Ankara 1978, s.85.

[3] Milliyet ,“İşte Tarihi Gerçek” ,19.03.2000.

[4]  İslam Ansiklopedisi c-8 s.207.

[5] Burhan SAYILIR, Çanakkale Savaşları ve Savaş Alanları Rehberi, Ankara 2007, s.235.

[6]  Metin MARTI(Haz.),Cemil Conk Paşa Çanakkale Hatıraları C.2, İstanbul 2002,  s. 167.

[7] Çalık,a.g.m. s. 367.

[8]  Büyük Harbin Tarihi Çanakkale Gelibolu Askeri Harekâtı General C.F. Aspinasll Oglender c.2  ,İstanbul 2005,s. 535.

[9]  Şevket Süreyya AYDEMİR,Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Paşa (1914-1922) c.3, İstanbul 2005,  s. 250.

[11]  Lokman ERDEMİR, Çanakkale Savaşı Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri,  İstanbul 2009, s. 464-465.

[12] Ramazan ÇALIK, Çanakkale Muhaberelerine Alman Bakışı, http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanl%C4%B1_sy20/2000_20_CALIKR.pdf (19.11.2014)

[13] Çalık,a.g.m. s. 367.

[14] Çalık,a.g.m. s. 367.

[15] Çalık,a.g.m. s. 367.

[16]Çalık,a.g.m. s. 367.

[17] Çalık,a.g.m. s. 367.

[18] Çalık,a.g.m. s. 367.


  5477 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

8433_emrah 30-03-2016, 10:45:21
Şehitliklerimizin bir rant kapısına dönüştüğü bu günlerde vatanını karşılıksız seven, kulaktan dolma değil de araştırmalar yaparak bilimsel kanıtlar ortaya koyan tarihçilerimizin olması bizleri gururlandırıyor. sizlerin sayesinde bu ülkenin kolay kazanılmadığı uğruna ne canların fada edildiğini bizler ve binden sonrakiler de öğrenmiş oluyor. emeğinize sağlık..
 
8713_Editör 27-10-2016, 06:40:55
Ne zamandır Ayhan Candan'ın bu önemli makalesine bir ek yapmak istiyordum. Kısmet bugüneymiş.

Ayhan Bey'in verdiği bilgilerde önemli bir kaynak yok. En son/güncel kayıp değerlendirmesini de eklemek gerekli. Gürsel Göncü ve Şahin Aldoğan'ın Siperin Ardı Vatan adlı çalışmalarında Çanakkale Savaşı'ndaki Türk tarafının kayıpları özetle şu şekilde değerlendirilmiştir:

Yazarlar öncelikle Prof.Dr.Albay İsmet Gözcü'nün ilgili alışmasına atıf yapıyor: Askeri Sıhhiye Mecmuası'nın Temmuz 1938 (23.) sayısında Dr.Gözcü Çanakkale Savaşı sırasında yarımadadan menzil, harp ve vatan hastanelerine sevk edilen asker sayısını 110.220 olarak veriyor. Göncü/Aldoğan cephe gerisinde bakılan asker sayısını da hesaba katarak gerçek rakamın 130.000 olduğunu belirtiyor.

Yine Prof.Gözcü'ye göre hastalık nedeniyle yarımada dışına sevkedilen hasta sayısı 47.129 tebdili havalı sayısı 23.720 Toplam: 70. 939. (Liman Paşa bu sayıyı 64.449 olarak verirken Türk resmi tarihi 21.084 olarak veriyor. ) Arada bir hayli fark olduğuna dikkatinizi çekerim.

Göncü/Aldoğan, Tabip General Kemal Özbay'ın verdiği rakamları esas alıyor , sonradan şehit olanların da dahil edilmesiyle Çanakkale Savaşı'nda toplam şehit sayısını 101.279 , zayiat rakamını ise 250.000 nin üzerinde (Verdikleri rakamlardan benim çıkardığım yaklaşık 286.000 T.Y) olduğunu belirtiyorlar.

Ayrıntılı bilgi için Bakınız: Gürsel Göncü/Şahin Aldoğan “Siperin Ardı Vatan” MB Yayınevi 2006, İstanbul , s. 145-146
 

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer