E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

Tarih: 26/03/2016   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 5028

. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Osmanl─▒ ordusunun en fazla ihtiya├ž duydu─ču askeri s─▒n─▒f subaylard─▒r. Subaylar i├žerisinde en fazla eksiklikte k├╝├ž├╝k r├╝tbeli subaylard─▒. E─čitimsiz askerlerden subay tayin etmek veya yeti┼čtirmek m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ i├žin eldeki tek kaynak y├╝ksekokul ve lise ├Â─črencileri ile ├Â─čretmenlerdi.
Bu s├╝re├žte e─čitimli nesil; tahsillerinden ve gelecek hayallerinden hatta verebilecek en son ┼čeyleri olan canlar─▒n─▒ vatan m├╝dafaas─▒ yolunda vermekten ├žekinmemi┼čtir. Bu s├╝re├žte ÔÇťvatana verdikleri de─čer kendi hayatlar─▒na verdikleri k─▒ymetten daha fazla olmu┼čtur.ÔÇŁ
Bu cansiperane kahramanl─▒k ve fedak├órl─▒k devlet nezdinde kar┼č─▒l─▒ks─▒z kalmam─▒┼čt─▒r. ├ľzellikle e─čitimli neslin do─čabilecek t├╝m hak ve ma─čduriyetleri giderilmesi i├žin gereken t├╝m kanuni d├╝zenlemeler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Az da olsa geri d├Ânebilen ├Â─črencilere, emsallerinin bu s├╝re├žte kazanm─▒┼č oldu─ču t├╝m haklar verilmi┼čtir. Bir├žo─ču bir ├╝st s─▒n─▒fa ya da s─▒navs─▒z ├╝niversiteye al─▒nm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ Devleti t├╝m imk├óns─▒zl─▒klara ra─čmen vatan u─črana canlar─▒n─▒ ortaya koyan ve askerden d├Ânebilen bu vatan evlatlar─▒na vefa borcunu ├Âdemek i├žin gereken kararlar─▒ alm─▒┼č ve uygulamaya koymu┼čtur. (N.G.)

 

 I. Dünya Sava┼č─▒’n─▒n Osmanl─▒ e─čitim sistemi üzerindeki etkisinin çok y─▒k─▒c─▒ oldu─ču ifade edilmesine ra─čmen bu konu hakk─▒nda yap─▒lm─▒┼č bir çal─▒┼čma bulunmamaktad─▒r. ┼×imdiye kadar ifade edilen birçok söylem bu nedenle bir anlamda belgelerden çok sözlü anlat─▒mlara dayanmaktad─▒r. Bu çal─▒┼čma ile bu eksikli─čin kapat─▒larak, bu alanda kaynak bir eser ortaya ç─▒karmak ve böylece bu alanda ki bo┼člu─čun doldurulmas─▒ hedeflenmi┼čtir. Bu çal─▒┼čmada; Osmanl─▒ Devleti’nin sava┼ča girerken, sava┼č süreci ve sava┼č sonras─▒ yüksek ve orta e─čitim kurumlar─▒ ile ö─čretmen okullar─▒n─▒n e─čitim ve askerlik durumlar─▒ ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu yöntem; e─čitimli neslin ve e─čitim kurumlar─▒n─▒n bu süreçte her yönüyle de─čerlendirilebilmesi ve sava┼č─▒n bu kurumlara olan etkisini net olarak görmemize imkân sa─člam─▒┼čt─▒r.

Genel olarak ö─črenci ve ö─čretmenler askerlik haricinde tutulmu┼čtur. Ancak bu dönemde, ortaya ç─▒kan ola─čanüstü ┼čartlar dolay─▒s─▒yla ö─čretmen ve ö─črenciler tam ve k─▒sa dönem askere al─▒nmak zorunda kal─▒nm─▒┼čt─▒r. Zira I. Dünya Sava┼č─▒’nda Osmanl─▒ ordusunun en fazla ihtiyaç duydu─ču askeri s─▒n─▒f subaylard─▒r. Subaylar içerisinde en fazla eksiklikte küçük rütbeli subaylard─▒. E─čitimsiz askerlerden subay tayin etmek veya yeti┼čtirmek mümkün olmad─▒─č─▒ için eldeki tek kaynak yüksekokul ve lise ö─črencileri ile ö─čretmenlerdi.

Bu süreçte e─čitimli nesil; tahsillerinden ve gelecek hayallerinden hatta verebilecek en son ┼čeyleri olan canlar─▒n─▒ vatan müdafaas─▒ yolunda vermekten çekinmemi┼čtir. Bu süreçte “vatana verdikleri de─čer kendi hayatlar─▒na verdikleri k─▒ymetten daha fazla olmu┼čtur.”

Bu cansiperane kahramanl─▒k ve fedakârl─▒k devlet nezdinde kar┼č─▒l─▒ks─▒z kalmam─▒┼čt─▒r. Özellikle e─čitimli neslin do─čabilecek tüm hak ve ma─čduriyetleri giderilmesi için gereken tüm kanuni düzenlemeler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Az da olsa geri dönebilen ö─črencilere, emsallerinin bu süreçte kazanm─▒┼č oldu─ču tüm haklar verilmi┼čtir. Birço─ču bir üst s─▒n─▒fa ya da s─▒navs─▒z üniversiteye al─▒nm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ Devleti tüm imkâns─▒zl─▒klara ra─čmen vatan u─črana canlar─▒n─▒ ortaya koyan ve askerden dönebilen bu vatan evlatlar─▒na vefa borcunu ödemek için gereken kararlar─▒ alm─▒┼č ve uygulamaya koymu┼čtur.

Bu çal─▒┼čma ile; I. Dünya Sava┼č─▒ sürecinde Osmanl─▒ Devleti’nin orta ve yüksek e─čitimin durumu nas─▒ld─▒? Bu büyük sava┼ča kat─▒lan liseler hangileriydi? Bu ö─črenciler sava┼ča kat─▒ld─▒klar─▒nda kaç ya┼č─▒ndayd─▒? Bu ö─črenciler geri dönebilmi┼č miydi? I. Dünya Sava┼č─▒ sürecinde toplam kaybedilen ö─čretmen ve ö─črenci say─▒s─▒ ne kadard─▒r? Bu kayb─▒n etkisi ve önemi nedir? gibi önemli sorular─▒n cevaplar─▒ belgelere dayal─▒ olarak verilmi┼čtir.

 G─░R─░┼×

Osmanl─▒ Devleti için büyük bir felaket olan 93 Harbi’nden itibaren ─░stanbul ve bo─čazlar üzerindeki tehlike her geçen gün daha da artm─▒┼čt─▒r. Bunun sebebi Osmanl─▒ iç geli┼čmelerinden ziyade devletleraras─▒ndaki büyük rekabetin en üst seviyeye gelmesi ve Osmanl─▒ Devleti’ni tehdit eder ölçe─če ula┼čmas─▒d─▒r. Osmanl─▒lar 1912 y─▒l─▒na kadar bo─čazlar bölgesini korumay─▒ ba┼čarm─▒┼č olmalar─▒na ra─čmen Balkan Harbi’ndeki ma─člubiyet ile ─░stanbul ┼čehri bile Balkanlar─▒n küçük dü┼čman devletlerinin karadan tehdidi alt─▒na girmi┼čtir. Ancak ─░kinci Balkan Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Edirne tekrar kurtar─▒larak biraz nefes al─▒nabilmi┼čtir.

Osmanl─▒ Devleti’nin ba┼čkentinin bile tehdit alt─▒na girmesinin en önemli nedeni dönemin güçlü devletlerinden ─░ngiltere, Almanya, Rusya, Fransa, Avusturya-Macaristan ve ─░talya’n─▒n tamam─▒n─▒n Osmanl─▒ Devleti aleyhine bir tav─▒r ortaya koymalar─▒yd─▒. Bu dönemde iki gruba ayr─▒lan bu devletlerin hiçbiri Osmanl─▒ Devleti ile ittifak kurmak niyetini ta┼č─▒mam─▒┼čt─▒r. 1914 y─▒l─▒ ortalar─▒na kadar ─░ngiltere, Rusya, Fransa ─░tilaf Devletleri; Almanya, Avusturya-Macaristan, ─░talya ise rakip grubu olu┼čturmu┼čtur. Osmanl─▒ Devleti ancak ─░talya’n─▒n tarafs─▒z kalaca─č─▒n─▒ aç─▒klamas─▒ üzerine sahnede yer bulabilme imkân─▒na kavu┼čmu┼čtur.

Almanlar─▒n müttefike ihtiyac─▒ oldu─ču bir s─▒rada, yani Temmuz 1914’te Osmanl─▒ Devleti Almanya’ya ittifak yapma teklifi yapm─▒┼č ve Almanya da kabul etmi┼čti. 2 A─čustos 1914’te ─░ttifak Anla┼čmas─▒ yap─▒lmas─▒na ra─čmen Osmanl─▒ Devleti Sava┼ča hemen girmek niyetinde de─čildi. Tarafs─▒z gibi görünmesine ra─čmen Osmanl─▒ Devleti sava┼ča haz─▒rl─▒k yapmaya ba┼člam─▒┼č, ordu yak─▒n bir sava┼č için tanzim edilmi┼čtir.

I. Dünya Sava┼č─▒’n─▒n daha fiilen ba┼člamas─▒ndan önce 12 May─▒s 1914 tarihinde yeni bir askerlik kanunu yürürlü─če girmi┼čtir. Bu kanuna göre, Osmanl─▒ saltanat ailesi hariç, 18–45 ya┼člar─▒ aras─▒ndaki bütün Osmanl─▒ vatanda┼člar─▒ askerlikle yükümlü tutulmu┼čtur. Bunlar─▒n tamam─▒ bir anda askere al─▒nmayacak, ihtiyaç oldu─čunda hükümet lüzum gördü─čü ┼čekilde silahalt─▒na ça─čr─▒lacakt─▒r.

Genel olarak ö─črenci ve ö─čretmenler askerlik haricinde tutulmu┼čtur. Ancak bu dönemde, ortaya ç─▒kan ola─čanüstü ┼čartlar dolay─▒s─▒yla ö─čretmen ve ö─črenciler tam ve k─▒sa dönem askere al─▒nmak zorunda kal─▒nm─▒┼čt─▒r. Zira I. Dünya Sava┼č─▒’nda Osmanl─▒ ordusunun en fazla ihtiyaç duydu─ču askeri s─▒n─▒f subaylard─▒r. Subaylar içerisinde en fazla eksiklikte küçük rütbeli subaylard─▒. E─čitimsiz askerlerden subay tayin etmek veya yeti┼čtirmek mümkün olmad─▒─č─▒ için eldeki tek kaynak yüksekokul ve lise ö─črencileri ile ö─čretmenlerdi.

 

1838’den itibaren Bat─▒l─▒ tarzda ba┼člayan örgün e─čitim ancak 1869 Maârif Nizamnamesi ile düzenli bir hale getirilmi┼čtir. Bu sistem zamanla oturmu┼č ve son ┼čeklini alarak II. Me┼črutiyet döneminde meyvelerini tam olarak vermeye ba┼člad─▒─č─▒nda Balkan ve I. Dünya Sava┼č─▒ ile yüzyüze gelinmi┼čtir. E─čitimin Osmanl─▒ ta┼čras─▒nda ciddi at─▒l─▒mlar yapmaya ba┼člad─▒─č─▒ bir dönemde ortaya ç─▒kan bu büyük sava┼č─▒n, özellikle orta ve yüksek e─čitim kurumlar─▒nda e─čitim gören ya da mezun olmu┼č olan küçük subaylar─▒ ile kar┼č─▒lanmas─▒ bu e─čitim sistemine dü┼čmü┼čtür.

I. Dünya Sava┼č─▒’n─▒n e─čitim üzerindeki etkisinin çok y─▒k─▒c─▒ oldu─ču ifade edilmesine ra─čmen bu konu hakk─▒nda yap─▒lm─▒┼č bir çal─▒┼čma bulunmamaktad─▒r. Bunun en büyük sebebi, böyle bir çal─▒┼čman─▒n çok büyük emek ve zaman gerektirmesinden kaynaklanmaktad─▒r. Bu çal─▒┼čman─▒n yap─▒labilmesi için konunun bir bütün olarak ele al─▒nmas─▒ ve bütün e─čitim kurumlar─▒n tek tek incelenmesi ┼čartt─▒r. Bu sayede niçin bu çal─▒┼čmaya “e─čitimli Osmanl─▒ neslinin I. Dünya Sava┼č─▒’yla imtihan─▒” ba┼čl─▒─č─▒ verildi─či anla┼č─▒labilir hale gelir. Bu öyle bir imtihand─▒r ki; sadece dü┼čmana kar┼č─▒ de─čil ayn─▒ zamanda tüm imkâns─▒zl─▒klara kar┼č─▒ verilmi┼čtir.

Çanakkale Cephesi’ne ko┼čan ö─črenci ve ö─čretmenlerin tamam─▒ kendi irade ve istekleri ile gönüllü olarak bu mücadelede yer alm─▒┼čt─▒r. Sadece 1915 y─▒l─▒n─▒n Eylül ay─▒nda liselerden askere ça─čr─▒lan 1312/1896 do─čumlu olan ve o tarihte ya┼člar─▒ 19 olan gençler bu kutlu zaferi görebilmi┼čtir. Bu nedenle bugünü kadar yap─▒lan 15 ya┼č─▒nda olan 49 kilo olan gençler zorunlu olarak askere al─▒nm─▒┼čt─▒r söylemleri tamamen tarihi gerçekler d─▒┼č─▒ndad─▒r. E─čer böyle olsa zaten di─čer cephelerde sava┼čacak ne yeterli asker ne de yeterli subay kalm─▒┼č olurdu.

Çanakkale Sava┼č─▒’ndaki büyük insan kayb─▒ sonucu, kademeli olarak liselerde e─čitim gören 1313/1897, 1314/1898 ve 1315/1899 askerlik yükümlülüklerini yapmak için askere ça─čr─▒lm─▒┼čt─▒r. 1314 ve 1315 do─čumlular─▒n sene sonu s─▒navlar─▒n─▒n bitmesi beklenmeden silahalt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu yüzden bu tevellütlüler bir anlamda imtihanlar─▒n─▒ I. Dünya Sava┼č─▒ ile vermi┼člerdir. E─čitim kurumlar─▒ndan pek bilinmese de 1316/1900 do─čumlu ö─črenciler dahi 1917 y─▒l─▒nda 17 ya┼č─▒nda iken askere al─▒nm─▒┼člard─▒r. I. Dünya Sava┼č─▒ döneminde ö─čretmen ve ö─črenciler sadece Çanakkale de de─čil bütün cephelerde sava┼čm─▒┼člard─▒r. Büyük bir ço─čunlu─ču geri dönememi┼č ve ┼čehit olmu┼člard─▒r.

 Nas─▒l m─▒ ┼čehit olmu┼člard─▒r. Mülâz─▒m-─▒ evvel Ahmed Enver Efendi; Kafkas Muharebesi’nde bölü─čünün 1/3’ü ┼čehit ve kendisi yaraland─▒─č─▒ halde dü┼čman hücumlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda asla geri çekilmeyerek ve birçok yaral─▒ zabitin tedavi için geri çekildi─či halde kendisi yaras─▒n─▒ orada sard─▒rarak muharebeye devam etmi┼čtir. Bu suretle numune-i emsal olacak kahramanl─▒k gösterdikten sonra 1 A─čustos 1916 tarihinde ┼čehit olmu┼čtur. Tabip K─▒demli Yüzba┼č─▒ ─░smail Hakk─▒ Efendi;1 Eylül 1916 tarihinde Kafkas Cephesi Harbi’nde 2380 rak─▒ml─▒ tepe ve üstünden yap─▒lan taarruzda dü┼čman─▒n ya─čd─▒rd─▒─č─▒ piyade ve topçu mermileri alt─▒nda fevkalade fedakârl─▒k ibraz ederek ifay─▒ vazifesi esnas─▒nda piyade mermisiyle nâil-i rütbe-i ┼čahadet olmu┼čtur.142. Alay─▒n 3. Tabur Komutan─▒ piyade Yüzba┼č─▒ Mehmed Efendi; dü┼čman─▒n 12 Aral─▒k-21 Aral─▒k 1916 tarihleri aras─▒ndan geceli gündüzlü icra eyledi─či bombard─▒manlar─▒ s─▒ras─▒nda taburunun her m─▒nt─▒kas─▒n─▒ dola┼čm─▒┼č ve zabitan efrad─▒na iyi örnek olarak taburunu iyi idare etmi┼čtir.11 Ocak 1917 tarihinde ┼čehit olmu┼čtur.

Bu ya┼čayan ölülerimiz, mukaddes ┼čehitlerimiz; dü┼čmanla gö─čüs gögüse saatlerce sava┼čm─▒┼čt─▒r. Taburunu cesaretlendirmek için en önde sava┼čan komutanlar süngü, mitralyöz ya da kur┼čunla ba┼č─▒ndan gö─čsünden ald─▒klar─▒ isabetlerle yaralanm─▒┼č ve büyük ço─čunlu─ču ┼čehit olmu┼čtur. Bu kahramanlar; 4-5 yerinden yaralanmas─▒na ra─čmen sava┼čmaya devam etmi┼čler, ellerini, gözlerini, ayaklar─▒n─▒ kaybetmesine ra─čmen son nefesine kadar mücadele etmi┼člerdir. Bu mücadele azmini do─čuran yegâne sebep; “vatana verdikleri de─čerin kendi hayatlar─▒na vermi┼č olduklar─▒ k─▒ymetten daha fazla olmas─▒d─▒r.” As─▒l görülmesi gereken mesele de budur asl─▒nda.

Bu cansiperane fedakârl─▒k, devlet nezdinde kar┼č─▒l─▒ks─▒z kalmam─▒┼čt─▒r. Özellikle e─čitimli neslin do─čabilecek tüm hak ve ma─čduriyetleri giderilmesi için gereken tüm kanuni düzenlemeler yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Az da olsa geri dönebilen ö─črencilere, emsallerinin bu süreçte kazanm─▒┼č oldu─ču tüm haklar verilmi┼čtir. Birço─ču bir üst s─▒n─▒fa ya da s─▒navs─▒z üniversiteye al─▒nm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ Devleti tüm imkâns─▒zl─▒klara ra─čmen vatan u─črana canlar─▒n─▒ ortaya koyan ve askerden dönebilen bu vatan evlatlar─▒na vefa borcunu ödemek için gereken kararlar─▒ alm─▒┼č ve uygulamaya koymu┼čtur.

Osmanl─▒ Devleti’nin I. Dünya Sava┼č─▒ içinde sava┼čt─▒─č─▒ birçok cephe içinde Çanakkale Cephesi ayr─▒ bir yer tutmaktad─▒r. Bu mücadele daha farkl─▒ bir ruh ile verilmi┼čtir. “Çanakkale Ruhu” vatan sevgisiyle; a┼čk ile iman ile bilinen tüm mukaddes de─čerleri koruma ad─▒na mal─▒n─▒, can─▒n─▒ ve her ┼čeyin ortaya koyulmas─▒ ile ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda ┼čehitlik rütbesine ula┼čma hayali d─▒┼č─▒nda hiçbir kar┼č─▒l─▒k beklenmemesi halidir. Bunu yapabilirsen bunun ad─▒ “Çanakkale ruhu” olabilir.

Bir ülkenin de─čeri onun üzerinde ya┼čayanlardan çok, onu vatan olmas─▒n─▒ sa─člayanlar─▒n çoklu─čundan ileri gelir. Bizler bu aç─▒dan çok ┼čansl─▒y─▒z. Bu topraklara de─čer katan, bu topraklar─▒ toprak yapan her kar─▒┼č topra─č─▒nda milyonlarca kilometre ta┼člar─▒na sahibiz. Bu aç─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda ülkenin kalbinin att─▒─č─▒ yerde Çanakkale’dir… Neden mi? Hiçbir ülkenin sahip olmayaca─č─▒ en büyük zenginli─či ifade etti─či için... O gün oldu─ču gibi, insanl─▒k tarihi boyunca bir daha hiçbir mücadelenin bu kadar birle┼čtirici olamayaca─č─▒ için. Filistin’den Kudüs’e Halep’ten ┼×am’a Ba─čdat’tan Kafkasya’ya Diyarbak─▒r’dan ─░ran’a M─▒s─▒r’dan Tunus’a Edirne’den Bosna’ya Yunanistan’dan Rodos’a Girit Hanya’dan Konya’ya tüm vatanseverler bir bayrak alt─▒nda olmu┼čtur. Bu sava┼čta Ermeni, Rum ve Musevi olarak asker ve komutan olarak Osmanl─▒lar ile beraber sava┼čan ve bu u─čurda canlar─▒n─▒ ortaya koyanlar─▒n─▒n oran─▒ dü┼čünüldü─čü kadar az de─čildir. Bu aç─▒dan birle┼čtirici unsur; din, renk, millet kavram─▒ de─čil, vatan sevgisi olmu┼čtur. Vatan evlatlar─▒ her yerden gönüllü olarak ülkenin ihtiyac─▒ oldu─čunda gelmi┼čler ve onun yan─▒nda olmu┼člard─▒r. ┼×imdi de koyun koyuna yatarak art─▒k hepsi bizlerin evlatlar─▒ olmu┼čtur.

O gün müdafaa-i vatan için; hayallerini, tahsillerini, e┼člerini, tüm sevdiklerini ve her ┼čeylerini b─▒rakarak geri dönmemek için ç─▒kt─▒klar─▒ bu yolda ölümsüzlü─če ula┼čm─▒┼člard─▒r. Bu kutlu kahramanlara selam olsun. Ruhlar─▒ ┼čâd olsun…

 


  5028 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)