25 Nisan 1915 Kayıp Oranları - Yeniden Değerlendirme (Tuncay Yılmazer)

Tarih: 24/04/2012   /   Toplam Yorum 4   / Yazar Adı:      /   Okunma 11644

Müttefiklerin 25 Nisan 1915’te gerçekleştirdikleri Gelibolu Yarımadası ve Kumkale Çıkarmalarına yönelik genel çalışmalar olsa da günün sonunda tek taraflı ya da karşılaştırmalı zayiat rakamları ve oranlarına dair sadece bir çalışma vardır. Gürsel Göncü ve Şahin Aldoğan 2006 yılında yayınlanan “Siperin Ardı Vatan- Çanakkale Savaşı” adlı kitaplarında 25 Nisan 1915’te her iki tarafın çarpışmalara aktif katılan asker sayılarını, kayıpları ve kayıpların oranını yayınladılar. Şimdiye kadar bu rakamların üzerinde başka bir değerlendirme yapılmadı. 25 Nisan 1915 çıkarmalarının 97. Yıldönümü münasebetiyle bu oranları yeniden gündeme getirmeyi , yeni kaynaklar ışığında değerlendirmeyi amaçladım.

 

Çanakkale Kara Muharebelerinin başlangıç tarihi olan 25 Nisan 1915 Gelibolu Yarımadası ve Kumkale Çıkarmaları modern askeri tarihin dönüm noktalarından birisidir. Bugüne kadar 25 Nisan 1915 Çıkarmaları hakkında çeşitli çalışmalar yayınlanmış olsa da tarafların kayıpları konusunda bilgilerimiz sınırlıdır. Bunun nedeni açıktır. Her iki taraf açısından da tam bir keşmekeşin yaşandığı, komuta heyetinin zaman zaman kontrolü kaybettiği, yaralı tahliyesinin bir hayli sorun olduğu bir dönemde sağlıklı bir kayıt tutmanın da mümkün olmayacağı ortadadır. Dolayısıyla resmi tarihlerde dahil konuyla ilgilenen çalışmalar genel karşılaştırmalardan kaçınmış, gün yerine dönem kayıpları üzerinde durmuşlardır.

 

Yukarıda belirtilenlerin tek istisnası Gürsel Göncü ve Şahin Aldoğan’ın “Siperin Adı Vatan-Çanakkale Savaşı” adlı kitabıdır. Söz konusu çalışmada araştırmacılar her iki tarafın muharebeye aktif katılan asker sayılarını, ilk 24 saatin sonunda yaklaşık olarak kayıpları ve sonrasında bu kayıpların muharebeye aktif katılan asker sayılarına oranlarını yaklaşık olarak vermişlerdir. Bu üç parametrenin ( o gün çarpışmalara direkt katılan aktif muharip sayısı, kayıp ve kayıp oranları) verileri 25 Nisan 1915’te olanların değerlendirilmesi konusunda ipuçları sağlayacaktır.  Ancak kayıp ya da zayiat ifadesinin popüler kültürde ifade edilenin aksine sadece ölüm olarak yorumlanmaması gerekir. Kayıp yada zayiat dediğimizde ölüm, yaralanma, kaybolan ve esir düşen , nedeni ne olursa olsun savaş dışı kalan muhariplerin toplamını kastediyoruz.  

 

 

 

S. Bahir

 

Türkler

Müttefikler

Muharebeye giren

4700

14000

Kayıp

1700 şehit/yaralı

2200

Kayıp Oranı

% 36

% 14           

 

Arıburnu

Muharebeye giren

8500

14500

Kayıp

2500 şehit/yaralı

2000

Kayıp Oranı

% 29

% 15

 

Kumkale

Muharebeye giren

3500

3250

Kayıp

1735

778

Kayıp Oranı

% 49

% 24

 

Toplam

Muharebeye giren

16700

31750

Kayıp

6000 (yaklaşık)

5000 (yaklaşık)

Kayıp Oranı

% 36

% 16

Tablo 1.25 Nisan 1915 Gelibolu Yarımadası ve Kumkale Çıkarmaları Her İki Tarafın Kayıpları: ( G. Göncü/ Ş. Aldoğan , Siperin Ardı Vatan-Çanakkale Savaşı MB Yayınevi, 2006, s.58)                                                          

Seddülbahir :

Daha önceden de belirtildiği gibi çıkarmaların ana amacı Alçıtepe ve sonrasındaki Kilitbahir Platosunu ele geçirerek Rumeli yakasındaki tabyaları etkisiz hale getirmekti. Bu amacı gerçekleştirecek birliğin de müttefiklerin en seçkin birliği olan 29. Tümen'in seçilmesi tabiiydi. 13,5 tabur gücündeki (12 tabur +deniz piyadelerinden de 1,5 tabur takviye) 29. Tümen'in 7,5 taburluk örtme kuvveti ilk önce Seddülbahir sahillerine çıkacaktı. 86. Tugayın ağırlıkta olduğu bu birliklerden 1 tabur Y plajına, 2 Tabur X plajına  1 tabur W plajına, 3 tabur V plajına, iki bölükte S plajına ayrılmıştı. Kalan 5 taburun ise sahillerdeki Osmanlı birliklerinin temizlenmesini müteakip çıkmaları öngörülüyordu. Göncü/Aldoğan Seddülbahir'de muharebeye giren müttefik askeri sayısını 14.000 olarak veriyor. ( Deniz Piyade Tümeninin Plymouth taburu Y Plajına destek verirken , Anson taburunun bazı birlikleri W plajında görevlendirilmişti.)

Türk tarafında ise 29 Tümenin saldıracağı sahilleri (Y hariç) Binbaşı Mahmut Sabri Bey Komutasında 26. Alay 3. Tabur koruyordu. Saatler ilerledikçe 3. Tabura takviyeler de gelmeye başladı. 26. Alayın 2. Taburu 5. 6.ve 7 bölükleri  Y plajına çıkan İngiliz birlikleriyle çatışmaya tutuştular. Öğleden sonra 25. Alaydan 3.Tabur takviye olarak geldi.  Serafim Çiftliğinde bulunan 9. Tümen Komutanı Albay Halil Sami Bey 18.30 dan sonra 25. Alayın iki taburunu da Seddülbahir’e gönderdi.[1] 25 Nisan-26 Nisan gecesi Seddülbahir’de muharebeye katılan Türk taburu sayısı 4,5 tu. Göncü/Aldoğan toplam muharip sayısını 4700 olarak veriyor. Sadece 25. Alayın 2. taburunun iki bölüğü Yassıtepe arkasında ihtiyatta kalmıştı.

29. Tümen’in örtme kuvveti olarak ayrılan birliklerinden Lancashire Fusiliers Tekke koyunda, Royal Dublin Fusiliers ise Ertuğrul koyunda o günkü zayiatın % 75’ini verdiler.[2] Yine Ertuğrul Koyu'na River Clyde'dan çıkmaya çalışan Royal Munster Fusiliers taburunun da  bir hayli kayıp verdiğini biliyoruz. (Öyleki bu iki taburun Birinci Kirte Muharebesi öncesi “Dubsters” adıyla birleştirildikleri yazılır.) En azından Royal Munster Fusiliers’in de mevcudunun yarısından fazlasını kaybettiğini söyleyebiliriz. River Clyde içerisinde olan diğer birlikler karaya çıkmak için havanın kararmasını beklemişlerdi. İlk çıkanlar haricinde fazla bir kayıp vermediler. Dolayısıyla Tekke ve Ertuğrul koylarındaki kayıp 2000’ni bulmaktadır ve büyük bölümü az önce saydığımız üç tabura aittir. 

Nisbeten fazla kayıp verilen yerlerden biri de Y plajıdır. Plymouth taburundan 331, Kings Own S.B taburu 296, South Wales Borderers’de 70 personelini ölü ya da yaralı vermiştir.[3] Buna karşılık  X, ve S plajında müttefiklerin kayıpları son derece azdır. Örtme kuvvetinden sonra karaya çıkan 29. Tümen’in ana gövdesini oluşturan taburların zayiatlarının da son derece az olduğunu biliyoruz. [4]

25 Nisan’da 29. Tümenin kaybı konusunda değişik kaynaklarda benzer rakamlar belirtilmektedir. Göncü/Aldoğan 2200 kayıp , N. Steel[5] ise 2000 yaralı olduğunu Genelkurmay Resmi tarihi ise İngilizlerin zayiatının miktar bakımından kıyaslanamayacak kadar fazla olduğunu yazar.  “Kendi tarihleri ayrı bir bölüm halinde ayrı bir zayiat beyanı yapmamış olmamalarına rağmen yer yer işaret ettikleri taburların zayiatı, muhtelif taarruz gruplarında sağ kalanların toplamı ve aralık dönemlerinde belirtilen zayiat yüzdelerinden bir dereceye kadar fikir edinmek mümkündü. Buna göre takviyeli 29. İngiliz Tümeninin iki günlük muharebelerde ortalama 2600-3000 kişilik bir zayiat verdiği tahmin edilebilirdi”.[6]  29. Tümen'in 25 Nisan Seddülbahir Çıkarmalarındaki kaybının yaklaşık 2500 kişi olduğunu düşünüyorum.

Türk tarafına gelince öncelikle elimizdeki verileri değerlendirmemiz gerekli. 26 Nisan Akşamına kadar 9. Tümenin vermiş olduğu zayiata baktığımızda :[7] 25. Piyade Alayı’nın   hiç subay kaybetmediğini, buna karşılık er kaybının  957 olduğunu görüyoruz. 26. Piyade Alayı ise ilk 48 saatte 10 Subay ve 970 er olmak üzere toplam 980 personelini kaybetti. 9. Tümen’in toplam kaybı ise 10 Subay ve 1887 er 1897 kişiydi.

9.Tümen’in bu kayıplarının ne kadarı 25 Nisan’a aitti?  Mahmut Sabri Bey’in 25 Nisan akşamı 1128 kişilik mevcudundan 6 subay ve 630 (Toplam 636) kaybettiğini bildiriyordu.[8]  İlk çatışmaların yoğunluğunu da düşündüğümüzde 48 saatlik kaybın yarıdan fazlasının ilk gün verildiği ortadadır. Göncü/Aldoğan'ın verdiği  1700 şehit ve yaralı rakamı daha çok 48 saate uyuyor. Her halukarda bu rakamın 1500’ü geçmediğini söyleyebiliriz.

Arıburnu:

Tabur seviyesinde aldığımızda Anzak kolordusu 25 Nisan’da 15 taburunu Arıburnu'na çıkarttı. Karaya çıkan birliklerin hemen hepsi de gün içerisinde aktif muharebeye girdi. Göncü/Aldoğan 25 Nisan'da Arıburnu'na çıkan Avustralya ve Yeni Zelanda askeri sayısını  14.500 olarak veriyor. Stephen Chambers’da 15000 Anzak askerinin çıktığını belirtiyor.[9]

Anzak kayıp oranları ise bir hayli tartışmalı. Arıburnundaki karargahtan Saat 16.30 da 2000 kişilik zayiat ana karargaha bildirildi.[10] Resmi tarih yazarları Charles Bean ve Aspinall-Oglander ilk 6 günde 8570 kayıp olduğu konusunda hemfikir.[11] Peki bu kayıpların ne kadarı 25 Nisan’a ait? Son dönemde yayınlanan çalışmalar ilk güne ait kayıpların 5000 civarında olduğunu belirtiyor. [12] Askeri tarihçi Christopher Pugsley'de Yeni Zelanda tugayının 25 Nisan kaybının 600-700 arasında değiştiğini yazar.[13]

Arıburnunda Osmanlı birlikleri öğleden sonra 9 tabura kadar çıktı. Göncü/Aldoğan muharip sayısını 8500 olarak veriyor. Muharebelere 27. Alayın 2. Taburunun iki bölüğü, 1 ve 3. Taburları, 57. Alayın 3 taburu, 77. Alayın 2 taburu ve 72. Alayın bir taburu aktif olarak çarpışmalara katıldılar. Ancak asıl yükü 27. ve 57. nin çektiğini biliyoruz. 

Arıburnundaki Osmanlı kayıplarına gelince bu konuda da çelişkili bilgiler mevcuttur. Eldeki verilerinde yetersiz kaldığını itiraf etmek gereklidir. General Kemal Özbay’ı kaynak gösteren Dr. Lokman Erdemir 25 Nisan- 2 Mayıs tarihleri arasında Kuzey Grubu zayiatının 14115 olduğunu belirtiyor.[14] Peki bunun ne kadarı 25 Nisan’a aitti? Aspinall-Oglander adını vermediği bir kaynağa atfen karanlık basarken M. Kemale 57. Alayın 2. Taburunun tamamen, 1. Taburunda tamamına yakınının yok olduğu , 3. Taburdan geriye sadece 80 kişi kaldığı , ancak diğer birçoğunun başka birliklerde savaşa devam ettiği bildirmiştir.[15] Ancak Aspinall-Oglander’in bu bilgide kaynağı belli değildir. Dolayısıyla verdiği rakamlara ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Peter Williams'da  Osmanlı Birliklerinin 25 Nisan’da verdiği 6000 kaybın 4000’ni ni Arıburnunda verdiklerini tahmin etmektedir.[16]

Bu konuda belirsizlik olsa da bazı ipuçlarını Genelkurmayın resmi tarihinden bulmak mümkün. 26 Nisan günü için yapılan bir değerlendirmede muharebelere katılan alay zayiatlarının %30-40 arasında değiştiğini [17] Alaylar arasında sadece 77. Alayın zayiatı 700 kişi olarak yazıyor.[18]Zayiat oranlarını da dikkate aldığımızda  2500 civarında bir kaybımız olduğunu söyleyebiliriz.

Kumkale

Kumkale Muharebeleri ise 25 Nisan çarpışmalarında her iki tarafın zayiatının net olarak saptandığı, tarihçilerin ittifak halinde olduğu tek çarpışmadır. Esirlerin sayısı dahil her şeyi biliyoruz.

Sonuç

Buna göre Göncü/Aldoğan’ın çalışmasındaki bazı rakamları yeni bilgiler ışığında revize edebiliriz. Aşağıda tabloyu yeniden düzenledim. Koyu olan rakamlar yeni rakamlardır. Üzerinde konsensüs sağlanan rakamlar aynen yazılmıştır.

 

 

Türkler

Müttefikler

 

S. Bahir

Muharebeye giren

4700

14000

Kayıp

1700 (1500)

2200 ( 2500)

Kayıp Oranı

% 36 (%32)

%14 (%18)     

 

Arıburnu

Muharebeye giren

8500

14500

Kayıp

2500

2000 (5000)

Kayıp Oranı

% 29

% 15 (%35)

 

Kumkale

Muharebeye giren

3500

3250

Kayıp

1735

778

Kayıp Oranı

% 49

% 24

 

Toplam

Muharebeye giren

16700

31750

Kayıp

6000 (5500-6000)

5000 (7500)

Kayıp Oranı

% 36

% 16 (%24)

 Tablo 2. Yeniden değerlendirme

 Bu çalışma ilk kez Gürsel Göncü/ Şahin Aldoğan tarafından açıklanan 25 Nisan 1915 deki tarafların kayıp oranlarını yeniden gündeme getirmeyi ve değerlendirmeyi amaçladı. Revize edilmiş rakamlara bakıldığında toplamda Türk tarafının kayıp oranı hemen hemen değişmemekte, ancak müttefiklerin kayıp oranlarının daha da yükseldiği görülmektedir. Bunun da en önemli nedeni özellikle Anzak kayıpları konusunda son dönemde yapılan çalışmaların kaybın 5000 olduğu yönündeki bulgularıdır. Keza Seddülbahir çıkarmalarındaki kayıpların biraz daha yüksek, Türk tarafın kaybı ise biraz daha aşağı görünmektedir.

Çalışmadan çıkan başka bir sonuç ise özellikle Seddülbahir’de müttefiklerin kayıplarının büyük kısmının ilk saatlerde verildiğidir. Bunun nedeni çıkarmanın baskın karakterde olmaması ve gün ışığında 26. Alay 3. Taburunun etkili ateşiyle özellikle Tekke Koyu ve Ertuğrul Koyunda 29. Tümen birliklerine ağır kayıp verdirmesidir.

Türk tarafı kayıplarının ne kadarının şehit ne kadarının yaralı olduğu konusunda Williams’ın önerdiği oran kullanılabilir mi? Peter Williams , Birinci Dünya Savaşı’nda genel oranın 1 ölüye karşılık 4 yaralı olduğunu belirtiyor.[19] Oranı uyguladığımızda 25 Nisan 1915’te Türk tarafının yaklaşık 1200 şehit , 4800 yaralı verdiği ortaya çıkıyor. Bu konunun da ayrıca  ayrıntılı araştırılması gerekiyor.[20]

Özellikle kıyı çarpışmalarının ve tesadüf muharebelerinin yoğun olarak yaşandığı, tarafların birbiri ardına hücumlar düzenlediği, komuta kademesinin zaman zaman kontrolü elinden kaçırdığı böyle bir günde kayıp sayısını belki de hiçbir zaman bilemeyeceğiz. Ancak eldeki verileri değerlendirdiğimizde ortaya çıkan sonuçlar 25 Nisan 1915’i anlamamızda bizlere biraz daha yardımcı olacaktır.

 

Kaynaklar:


[1]              9. Tümen Komutanı Halil Sami Bey'in 18.45'deki emri 25 Nisan'ın Seddülbahir bölümünün en önemli aşamalarından biridir.25 Alay'ın 1. Taburundan iki bölükle alayın makineli tüfek bölüğünden bir takım Zığındere bölgesine giderek 25. Alayın 3. Tabur emrine girecek, Aynı taburun diğer yarısı iki makineli tüfek ile Seddülbahir'e giderek 26. Alay 3. Tabur emrine girecekTİ. 25. Alay'ın 2. Taburunun yarısı ise Eskihisarlık'a 8. Bölüğe yardıma giderken diğer yarısı ise ihtiyatta tutulacaktı. 9. Tümen komutanı Halil Sami Bey'in elindeki ihtiyatları parçalayarak kullanması Türk resmi tarihince eleştirilir. (BDTH, V. Cilt II.Kitap s.271)

[2]                      Peter  Williams, Çanakkale Savaşı Kanlısrt Muharebesi25 Nisan 1915, Kitap Yayınevi, Şubat 2009, s248.

[3]              General C. Aspinal-Oglander, Military Operations Gallipoli, The Imperial War Museum, Vol.1  s.208 (Bu kayıplar  26 Nisan’da tahliyeye kadar olan süre içindir. )

[4]              General C. Aspinal-Oglander S Plajına çıkanların 48 saat içerisinde 13 ölü, 48 yaralı verdiğini yazar. (s. 237) 26 Nisan gün doğana kadar 29. Tümen ana kuvvetinden Border taburu 50, Essex 70, Worcestershire 40 kişi kaybetmiştir.( s.250) Bu kayıpların çoğunun 25 Nisan’a ait olduğu kuşkusuzdur.              

[5]                      N. Steel, P. Hart  Gelibolu, Yenilginin Destanı, Epsilon yayınevi , 3.Baskı, Mart 2005s.64

[6]                      Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi , Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı,(BDTH) 1978 V.Cilt II. Kitap , s 288

[7]                      BDTH, 5. Cilt II. Kitap s.292

[8]                      Edward J. Erickson, Gallipoli Ottoman Campaign, Pen Sword, South Yorkshire ,2010  s. 77.   Genelkurmayın resmi tarihi ise bu   raporu 26 Nisan'da verildiğini bildirse de son tahlilde sonuç  değişmemektedir. ( BDTH V Cilt II. Kitap )

[9]                      Stephen Chambers, Anzac The Landing, Pen Sword Books,2008,  s. 146

[10]                    P. Williams, s. 181

[11]                   P. Williams, s. 181

[12]                    P.Williams, s.188 , S. Chambers  s.146

[13]                    Christopher Pugsley, Gallipoli- The New Zealand Story, Raupo Book, 2008,  s. 149

[14]                    Lokman Erdemir , Çanakkale Bir Milletin Varoluş Destanı, Çamlıca Yayınları , İstanbul, Mart 2011 s. 122

[15]                    General C. Aspinal-Oglander, Military Operations Gallipoli, The Imperial War Museum, Vol.1  s.199

[16]                    Peter Williams, s.192

[17]                    BDTH , V cilt II. Kitap 136

[18]                    BDTH   V. Cilt II. Kitap s. 129

[19]                    Peter Williams, s.189

[20]                    Söz konusu oranın Çanakkale Muharebelerindeki genel kaybımıza uygulandığında kabaca doğru çıktığı görülebilir.  ( Muharebelerde şehit olanlar yaklaşık 55000, toplam zayiat yaklaşık 250.000)


  11644 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

1853_Muzaffer Albayrak 25-04-2012, 19:25:01
Tuncay Bey, 25 Nisan günüyle ilgili derli toplu bir analiz yapmış. Gayet yerinde tespitler var.

Ancak burada üç noktaya değinmek istiyorum.

1-) 25 Nisan çıkarmaları nerede başlar, nerede biter? Çıkarma hareketini 25 Nisan günü ile sınırlamak doğru mu? Muharebelere giren birliklerle verilen zayiatı hesaplamada 25 Nisan günü bitimi mi yoksa çıkarmaların devam ettiği, artçı muharebelerin yaşandığı 26 Nisan gününü de katmak gerekir mi?

Nitekim bu açıdan bakıldığında Seddülbahir bölgesi çıkarmalarını analiz ederken, 25 Nisan sabahından 26 Nisan öğleden sonrasına kadar bir zaman dilimini analiz etme gerekir. 26. Alay 3. Taburu’nun ve yardımcı diğer birliklerin geri çekiliş saati bunun sınırı olmalıdır kanaatimce.

2-) Kayıp oranlarına gelince; yukarıdaki tabloya bakıldığında savunma yapan Türk tarafının her çıkarma bölgesinde düşmana nispetle iki kata varan zayiat verdiği görülmektedir.

Oysa bunun tam tersi olması gerekirdi. Çıkarma yapan taraf karaya çıkana kadar tam anlamıyla savunmasız durumdadır. Siperde ve hakim mevkide bulunan Türk askerinin düşmana verdirdiği zayiatın daha fazla olması gerekirdi. En azından kendi zayiatından fazla.

Buna imkan vermeyen bazı şartlar oluşmuştu. Bunları şöyle özetleyebiliriz: Hiçbir çıkarma bölgesinde savunma yapan Türk birliklerinde makineli tüfek olmaması; düşman donanmasının savunmacılara nefes aldırmaması; en önemlisi de Liman Paşa’nın savunma tertibatı gereği muhtemel çıkarma bölgelerinde düşmana sayıca üstünlük, hiç olmazsa eşitlik sağlanamaması (Kumkale hariç).

3-) Bir de yazının sonunda yabancı bir yazara atfen verilen yaralı-ölü oranına değinmek gerekir.
Bu orana göre I. Dünya Savaşı’nda genelde 1 ölüyü karşılık 4 yaralı verilmekteydi. Yani beşte bir (1/5).

Tuncay Bey 20 numaralı dipnotta, 1/5 oranını Çanakkale’de verdiğimiz 250 bin zayiata uyarlayıp beşte birini almakta ve muharebelerde şehit olanların 55 bin olmasını göz önüne alarak doğru çıktığını belirtmektedir.

Ancak bendeniz, I. Dünya Savaşı’ndaki bu genel oranın Çanakkale’ye uymadığı kanaatindeyim.
Tuncay Bey’in yaptığı hesap hatalı sanırım. Şundan dolayı; Peter Williams’ın oraya attığı 1 ölüye karşı 4 yaralı oranı, muharebe zayiatında geçerlidir. Hasta, firar, esir, kayıp vs. unsurların da dahil edildiği genel zayiatta değil.

Tuncay Bey, Çanakkale Savaşlarının genel zayiatı olan 250 bin rakamına 1/5 oranını uyguluyor ve 55 bin rakamının tuttuğunu söylüyor.

Halbuki bizim Çanakkale’de muharebelerde verdiğimiz şehit sayısı 55 bin, yaralı sayısı ise 100 bin.

Dolayısıyla şehit-yaralı oranını bu iki sayının toplamı üzerinden yapmamız gerekir.
Şehit-yaralı sayısı toplamı: 155 bin. 55 bin şehit 100 bin yaralıya oranla olarak üçte bir (1/3) yapar.

Benim şahsi kanaatim de bu yoldadır. Çanakkale’deki yakın siperler, sürekli boğaz boğaza çarpışmalar, dar bir alanda cephe hattı ile cephe arkasının birbirine girmiş olması dolayısıyla, yaralıların acilen ve yeterince tıbbi yardım alamaması sebebiyle kaybedilmesini ziyadeleştirmiştir.
 
1856_TRAKYA FATİHİ 27-04-2012, 21:09:02
DEĞERLİ YAZARI KUTLAR ŞEHİTLERİMİZE RAHMET DİLERİM.GÜZEL BİR ÇALIŞMA OLMUŞ
 

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer

06/09/2014 - 07:14 Bilgeliğin Yedi Sütunu- Thomas Edward Lawrence (Nagihan Haliloğlu)