'Siperlerdeydik 1914-1918' -- Jacques Tardi ( Gürsel Göncü)

Tarih: 05/03/2011   /   Toplam Yorum 3   / Yazar Adı:      /   Okunma 10370

İkinci Dünya Savaşı’na kadar “Büyük Savaş” adıyla anılan 1914-18 dönemi, etkileri bugüne kadar uzanan, hâlâ halledilememiş büyük problemler yarattı. 20. yüzyılı, insanlık tarihinden çıkmayacak bir kan iziyle damgaladı. Gerçekte neler yaşandığını, siperdekilerin hayatını, dedelerimizin acılarını biliyor muyuz? Onlara ne kadar yakınız? Yoksa “neler çekti o nesil” cümlesinde ifadesini bulan hüzünlü bir iççekişle mi sınırladık duygularımızı? Peki bir çizgiroman 1. Dünya Savaşı’nı anlatabilir mi bize? Üstelik bu konuyla ilgili yazılmış binlerce tarih kitabı, fotoğraf, hatırat, mektup, harita, belge varken. Adı üstünde bir dokümanter olmadığı, bir roman, bir kurgu olduğu halde... Cevap: Evet. Fransız usta Jacques Tardi’nin çizgiromanı savaşla yüzleşiyor. Hem arşiv hem siperlerde çalışarak gerçekleştirilmiş benzersiz çalışma, tarih kitaplarının yazmadığı savaşı, askerin savaşını anlatıyor.
Sıradan bir savaş karşıtı sanatçı değil Tardi. Daha doğrusu sıradan bir “barış yanlısı” olunca, ortaya çıkanın ne kadar sanat olacağını bilen bir sanatçı. Bu bakımdan "Siperlerdeydik" bu işin nasıl yapılacağını da gösteriyor. Sanatçılarımıza, senaristlerimize, yapımcılarımıza ve sponsorlarımıza duyurulur. (G.G)

 

 

Fransız usta Jacques Tardi’nin çizgiromanı savaşla yüzleşiyor. Hem arşiv hem siperlerde çalışarak gerçekleştirilmiş benzersiz çalışma, tarih kitaplarının yazmadığı savaşı, askerin savaşını anlatıyor.

 

 

Savaş 1914 yazında resmen başladığında, birkaç karar verici hariç kimse bu ölçekte bir hadiseyi tahmin edemiyor, dünya savaşını bir yana bırakın, o yılın Noel’inde askerlerin evlerine döneceği bekleniyordu. Ama tarih böyle istemedi. Daha doğrusu politikacılar, komutanlar, ekonomik çıkarlar ve çeşitli düzeydeki hırslar yüzünden, dünya felakete, insanlar ölüme sürüklendi.

 

2. Dünya Savaşı’na kadar “Büyük Savaş” adıyla anılan 1914-18 dönemi, etkileri bugüne kadar uzanan, hâlâ halledilememiş büyük problemler yarattı. 20. yüzyılı, insanlık tarihinden çıkmayacak bir kan iziyle damgaladı. Rakamlar korkunç. 1. Savaş’ın bilançosunu hatırlayalım: 8,5 milyon ölü asker, 7 milyon ölü sivil. 7 milyon sakat. 15 milyon kalıcı hasarlı ağır yaralı, 8 milyon esir, yüzbinlerce çamurda kaybolan asker...Ama yine de istatistik, öyle değil mi? Kafamızda sadece ve esas olarak soyut bir dehşet duygusu yaratıyor. Gerçekte neler yaşandığını, siperdekilerin hayatını, dedelerimizin acılarını biliyor muyuz? Onlara ne kadar yakınız? Yoksa “neler çekti o nesil” cümlesinde ifadesini bulan hüzünlü bir iççekişle mi sınırladık duygularımızı?

Milyonların içinde her bir insan tekinin yaşadığı trajedi, neden istatistikten daha önemlidir? Çünkü ancak bir insan hikayesi, bize savaşın gerçek yüzünü gösterebilir. Ancak bununla yüzleşirsek savaşı anlayabilir ve ona karşı savaşabiliriz.

 

Fransız usta Jacques Tardi, çizgiromanda ekol yaratmış kariyerini, işte bu yüzleşmeye, 1993’te yazıp çizdiği bu kitaba borçlu: Siperlerdeydik.

 

Peki bir çizgiroman 1. Dünya Savaşı’nı anlatabilir mi bize? Üstelik bu konuyla ilgili yazılmış binlerce tarih kitabı, fotoğraf, hatırat, mektup, harita, belge varken... Üstelik adı üstünde bir dokümanter olmadığı, bir roman, bir kurgu olduğu halde... Cevap: Evet.

Zira Tardi’nin kitabı, bu yukarıdaki onbinlerce eserin çok büyük çoğunluğunun bahsetmediği, odaklanmadığı veya es geçtiği bir gerçeği gösteriyor. Siperdeki askerleri.

1.Dünya Savaşı’nda siper deyince durmak lazım. Bu savaşın adı aslında 1. Dünya Siper Savaşı. Özellikle Batı cephesinde, vuruşmaların büyük kısmı siperde gerçekleşti. Askerler dört yıl boyunca siperde yaşadı; onların evleri (ve mezarları) yeraltındaki bu “korunaklı” mevkiydi. Çoğu günlerce, aylarca sadece gökyüzünün belli bir kısmını görerek, nadir geçen kuşlara bakarak yaşadı; çoğu ne olduğunu anlamadan başka bir dünyaya göçtü.

Siper askerleri korumadı. Tersine savaşı uzattı, kayıpları arttırdı. Savaşın iki önemli kilit noktası, 1914 Eylül’ündeki Marne Muharebesi ve bir yıl sonraki Çanakkale muharebeleridir. Marne’da Almanlar karşısında üstünlük sağlayan İtilaf, bunun aslında “psikolojik” bir başarı olduğunu geç anladı. Çünkü bu savaştan sonra Batı cephesi stabilize oldu ve iki tarafın da birbirini yerinden pek oynatamadığı, dört yıl sürecek uzun ve çok acılı bir siper muharebeleri dönemi başladı. Askerî literatürde “deadlock” veya “stalemate” tabir edilen bu hal, yani iki tarafın da hem geri çekilmemesi hem de ileri gidememesi durumu, “Batı cephesinde yeni bir şey yok” adlı bu trajedi, 1. Savaş’ın karakteristiğidir.

 

 

         

 

 

Zaten Çanakkale seferi de bir yönüyle İngilizlerin Batı cephesindeki bu korkunç ve ağır bedelli tıkanıklığı doğuda aşmak ve Rusya’yla bağlantı sağlayarak Osmanlı Devleti’ni savaşdışı bırakmak projesinden doğdu. Ama bilindiği gibi burada da İtilaf beklentileri boşa çıktı, Türk savunmasının (İngilizlerce) beklenmedik sertliği sayesinde İstanbul kurtuldu ve savaş üç yıl daha uzadı.

 

Siperin bu savaştaki özel önemi, henüz tankların gelişmediği ve uçakların bombardıman özelliğine sahip olmadığı düşünülürse daha iyi anlaşılır. Batı cephesinde Kuzey Denizi’nden İsviçre’ye kadar uzanan siper şebekesi 780 kilometreyi buluyordu (Çanakkale’de toplam 21 km.- düz hat).

 

Tardi’nin, konusu esas olarak siperin içinde ve hemen önündeki “no man’s land”de (iki taraf arasındaki insansız bölge) geçen kitabı, gerçek hadiselerden yola çıkarak yazılıp-çizilen hikayelerden oluşuyor. Kendisinin konuyla ilgili yüzlerce kitap okuduğu, binlerce fotoğrafa baktığı belli. Hatta bu 800 km.’ye yaklaşan siper şebekesinin izlerini sürdüğü, buralarda yatıp kalktığı da anlaşılıyor. Müthiş bir çalışma yapmış; hem arşivlerde hem arazide. Boş tenekeden öylesine atılmış tahtaya, dikenli telin cinsinden toprağın dokusuna kadar. Üniformaları, silahları, işaretleri, ifadeleri, asker jargonunu saymıyorum bile. Hasretmiş kendini bu işe. Başka türlü kaliteli bir iş olmayacağını anlamış.

Tardi’nin hikayeleri siperdeki Fransız askerinin hem ölümle yanyana günlük hayatına hem de duygularına ışık tutuyor. Askerlerin düşmanının Almanlar değil, savaş olduğunu gösteriyor. Hayatta kalmanın bedelinin delirmek olduğunu, ölmemek için nelerin göze alındığını, vatan için değil yanındaki arkadaş için savaşıldığını veya onun nasıl satıldığını, yaşanmış hikayeler üzerinden anlatıyor. Sivillere ateş etmek, arkadaşını öldürmek, intihar etmek zorunda kalmak, ölmek isteyip de ölememek...

 

 

 

                                

 

 

 

Askerler siperde sıçanlarla, bitlerle, sineklerle, dışkılarla, cesetlerle, gangrenle birlikte yaşadılar. Arkadaşlarını, kendilerini, umutlarını kaybettiler. Sağ kalanlar genellikle o günlerden hiç bahsetmek istemedi; onları insanlıktan çıkaranlar tarafından sunulan onurlara, şeref ve şanlara, madalyalara boş boş veya alaycı baktılar.

 

Tardi şöyle diyor: “Sık sık ‘sakallılarla (Fransızların Mehmetçik’i) uğraşmayı hâlâ bitiremedin mi? Sen ne zaman çıkacaksın siperinden?’ gibi soruların muhatabı oluyorum... Korkarım, hâlâ kendi siperlerimizdeyiz. Doğuda, batıda... Mevziler arasında, çatışmaların patlak verdiği no man’s land’in tam ortasında! Aslına bakılırsa, tüm bunların içinde 14-18 savaşının tuttuğu yer SAVAŞ’ınkine kıyasla bir hiç. Çakaralmazdan nükleer başlığa vardık işte. Beni asıl kaygılandıran kapımızda bekleyen savaşlar.”

 

 

                

 

 

Çoğu insana “kötü” gelen, bakması, hatırlanması acı veren olayları doğru okumak, bunların doğrusunu öğrenmek, gelecekteki muhtemel savaşları önlemenin temel bireysel önkoşulu. Savaş ve sonrasının yarattığı yıkımı hafızalarda canlı tutmak, ulusal hezeyanların ve besleme düşmanlıkların önünü almak için, tarih araştırmaları ve belgeseller kadar, hatta belki daha fazla romana, çizgiromana, şiire, sinemaya, tiyatroya ve adamakıllı TV dizilerine ihtiyacımız var.

 

Sıradan bir savaş karşıtı sanatçı değil Tardi. Daha doğrusu sıradan bir “barış yanlısı” olunca, ortaya çıkanın ne kadar sanat olacağını bilen bir sanatçı. Bu bakımdan Siperlerdeydik bu işin nasıl yapılacağını da gösteriyor. Sanatçılarımıza, senaristlerimize, yapımcılarımıza ve sponsorlarımıza duyurulur.

 

1914-1918

Siperlerdeydik

 

Jacques Tardi

NTV Yayınları

127 sayfa, 15 TL

 

 

Siper savaşı için en iyi 5 hatırat:

Cepheden Cepheye, Münim Mustafa, Arma Yayınları

Kanlısırt Günlüğü, Mehmet Fasih, Denizler Kitabevi

Harp Hatıralarım, İbrahim Arıkan, Timaş Yayınevi

Goodbye to All That, Robert Graves, Penguin

Memoirs of an Infantry Officer, Siegfried Sassoon, Simon Pub.

 

Gürsel Göncü

NTV Tarih Dergisi Genel Yayın Yönetmeni

(Bu makale NTV Tarih Şubat 2011 sayısında yayımlanmıştır.)


  10370 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

3178_ 19-05-2013, 11:33:32
 

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer