İttihatçı Cavit Bey (Polat Tunçer)

Tarih: 27/11/2010   /   Toplam Yorum 3   / Yazar Adı:      /   Okunma 8769

Son dönem Osmanlı tarihinin şekillenmesinde etkili olan ve II. Meşrutiyet Dönemi’ne damgasını vuran İttihat ve Terakki Cemiyeti ile onun paşalarının araştırmacılar tarafından incelenmiş olmasına karşın, Cemiyet’in en etkili üyelerinden birisi ve iktisadî teorisyeni olan Cavit Bey’in, yeterince tanınmıyor ve hak ettiği yeri almıyor olması bu çalışmanın yapılma sebeplerinden birisidir. Bir diğer sebep ise, Türk siyasî hayatını derinden etkileyen İttihat ve Terakki Cemiyeti ile onun hâkimi olduğu II. Meşrutiyet Dönemi’nde yaşanan olayların ve meydana gelen hızlı gelişme ve değişmelerin cazibesidir.
Bu çalışmada, 1907’de İttihat ve Terakki ye girerek siyasî hayata atılan ve İttihat ve Terakki’nin iktidarda iken değişmez Maliye Nazırı olan Cavit Bey’in Cemiyet ve Türk siyasî hayatındaki rolünü ve etkinliğini ortaya koymaya çalıştım. (Kitabın Önsözünden)

 

Bu çalışmada, 1907’de İttihat ve Terakki ye girerek siyasî hayata atılan ve İttihat ve Terakki’nin iktidarda iken değişmez Maliye Nazırı olan Cavit Bey’in Cemiyet ve Türk siyasî hayatındaki rolünü ve etkinliğini ortaya koymaya çalıştım.

Son dönem Osmanlı tarihinin şekillenmesinde etkili olan ve II. Meşrutiyet Dönemi’ne damgasını vuran İttihat ve Terakki Cemiyeti ile onun paşalarının araştırmacılar tarafından incelenmiş olmasına karşın, Cemiyet’in en etkili üyelerinden birisi ve iktisadî teorisyeni olan Cavit Bey’in, yeterince tanınmıyor ve hak ettiği yeri almıyor olması bu çalışmanın yapılma sebeplerinden birisidir. Bir diğer sebep ise, Türk siyasî hayatını derinden etkileyen İttihat ve Terakki Cemiyeti ile onun hâkimi olduğu II. Meşrutiyet Dönemi’nde yaşanan olayların ve meydana gelen hızlı gelişme ve değişmelerin cazibesidir.

Yakın tarihi, bilhassa II. Meşrutiyet Dönemi’ni tanımak, incelemek günümüz olaylarını anlamak ve yorumlamak açısından son derece önemlidir. II. Meşrutiyet Dönemi’nde meydana gelen ve etkisini günümüze kadar sürdüren siyasî gelişmeler ile Cumhuriyetin ilk yıllarındaki siyasî çekişmeleri ve İzmir Suikastı’nı inceleme arzusu, beni bu çalışmaya iten diğer sebepler arasındadır.

Çalışmalar ilerledikçe hem Cemiyet içinde, hem de devlet yönetiminde son derece etkili olan Cavit Bey’in, o dönemle ilgili yapılan araştırmalarda arka plana itilmiş olmasının sebepleri de, kendisini göstermeye başlamıştır. Bu gün olduğu gibi o gün de, Yahudilik ve Masonluk, aşağılamak ve nefret uyandırmak için kullanılan sıfatlardır. Cavit Bey’in Yahudi dönmesi olmasına karşın, siyasî hasımları ve onların günümüzdeki siyasî temsilcileri, ona Yahudi diyerek aşağılamak istemişlerdir. İşte bu sıfatlar ve ithamlar onu tanımaya ve tanıtmaya girişeceklere ilk bakışta caydırıcı bir unsur olarak görünmektedir.

Bir mütefekkiri ya da siyasetçiyi tanımak için hatıraları önemli bir kaynaktır. Bu nedenle araştırmayı yaparken ilk önce onun hatıralarına başvurdum. TBMM kütüphanesinde bulduğum,1943–1946 yıllarına ait Tanin gazetesinin, mikro filmlerinden yaptığım inceleme sonunda gördüm ki, bu bir hatırat değil, günlüktü ve bine yakındı; gazetenin hergün aynı sayfasında tefrika şeklinde yayınlanmıştı.

Konu incelenirken, kronolojik bir sıra izlenmesine itina gösterilmiş; hadiselerin gerektirdiği ölçüde ayrıntılara inilmiştir. Tam adı “Mehmet Cavit Bey “olmasına karşın, birçok kaynakta olduğu gibi, ben de kısaca, “Cavit Bey “olarak kullandım.

Bu çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, Cavit Bey’in kısa hayat hikâyesi ile kişiliği incelenmiş; eserleri ve görüşleri ana hatlarıyla ve özellikleriyle tanıtılmaya çalışılmıştır. Cavit Bey’in iktisadî görüşleri, ekonomi ve maliye başlıkları altında ikiye ayrılarak incelenmiştir. Ekonomi başlığı altında, ekonominin temel kavramları ile Liberalizm hakkındaki görüşleri; İktisadî görüşlerinin Maliye Nazırlığı dönemindeki uygulamaları ve maliye alanındaki çalışmaları ise, Maliye başlığı altında ele alınmıştır. Birinci kısım teoriyle, ikinci kısım ise nazırlığındaki uygulamalarıyla ilgilidir.

İkinci bölümde, Cavit Bey’in hayatı, dönemin siyasî olaylarıyla birlikte üç başlık altında incelenmiş; siyasî gelişmelerdeki rolü tespit edilmeye çalışılmıştır. Olaylar karşısında takındığı tavır ve ortaya koyduğu fikirler bize onu yakından tanıma ve tahlil etme imkânı vermiştir.

II. Meşrutiyet’le Başlayan Dönem’ de, devrin önemli olayları karşısında Cavit Bey’in tutumu ve etkisi incelendi. Almanlarla ittifaka karşı çıkan Cavit Bey’in bu konudaki ve savaş dönemindeki çalışmaları, I. Dünya Savaşı Dönemi, İzzet Paşa kabinesine girmesi, Avrupa’ya kaçışı ve oradaki siyasî çalışmaları ile Lozan Konferansı müşavirliği ise Savaş Sonrası Dönem, başlığı altında ele alındı.

Cavit Bey’in I. Dünya Savaşı sonrası Avrupa’ya kaçışı ve siyasî çalışmaları ile ilgili diğer kaynaklarda fazla bilgi bulunmadığından, bu dönem için Cavit Bey’in hatıralarından yoğun şekilde faydalanmak zorunluluğu doğmuştur. Avrupa’da tuttuğu günlüğünde, yurt içindeki siyasî gelişmelerle ilgili bilgi yoktur. Yalnızca yurtdışındaki İttihatçıların çalışmalarıyla ilgili bilgiler vardır. Bu bilgiler de, siyasî tarih açısından hayli önemlidir.

Cavit Bey’i siyasi bir mazlum haline getiren İzmir Suikastı, ayrı bir bölüm olarak ele alındı ve üçüncü bölümü oluşturdu. Suikastla ilgili olarak tutuklanışı, İzmir ve Ankara İstiklal Mahkemeleri duruşmaları, Cavit Bey’in sorgusu, savunması ve kararla ilgili çeşitli mülahazalar bu bölüm içerisinde incelendi.

Bu çalışma bir monografi denemesidir. Çalışmanın içeriğinden dolayı tarihsel araştırma metodu kullanılmış ve birinci el kaynaklara ağırlık verilmiştir.

 

İttihatçı Cavit Bey

Polat Tunçer

Yeditepe Yayınevi

Nisan 2010 İstanbul

 

 


  8769 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer