Türk Harp Edebiyatında Çanakkale Mektupları (Dr. Ömer Çakır)

Tarih: 11/04/2010   /   Toplam Yorum 11   / Yazar Adı:      /   Okunma 16324

Çanakkale Muharebeleri tarihî açıdan olduğu gibi edebî açıdan da ele alınması gereken bir savaştır. Zira söz konusu savaşla ilgili çeşitli türlerde kaleme alınmış birçok edebî eser bulunmaktadır. Bunlar; şiirler, hikâyeler tiyatrolar, romanlar, hatıra ve günlükler, menkıbeler, mektuplar şeklinde sıralanabilir. Bu kitapta, Çanakkale Muharebeleri ile ilgili mektuplar ele alınmaya çalışılmıştır. Geniş bir tarama neticesinde tespit edilen mektuplar önce "asker mektupları", "esâret mektupları", "muhabir mektupları", "edebiyatçı mektupları" ve "kurmaca mektuplar" şeklinde tasnif edilmiş; ardından bolca mektup örneğine yer verilmiştir. Daha sonra ise Çanakkale mektupları; "şekil", "yapı", "muhteva", "dil ve üslup" bakımından incelenmeye gayret edilmiştir.
"Türk Harp Edebiyatında Çanakkale Muharebeleri" denildiğinde bu savaşla ilgili mektupların dışarıda tutulması mümkün değildir. Hatta birçoğu bizzat savaşanlar tarafından yazılmış olması bakımından diğer metinlere göre mektupların ayrı bir yeri ve önemi vardır. Çanakkale mektupları, tarih kitaplarında pek anlatılmayan, savaşın devrin insanının duygu, düşünce ve hayal dünyasındaki akislerini okumamıza imkân vermektedir. (Kitap tanıtım yazısından)

 

Çanakkale Muharebeleri, hem Türk hem de Dünya tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu cümleden olarak; Çanakkale Muharebeleri, Millî Mücadele’nin temel dinamiklerinden biri olup Osmanlı devletinden sonra yeni Türkiye’nin bir bakıma önsözü mahiyetindedir. Çanakkale’de kazanılan zaferle iki yıl önce Balkan Savaşı’ndaki hezimetin, ordunun ve milletin alnına vurduğu leke temizlenir. Çanakkale Boğazı’nın 1915 yılında geçilememesi nedeniyle İstanbul’un işgali üç yıl gecikir ki bu sırada müttefik güçler yardım edemediği için Rusya’da ihtilal olur ve Rusya I. Dünya Harbi’nden çekilir. Müttefik güçlere destek veren Yahudi Katır Bölüğü, İsrail’in kuruluş sürecinin Çanakkale Cephesi’nden de geçtiğini gösterir. Anlaşılacağı üzere, ilk akla gelen birkaç sonucu bile Çanakkale Muharebeleri’nin ne denli önemli olduğunu ortaya koymaya yeter. O sebeple bu savaşın genel anlamda tarihî yönü üzerinde makale veya kitap hacminde birçok araştırma yapılmıştır.

Diğer yandan, Çanakkale Muharebeleri edebî açıdan da ele alınması gereken bir savaştır. Zira, söz konusu savaş sadece tarih kitaplarına değil çeşitli formlarda kaleme alınmış bir çok edebî esere de aksetmiştir. Bunlar; şiir, hikâye, tiyatro, roman, hatıra, günlük, mektup şeklinde sıralanabilir. Biz bu düşünceden hareketle vaktiyle (1997) yüksek lisans tezi olarak Çanakkale Muharebeleri ile ilgili 1915-1928 yılları arasında yazılmış şiirleri dönemin gazete ve dergilerinden tarayarak bir araya getirip incelemiştik. Araştırmamız daha sonra “Türk Şiirinde Çanakkale Muharebeleri” adıyla Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı’nca 2004 yılında yayımlandı. Bu çalışmanın “Sözbaşı”nda Çanakkale Muharebeleri’nin nazmın dışında nesirdeki akisleri üzerine de araştırmalarımızı sürdürmek istediğimizi ifade etmiştik. Ancak bu arada asıl meşguliyetimiz “Türk Edebiyatında Mektup” konulu doktora tezimiz oldu(2005). İşte elinizdeki çalışma biraz gecikmekle beraber, savaşın nesir vadisindeki akisleri bağlamında hazırlamaya karar verdiğimiz birkaç kitabın ilkini teşkil etmektedir.

Çalışmamızın “Giriş”inde; “edebiyat ve hayat”, “harp ve edebiyat” ilişkisinden bahsettikten sonra “harp edebiyatı” kavramı üzerinde durduk. Bunun yanında kronolojik açıdan kısaca “Türk harp edebiyatı”ndan söz ettik. Her ne kadar asıl konumuz “Türk harp edebiyatında Çanakkale mektupları” olsa da bir giriş mahiyetinde söz konusu savaşın “şiir”, “hikâye”, “tiyatro”, “roman”, “hatıra” ve “günlük” gibi türlerdeki yansımalarına da yine kısaca temas ettik. Böylece girişte çalışmamızın hem kavramsal boyutu hem de mektuplara gelinceye kadarki genel çerçevesi ortaya konulmaya çalışıldı.

Çanakkale Muharebeleri ile ilgili mektupların tespiti bir şiir, hikâye veya tiyatroya göre oldukça zordur. Zira, mektuplar özel veya resmî arşivler ile dönemin gazete ve dergilerinde oldukça dağınık vaziyettedir. Daha önce bazı eserlerde Çanakkale mektuplarının bir kısmı tek tek veya birkaçı bir araya getirilmek suretiyle neşredilmiştir. Mesela, Millî Savunma Bakanlığı’nın neşrettiği Cepheden Mektuplar ( Ank., 1999 ) adlı kitaptaki mektupların bazısı Çanakkale Muharebeleri ile ilgilidir. Muallim Edhem’in meşhur mektubu da münferit olarak Türk Petrol Vakfı’nca (İst., 1986) yayımlanmıştır. Bizim bu araştırma ile hedeflerimizden ilki, Çanakkale Muharebeleri ile ilgili mektupların mümkün olduğunca sağlıklı bir tespitini yapmak idi. Bunun için savaşın olduğu dönemin önde gelen; Sabah, Tasvîr-i Efkâr, Tanin, İkdam gibi gazeteleri ile Harp Mecmuası, Türk Yurdu, Servet-i Fünun, Donanma gibi dergilerini taradık. Bunun yanında Cepheden Mektuplar’da olduğu gibi daha önce çeşitli eserlerde yayımlanmış mektuplardan da yararlandık. Ancak bu sırada bazı koleksiyonerlerin ortaya çıkardığı yeni mektuplar bize bunun ucu açık bir araştırma olduğunu gösterdi. Dolayısıyla zaman içinde bu kitapta bahsedilmeyen yeni mektupların gün yüzüne çıkması kuvvetli bir ihtimal dahilindedir.

Mümkün olduğunca geniş bir tarama yaparak mektupları tespit ettikten sonra ikinci aşamada bunların tasnif ve tavsifini yapmaya çalıştık. Bu çabamız araştırmamızın birinci bölümünü oluşturdu. Burada tespit edebildiğimiz mektupları; “asker mektupları”, “esâret mektupları”, “muhabir mektupları”, “edebiyatçı mektupları” ve “kurmaca mektuplar” şeklinde tasnif ettik. Asker mektupları başlığı altında çeşitli rütbedeki askerlerin yazdığı mektuplar ile asker yakınlarının mektuplarından bahsettik. Esâret mektuplarında da esirlerin ve esir yakınlarının yazdığı mektupları bir araya getirmeye çalıştık. Muhabir mektuplarından kasıt, çeşitli gazetelerin cepheye gönderdiği savaş muhabirlerinin Çanakkale Cephesi’nden gönderdikleri mektuplardır. Bunlar dönemin gazetelerinde ara ara neşredilmiştir. Edebiyatçı mektuplarında devrin edebiyatçılarının Çanakkale Muharebeleri ile ilgili mektupları bulunmaktadır. Kurmaca mektuplar kısmında ise çeşitli hikâye veya romanlarda bir kahramanın ağzından yazılmış Çanakkale Muharebeleri ile ilgili hayâlî mektuplara yer verdik.

Birinci bölümde, mektuplar tasnif ve tavsif edildikten sonra her birinin devamına bolca örnek koyduk. Örnekleri çokça vermemizin sebebi, birçoğu ilk kez yeni harflerle yayımlanan bu mektuplardan hem araştırmacıların hem de daha geniş bir okur kitlesinin istifade etmesine imkan vermektir. Örnek mektupları, yeni yazıya aktarırken daha önce aktarılmış olsa dahi yeniden okuduk ve şâyet farklılık varsa bunları dipnotlarda belirttik. Bütün çabalarımıza rağmen okunmasında şüphe ettiğimiz kelimelerin karşısına soru işareti koyduk. Yıpranma nedeniyle hiç okunamayan kelimelerin yerine ise beş nokta koyarak boş bıraktık. Metinlerin Arap alfabesinden Latin alfabesine aktarımı sırasında dil, imlâ ve noktalamasına mümkün olduğunca müdahale etmemeye çalıştık. Mektupları sadeleştirme yoluna gitmedik. Yine örnek olması bakımından bazı mektupların orijinalini de vermeyi uygun bulduk. Bunun yanında mektuplarda anlatılanları görsel olarak desteklemesi bakımından bazı fotoğraflara da yer verdik.

Araştırmamızda malzemenin tespiti, tasnifi ve tavsifinden sonra ikinci ve sonraki bölümlerde mektupların değişik yönlerden incelemesine başladık. Bu çerçevede mektupları ikinci bölümde “şekil” ve “yapı” açısından incelemeye tabi tuttuk. Mektupları şekil yönüyle “manzum” veya “mensur” oluşlarına göre değerlendirdik. Yapısında ise mektupların nasıl inşa edildiğini inceledik ve yapısal özelliklerini ortaya koymaya çalıştık.

Üçüncü bölümde mektupların içerik incelemesi yapılırken bir yandan savaşın mektuplardaki akislerini araştırdık; diğer yandan da mektuplardaki çeşitli duygu ve düşünceleri tespit etmeye çalıştık. O sebeple üçüncü bölüm iki alt başlık halinde düzenlendi. Birinci kısımda mektuplara aksettiği kadarıyla Çanakkale Muharebeleri’nde; deniz harbi, kara muharebeleri, tayyare bombardımanları ile düşmanın hezimeti ve kaçışı anlatıldı. İkinci kısımda ise mektuplarda dile getirilen; mektup beklentisi, memleket hasreti, askerin savaşma isteği, düşman askerine bakış, askerlerin cephede gösterdiği kahramanlık ve fedakârlık, savaş sırasında manevî yardım inancı, şehitlik arzusu, geride kalanlara yazılan vasiyetler, mazinin iyi veya kötü günlerinin hatırlanması gibi duygu ve düşünceleri ele aldık.

Dördüncü bölümde ise, mektupları dil ve üslup açısından kısaca incelemeye gayret ettik. Sonuç ve kaynakçayı müteakip ihtiyaç duyan okur için bir de sözlük hazırlamayı uygun bulduk.

Son yıllarda Çanakkale Muharebeleri’ne olan yoğun ilgiye paralel olarak bu savaşa dair çeşitli yayım faaliyeti de artarak devam etmektedir. Ancak bunların büyük bir kısmı ticarî ve popüler endişelerle hazırlanmaktadır. Bunların yanında Çanakkale Muharebeleri ile ilgili bilimsel çalışmalara da büyük ihtiyaç vardır. Zira, özellikle eski harfli metinlerin aktarımında popüler kaygılar metinlerin tahrip ve tahrifine kadar varmış durumdadır. Mesela, Dobruca’da çarpışan bir askere hitaben anasının ağzından yazılmış bir manzum mektup, ( “İmam dedi; Dobruca’da ulu şanlı cenk olmuş”, Harp Mecmuası, Sayı: 16, s.250) “Dobruca” kelimesinin yerine “Çanakkale” yazılarak ( “İmam dedi; Çanakkale’de ulu şanlı cenk olmuş”, Hasan Murat Başbay, Çanakkale Cephesi’nden Asker Mektupları, İst., 2007, s.52.) pekâlâ Çanakkale Cephesi’ne yazılmış gibi gösterilebilmektedir. Yerine göre bazı mektupların metinlerinde kısaltma ve ilavelere de rastlanmaktadır. Bütün bunlar günümüz okuru ve araştırmacılarına “Çanakkale mektupları”nın mümkün olduğunca sağlam bir metin halinde sunulmasını gerekli kılmaktadır.

Hem mektup metinleri hem de mektuplar üzerine yaptığımız incelemeler ile çalışmamızın “Türk harp edebiyatında Çanakkale mektupları”nın yeri ve önemini ortaya koyması bakımından bir boşluğu dolduracağını ümit ediyoruz.

Araştırmamızın kitap hâline gelme sürecinde birçok kişinin yardım ve katkıları oldu. Bu vesileyle Selahaddin Adil Paşa’nın mektuplarını kullanmama izin veren oğlu Semuh Adil’e, onunla iletişim kurmamda yardımcı olan ve aynı zamanda bazı mektuplardan beni haberdar eden Uğural Vanthoft’a, özel arşivinde bulunan bir mektubu gönderme lütfunda bulunan Necmettin Özçelik’e, yine birkaç mektup ve fotoğraftan haberdar olmamıza yardımcı olan Ahmet Yurttakal ve Cemalettin Yıldız’a, eksik bazı gazete nüshalarının İstanbul kütüphanelerinden teminine vasıta olan öğrencilerim Yeliz Demirbaş, Esra Zolan, Yadigar Limanlar, Meryem Canbaz ve Özgül Karakaş’a, şüphelendiğim kelimelerin okunmasında yardım eden meslektaşlarım Yrd. Doç. Dr. Mustafa Aksoy ve Yrd. Doç. Dr. Hakan Yaman ile saygıdeğer hocam Yrd. Doç. Dr. Metin Kayahan Özgül’e, malzemenin temini hususunda gösterdikleri kolaylık nedeniyle Ankara Millî Kütüphane’den Mustafa İren, İstanbul Beyazıt Kütüphanesi’nden Muhammed Hızarcı ile TBMM Kütüphanesi’nden İhsan Güler’e, araştırmanın kitap halinde okurla buluşmasını sağlayan Akçağ Yayınevi yetkililerine çok teşekkür ederim. Bu çalışmanın vücut bulması sırasında desteğini gördüğüm kıymetli arkadaşlarım Kazım Çandır ve Feridun Nizam’a da şükranlarımı ifade etmek isterim. Ayrıca, bu araştırmanın bütün safhalarında her türlü yardımı ile yanımda olan sevgili eşim Yrd. Doç. Dr. Mümine Çakır’a ise sonsuz teşekkürlerimi sunarım.  (Sözbaşı)
          

Çanakkale,2009
 Dr. Ömer ÇAKIR

 

“Türk Harp Edebiyatında
Çanakkale Mektupları”
Akçağ Yayınevi
2009-Ankara
560 Sayfa

 


  16324 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

1070_Kazım Çandır 12-04-2010, 14:21:29
Kıymetli Kardeşim, eline sağlık, çok güzel bir eser ortaya koydun. Bütün Çanakkale'de şehit olanlar adına sana şükranlarımı sunuyorum. Benim de büyük dedem Osman Çandır (Kırşehir, Başköy) orada şehit oldu. Kitabı okurken hep onların çektiği sıkıntıyı hissettim. Allah onların isimlerini unutturmasın. Bunlar işte sizin gibi duyarlı Çanakkale aşığı insanlar sayesinde olacaktır. Sevgi ve saygılarımı gönderiyorum. Kazım Çandır
 
1071_Doç. Dr. Ramazan Gülendam 12-04-2010, 17:14:24
Sayın Ömer Çakır'ın bu hacimli çalışmasına geçen hafta ulaştım ve hafta sonumu bu kitabı okumaya ayırdım. Çalışma, hem akademik yönden doyurucu hem de insanın mektupları okurken yer yer duygulanıp gözyaşı dökmesine yer yer de hamasi duygularının kabarmasına vesile olan bir özelliğe sahip. Kısacası sadece akademik bir çalışma olarak değil, insanın kalp tellerini titreten bir eser olarak da okunmalı bu kitap. Hatta bazı mektupları mutlaka çocuklarınıza da okuyun. Harputlu Mülazım Ali Haydar Efendi'nin annesine yazdığı mektup (s. 95) bunlardan birisi mesela. Başta, kapaktaki resim olmak üzere, kitaba konan resimler de ayrıca dikkat çekilmesi gereken ve kitabı süsleyen unsurlar. Sayın Ömer çakır'ı bu çalışmasından dolayı tebrik eder, nice güzel çalışmalarda ismini görmek isteriz. Kaleminize ve yüreğinize sağlık...
 
1072_Cemalettin Yıldız 13-04-2010, 00:31:47
Değerli Ömer Çakır Kardeşim,bu çalışmandan uzun süredir haberim vardı ve dört gözle bekliyordum.Kitabınının yayınlandığını yeni öğrendim ,seni tebrik etmek istedim. Yarın ilk işim kitapcılarda senin bu kitabını arayıp bulmak.Seni Çanakkalede tutamadık ,çok üzüldük. Çanakkalede olmasanda Çanakkale Ruhuna katkılarını bekliyoruz.Yolun açık , her şey gönlünce olması dileğiyle başarılar dilerim.
 
1074_Doç. Dr. Aziz KILINÇ 13-04-2010, 11:47:40
Çanakkale'den Mektup Var adlı çalışma bu gün elime ulaştı. Harikulade bir baskısı var. İçeriği ise doğrudan Çanakkale'yi Anlamak için biraraya getirilmiş mektuplar. Hassas ve titiz bir çalışmanın ürünü olduğu belli. Çanakkale Savaşları konusunda birçok yayınlar var. Evet yayınlar var, çalışma demiyorum. Kolaycılığa kaçılarak yapılmış çalışmalar azımsanmayacak kadar çok. Bilimsel ve kaynağından yapılan çalışmalar maalesef az. Bu kadar bilgi kirliliğinin içinde böyle güzide çalışmalrın olması alana ilgi duyanları sevindiriyor sanırım. Ayrıca Eceabat Kaymakamlık'ını tebrik etmek gerekir. Kaynağından yapılan bir çalışmayı basma girişiminden dolayı. Tabi ki eseri hazırlayan Dr. Ömer Çakır'ı da... Teşekkürler...
 
1075_Sait Tüzel 13-04-2010, 15:16:48
Hocam elinize sağlık. Çanakkale'de verdiğiniz konferansta tadı damamızda kaln mektupların hepsini kitabınızda bulmak, savaşa ve cephe gerisine dair unutulanları, bilinmeyenleri bir arada bulma şansını bize verdiğiniz için teşekkürlerimi sunuyorum.
 
1076_Selçuk Uygun 13-04-2010, 15:59:58
Değerli Kardeşim,
Çanakkale'den Mektup Var adlı titiz çalışman için teşekkür ederim. Çanakkale Savaşları ile ilgili bilgi kirliliğinin yaratıldığı bu günlerde, senin çalışman hakikaten yüzümüzü aydınlattı. Bu çalışmaya vesile olanları da kutlar, başarılar dilerim.
 
1077_Yrd.Doç.Dr. Nesîme CEYHAN 14-04-2010, 13:33:05
Kıymetli araştırmacı Ömer Çakır, yine ince elemiş, sık dokumuş. Doğrusu çalışma sabrınıza hayranız. İlk elden kaynaklara inmedeki hassasiyetiniz takdire şayan. Biz, millet olarak her güzelliği ve her acıyı unutmaya ne kadar meyyaliz. Harp edebiyatıyla meşgul olan birkaç kişiden biri olarak, yeni nesillere ecdadının mektuplarını bağışlayan bu kıymetli kitap için size şükranımı sunuyorum. Bilhassa orta ve yüksek öğretimde bu his yüklü metinlerin gündeme getirilmesini, gençlerin kuru harp malumatının dışında bilgilendirilmelerini temenni ediyorum. Daha nice çalışmalara...
 
1150_fatih özçelik 17-06-2010, 20:05:28


Sayın; ÖMER hocam elinize sağlık çok güzel bir araştırma yapmışsınız.İnşallah büyük faydalar sağlayacak eserler ortaya koymuşsunuz. Tekrar elinize sağlık hocam...
 
1261_Mustafa Arıkan 11-11-2010, 15:34:53
Meslektaşım Ömer Çakır'ı ben de bu gecikmiş mesajla kutluyorum. Kitabını okudum. Bizzat kendisinin ifade ettiği ve bazı mesajlarda da belirtildiği gibi; bazı Çanakkale yayınlarının hâl-i pür-melâli ortada. Sadece bir mektup -Hasan Ethem'in Mektubu- üzerinden bu konuya işaret ettiğim bir tebliği Mayıs 2010'da Çanakkale'de yapılmış sempozyumda sunmuştum. Bir şehidin hatırası üzerinde yapılan tahribatın vebalinin büyüklüğü gibi bir meselenin, bu işi yapanlar galiba farkında değil. Selam ve başarıların devamı dileklerimle.
Yrd. Doç. Dr. Mustafa Arıkan
 

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare Bir Zafer Midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer

06/09/2014 - 07:14 Bilgeliğin Yedi Sütunu- Thomas Edward Lawrence (Nagihan Haliloğlu)

30/08/2014 - 20:49 1. DÜNYA SAVAŞI’YLA İLGİLİ TÜRKİYE’DE NELER YAPILDI/YAPILIYOR? (Adem Koçal)

23/08/2014 - 16:25 Vehip Paşa Kahramanlıktan Sürgüne (Dr. Yüksel Nizamoğlu)

28/07/2014 - 13:17 tarih Dergisi Ağustos Sayısında 1. Dünya Savaşı nın Nedenleri Dosyası

18/07/2014 - 14:59 Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevkii İntepe Topçu Grubu’ndan Bir Subayın Günlüğü (Dr. Lokman Erdemir)