Zorla Yapt─▒r─▒lan An─▒t─▒ Dinamitle Y─▒kt─▒k ( ├ľnder Kaya )

Tarih: 12/06/2008   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 10473

1877-1878 Rus Harbi, Osmanl─▒ Devleti i├žin sonun ba┼člang─▒c─▒yd─▒ adeta. Plevne gibi destanlara ra─čmen Rus Ordusu ├žok k─▒sa say─▒labilecek s├╝re i├žerisinde TrakyaÔÇÖy─▒ ele ge├žirmi┼č, AyestefanosÔÇÖa ( bug├╝nk├╝ ad─▒yla Ye┼čilk├Ây) kadar gelebilmi┼člerdi. Sultan Abd├╝lhamidÔÇÖin saltanat─▒n─▒n ilk y─▒llar─▒ b├╝y├╝k bir felaketle ba┼člam─▒┼čt─▒. Neyse ki diplomasi devreye girmi┼č, ├Âzellikle ─░ngiltereÔÇÖnin bast─▒rmas─▒yla Rus ├çarl─▒─č─▒ ÔÇť├çarigradÔÇŁ diye adland─▒rd─▒─č─▒ ─░stanbulÔÇÖun k─▒y─▒s─▒ndan geri d├Ânm├╝┼čt├╝. Ancak Ruslar, Osmanl─▒lara tatt─▒rd─▒klar─▒ bu ac─▒ g├╝nleri bir an─▒t dikerek sembolize etmek istediler. Tarih├ži ├ľnder Kaya, Ayestefanos an─▒t─▒n─▒n ├Âyk├╝s├╝n├╝ anlat─▒yor bizlere. Yap─▒m─▒na 1895ÔÇÖde ba┼članan an─▒tmezar 1898ÔÇÖin son aylar─▒nda tamamlanm─▒┼č , 18 Aral─▒k g├╝n├╝ de Rus ├çar─▒ÔÇÖn─▒n karde┼či Grand├╝k NikolaÔÇÖn─▒n da bulundu─ču ├žok say─▒da diplomatik askeri temsilcinin kat─▒ld─▒─č─▒ pek parlak bir t├Ârenle a├ž─▒lm─▒┼čt─▒. Kaya, II. Abd├╝lhamitÔÇÖin bu an─▒t nedeniyle keyfinin fazlas─▒yla ka├žt─▒─č─▒n─▒ , zira ─░stanbulÔÇÖun hemen giri┼činde ye┼čil renkli parlak bir malzemeyle ve Rus kilise mimarisi tarz─▒nda in┼ča edilen bu yap─▒n─▒n, m├╝tevaz─▒ bir mezar abidesi olman─▒n ├žok uza─č─▒nda oldu─čunu belirtiyor. S├Âz konusu abide Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna giri┼čimizden hemen sonra ─░ttihat├ž─▒ h├╝k├╝met taraf─▒ndan 14 Kas─▒m 1914ÔÇÖde b├╝y├╝k bir t├Ârenle, 12 ton barut kullan─▒larak havaya u├žurulacak, an─▒t─▒n y─▒k─▒lmas─▒ yedeksubay Fuat ( Uzk─▒nay ) taraf─▒ndan filme de ├žekilecekti.

 

 

19. y├╝zy─▒la gelindi─činde ├Âzellikle Balkan topraklar─▒nda Osmanl─▒lar i├žin i┼čler hi├žte iyi gitmiyordu. Bu d├Ânemde RusyaÔÇÖn─▒n deste─čini arkalar─▒na alan  Balkan uluslar─▒, Osmanl─▒ Devletine pe┼či s─▒ra ba┼čkald─▒r─▒yorlard─▒. Bu te┼čebb├╝sler, do─čal olarak Balkanlarda kendisine ba─čl─▒ devletler kurarak AkdenizÔÇÖde s├Âz sahibi olma politikas─▒ uygulayan RusyaÔÇÖn─▒n da i┼čine gelmekteydi.

29 Haziran 1876ÔÇÖya gelindi─činde hen├╝z Osmanl─▒lara ba─čl─▒ bulunan S─▒rbistan; Bosna topraklar─▒n─▒n kendisiyle HersekÔÇÖin ise Karada─č topraklar─▒ ile birle┼čtirilmesini Bab-─▒ Al├«ÔÇÖye teklif etti. Osmanl─▒ Devleti, kendisine ait topraklar ├╝zerindeki bu t├╝r talepleri mevcut stat├╝koya ayk─▒r─▒ bularak reddetti. 1 Temmuz 1876ÔÇÖda ise ├Ânce S─▒rbistan, ard─▒nda da Karada─č isyanlar─▒ patlak verdi. Bununla beraber Osmanl─▒ birlikleri h─▒zla hareket ederek her iki isyan─▒ da bast─▒rd─▒. Fakat bu isyanlar─▒n eninde sonunda 1774 K├╝├ž├╝k Kaynarca Anla┼čmas─▒ ile Osmanl─▒ topraklar─▒nda ya┼čayan Ortodokslar─▒n ham├«li─čini elde eden RusyaÔÇÖy─▒ i┼če kar─▒┼čt─▒rmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmazd─▒. Nitekim ├Âyle de oldu. Rusya, ├Âncelikle Osmanl─▒ Devletine iki hafta s├╝reli bir ├╝ltimatom vererek m├╝cadeleyi derhal sonland─▒rmas─▒n─▒ bildirdi. Osmanl─▒ birliklerinin ilerlemelerini durdurmalar─▒ ├╝zerine de AvrupaÔÇÖn─▒n di─čer b├╝y├╝klerine Balkanlardaki durumu g├Âzden ge├žirmek amac─▒yla bir ├ža─čr─▒ yapt─▒. ├ça─čr─▒ya olumlu yan─▒t verilmesiyle de b├╝y├╝k devletler, Osmanl─▒ Devletine Balkanlar─▒n durumunu tart─▒┼čmak amac─▒yla bir konferans toplanaca─č─▒n─▒ iletti. Osmanl─▒ devletinin bunu i├ži┼člerine bir m├╝dahale olarak g├Ârmesi bir i┼če yaramad─▒ ve sonu├žta 11 Aral─▒k 1876ÔÇÖda ─░stanbul Konferans─▒ topland─▒.

Konferansa kat─▒lan ├╝lkeler ─░ngiltere, Rusya ─░talya, Almanya, Avusturya ve Fransa olup bu ├╝lkelerin ald─▒klar─▒ kararlar Bosna-Hersek ve BulgaristanÔÇÖa ├Âzerklik verilmesinin yan─▒nda Osmanl─▒ya ba─čl─▒ kalmaya devam edecek olan S─▒rbistan ve Karada─čÔÇÖa yeni araziler ba─članmas─▒ ┼čeklinde oldu. Bab-─▒ Al├«ÔÇÖnin bu kararlar─▒ reddi ├╝zerine de LondraÔÇÖda toplanan ve Osmanl─▒ delegelerinin kat─▒lmad─▒─č─▒ ikinci bir konferansta ─░stanbul Konferans─▒ kararlar─▒n─▒n Osmanl─▒ Devletine gerekirse silah zoruyla uygulat─▒lmas─▒na, gayrim├╝slim topluluklar i├žin ─▒slahatlar yap─▒lmas─▒na ve bu ─▒slahatlar─▒n bat─▒l─▒ devletlerin el├žileri taraf─▒ndan kontrol edilmesine, son olarakta Osmanl─▒ silahl─▒ kuvvetlerinin azalt─▒lmas─▒n─▒n tavsiye edilmesine karar verildi. Bu kararlar─▒n reddi durumunda Osmanl─▒ Devletini yola getirme i┼čini ise Rusya ├╝slendi. 

Bununla beraber ─░ngiltere, Londra protokol├╝nde RusyaÔÇÖya destek verirken kendi ├ž─▒karlar─▒n─▒n zedelenmemesi konusunda da ihtarda bulundu. Yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerin ard─▒nda Rusya, Osmanl─▒ Devletinin al─▒nan kararlar─▒ kabul etmemesi ├╝zerine 24 Nisan 1877ÔÇÖde sava┼č ilan ederek TunaÔÇÖy─▒ ge├žti. Haz─▒rl─▒ks─▒z yakalanan ve ciddi bir savunma plan─▒ dahi olmayan Osmanl─▒ birlikleri, Ruslar─▒ ancak bat─▒da PlevneÔÇÖde do─čuda ise Erzurum yak─▒nlar─▒nda durdurabildi. Hatta do─ču ordular─▒ komutan─▒ M├╝┼čir Gazi Ahmet Muhtar Pa┼ča, Ruslar─▒ Kafkaslara kadar p├╝sk├╝rtt├╝ ise de beklenen yard─▒m─▒n gelmemesi ├╝zerine tekrar Erzurum ├Ânlerine kadar ├žekilmek zorunda kald─▒. Bat─▒da ise Gazi Osman Pa┼čan─▒n g├Âsterdi─či ola─čan├╝st├╝ direni┼č ise Ruslara yard─▒ma gelen Romen ve S─▒rp birliklerinin kat─▒l─▒m─▒yla 10 Aral─▒k 1877ÔÇÖde k─▒r─▒ld─▒. Bu savunma hatt─▒n─▒n ├ž├Âkmesinden bir ay kadar sonra EdirneÔÇÖyi alan Ruslar, ├çatalcaÔÇÖya dayand─▒.

Bu noktada devreye ─░ngiltere girdi ve RusyaÔÇÖya ├žizmeyi a┼čt─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlatt─▒. Zira ─░stanbul yolu Ruslara a├ž─▒lm─▒┼čt─▒. ─░ngiltere, derhal ─░stanbulÔÇÖdaki vatanda┼člar─▒n─▒ koruma bahanesi ile bir filosunu ├çanakkale Bo─čaz─▒na yollad─▒. Rusya da Osmanl─▒ Devletine, ─░ngiliz filosunun ba┼čkente demirlemesi halinde birliklerinin AyastefanosÔÇÖa (bug├╝nk├╝ Ye┼čilk├Ây) girece─čini s├Âyledi. Osmanl─▒ Devleti iki ate┼č aras─▒nda kalm─▒┼čt─▒. Sonu├žta gerginlik ortam─▒n─▒n su├žlusu olan iki devletle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒nm─▒┼čt─▒. ─░ngiliz filosu Tuzla ├Ânlerine gelip demirleyince Osmanl─▒lar da 1500 civar─▒nda Rus askerinin AyastefanosÔÇÖta konu┼članmas─▒na izin vermek zorunda kald─▒. 10.000 ki┼čilik bir Rus birli─či ise B├╝y├╝k├žekmeceÔÇÖde konaklad─▒. Hikayenin bundan sonras─▒ malumdur. Osmanl─▒lar, Rusya ile tarihlerinin en a─č─▒r anla┼čmalar─▒ndan biri olan  Ayastefanos Antla┼čmas─▒n─▒ imzalad─▒lar. Bu anla┼čmay─▒ kendi ├ž─▒karlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan tehlikeli bulan ─░ngiltereÔÇÖnin, di─čer b├╝y├╝k g├╝├žleri de yan─▒na alarak RusyaÔÇÖn─▒n kar┼č─▒s─▒na dikilmesi ile Berlin Anla┼čmas─▒, Ayastefanosun yerini alacakt─▒.

Rus birliklerinin Ayastefanosta konu┼čland─▒─č─▒ g├╝nlerde Osmanl─▒ Devletine, Rus h├╝k├╝metinden ilgin├ž bir teklif geldi. Ruslar, sava┼č s─▒ras─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden yakla┼č─▒k 5000 civar─▒ndaki askerlerinin Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n farkl─▒ yerlerinde g├Âm├╝l├╝ kald─▒klar─▒n─▒ beyan ederek bunlar i├žin ─░stanbulÔÇÖda toplu bir mezar alan─▒ talep ettiler. Sava┼č s─▒ras─▒nda ├Âlen askerlerin d├╝┼čman da olsa ┼čereflerine yak─▒┼č─▒r bir bi├žimde defnedilmesi zaten devletleraras─▒ bir anane oldu─čundan Osmanl─▒ Devleti bu teklifi kabul etti. Bug├╝n Florya ile Ye┼čilk├Ây aras─▒nda kalan ┼×enlikk├Ây civar─▒nda bir araziyi de Barut├žuba┼č─▒ ailesinden sat─▒n alarak Rus h├╝k├╝metine, mezar alan─▒ i├žin hediye etti.

Ruslar, mezar─▒n yap─▒m─▒ i├žin a┼č─▒r─▒ bir ihtimam g├Âsterdiler. Zira Ruslar i├žin as─▒l ama├ž hem 5000 Rus askeri i├žin toplu bir mezar alan─▒ temin etmek hem de Ayastefanos zaferini ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirmekti. Bu ama├žla Rus h├╝k├╝meti, ─░stanbulÔÇÖdaki asker├« ate┼česi Pe├žkovÔÇÖu g├Ârevlendirdi. ─░n┼čaat i├žin 1893ÔÇÖde izin al─▒nd─▒. Yap─▒m─▒na 1895ÔÇÖde ba┼članan an─▒tmezar 1898ÔÇÖin son aylar─▒nda tamamland─▒. 18 Aral─▒k g├╝n├╝ de pek parlak bir t├Ârenle a├ž─▒ld─▒. T├Ârenden bir gece ├Ânce Fener Patri─či, an─▒t─▒ kutsad─▒. Rusya da an─▒t─▒n a├ž─▒l─▒┼č─▒na b├╝y├╝k ├Ânem verdi. Hatta Rus ├žar─▒n─▒n karde┼či Grand├╝k Nikola, ├žar─▒ temsilen bizzat t├Ârende bulundu. ─░mparatorluk muhaf─▒z birli─či, ─░mparatorluk ordusu, S├╝vari birli─či gibi Rus ordusunun se├žme birlikleri de bu t├Ârende y├╝ksek r├╝tbeli subaylarca temsil edildi. Osmanl─▒ Devleti de t├Ârende t├╝men komutan─▒ d├╝zeyinde temsilci bulundurdu.

T├Ârenin hemen ard─▒ndan Grand├╝k Nikola, a─čabeyi ├çar hazretlerinin an─▒tmezar arazisi i├žin ┼č├╝kran duygular─▒n─▒ ve hediyelerini takdim amac─▒yla padi┼čah huzuruna ├ž─▒kt─▒. Ancak II. Abd├╝lhamitÔÇÖin an─▒t nedeniyle keyfi fazlas─▒yla ka├žm─▒┼čt─▒. Zira Rus askerlerine toplu bir mezar alan─▒ olmas─▒ planlanan alana olduk├ža g├Ârkemli bir abide dikilmi┼čti. ─░stanbulÔÇÖun hemen giri┼činde ye┼čil renkli parlak bir malzemeyle ve Rus kilise mimarisi tarz─▒nda in┼ča edilen bu yap─▒, m├╝tevazi bir mezar abidesi olman─▒n ├žok uza─č─▒ndayd─▒. Yap─▒n─▒n s├╝slemeleri ve ikon resimleri de Saint PetersburgÔÇÖtaki ─░mparatorluk G├╝zel Sanatlar Akademisinin en g├╝zide sanat├ž─▒lar─▒nda be┼čine aitti. Bu sanat├ž─▒lar Beyo─čluÔÇÖndaki Rus b├╝y├╝kel├žili─činde be┼č ay kadar haz─▒rl─▒k yapt─▒klar─▒ gibi ├╝├ž ay kadar da yap─▒n─▒n i├žinde ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒. Yap─▒n─▒n alt kat─▒, Rus askerlerin kemiklerinin d├╝zenli bir ┼čekilde istiflenerek korunmas─▒na ve papazlar─▒n ikametine ayr─▒lm─▒┼čt─▒. Yine burada bir de ibadet i├žin k├╝├ž├╝k bir ┼čapel vard─▒. ├ťst b├Âl├╝m ise on iki par├ža s├╝tun ├╝zerinde y├╝kselen birka├ž katl─▒ kule ┼čeklinde tasarlanm─▒┼čt─▒.

Ayastefanos Rus An─▒t─▒n─▒n ├Âmr├╝ ├žok da uzun olmad─▒. Osmanl─▒ Devleti, bilindi─či gibi 1914 y─▒l─▒nda Almanya ve Avusturya-MacaristanÔÇÖ─▒n yan─▒nda ─░tilaf Devletlerine kar┼č─▒ sava┼ča girdi. Osmanl─▒lar─▒n bu sava┼čtaki rakiplerinden biri de RusyaÔÇÖyd─▒. Osmanl─▒lar─▒n, AlmanyaÔÇÖdan sat─▒n ald─▒klar─▒ Goben ve Brasleau z─▒rhl─▒lar─▒n─▒n KaradenizÔÇÖe a├ž─▒larak RusyaÔÇÖya ait limanlar─▒ bombard─▒man etmesinden hemen sonra 2 Kas─▒m 1914ÔÇÖde Rusya, Bab-─▒ Al├«ÔÇÖye sava┼č ilan etti. Onu, ─░ngiltere ve Fransa izledi. Osmanl─▒ Devleti 11 Kas─▒m 1914ÔÇÖde Fatih camiinde ilan edilen cihad-─▒ ekber ile resmen sava┼ča girdi.

Osmanl─▒lar─▒n sava┼ča girmesi ile beraber y─▒llard─▒r utan├ž vesilesi olan baz─▒ uygulamalara da son verildi. ─░lk olarak y├╝zy─▒llard─▒r Osmanl─▒ ekonomisinin en b├╝y├╝k ba┼č a─čr─▒s─▒ olan kapit├╝lasyonlar tek tarafl─▒ olarak kald─▒r─▒ld─▒. Ard─▒ndan da Osmanl─▒ tarihinin en utan├ž verici abidelerinden biri olan Rus An─▒t─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒ g├╝ndeme geldi. H├╝k├╝met asl─▒nda daha sava┼ča girmeden ├Ânce bu i┼č i├žin kollar─▒ s─▒vam─▒┼č ve y─▒k─▒m─▒n filme kaydedilerek sava┼čta propaganda malzemesi olarak kullan─▒lmas─▒ i├žin de bir Avusturya ┼čirketi olan Sacha Master Gesall ile temasa ge├žmi┼čti.

 Talat Pa┼čan─▒n deyimi ile abidenin y─▒k─▒lmas─▒ sava┼č─▒ halk─▒n g├Âz├╝nde pop├╝ler hale getirecek, milliyet├ži duygular─▒ kam├ž─▒layacakt─▒. Haberin kamuoyuna yans─▒mas─▒ ile beraber gazete yazarlar─▒ ve halk bu te┼čebb├╝se b├╝y├╝k destek verdi. Ancak bu denli milli duygular─▒ galeyana getirecek bir hareketin m├╝ttefikte olsa yabanc─▒ eli ile de─čil de bir T├╝rk eli ile filme al─▒nmas─▒n─▒n daha do─čru olaca─č─▒ kanaati a─č─▒r bast─▒. Sonu├žta 1888ÔÇÖde ─░stanbulÔÇÖda do─čan, Galatasaray Sultanisini bitirdikten sonra Dar├╝lf├╝nunÔÇÖda (bug├╝nk├╝ ─░stanbul ├ťniversitesi) fizik ve kimya e─čitimi alan filmcilikle de amat├Âr olarak u─čra┼čan yedek subay Fuad (Uzk─▒nay) Efendinin  bu y─▒k─▒m─▒ filme almas─▒na karar verildi. Fuad Bey, ─░stanbul Sultaniyesinde (lise) ├Â─čretmenlik yaparken  ├Â─črencilerine projeksiyon makinesiyle film seyrettirmi┼čti. Fakat film ├žekimi konusunda herhangi bir tecr├╝besi yoktu. ─░stanbulÔÇÖa davet edilen Sacha Master film ┼čirketi g├Ârevlileri Fuad Efendiye birka├ž saat i├žinde kameran─▒n kullan─▒m─▒ hakk─▒nda bilgi verdiler ve hatta s├Âylendi─čine g├Âre bir de k├╝├ž├╝k deneme filmi ├žektiler. Bunun akabinde an─▒t─▒n belli bir mesafe gerisine ├žekilen Fuad Bey, y─▒k─▒m an─▒n─▒ g├Âr├╝nt├╝ledi.

Osmanl─▒ Devleti sava┼ča girdikten tam ├╝├ž g├╝n sonra 14 Kas─▒m 1914ÔÇÖde Rus An─▒t─▒n─▒n ├Ân├╝nde yine mah┼čeri bir kalabal─▒k vard─▒. Ama bu sefer s├Âz konusu olan an─▒t─▒n a├ž─▒l─▒┼č─▒ de─čil, an─▒t─▒ ayakta tutan 12 kolonun dinamitlenerek y─▒k─▒lmas─▒yd─▒. Y─▒k─▒m ba┼čar─▒ ile ger├žekle┼čtirildi ve Fuad Efendinin kaydetti─či 150 metrelik g├Âr├╝nt├╝ler de T├╝rk sinema ve belgesel tarihinin ilk g├Âr├╝nt├╝leri olarak tarihe ge├žti. Filme ÔÇťAyastefanosÔÇÖtaki Rus Abidesinin Hedmi (Y─▒k─▒l─▒┼č─▒)ÔÇŁ ad─▒ verildi. Yaz─▒k ki bu kay─▒tlar sonradan korunamad─▒─č─▒ i├žin g├╝n├╝m├╝ze de ula┼čamad─▒.

Filmin g├╝n├╝m├╝ze ula┼čamama nedenleri hakk─▒nda farkl─▒ g├Âr├╝┼čler vard─▒. Bunlardan ilkine g├Âre 1950li y─▒llara kadar filmler sel├╝loz nitrattan yap─▒l─▒yordu. Bu kar─▒┼č─▒m ─▒s─▒n─▒nca patlay─▒c─▒ bir madde gibi birden alev almaktayd─▒. Fuad Efendi bir yedek subay oldu─ču ve filmi de Harbiye nezareti ad─▒na ├žekti─či i├žin film Y─▒ld─▒z Saray─▒ndaki Kara Kuvvetleri Ordu Foto Film Merkezinde muhafaza ediliyordu. Ancak kolayca yanabilen bu filmlerin olas─▒ bir aksili─če yol a├žmamas─▒ ve Y─▒ld─▒z saray─▒n─▒n korunmas─▒ i├žin baz─▒ filmler denize att─▒r─▒larak imha edilmi┼čti ki bu film de bunlar─▒n aras─▒nda olabilirdi. Bir di─čer g├Âr├╝┼č filmin ba┼čka filmlerden birinin kutusu i├žinde olabilece─čiydi. Yurt d─▒┼č─▒na ka├ž─▒r─▒lm─▒┼č olmas─▒ da bir ihtimaldi. Baz─▒ sinema tarih├žileri ise b├Âyle bir filmin belki de hi├ž ├žekilmemi┼č olabilece─čini dile getiriyorlard─▒. Filmden g├╝n├╝m├╝ze eser kalmasa bile an─▒t─▒ ve an─▒t─▒n y─▒k─▒l─▒┼č─▒n─▒ tasvir eden kartpostallar mevcuttur.

Ahali asl─▒nda an─▒t─▒n ├Ân├╝ne sabah─▒n erken saatlerinde gelmi┼č ve ah┼čap k─▒s─▒mlar─▒n─▒ y─▒k─▒m ├Âncesinde ├žoktan ate┼če vermi┼čti. An─▒t─▒n y─▒k─▒m─▒ndan sonra da ├ževre halk─▒ y─▒k─▒nt─▒lar─▒n aras─▒na girdi ve baz─▒ noktalara Osmanl─▒ bayra─č─▒ dikti. Davullar ├žal─▒nd─▒, ezanlar okundu. Y─▒k─▒mdan biraz ├Ânce abidenin i├žindeki kutsal emanet ve ikonlar Rus papazlara teslim edilmi┼čti. Yine, abidenin d├Ârt b├╝y├╝k ├žan─▒ da HarbiyeÔÇÖdeki Askeri m├╝zeye g├Ânderilerek, Fatihin ─░stanbulÔÇÖu fethi s─▒ras─▒nda Hali├žÔÇÖi kapatan kal─▒n zincirlerin yan─▒na konuldu.


  10473 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

373_ibrahim MERMER 06-07-2008, 10:47:38
├╝lke y├Ânetimi duygusall─▒kla idare edilemez.Osmanl─▒ idaresi duygusalla┼čt─▒r─▒lmas─▒ nedeniyle yerinde,zaman─▒nda ve planl─▒ reaksiyonlar─▒ g├Âsterememi┼č.─░lan edilen C─▒had ile deha i┼čin ba┼č─▒nda kaputilasyon belas─▒ iptal edilmesi bile sava┼č─▒ net kazanmam─▒z─▒ sa─člayabilirdiancak plans─▒z pro─črams─▒z ve ikmalsiz giri┼čilen bu c─▒had sevr'i getirmi┼čtir.
Y─▒k─▒mda Fuad bey'in yapt─▒─č─▒ ├žekimler hem tarihi kan─▒t hemde teknik merhalenin gerici ve yobazl─▒─č─▒n had safhada oldu─ču bu zamandaki seviyesi bak─▒m─▒ndan hazine de─čerinde belgelerdir.Kay─▒p veya hutta bilinmeyen sebeble ortadan kald─▒r─▒lmi┼č olmas─▒ ├╝lkemizde idarei mahsusa memurlar─▒n bo┼čvermi┼čli─či ile kapitule yanda┼čl─▒─č─▒n─▒n ve bundan medet uman gerici ve yobaz zihniyetin had safhada icra'i i├žtima etttikleri zamanday─▒z.Bu g├╝n de y├╝zlerce y─▒l ├Âncesine ait uydurma r─▒vayet ve yobazl─▒k menk─▒belerin yay─▒nlarlarken yak─▒n tarihimize ait ileri teknik belge bilgi ve et├╝tleri ortadan kald─▒rmaya unutturmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒rlar.├ça─čda┼čl─▒─č─▒n ├Ân├╝n├╝ kesme gayreti g├╝tmektedirler.Kay─▒p olan F─▒lmlerin bulunamamas─▒ ├╝z├╝c├╝ ve d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)