├çanakkale Sava┼č─▒ nda Havac─▒lar─▒m─▒z ( Mustafa Birol ├ťlker )

Tarih: 27/04/2008   /   Toplam Yorum 7   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 22914

Ara┼čt─▒rmac─▒ Mustafa Birol ├ťlker, ├çanakkale Muharebelerinin nisbeten az bilinen bir konusunu , aylarca s├╝ren bu m├╝cadelede havac─▒lar─▒m─▒z─▒n rol├╝n├╝ irdeliyor. Osmanl─▒ OrdusuÔÇÖnda Havac─▒l─▒kla ilgili b├Âl├╝m├╝n ilk kez Mahmut ┼×evket Pa┼čaÔÇÖn─▒n direktifi ile 1911 y─▒l─▒nda kuruldu─čunu a├ž─▒klayan ├ťlker, M.┼×evket Pa┼čaÔÇÖn─▒n maa┼č─▒ndan bir k─▒sm─▒n─▒ da u├žak al─▒m─▒ i├žin a├ž─▒lan kampanyaya ba─č─▒┼člad─▒─č─▒n─▒ belirtiyor. ├çanakkale Sava┼č─▒ d├Âneminde T├╝rk havac─▒l─▒─č─▒ hen├╝z daha emekleme d├Ânemindeydi. ├ťlker, Osmanl─▒ OrdusuÔÇÖnun, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ┼č─▒ras─▒nda m├╝ttefiki olan Almanya'dan u├žak malzemeleri getirtti─čini , pilotlar─▒m─▒z─▒n Almanya'da ve Avusturya'da e─čitim g├Ârd├╝klerinin alt─▒n─▒ ├žiziyor. ├çanakkale Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda d├╝┼čman kuvvetlerinin hangi b├Âlgeleri kulland─▒klar─▒ ve nereden sald─▒racaklar─▒ tahminleri, hava kuvvetlerimizin raporlar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak yap─▒lm─▒┼č, havac─▒lar─▒m─▒z geceli g├╝nd├╝zl├╝ ├žal─▒┼čm─▒┼člar ve k─▒s─▒tl─▒ imk├ónlara ra─čmen b├╝y├╝k ba┼čar─▒ kazanm─▒┼člard─▒. ├ťlker, Alman Hava Kuvvetlerine ba─čl─▒ pilotlar─▒n ├çanakkaleÔÇÖde m├╝ttefiklerin 10 u├ža─č─▒ d├╝┼č├╝r├╝rken 4 u├ža─č─▒ da inmeye zorlad─▒klar─▒n─▒, ├ťste─čmen Ali R─▒za beyÔÇÖin de 30 Kas─▒mÔÇÖda Kabatepe ├╝zerinde bir Frans─▒z u├ža─č─▒n─▒ makineli t├╝fek ate┼čiyle d├╝┼č├╝rmeyi ba┼čard─▒─č─▒n─▒ ve tarihimize d├╝┼čman u├ža─č─▒ d├╝┼č├╝ren ilk pilot olarak ge├žti─čini vurguluyor.

 

├çanakkale Sava┼č─▒, daha ├žok  denizde ve karada s├╝rm├╝┼č olmas─▒na ra─čmen, hava kuvvetlerimizin de g├Âzard─▒ edilemeyecek ba┼čar─▒s─▒na sahne olmu┼čtu. ├ľzellikle bilgi toplama ve strateji belirleme a├ž─▒s─▒ndan son derece de─čer ta┼č─▒yan hava kuvvetlerimiz, ke┼čif u├žu┼člar─▒ ile d├╝┼čman─▒n elindeki silah ve asker say─▒s─▒n─▒ birliklerimize iletecek ├Ânemli bir g├Ârev ba┼čarm─▒┼člard─▒.

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda 1914'├╝n 3 Kas─▒m'─▒ ile 1916'n─▒n 9 Ocak'─▒ aras─▒nda ├çanakkale Bo─čaz─▒'nda cereyan eden sava┼č, ─░til├óf devletleri taraf─▒ndan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nu safd─▒┼č─▒ b─▒rakmak i├žin d├╝zenlenmi┼č en ├Ânemli askeri harek├ótÔÇÖt─▒. ─░ngiltere ve Fransa, Rusya ile do─črudan temasa ge├žip g├╝├žlerini artt─▒rmak, Osmanl─▒ Devleti'nin S├╝vey┼č Kanal─▒ ve Hint yolu ├╝zerindeki bask─▒s─▒n─▒ kald─▒rmak ve Orta Avrupa'ya s─▒zan Alman-Avusturya ordular─▒n─▒ arkadan ├ževirmek i├žin bu harek├ót─▒ gerekli g├Ârm├╝┼člerdi. bo─čazlara kar┼č─▒ yap─▒lacak olan bir deniz harek├ót─▒ ile ─░stanbul'u ele ge├žirip Osmanl─▒lar─▒ safd─▒┼č─▒ b─▒rakma fikri, o devirde ─░ngiliz Bahriye Bakan─▒ olan ve sonralar─▒ ba┼čbakanl─▒k koltu─čuna oturan Winston Churchill taraf─▒ndan ├Âzellikle savunulmu┼čtu. ─░til├óf devletleri bu harek├ótla hen├╝z sava┼ča kat─▒lmayan Balkan devletlerini de kendi yanlar─▒na ├žekmeyi hedefliyorlard─▒.

"Gelibolu Sava┼člar─▒" ad─▒yla da bilinen harek├ót─▒n ilk deniz h├╝cumu, 1914'├╝n 3 Kas─▒m'─▒nda iki ─░ngiliz harp gemisinin Ertu─črul ve Sedd├╝lbahir, iki Frans─▒z gemisinin ise Kumkale ve Orhaniye tabyalar─▒na sald─▒rmalar─▒yla ba┼člad─▒. Osmanl─▒ Devleti'ne resmen sava┼č il├ón edilmeden yap─▒lan bu sald─▒r─▒, hem sava┼č─▒n fiilen ba┼člad─▒─č─▒n─▒n, hem de harek├ót─▒n hedefinin Bo─čazlar olaca─č─▒n─▒n ilk habercisiydi.

 

Fransa ve ─░ngiltere, 1914'├╝n 5 Kas─▒m'─▒nda Osmanl─▒ Devleti'ne resmen sava┼č il├ón ettiler. Ba┼člang─▒├žta bo─čazdaki tabyalar─▒n bombalanmas─▒ ve sonras─▒nda 25 Nisan 1915ÔÇÖde ger├žekle┼čtirilen Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ž─▒karma harekat─▒ da ba┼čar─▒l─▒ olamay─▒nca, ├žat─▒┼čmalar g├╝nlerce s├╝ren siper sava┼člar─▒na d├Ân├╝┼čt├╝. Her iki taraf da b├╝y├╝k g├╝├žl├╝kler i├žerisinde siperlerini korumaya ├žal─▒┼čt─▒ ve T├╝rk askeri, b├╝t├╝n mahrumiyetlere ve m├╝himmat yetersizli─čine ra─čmen ├çanakkale'nin ge├žilmez oldu─čunu ispatlad─▒. ─░ngiliz Harbiye N├óz─▒r─▒ , yani Sava┼č Bakan─▒ Lord Kitchener, 1915 Kas─▒m'─▒nda cepheye gidip durumu g├Âr├╝nce, b├Âlgeyi tahliye etmekten ba┼čka ├žare kalmad─▒─č─▒na karar verdi. ─░til├óf kuvvetleri, b├Âylelikle 19 Aral─▒k gecesi Anafartalar ve Ar─▒burnu cephesinden, 1916'n─▒n 8 -9 Ocak gecesi de  Sedd├╝lbahir'den ├žekildiler. Devletimizin zaferi ile sonu├žlanan ├çanakkale muharebeleri, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒'n─▒n seyrini de─či┼čtirip uzamas─▒na sebep oldu─ču gibi, ├çarl─▒k Rusyas─▒'n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝n├╝ de haz─▒rlad─▒ ve ─░ngiltere'de h├╝k├╝met de─či┼čikli─čine yol a├žt─▒. Bir y─▒ldan fazla s├╝ren ve d├╝nya sava┼č tarihinde farkl─▒ bir yeri olan bu muharebelerde, her iki taraf da b├╝y├╝k kay─▒plar vermi┼čti.

 

***

├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n deniz ve kara harek├ótlar─▒na g├Âre daha az bilinen taraf─▒ ise, hava muharebeleri idi. Motorlu u├žaklar─▒n askeri ama├žlarla kullan─▒lmalar─▒ ilk olarak 1910'da d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼č ve ilerleyen senelerde yery├╝z├╝nde de olduk├ža etkili bir taarruz silah─▒ olarak hizmete ba┼člam─▒┼člard─▒.

D├╝nyadaki bu geli┼čmeleri yak─▒ndan takip eden ve ├Ânemini de─čerlendiren zaman─▒n Harbiye Naz─▒r─▒ Mahmud ┼×evket Pa┼ča'n─▒n direktifiyle, 1911'de Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde askeri havac─▒l─▒kla ilgili bir ┼čube kuruldu. Mahmud ┼×evket Pa┼ča, maa┼č─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ ba─č─▒┼člayarak u├žak al─▒m─▒ i├žin geni┼č bir kampanya ba┼člatt─▒. Pa┼ča'ya, ba┼čta Sultan Re┼čad olmak ├╝zere Donanma Cemiyeti, subaylar, baz─▒ zenginler ve ├žok say─▒da vatanda┼č i┼čtirak etti. Toplanan paralar ile Fransa'dan biri 25 beygirlik, biri de 50 beygirlik iki u├žak sat─▒n al─▒nd─▒. Daha sonra da, Ye┼čilk├Ây Safra D├╝zl├╝─č├╝'nde "Kara Tayyare Mektebi", Ye┼čilk├Ây Feneri yak─▒nlar─▒nda da "Deniz Tayyare Mektebi" kuruldu.

 ***

Osmanl─▒ Ordusu, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ┼č─▒ras─▒nda m├╝ttefiki olan Almanya'dan u├žak malzemeleri getirtti, pilotlar─▒m─▒z Almanya'da ve Avusturya'da e─čitim g├Ârd├╝ler. Daha sonra kurulan T├╝rk hava b├Âl├╝kleri, Rusya'ya kar┼č─▒ Kafkasya ve Karadeniz havzas─▒nda; ─░ngilizler'e, kar┼č─▒ da Irak, Trakya, ├çanakkale Bo─čaz─▒, Ege, Suriye, Filistin'in Akdeniz sahilleri, S├╝vey┼č Kanal─▒ ve Hicaz'─▒n i├ž k─▒s─▒mlar─▒nda m├╝cadele etti.

 ***

Havac─▒lar─▒m─▒z, 1914'├╝n 5 Eyl├╝lÔÇÖ├╝nde Bozcaada ve Limni ├╝zerinde yapt─▒klar─▒ ke┼čif harek├ót─▒yla ├çanakkale Sava┼člar─▒'nda ilk faaliyetlerine ba┼člad─▒lar. Bu ilk u├žu┼člar─▒ ├ťste─čmen Faz─▒l Bey yapm─▒┼čt─▒. Ke┼čif u├žu┼člar─▒ ├╝├ž pilotla 1915'in 19 Ekim'ine kadar devam etti. Devletimiz, Almanya ve Avusturya ile birlikte Fransa'ya kar┼č─▒ da sava┼ča girdi─či i├žin, Frans─▒z h├╝k├╝metine sipari┼č etti─či kara ve deniz u├žaklar─▒n─▒ alamam─▒┼čt─▒. T├╝rkiye, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒'na be┼č kara ve iki deniz u├ža─č─▒yla kat─▒lmak zorunda kald─▒, ancak bu rakam 1915'te 40'a ├ž─▒kt─▒.

 

***

├çanakkale Muharebeleri ba┼člad─▒─č─▒nda, T├╝rk askeri havac─▒l─▒─č─▒ emekleme d├Âneminde idi. Seferberlik il├ón edilmesi ├╝zerine, 1914'├╝n 2 A─čustos'unda Ye┼čilk├Ây'de bulunan deniz u├žaklar─▒ndan ikisi ─░zmir, biri de ├çanakkale M├╝stahkem Mevzi Komutanl─▒─č─▒ emrine verildi. ├çanakkale'deki Nara Meydan─▒'na 1914'├╝n  25 A─čustos'unda yerle┼čtirilen Nieuport tipi deniz u├ža─č─▒ ile Deniz Y├╝zba┼č─▒ Savmi, ├ťste─čmen Faz─▒l ve ├ťste─čmen Cemal'in yapt─▒─č─▒ ke┼čif u├žu┼člar─▒ sayesinde, b├Âlgedeki ─░ngiliz ve Frans─▒z gemilerinin faaliyetlerinin izlenmesine ba┼čland─▒. Ba┼čkomutanl─▒k Kararg├óh─▒ Hava M├╝┼čaviri Y├╝zba┼č─▒ Serno, 1915'in 17 Mart'─▒nda ─░stanbul'dan bir torpido ile ├çanakkale'ye geldi. Hava ke┼čifleri sayesinde 1915'in 18 Mart'─▒na kadar, hem d├╝┼čman gemilerinin tipleri ve miktar─▒ tespit edilmi┼č, hem de taarruz haz─▒rl─▒klar─▒ d├╝zg├╝n bir ┼čekilde d├╝zenlenebilmi┼čti. Havac─▒lar─▒m─▒z, 1915'in 18 Mart'─▒nda erken saatlerde yapt─▒klar─▒ ke┼čiflerle d├╝┼čman kuvvetleri hakk─▒nda geni┼č rapor verdiler. D├╝┼čman donanmas─▒n─▒n harekete ge├žerek Bo─čaz'a yakla┼čmakta oldu─ču ├çanakkale M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒'na tam zaman─▒nda bildirilmi┼č ve alarmda olan birliklerimizin gerekli ├Ânlemleri almalar─▒ sa─članm─▒┼čt─▒.

─░ngiliz u├žaklar─▒, bu arada bo─čaza girip k─▒y─▒ bataryalar─▒n─▒ ┼čiddetle bombalayan d├╝┼čman top├žular─▒na geni┼č destek veriyorlard─▒. Bozcaada'da bulunan Ark Royal u├žak gemisinde, ikisi Sopwith ile ├╝├ž├╝ de Short modeli olmak ├╝zere toplam be┼č u├žak vard─▒. Havac─▒lar─▒m─▒z, 18 Mart'─▒n ├Â─čle saatlerinde yeni bir ke┼čif u├žu┼ču yap─▒p Limni Adas─▒ civar─▒ndaki d├╝┼čman kuvvetlerinin durumunu tespit ettiler.

 ***

 18 Mart zaferinin ard─▒ndan k├Ât├╝ hava ┼čartlar─▒ nedeniyle g├Ârev u├žu┼člar─▒ bir ara tatil edildi ve 26 Mart'da yeniden ba┼člad─▒. U├žu┼č ekibimiz, 26 Mart sabah─▒ Bozcaada ve Limni do─črultusunda ke┼čif i├žin havaland─▒ fakat Bozcaada'dan sonra ba┼člayan hava muhalefeti y├╝z├╝nden geri d├Ând├╝. Ke┼čif s─▒ras─▒nda Bozcaada ├Ânlerinde birka├ž ─░ngiliz gemisi tespit edilmi┼čti. Bu gemiler aras─▒nda may─▒na ├žarp─▒p yaralanan ve onar─▒lmakta olan Inflexible da vard─▒. Pilot Seydler ve g├Âzleyici Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyin, ayn─▒ g├╝n├╝n ├Â─čleden sonras─▒nda hava ┼čartlar─▒n─▒n normale d├Ânmesi ├╝zerine yeniden ke┼čif u├žu┼čuna ├ž─▒kt─▒lar. U├žaklar─▒ Limni'ye ula┼čt─▒─č─▒nda, Mondros koyunda Queen Elizabeth'in gemisinin demirli oldu─čunu, ayr─▒ca be┼č adet de nakliye gemisi bulundu─čunu tespit etmi┼člerdi. Bu ke┼čifte, d├╝┼čman donanmas─▒n─▒n yeniden taarruza ge├žece─čine dair bir izlenim edinilmedi. ─░lk "T├╝rk Tayyare B├Âl├╝─č├╝" ├çanakkale'de bulunan ├╝├ž u├ža─č─▒ kullanan Alman pilotlar, Ye┼čilk├Ây'de e─čitim g├Ârm├╝┼č ├╝├ž T├╝rk subay ve Alman bak─▒m personelinden olu┼čuyordu. Alman pilotlara te─čmen, makinistlere de astsubay r├╝tbesi verildi. B├Âl├╝k komutanl─▒─č─▒na Alman Te─čmen Preussner getirildi ve M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒ emrine verildi. Komutanl─▒k Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyinÔÇÖi g├Âzetleyici olarak b├Âl├╝─če tayin etti.

 

Birinci Teyyare b├Âl├╝─č├╝ 3 u├ža─č─▒ bulunmas─▒na  ra─čmen 27 Mart ile 17 Nisan aras─▒nda ikisi LimniÔÇÖye olmak ├╝zere bir├žok ke┼čif g├Ârevi yapt─▒. Bu ke┼čiflerde d├╝┼čman─▒n yeni hareket faaliyetlerine ait belirtiler ve kuvvetlerinde art─▒┼č tesbit edilemedi. U├žaklar─▒m─▒z , ke┼čif s─▒ras─▒nda ─░stanbulÔÇÖda imal edilen bombalarla d├╝┼čman nakliye gemilerine de sald─▒rd─▒lar.

 ***

M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒, gitgide kuvvetlenen d├╝┼čman birliklerinin  hava ├╝st├╝nl├╝─č├╝ kurmas─▒ndan endi┼če duyup, Bozcaada'daki havaalan─▒na bask─▒n yap─▒lmas─▒na karar vermi┼č, ancak 1915'in 18 Nisan'─▒ndaki taarruzdan bir sonu├ž al─▒namam─▒┼čt─▒. U├žaklar─▒m─▒z Bozcaada'ya, yakla┼čt─▒klar─▒nda d├╝┼čman avc─▒ u├žaklar─▒ taraf─▒ndan kar┼č─▒land─▒lar ve taarruzumuz kay─▒p verilmemesine ra─čmen etkisiz kald─▒. ─░ngilizler, ak─▒nlar─▒m─▒za ├╝├žer u├žakl─▒ iki kolla ├çanakkale'deki T├╝rk havaalan─▒na ayn─▒ g├╝n sald─▒rarak kar┼č─▒l─▒k verdiler, ancak u├žaklar─▒m─▒za hi├žbir┼čey yapamad─▒lar. 23 Nisan'da Mondros koyunda yap─▒lan ke┼čifte, ─░ngilizlerle Frans─▒zlar'─▒n bilinen deniz kuvvetlerinden ba┼čka alt─▒s─▒ Frans─▒z olmak ├╝zere 27 nakliye gemisi, koy dolaylar─▒nda b├╝y├╝k ia┼če ve ikmal depolar─▒ ile ayn─▒ zamanda bir├žok kara birliklerinin de bulundu─ču g├Âr├╝ld├╝ ve bu haz─▒rl─▒klar─▒  bir ├ž─▒karmada kullan─▒laca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝ld├╝. Teknik ekipler, u├žaklar─▒m─▒z─▒n u├žu┼ča  haz─▒r duruma getirilmesi i├žin aral─▒kl─▒  ├žal─▒┼čmalar yapt─▒lar. U├žaklar, d├╝┼čman─▒n ├ž─▒karma b├Âlgesindeki depolar─▒n─▒, k─▒tÔÇÖa topluluklar─▒n─▒ ve top├žu mevzilerini tesbit edip nakliye ve harp gemilerini bombalad─▒lar.

U├žaklar─▒m─▒z, 14 ve 19 May─▒s'ta g├╝ney cephemizdeki kar┼č─▒ taarruzumuzu destekleyip, d├╝┼čman ├ž─▒karma gemilerini ve ordug├óh─▒n─▒ bombalad─▒lar. May─▒s ba┼č─▒ndan itibaren sabit balon ile bo─čaz─▒ g├Âzetleyip top├žu at─▒┼č─▒n─▒ idare eden ve birliklerimize tacizde bulunan balon gemisine de sald─▒r─▒ld─▒. 1915'in 22 Haziran'─▒nda havalanan iki u├ža─č─▒m─▒zdan biri Al├ž─▒tepe ├╝zerinde kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ d├╝┼čman u├ža─č─▒ ile giri┼čti─či hava muharebesinde motorundan isabet alarak Alibey ├çiftli─či yak─▒n─▒na inmek zorunda kalm─▒┼č ve d├╝┼čman─▒n yo─čun top├žu ate┼čine ra─čmen civardaki erlerin yard─▒m─▒ ile kurtar─▒lm─▒┼čt─▒.

 

Pilotlar─▒m─▒z, 1915'in 6 Haziran'─▒nda d├╝┼čman mevzilerini bombalad─▒lar. Sald─▒r─▒dan sonra u├žu┼člara u├žaklar─▒n bak─▒m─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ ve ar─▒zalar─▒n─▒n giderilmesi i├žin 13 Haziran'a kadar ara verildi. 13 ve 14 Haziran tarihlerinde yap─▒lan ke┼čiflerde; Limni Adas─▒ yak─▒nlar─▒nda ┼čimdiye kadar bilinenlere il├óve olarak daha b├╝y├╝k ├žad─▒rlarla barakalar─▒n kuruldu─ču, limanda 18 adet gemi bulundu─ču tespit edilmi┼čti.

Bozcaada'n─▒n kuzeyinde bir muharebe gemisi ve be┼č muhrip, G├Âk├žeada'da iki muhrip ve iki muharebe gemisi, adan─▒n g├╝neyinde ├╝├ž may─▒n arama tarama gemisi, Suvla, Ar─▒burnu ve Sedd├╝lbahir'de de muhrip ve may─▒n arama tarama gemilerinin bulundu─ču tespit edildi. 1915'in 17 Haziran'─▒n da ise Bozcaada'daki havaalan─▒nda 16 u├žak ile bir b├╝y├╝k hangar ve 18 u├žak ├žad─▒r─▒n─▒n oldu─ču rapor edilmi┼čti.

Havac─▒lar─▒m─▒z, 25 Haziran'da Ar─▒burnu b├Âlgesindeki d├╝┼čman kararg├óh─▒ ├╝zerine propaganda amac─▒yla 300 adet ─░ngilizce propaganda bildirisi att─▒lar.

 

 Hava kuvvetlerimiz, al├žak irtifadan yapt─▒klar─▒ u├žu┼člarda yerden a├ž─▒lan ate┼č ile isabet almakta, bazen de ken ├žaklar─▒n─▒ tan─▒mayan T├╝rk birlikleri taraf─▒ndan yaralanmaktayd─▒lar. D├╝┼čman kuvvetlerinin, 1915'in 5 Temmuz'unda ak┼čama do─čru ├çanakkale havaalan─▒na yapm─▒┼č olduklar─▒ sald─▒r─▒da iki u├ža─č─▒m─▒z kullan─▒lamayacak h├óle geldi ve T├╝rk tayyare b├Âl├╝─č├╝n├╝n aylardan beri devam eden u├žu┼člar─▒, k─▒sa bir s├╝re i├žin durduruldu. B├Âl├╝k, Ba┼čkomutan vekili ve Harbiye Naz─▒r─▒ Enver Pa┼ča taraf─▒ndan Be┼činci Ordu'nun emrine verildi ve Y├╝zba┼č─▒ Serno, May─▒s 1915'te kesilen ikmal ve u├žak temini konular─▒n─▒ g├Âr├╝┼čmek ├╝zere Almanya'ya g├Ânderildi. Bu durum ├╝zerine Almanya, T├╝rkiye'ye 20 u├žak daha vermeyi kararla┼čt─▒rd─▒.

 

Almanya'dan T├╝rkiye'ye g├Ânderilecek u├žaklar, yedek depo tak─▒larak uzun menzilli u├žu┼ča haz─▒rland─▒lar. ─░lk u├žak, 1915 HaziranÔÇÖ─▒n ortalar─▒nda T├╝rk pilotlar ile Macaristan'dan havaland─▒ ve Temmuz sonuna kadar Edirne'ye yedi yeni u├žak indi. Bulgarlar sava┼ča Almanya saf─▒nda kat─▒lmaya karar verince, karadan yap─▒lacak u├žak ve malzeme g├Ânderme i┼či de kolay bir h├óle geldi. Bu yolla bir miktar daha u├žak getirildi ve toplam u├žak say─▒m─▒z 20'ye ├ž─▒kt─▒. ─░til├óf Devletleri, bu arada ayr─▒ ayr─▒ sevk ve idare edilen hava birliklerini tek bir elden y├Ânlendirmenin daha iyi olaca─č─▒na karar vermi┼č ve u├žaklar─▒ G├Âk├žeada'daki Kefalo Liman─▒ yak─▒nlar─▒nda bir araya toplam─▒┼člard─▒. ─░ngiltere'den 22 u├žak daha g├Ânderilmi┼č, b├Âylece ─░ngilizler ile Frans─▒zlar'─▒n toplam u├žak say─▒s─▒ 55'e y├╝kselmi┼čti. D├╝┼čman u├žaklar─▒n─▒n ├žo─ču makineli t├╝fekle donat─▒lm─▒┼č uzun menzilli yeni modellerden olu┼čuyordu ve d├╝┼čman─▒n harek├ót imk├ón─▒ b├╝y├╝k ilerleme kaydetmi┼čti. Birinci Tayyare B├Âl├╝─č├╝ ise, b├╝t├╝n bu olumsuz ┼čartlara ra─čmen hava harek├ót─▒na devam ediyordu.

T├╝rk hava harek├ót ve faaliyetlerini devam ettirmek i├žin Almanya'dan makineli t├╝feklerle donat─▒lm─▒┼č av ve bombard─▒man g├Ârevi yapabilen zaman─▒n en ├╝st├╝n u├žaklar─▒ndan olan be┼č adet Albatros-C ve be┼č adet de Gotha tipi deniz u├ža─č─▒ getirildi. Ve Birinci Tayyare B├Âl├╝─č├╝ Albatros-C'ler ile takviye edildi. Deniz u├žaklar─▒n─▒n ├╝├ž├╝ M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒'n─▒n emrine, ikisi de ─░stanbul'daki hava istasyonuna verildi.

 

─░l├óve u├žak ve personelle g├╝├žlenen Birinci Tayyare B├Âl├╝─č├╝, rakiplerinin hava ├╝st├╝nl├╝─č├╝ne ra─čmen f─▒rsatlardan faydalan─▒p, d├╝┼čman top├žu  mevzilerini ve depolar─▒n─▒ foto─čraflarla tespit ediyor, hedefleri bombal─▒yordu. D├╝┼čman top├žusuna ate┼č d├╝zenlemesi yapt─▒ran  sabit balon gemisine, 18 Eyl├╝lÔÇÖde iki deniz u├ža─č─▒ ile h├╝cum edildi, bombalar balon gemisinin yan─▒nda bulunan  bir kruvaz├Âr├╝n ├╝zerinde patlayarak gemide yang─▒n ├ž─▒kard─▒.

 

U├žaklar─▒m─▒z Gelibolu b├Âlgesinde d├╝┼čman birliklerinin eskiye g├Âre bir miktar azald─▒─č─▒n─▒ tesbit ettiler. Ke┼čiflerden ve di─čer kaynaklardan al─▒nan bilgiler , d├╝┼čman─▒n ├çanakkale b├Âlgesinden ├žekilmekte oldu─čunu, harek├ót─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒n sona erdi─čini ve deniz kuvvetlerinin faaliyetlerinin azaltt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyordu. ─░til├óf devletleri , 1915 sonbahar─▒nda kuvvetlerinin ├çanakkaleÔÇÖde bulunmas─▒nda bir fayda olmad─▒─č─▒na karar verip b├Âlgeyi bo┼čaltt─▒lar.  Tahliye pl├ón─▒na g├Âre Anafarta ve Ar─▒burnu'nu 1915'in 19 Aral─▒k'─▒nda, Sedd├╝lbahir'i ise 1916'n─▒n 8-9 Ocak gecesi  terkedip ├çanakkale'den a─č─▒r bir ma─člubiyetle ayr─▒ld─▒lar.

 

├çanakkale'deki hava sava┼člar─▒nda b├╝y├╝k desteklerini g├Ârd├╝─č├╝m├╝z Alman Hava Kuvvetleri'ne ba─čl─▒ pilotlar on adet d├╝┼čman u├ža─č─▒ d├╝┼č├╝rd├╝ler, d├Ârt u├ža─č─▒ da inmeye zorlad─▒lar. Frans─▒z u├ža─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝rd├╝ler. ├ťste─čmen Ali R─▒za ve Te─čmen Orhan, 1915'in 30 Kas─▒m'─▒nda ├çanakkale giri┼činde karaya oturan bir d├╝┼čman kruvaz├Âr├╝n├╝ yok etmekle g├Ârevlendirildiler. Sald─▒r─▒ s─▒ras─▒nda d├╝┼čman u├ža─č─▒n─▒n yakla┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âren ├╝ste─čmen, Kabatepe ├╝zerinde Frans─▒z u├ža─č─▒n─▒ makineli t├╝fek ate┼čiyle d├╝┼č├╝rmeyi ba┼čard─▒ ve T├╝rk havac─▒l─▒k tarihine "d├╝┼čman u├ža─č─▒n─▒  d├╝┼č├╝ren ilk pilot" olarak ge├žti.

 

Hava kuvvetlerimizin zor ┼čartlarda vermi┼č oldu─ču m├╝cadele, ├Âzellikle bilgi toplama ve strateji belirleme a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemliydi. Ke┼čif u├žu┼člar─▒ sayesinde edinilen bilgiler, kara ve deniz., birliklerimizin d├╝┼čman─▒ ├žok iyi tan─▒malar─▒n─▒ ve bu y├╝nde strateji belirlemelerini sa─člam─▒┼čt─▒. D├╝┼čman kuvvetlerinin hangi b├Âlgeleri kulland─▒klar─▒ ve nereden sald─▒racaklar─▒ tahminleri, hava kuvvetlerimizin raporlar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne  al─▒narak yap─▒lm─▒┼čt─▒. Havac─▒lar─▒m─▒z geceli g├╝nd├╝zl├╝ ├žal─▒┼čm─▒┼člar ve k─▒s─▒tl─▒ imk├ónlara ra─čmen b├╝y├╝k ba┼čar─▒ kazanm─▒┼člard─▒.


  22914 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

333_─░smail SABAH 28-04-2008, 01:13:27
├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n ger├žekten en az de─činilen noktas─▒d─▒r hava kuvvetleri. Say─▒n Mustafa Birol ├ťLKER'e bu de─čerli ara┼čt─▒rmas─▒ndan doly─▒ ufkumuzu a├žt─▒─č─▒ ve bilgilerimize bilgi katt─▒─č─▒ i├žin can─▒ y├╝rekten te┼čekk├╝r ederim.
 
334_M├╝nir Ku┼čcu 29-04-2008, 17:53:02
Bu g├╝zel siteniz,benim gibi tarihci olmayan ya┼č─▒da yetmi┼čleri bulmu┼č ,tarihe merakl─▒ ki┼čilere ├žok g├╝zel
imkanlar sunuyor.├çanakkaleyi anlamak hakikaten bu g├╝n├╝ anlaman─▒n─▒n ba┼člang─▒├ž noktas─▒.sizleri
tebrik ederim.Ayr─▒ca bu makaleyi yazanlar─▒da ayr─▒ca kutlar─▒m.Ke┼čke tarih ├Â─čretmenleri sizleri takip
etseler ve lise talebelerine bunlar─▒da anlatsalar.
Sayg─▒lar─▒mla
 
338_Ay┼čenur EF─░R 01-05-2008, 15:12:01
Bu detayl─▒ ara┼čt─▒rmay─▒ yazarak bizlerle payla┼čan say─▒n Mustafa Birol ├ťLKER'e te┼čekk├╝r eder ,├žal─▒┼čmalar─▒nda ba┼čar─▒lar dilerim.
Sayg─▒lar─▒mla.
 
346_salim a─čka┼č 13-05-2008, 11:22:55
├çOCUKLARIMLA B─░RL─░KTE GE├çEN YILK─░ 30 A├ÉUSTOS T├ľRENLER─░N─░ ANKARADA ─░ZLED─░M SAVA┼× UCAKLARIMIZIN GE├ç─░┼×─░NDE KALB─░M NEREDEYSE KAFES─░NDEN FIRLAYACAKTI HELE T├ťRK YILDIZLARININ G├ľSTER─░S─░NDE A├ÉLAMAYAN ├çOK AZ K─░┼×─░ VARDI [YAZARKENB─░LE T├ťYLER─░M D─░KEN D─░KEN OLDU ] NE KADAR ─░SABETLE G├ľRM├ť┼× B├ťY├ťK ├ľNDER─░M─░Z ``─░ST─░KBAL G├ľKLERDED─░R`` D─░YETPKI ARIBURNUNDA CONKBAYIRINDA ANAFARTALARDA G├ľRD├ť├É├ť G─░B─░ .....

SAL─░M A├ÉKA┼× ARA┼×TIRMACI VE YAZAR salim.ariburnu@hotmail.com
13.05.2008 11.20
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)