Mehmet ├ékif'i anmak ÔÇô Taha Akyol ( Milliyet- 27.12.2007 )

Tarih: 06/01/2008   /   Toplam Yorum 4   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 22416

M─░LL─░ ┼čairimiz Mehmet ├ékif 27 Aral─▒k 1936'da vefat etti. Devlet bu vefat─▒ i┼čitmedi, g├Ârmedi; cenazesini millet kald─▒rd─▒. B├╝y├╝k ┼čair Abd├╝lhak Hamid'e ├Âzel kanunla maa┼č ba─člayan devlet, b├╝y├╝k ┼čair Mehmet ├ékif'e hak etti─či emekli maa┼č─▒n─▒ bile ba─člamam─▒┼č, ├ékif dostlar─▒n─▒n bak─▒m─▒na muhta├ž kalm─▒┼čt─▒. Emekli maa┼č─▒ ba─čland─▒─č─▒nda art─▒k ├Âl├╝m d├Â┼če─čindeydi. ├ékif, siyasete hi├ž kar─▒┼čmad─▒─č─▒ halde bir 'muhalif' gibi pe┼čine polis tak─▒lm─▒┼č, s├╝rekli siyasi h├╝cumlara maruz kalm─▒┼čt─▒. "Arap, Arnavut" denilerek T├╝rkl├╝kten tard edilmi┼čti! "Gerici" denilerek a┼ča─č─▒lanm─▒┼čt─▒! Bunu yapanlar, onun "─░stiklal Mar┼č─▒"n─▒ yazabilmi┼č tek ┼čair oldu─čunu ak─▒llar─▒na bile getirmiyordu. ─░ki b├╝y├╝k ┼čairimiz, Tevfik Fikret ile Mehmet ├ékif aras─▒ndaki g├Âr├╝┼č ve duyu┼č farklar─▒ analiz edilmiyor, anlamaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒yor, ├ékif'e hakaret i├žin vesile yap─▒l─▒yordu.
├ékif'e T├╝rk├ž├╝l├╝k yapmad─▒ diye sald─▒ranlar, Fikret'in tek m─▒sra─▒nda bile "T├╝rk" kelimesinin ge├žmedi─čini, siyasi kimlik olarak sadece "Osmanl─▒l─▒k" kavram─▒n─▒ y├╝celtti─čini d├╝┼č├╝nmediler.

 

M─░LL─░ ┼čairimiz Mehmet ├ékif 27 Aral─▒k 1936'da vefat etti. Devlet bu vefat─▒ i┼čitmedi, g├Ârmedi; cenazesini millet kald─▒rd─▒.
B├╝y├╝k ┼čair Abd├╝lhak Hamid'e ├Âzel kanunla maa┼č ba─člayan devlet, b├╝y├╝k ┼čair Mehmet ├ékif'e hak etti─či emekli maa┼č─▒n─▒ bile ba─člamam─▒┼č, ├ékif dostlar─▒n─▒n bak─▒m─▒na muhta├ž kalm─▒┼čt─▒. Emekli maa┼č─▒ ba─čland─▒─č─▒nda art─▒k ├Âl├╝m d├Â┼če─čindeydi.
├ékif, siyasete hi├ž kar─▒┼čmad─▒─č─▒ halde bir 'muhalif' gibi pe┼čine polis tak─▒lm─▒┼č, s├╝rekli siyasi h├╝cumlara maruz kalm─▒┼čt─▒.
"Arap, Arnavut" denilerek T├╝rkl├╝kten tard edilmi┼čti! "Gerici" denilerek a┼ča─č─▒lanm─▒┼čt─▒!
Bunu yapanlar, onun "─░stiklal Mar┼č─▒"n─▒ yazabilmi┼č tek ┼čair oldu─čunu ak─▒llar─▒na bile getirmiyordu.
─░ki b├╝y├╝k ┼čairimiz, Tevfik Fikret ile Mehmet ├ékif aras─▒ndaki g├Âr├╝┼č ve duyu┼č farklar─▒ analiz edilmiyor, anlamaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒yor, ├ékif'e hakaret i├žin vesile yap─▒l─▒yordu.
├ékif'e T├╝rk├ž├╝l├╝k yapmad─▒ diye sald─▒ranlar, Fikret'in tek m─▒sra─▒nda bile "T├╝rk" kelimesinin ge├žmedi─čini, siyasi kimlik olarak sadece "Osmanl─▒l─▒k" kavram─▒n─▒ y├╝celtti─čini d├╝┼č├╝nmediler.

Tarihselli─či anlamak
Bayram tatilinde Orhan Karaveli'nin Do─čan Kitap'tan ├ž─▒kan "Tevfik Fikret ve Haluk Ger├že─či" adl─▒ kitab─▒n─▒ okudum.
Fikret'i okudu─čumda hep h├╝z├╝nlenirim; zira Fikret, Tanp─▒nar'─▒n deyimiyle, "bizim medeniyet krizimiz"i yans─▒tan b├╝y├╝k bir ├ž─▒─čl─▒kt─▒r.
Karaveli'nin kitab─▒ndan b├╝sb├╝t├╝n h├╝z├╝nlendim. Fikret'e ├Âvmek i├žin, ├ékif'e yermek i├žin bakm─▒┼č.
Say─▒n Karaveli "tarihsel" a├ž─▒dan bakamad─▒─č─▒ i├žin zamanlar─▒ birbirine kar─▒┼čt─▒rm─▒┼č... Akif'in "T├╝rk Araps─▒z ya┼čamaz..." ya da "Ben ki evet Arnavud'um / ─░┼čte peri┼čan yurdum" ┼čeklindeki m─▒sralar─▒n─▒ alm─▒┼č ve ┼ču h├╝km├╝ vermi┼č:
"├ékif'in T├╝rkl├╝─če bi├žti─či de─čer 'Arap' kavram─▒n─▒n bir par├žas─▒ olarak kald─▒!"
─░nsafs─▒z bir h├╝k├╝m!
├ékif bu t├╝r ┼čiirlerini 1911-1918 d├Âneminde yazm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemde Mustafa Kemal ne yap─▒yordu?! Libya'da ve Suriye'de sava┼čm─▒yor muydu?!
Askerler silahla, ├ékif de kalemle imparatorlu─ču savunuyordu!
Bu "tarihsellik" fakt├Âr├╝n├╝ anlamadan Akif'i anlamak m├╝mk├╝n m├╝d├╝r?
Tarihi d├Ânemleri kar─▒┼čt─▒rmak, ├žok s─▒radan bir 'pozitivist metafizik'tir!

├ékif ve milliyet├žilik
├ékif bu ┼čiirlerinde Kosova i├žin, Prizren, Yakova ve Selanik i├žin g├Âzya┼člar─▒ d├Âker. Bug├╝n etnik milliyet├žilik dedi─čimiz kavmiyet├žili─čin felaketlerini anlat─▒r.
"Arnavud'um... i┼čte peri┼čan yurdum" derken yapt─▒─č─▒ ┼čey, Arnavut├žuluk de─čil, Arnavut milliyet├žili─čine ele┼čtiridir.
├ékif ayn─▒ d├Ânemde "Yurdu ba┼čtan ba┼ča viraneye d├Ânm├╝┼č T├╝rk'├╝n" diye a─člayan ┼čairimizdir.
1921'e gelindi─činde, Sakarya sava┼č─▒ g├╝nlerinde bestelenip cephede s├Âylenen "Ordunun Duas─▒" mar┼č─▒n─▒n yazar─▒ ├ékif'tir: "T├╝rk eriyiz, silsilemiz kahraman / M├╝sl├╝man─▒z hakka tapan M├╝sl├╝man."
├ékif'i ├çanakkale ile Bedir Sava┼č─▒'n─▒ mukayese etti diye ele┼čtirmek de m├╝thi┼č bir anlay─▒┼čs─▒zl─▒kt─▒r.
Bir m├╝minin kalbinde "Bedr'in arslanlar─▒"n─▒n manevi mertebesinin ne oldu─čunu bilenler, ├ékif'in ├çanakkale ┼čehitlerini Peygamber'in yan─▒ ba┼č─▒nda bir manevi mertebede g├Ârd├╝─č├╝n├╝ anlamakta zorluk ├žekmezler!
├ékif elbette b├╝t├╝n ├Âmr├╝nce etnik milliyet├žili─če kar┼č─▒ oldu. Tarih kurultaylar─▒nda s├Âylenen "brokisefal Alpin ─▒rk" z─▒rvalar─▒na itibar etmedi; Milli M├╝cadele ruhunun ┼čairi oldu; ─░stiklal Mar┼č─▒'n─▒ da bu sayede yazd─▒ zaten.
Yeniden etnik sorunlarla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z bu d├Ânemde, ├ékif'i anlamaya daha ├žok ihtiyac─▒m─▒z var.

t.akyol@milliyet.com.tr

Tarihselli─či anlamak
Bayram tatilinde Orhan Karaveli'nin Do─čan Kitap'tan ├ž─▒kan "Tevfik Fikret ve Haluk Ger├že─či" adl─▒ kitab─▒n─▒ okudum.
Fikret'i okudu─čumda hep h├╝z├╝nlenirim; zira Fikret, Tanp─▒nar'─▒n deyimiyle, "bizim medeniyet krizimiz"i yans─▒tan b├╝y├╝k bir ├ž─▒─čl─▒kt─▒r.
Karaveli'nin kitab─▒ndan b├╝sb├╝t├╝n h├╝z├╝nlendim. Fikret'e ├Âvmek i├žin, ├ékif'e yermek i├žin bakm─▒┼č.
Say─▒n Karaveli "tarihsel" a├ž─▒dan bakamad─▒─č─▒ i├žin zamanlar─▒ birbirine kar─▒┼čt─▒rm─▒┼č... Akif'in "T├╝rk Araps─▒z ya┼čamaz..." ya da "Ben ki evet Arnavud'um / ─░┼čte peri┼čan yurdum" ┼čeklindeki m─▒sralar─▒n─▒ alm─▒┼č ve ┼ču h├╝km├╝ vermi┼č:
"├ékif'in T├╝rkl├╝─če bi├žti─či de─čer 'Arap' kavram─▒n─▒n bir par├žas─▒ olarak kald─▒!"
─░nsafs─▒z bir h├╝k├╝m!
├ékif bu t├╝r ┼čiirlerini 1911-1918 d├Âneminde yazm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemde Mustafa Kemal ne yap─▒yordu?! Libya'da ve Suriye'de sava┼čm─▒yor muydu?!
Askerler silahla, ├ékif de kalemle imparatorlu─ču savunuyordu!
Bu "tarihsellik" fakt├Âr├╝n├╝ anlamadan Akif'i anlamak m├╝mk├╝n m├╝d├╝r?
Tarihi d├Ânemleri kar─▒┼čt─▒rmak, ├žok s─▒radan bir 'pozitivist metafizik'tir!

├ékif ve milliyet├žilik
├ékif bu ┼čiirlerinde Kosova i├žin, Prizren, Yakova ve Selanik i├žin g├Âzya┼člar─▒ d├Âker. Bug├╝n etnik milliyet├žilik dedi─čimiz kavmiyet├žili─čin felaketlerini anlat─▒r.
"Arnavud'um... i┼čte peri┼čan yurdum" derken yapt─▒─č─▒ ┼čey, Arnavut├žuluk de─čil, Arnavut milliyet├žili─čine ele┼čtiridir.
├ékif ayn─▒ d├Ânemde "Yurdu ba┼čtan ba┼ča viraneye d├Ânm├╝┼č T├╝rk'├╝n" diye a─člayan ┼čairimizdir.
1921'e gelindi─činde, Sakarya sava┼č─▒ g├╝nlerinde bestelenip cephede s├Âylenen "Ordunun Duas─▒" mar┼č─▒n─▒n yazar─▒ ├ékif'tir: "T├╝rk eriyiz, silsilemiz kahraman / M├╝sl├╝man─▒z hakka tapan M├╝sl├╝man."
├ékif'i ├çanakkale ile Bedir Sava┼č─▒'n─▒ mukayese etti diye ele┼čtirmek de m├╝thi┼č bir anlay─▒┼čs─▒zl─▒kt─▒r.
Bir m├╝minin kalbinde "Bedr'in arslanlar─▒"n─▒n manevi mertebesinin ne oldu─čunu bilenler, ├ékif'in ├çanakkale ┼čehitlerini Peygamber'in yan─▒ ba┼č─▒nda bir manevi mertebede g├Ârd├╝─č├╝n├╝ anlamakta zorluk ├žekmezler!
├ékif elbette b├╝t├╝n ├Âmr├╝nce etnik milliyet├žili─če kar┼č─▒ oldu. Tarih kurultaylar─▒nda s├Âylenen "brokisefal Alpin ─▒rk" z─▒rvalar─▒na itibar etmedi; Milli M├╝cadele ruhunun ┼čairi oldu; ─░stiklal Mar┼č─▒'n─▒ da bu sayede yazd─▒ zaten.
Yeniden etnik sorunlarla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z bu d├Ânemde, ├ékif'i anlamaya daha ├žok ihtiyac─▒m─▒z var.

t.akyol@milliyet.com.tr

Yaz─▒n─▒n linki:  http://www.milliyet.com.tr/2007/12/27/yazar/akyol.html


  22416 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

21/03/2015 - 04:28 CNNT├╝rk Ba┼čak ┼×eng├╝l ile Bug├╝n- 18 Mart ├çanakkale Zaferi ├ľzel Program─▒

12/02/2015 - 15:22 Ayr─▒nt─▒ Sand─▒─č─▒ Program─▒ ├çanakkale ├ľzel ( TRT HABER 14 ┼×ubat 2015 saat 11.10 )

24/01/2015 - 09:17 Tima┼č Tarih

24/10/2014 - 11:55 Avustralya SBS Radyosunda ├çanakkale Sava┼č Alanlar─▒nda Yap─▒la┼čma Konusu

// - 10:09 Gelibolu Yar─▒madas─▒ Kanunu hakk─▒nda Avustralya SBS Radyosu T├╝rk├že B├Âl├╝m├╝ne verdi─čim r├ÂportajÔÇŽ (Tuncay Y─▒lmazer )

16/03/2013 - 09:11 Semerkand TV

01/11/2008 - 21:53 Bas─▒ndan Se├žmeler- Yine Dozer ( 27.10.2008 tarihli H├╝rriyet Gazetesi)

18/11/2007 - 07:21 ÔÇťGeliboluÔÇÖyu AnlamakÔÇŁ ta Yeni B├Âl├╝m : Bas─▒ndan Se├žmeler ( Tuncay Y─▒lmazer )