D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

Tarih: 20/01/2018   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 6067

├çanakkaleÔÇÖde kazan─▒lan deniz ve kara zaferleri sonras─▒nda ├çanakkaleÔÇÖnin hi├ž bir ko┼čul alt─▒nda ge├žilemeyece─či kan─▒s─▒ T├╝rk tarih yaz─▒m─▒na ve toplumsal haf─▒zas─▒na kaz─▒nm─▒┼čt─▒r. Her ne kadar Mondros Ate┼čkes Antla┼čmas─▒ sonras─▒nda ─░tilaf devletleri ortak donanmas─▒ Bo─čaz─▒ ge├žmi┼čse de bu ge├ži┼č antla┼čma ko┼čullar─▒ ├žer├ževesinde ger├žekle┼čti─či i├žin bu kan─▒y─▒ de─či┼čtirmemi┼čtir. Oysa 18 Mart 1915 ├Âncesinde ├çanakkaleÔÇÖnin pek├ól├ó ge├žilebilece─či sadece ─░ngiliz asker ve devletadamlar─▒ taraf─▒ndan de─čil Osmanl─▒ OrdusuÔÇÖnda g├Ârev yapan Liman von Sanders ve di─čer Alman subaylarca da dile getirilmekteydi. (M.U.)┬á

 

Çanakkale’de kazan─▒lan deniz ve kara zaferleri sonras─▒nda Çanakkale’nin hiç bir ko┼čul alt─▒nda geçilemeyece─či kan─▒s─▒ Türk tarih yaz─▒m─▒na ve toplumsal haf─▒zas─▒na kaz─▒nm─▒┼čt─▒r. Her ne kadar Mondros Ate┼čkes Antla┼čmas─▒ sonras─▒nda ─░tilaf devletleri ortak donanmas─▒ Bo─čaz─▒ geçmi┼čse de bu geçi┼č antla┼čma ko┼čullar─▒ çerçevesinde gerçekle┼čti─či için bu kan─▒y─▒ de─či┼čtirmemi┼čtir. Oysa 18 Mart 1915 öncesinde Çanakkale’nin pekâlâ geçilebilece─či sadece ─░ngiliz asker ve devletadamlar─▒ taraf─▒ndan de─čil Osmanl─▒ Ordusu’nda görev yapan Liman von Sanders ve di─čer Alman subaylarca da dile getirilmekteydi. Dönemin Amerika Büyükelçisi Henry Morgenthau’ya göre Bo─čaz d─▒┼č tahkimatlar─▒n─▒n sistematik bombard─▒mana tabi tutulmaya ba┼čland─▒─č─▒ 19 ┼×ubat 1915 tarihi sonras─▒nda ba┼čta Rum ve Ermeniler olmak üzere ─░stanbul ahalisi ─░tilaf donanmas─▒n─▒n yak─▒nda Haliç’e demir ataca─č─▒ dü┼čüncesindeydi. Morgenthau di─čer konularda oldu─ču gibi bunda da geli┼čmeleri abartarak aktar─▒yor olabilir ama en az─▒ndan Çanakkale’nin geçilebilece─či konusunda yayg─▒n bir spekülasyonun oldu─čunu ba┼čka kaynaklar da do─črulamaktad─▒r.

Peki Osmanl─▒ komuta heyeti ve ordunun geneli ne dü┼čünmekteydi? Çanakkale’nin geçilmesi olas─▒l─▒─č─▒na yönelik askeri bir haz─▒rl─▒k yap─▒lm─▒┼č m─▒yd─▒? Ne yaz─▒k ki ba┼čta resmi askeri tarih kitaplar─▒ olmak üzere mevcut yay─▒nlarda bu konuda bir bilgi bulunmamaktad─▒r. “Çanakkale geçilmez” kan─▒s─▒ o kadar yer etmi┼čtir ki bir sava┼č esnas─▒nda dünyan─▒n neresinde olursa olsun her ordunun komuta ve kurmay heyetinin bir olas─▒l─▒k kabilinden bile olsa haz─▒rl─▒k yapaca─č─▒ veya daha do─črusu yapmas─▒ gerekti─či görülememektedir. Askeri tabiriyle “ihtimâlât planlar─▒” her sava┼č ve muharebenin olmazsa olmaz─▒d─▒r. Komutanlar ve karargâhlar─▒ her türlü olas─▒l─▒─č─▒ dü┼čünmek ve bunlar─▒ yönelik planlar haz─▒rlay─▒p birliklerini haz─▒r tutmak zorundad─▒r. Bu planlamalar─▒n kendine güvensizlik, moral yetersizli─či, bozgunculuk veya vatana ihanetle ilgisi yoktur. E─čer her tür ihmal de─čerlendirilip buna göre haz─▒rl─▒k yap─▒lmad─▒ysa as─▒l o durumda görevi ihtimal ve vatan hainli─či söz konusudur.

Sorular─▒m─▒za dönecek olursak öncelikle Osmanl─▒ subay ve askerleri Çanakkale’nin geçilebilece─čine inanm─▒yordu. Baz─▒lar─▒ bizzatihi Çanakkale’de edindi─či tecrübeler nedeniyle bu ┼čekilde dü┼čünse de ço─čunluk Balkan Sava┼č─▒ sonras─▒nda gerçekle┼čtirilen askeri reformlar ve dönü┼čüm sonras─▒nda bunun mümkün olmayaca─č─▒na inan─▒yordu. Seferberlik ve sava┼č ilan─▒ sonras─▒nda ordunun vurucu gücünün önemli bir k─▒sm─▒ Marmara bölgesinde toparlanm─▒┼čt─▒. Osmanl─▒ Genelkurmay─▒ bo─čazlara yönelik bir dü┼čman sald─▒r─▒s─▒ beklemekteydi. Almanya’n─▒n söz verdi─či halde gönderemedi─či silah ve cephanenin eksikli─či duyulmas─▒na ra─čmen zafer beklentisi yüksekti. Von Sanders’in an─▒lar─▒nda belirtti─či gözlemlerin aksine moralsizlik ve bozgunculuk yok denecek kadar azd─▒. Ancak bu genel haleti ruhiyeye ra─čmen Osmanl─▒ Genelkurmay─▒ ve Çanakkale savunmas─▒ndan sorumlu birlik komutanl─▒klar─▒ dü┼čman─▒n Çanakkale’yi geçmesi olas─▒l─▒─č─▒na yönelik haz─▒rl─▒k yapm─▒┼čt─▒.

Ara┼čt─▒rmam esnas─▒nda tespit edebildi─čim kadar─▒yla Osmanl─▒ Genelkurmay─▒ bu olas─▒l─▒kla ilgili 1nci Ordu ve Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒ birliklerine ilk emri dü┼čman donanmas─▒n─▒n deniz harekât─▒n─▒ ba┼člatmas─▒n─▒n hemen ard─▒ndan 20 ┼×ubat 1915’te yay─▒nlad─▒. Enver Pa┼ča imzal─▒ bu emre göre Bo─čazlar ve Marmara bölgesi savunmas─▒ co─črafi olarak ikiye bölünüyordu. 1nci Ordu Trakya ve ─░stanbul’dan 2nci Ordu ise Güney Marmara’n─▒n savunmas─▒ndan sorumlu olacakt─▒. 1nci Ordu emrinde 1nci Kolordu (1nci ve 2nci Tümenler), 2nci Kolordu (4ncü, 5nci ve 6nc─▒ Tümenler), 3ncü Kolordu (7nci ve 19ncu Tümenler) ve 6nc─▒ Kolordu (16nc─▒, 24ncü ve 26nc─▒ Tümenler)lar yer al─▒rken 2nci Ordu emrine 4ncü Kolordu (10ncu, 11nci ve 12nci Tümenler), 5nci Kolordu (13ncü, 14ncü ve 15nci Tümenler) ve 3ncü Tümen (1nci Kolordu’dan) verilmi┼čti. Çanakkale (9ncu Tümen dahil) ve ─░stanbul Müstahkem Bölge Komutanl─▒klar─▒ Ba┼čkomutanl─▒k emrinde kendi sorumluluk bölgelerini savunmaya devam edeceklerdi. Emirde belirtilmemesine ra─čmen Çanakkale Komutanl─▒─č─▒’n─▒n tahrip olmu┼č savunma tesislerini (tabyalar, may─▒n hatlar─▒ ve di─čer tahkimat) derhal tamir edip tekrar i┼čler hale sokmas─▒ gerekmekteydi. Yani ─░tilaf devletlerinin bekledi─či gibi Gelibolu’nun tahliyesi gibi bir dü┼čünce bulunmamaktayd─▒.

Dü┼čman donanmas─▒n─▒n Çanakkale’yi geçtikten sonra a┼čikâr hedefi ─░stanbul oldu─čundan Ba┼čkomutanl─▒k Karargâh─▒ (Genelkurmay ve Harbiye Nezareti karargâhlar─▒n─▒n büyük k─▒sm─▒) ve 2nci Ordu Karargâh─▒’n─▒n beklenilmeden Anadolu’ya ta┼č─▒nmas─▒ kararla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Emirde belirtilmemesine ra─čmen ilk etapta Eski┼čehir yeni hükümet ve askeri merkez olarak dü┼čünülmekteydi. Dü┼čman─▒n oniki saat içinde ─░stanbul’a ula┼čaca─č─▒ hesapland─▒─č─▒ndan muhtemelen demiryoluyla intikal haz─▒rl─▒─č─▒ da yap─▒lm─▒┼č olmal─▒d─▒r. Morgenthau Haydarpa┼ča’da iki trenin padi┼čah, hükümet ve diplomatlar─▒ tahliye etmek için bekledi─čini iddia etsemekteyse de bunu teyid edecek somut bir bilgiye rastlan─▒lmam─▒┼čt─▒r. 2nci Ordu halen Edirne’de bulundu─ču için Anadolu’ya geçi┼či en iyi ihtimal ile bir gün sonra olmas─▒ mümkündü.

Enver Pa┼ča 24 ┼×ubat 1915 tarihli emirinde ise Çanakkale bölgesinin deniz ve kara savunmas─▒n─▒n her halükârda devam etmesi gerekti─čini belirtmektedir. Önceki emirden farkl─▒ olarak bu savunman─▒n tek sorumlusunun Müstahkem Mevki olmad─▒─č─▒ Gelibolu Yar─▒madas─▒’n─▒n 3ncü Kolordu taraf─▒ndan savunulaca─č─▒ bütün savunman─▒n koordineli yap─▒lmas─▒ gerekti─či ifade edilmektedir.

Ne yaz─▒k ki bulabildi─čimiz belgeler bu iki belgeden ibarettir. Dü┼čman─▒n Çanakkale’yi geçmesi olas─▒l─▒─č─▒na yönelik di─čer askeri ve sivil haz─▒rl─▒k ve planlar konusunda spekülatif bilgi d─▒┼č─▒nda elimizde bilgi bulunmamaktad─▒r. Ancak 18 Mart deniz zaferi sonras─▒nda muhakkakla┼čan dü┼čman ç─▒karmas─▒na kar┼č─▒ 24 Mart’ta 5nci Ordu’nun kurulmas─▒n─▒n Çanakkale’nin geçilmesi olas─▒l─▒─č─▒ ile yak─▒ndan ilgili oldu─ču aç─▒kt─▒r. 24 Mart öncesinde Çanakkale kara savunmas─▒yla yükümlü 3ncü Kolordu 1nci Ordu emrindeydi. Ordu komutan─▒ da Liman von Sanders’di. Çanakkale savunmas─▒n─▒ bir ordunun üstlenmesi gerekti─či kararla┼čt─▒r─▒l─▒p komutan olarak von Sanders seçildi─činde do─čal olan 1nci Ordu’nun bu görevi üstlenmesiydi. Bunun yerine yeni bir ordu karargâh─▒ kurulup von Sanders emrinde Çanakkale’ye sevk edilmi┼čtir. 1nci Ordu ise geli┼čmelere haz─▒r bir ┼čekilde ─░stanbul’da kalmaya devam etmi┼čtir.

Sonuç olarak, Çanakkale’nin geçilme olas─▒l─▒─č─▒na yönelik askeri ve siyasi haz─▒rl─▒k yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak yap─▒lan bu haz─▒rl─▒klar “eyvah ─░ngilizler bo─čaz─▒ geçip ─░stanbul’u i┼čgal edecek” korkusundan kaynakl─▒ gözükmemektedir. Her komutanl─▒k ve karargâh─▒n─▒n yapmas─▒ gereken bir ihtimal de─čerlendirmesi çerçevesinde yap─▒lan bir haz─▒rl─▒kt─▒r. Yap─▒lan haz─▒rl─▒klar─▒n boyutu ve kronoloji ancak etrafl─▒ ara┼čt─▒rmalar─▒n yap─▒lmas─▒ ile bulunabilir.

Kaynaklar:

Esat Bülkat, Çanakkale Hat─▒ralar─▒, (Bas─▒lmam─▒┼č an─▒ Harp Akademileri Komutanl─▒─č─▒ Kütüphanesi)

Henry Morgenthau, Ambassador Morgenthau’s Story, (New York: Doubleday, Page & Co., 1919)

Harry Stuermer, Two Years in Constantinople, (New York: George H. Doran Co., 1917)

C.F. Aspinall-Oglander, Military Operations Gallipoli, c.1, (London: William Heinemann Ltd, 1929)

Liman von Sanders, Five Years in Turkey, (çev.) Carl Reichmann, (Baltimore: The Williams & Wilkins Co., 1928)

Alan Moorehead, Gallipoli, (London: Hamish Hamilton, 1956)

 

 

Gayet Mahremdir

Osmanl─▒ Orduyu Hümayunu

Ba┼čkumandanl─▒k Vekaleti

Nümero 8445                                                                                   7 ┼×ubat 1330 (20 ┼×ubat 1915)

Dü┼čman donanmas─▒ Bahrisefid (Çanakkale) Bo─čaz─▒’ndan mürura (geçmeye) muvaffak oldu─ču halde emri komuta berveçhi ati (takip eden ┼čekilde)olacakt─▒r.

1. Birinci Ordu, elyevm (┼ču anda) Rumeli cihetinde bulunan k─▒taata kumanda edecektir. Bu k─▒taat Birinci Kolordu (3ncü F─▒rka hariç), ─░kinci Kolordu, Alt─▒nc─▒ Kolordu, Üçüncü Kolordu (9ncu F─▒rka hariç)dir.

2. ─░kinci Ordu, Anadolu cihetinde bulunan k─▒taata kumanda edecektir ki bu k─▒taat Be┼činci Kolordu, 3ncü F─▒rka ve Dördüncü Kolordu’dur.

3. Bahrisefit (Çanakkale) ve Bahrisiyah (─░stanbul) bo─čazlar─▒ kemafisab─▒k (önceden oldu─ču gibi) Ba┼čkumandanl─▒k Karargâh─▒’na merbut olacakt─▒r.

4. Böyle bir halde Karargâh-─▒ Umumi Anadolu cihetine geçecektir. ─░kinci Ordu Karagâh─▒ kezalik (ayn─▒ ┼čekilde) Anadolu’ya geçecektir.

 

                                                                                                                        Ba┼čkumandan Vekili                                                                                                                                                                  Enver

 

 

┼×ifreli Telgraf

Üçüncü Kolordu Komutanl─▒─č─▒’na

Ba┼čkumandanl─▒k Vekaleti’nin 11 ┼×ubat 1330 (24 ┼×ubat 1915) tarih ve 8481 numaral─▒ emirlerine tevfikan (gere─čince); dü┼čman donanmas─▒ mürura (geçmeye) muvaffak oldu─ču halde dahi Mevkii Müstahkem gerek denizden ve gerek karadan Bo─čaz’─▒n müdafaa ve muhafazas─▒nda sebat edecektir. Böyle bir halde Üçüncü Kolordu dahi Gelibolu ┼čibh-i ceziresinin (yar─▒madas─▒n─▒n) kendi m─▒nt─▒kas─▒ dahilinde bulunan k─▒sm─▒n─▒ denizden ihraca kar┼č─▒ müdafaa vazifesine devam edecek ve Mevkii Müstahkem ile irtibatta bulunarak mütekabilen yekdi─čerine istinat olacaklard─▒r. 11 ┼×ubat 1330 (24 ┼×ubat 1915)

 

                                                                                                     Dersaadet’te Birinci Ordu Kumandan─▒

                                                                                                                      Liman von Sanders

 


  6067 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)