Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

Tarih: 23/05/2016   /   Toplam Yorum 4   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 7005

├çanakkale Cephesinde K─▒z─▒lay daha sava┼č ba┼člamadan faaliyete ge├žmi┼č, iimkanlar dahilinde ├Ânlemler al─▒nmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Bu ├Ânlemler aras─▒nda Edremit ve G├╝lnihal vapurlar─▒ kiralanarak hasta naklinde kullan─▒lmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r. Bunun yan─▒nda cephenin ├žok geni┼č olmamas─▒ndan dolay─▒ bir sahra hastahanesi ve yaral─▒lar─▒ ta┼č─▒mak i├žin baz─▒ noktalar olu┼čturulmu┼čtur; fakat ┼čiddetli ge├žen sava┼čla birlikte artan yaral─▒ say─▒s─▒ kar┼č─▒lamak i├žin K─▒z─▒layÔÇÖdan yeni hastaneler talep eden Ordu Sahra S─▒hhiye M├╝fetti┼čli─čine istinaden hi├ž zaman kaybetmeden harekete ge├žilmi┼čtir. ┬á─░stanbul T─▒p Fak├╝ltesi (Dar├╝lf├╝nun),Galatasaray Sultanisi, Galata, Taksim, Ca─čalo─člu, Kad─▒rga ve Dar├╝┼č┼čafaka hastaneleri aktif hale getirildi. Kanl─▒ muharebe g├╝nlerinde 2,570 yatakla hizmet veren bu hastanelerde 19.443 askerin yaralar─▒ sar─▒lm─▒┼čt─▒r. Hilal-i Ahmer Cemiyeti hastabak─▒c─▒ ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin kurslar d├╝zenlemi┼čtir. Bu hastanelerde g├Ârev yapan kad─▒n hasta bak─▒c─▒lar─▒n ├žo─ču g├Ân├╝ll├╝l├╝k esas─▒na g├Âre b├╝y├╝k gayretler sarf ederek ├╝zerlerine d├╝┼čeni fazlas─▒yla yerine getirmi┼člerdir. (A.C.)

 

 

─░tilaf Devletlerinin sava┼č haz─▒rl─▒klar─▒ günler öncesinden ba┼člam─▒┼č; özellikle ─░ngiltere ve Fransa sömürgeleri sayesinde güçlü bir askeri yap─▒ya, lojistik ve sa─čl─▒k alan─▒nda çok iyi durumdad─▒r. Osmanl─▒ Devleti’nin 1.Dünya Sava┼č─▒ ba┼člad─▒─č─▒nda seferberlik ilan─▒yla birlikte tüm tedbirlerin al─▒nmas─▒ amaçlanmaktayd─▒. Te┼čekküllü sa─čl─▒k kurumlar─▒n─▒n büyük ço─čunlu─ču ─░stanbul’da: Haydarpa┼ča, Gümü┼čsuyu, Maltepe, Y─▒ld─▒z ve Gülhane Hastanelerinden ba┼čka; Tuzla, Hereke, ─░zmit, Eski┼čehir ve Konya’ya kadar devam eden bu kurulu┼člar ─░stanbul hekimli─čine ba─čl─▒yd─▒lar.[1] Çanakkale Cephesi’nde Sa─čl─▒k hizmetleri Müstahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ 5.┼×ube Müdürlü─čü eliyle yürütülmekteydi. Ba┼č─▒nda ise Genel Sa─čl─▒k Müfetti┼či Tabip Albay Süleyman Numan Bey vard─▒.[2]

Çanakkale Cephesinde K─▒z─▒lay daha sava┼č ba┼člamadan faaliyete geçmi┼č, imkanlar dahilinde önlemler al─▒nmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Bu önlemler aras─▒nda Edremit ve Gülnihal vapurlar─▒ kiralanarak hasta naklinde kullan─▒lmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r. Bunun yan─▒nda cephenin çok geni┼č olmamas─▒ndan dolay─▒ bir sahra hastahanesi ve yaral─▒lar─▒ ta┼č─▒mak için baz─▒ noktalar olu┼čturulmu┼čtur; fakat ┼čiddetli geçen sava┼čla birlikte artan yaral─▒ say─▒s─▒ kar┼č─▒lamak için K─▒z─▒lay’dan yeni hastaneler talep eden Ordu Sahra S─▒hhiye Müfetti┼čli─čine istinaden hiç zaman kaybetmeden harekete geçilmi┼čtir.  ─░stanbul T─▒p Fakültesi (Darülfünun),Galatasaray Sultanisi, Galata, Taksim, Ca─čalo─člu, Kad─▒rga ve Darü┼č┼čafaka hastaneleri aktif hale getirildi. Kanl─▒ muharebe günlerinde 2,570 yatakla hizmet veren bu hastanelerde 19.443 askerin yaralar─▒ sar─▒lm─▒┼čt─▒r.[3] Hilal-i Ahmer Cemiyeti hastabak─▒c─▒ ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak için kurslar düzenlemi┼čtir. Bu hastanelerde görev yapan kad─▒n hasta bak─▒c─▒lar─▒n ço─ču gönüllülük esas─▒na göre büyük gayretler sarf ederek üzerlerine dü┼čeni fazlas─▒yla yerine getirmi┼člerdir.

Seddülbahir, Kilitbahir, Eceabat, Bolay─▒r, Kumkale ve Çanakkale’de 25-100’er yatakl─▒ revirler mevcuttu. Bunun yan─▒nda Çanakkale merkezde 250 yatak kapasiteli bir de hastane bulunmaktayd─▒.[4]Sava┼č─▒n ba┼člamas─▒yla askeri birlikler bölgeye nakledilerek, s─▒hhiyeciler ve yatak say─▒s─▒ fazlala┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca Kerevizdere, So─čanl─▒dere, Kenker Deresi, Kurucadere , Havuzlar Deresi ve Matikdede bölgelerinde büyük sarg─▒ yerleri olu┼čturulmu┼čtu.[5] Deniz muharebeleri s─▒ras─▒nda Anadolu yakas─▒nda Nara, Anadolu Mecidiye, Çimenlik, Kepez- Dardanos Tabyalar─▒, Karantina Erenköy bat─▒s─▒ ve ─░ntepe’de birer adet; Anadolu Hamidiye Tabyas─▒’da ise iki adet k─▒ta sarg─▒ yeri olu┼čturulmu┼čtur.[6]─░lk müdahale K─▒ta Sarg─▒ yerlerinde yap─▒l─▒r; e─čer a─č─▒r yaral─▒ysa araba durak noktalar─▒na oradan da Büyük Sarg─▒ yerlerine gönderilmekteydiler. 5. Ordu’ya ait hasta nakil arac─▒ bulunmamaktayd─▒. Burada daha çok cephane ve erzak ta┼č─▒yan arabalardan istifade edilmekteydi. Ayr─▒ca sevkiyatta bölge halk─▒na ait arabalar katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.[7] Cephe ileri hatlar─▒nda yaralanan askerlere a┼č ve çay vermek üzere So─čanl─▒dere, Ar─▒ burnu ve Anafartalar sava┼č alanlar─▒nda görevli K─▒z─▒lay memurlar─▒ bulunmaktad─▒r.[8]          

Osmanl─▒ tebaas─▒ndan ve müttefiklerden gelen gayrimüslim doktorlar gönüllü veya ücretli görev yapm─▒┼člard─▒r. Gayrimüslim han─▒mlar da ─░stanbul’un muhtelif yerlerindeki hastanelerde hastabak─▒c─▒l─▒k yapt─▒klar─▒ görülmektedir. Almanlar─▒n K─▒z─▒lhaç vas─▒tas─▒yla be┼č doktor, on hem┼čire ve on hastabak─▒c─▒ 1915 May─▒s─▒nda ─░stanbul’a gelmi┼čtir. Sonras─▒nda ise 300 ki┼čilik t─▒bbi malzeme gönderilmi┼čtir. Ayr─▒ca cephede de gayrimüslim doktorlar canla ba┼čla görevlerini yerine getirmi┼člerdir.[9]

Bir askerin yaralanmas─▒ durumunda ilk müdahale dikili harp paketiyle kendisi veya bir arkada┼č─▒ taraf─▒ndan sar─▒ld─▒ktan sonra durumuna göre yaral─▒ yuvalar─▒na getirilirdi.[10] Hafif ve a─č─▒r yaral─▒lar gruplara ayr─▒larak her 20 kilometrede kurulan 50’┼čer yatakl─▒ istasyonlara getirilip; oradan da hasta ta┼č─▒t kol veya arabalar─▒na aktar─▒lmaktayd─▒. Tedavileri yap─▒lan yaral─▒ askerler memleket hastanelerine gönderilmesi gerekli olanlar Eceabat ve Akba┼č liman─▒nda bekleyen vapur, taka, mavra veya yelkenlilere bindirilmekteydi.[11]

Sava┼č─▒n ┼čiddetlendi─či zamanlarda sevkiyatta s─▒k─▒nt─▒lara sebep olmu┼č ve binlerce yaral─▒ korunakl─▒ bölgelerde beklemek zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Güney cephesinde Kanl─▒ Dere- Kirte istikametinde sarg─▒ yerlerinde yaral─▒lara ula┼č─▒larak takati olanlar─▒n arkada┼člarla, olmayanlar─▒n ise bulunduklar─▒ yerde kalmalar─▒ ;yanlar─▒na ekmek çuvallar─▒yla beraber iki teneke su b─▒rak─▒ld─▒. Yaral─▒lar arabalar─▒n gelmemesinden ┼čikayet edenlerin say─▒s─▒ 70 kadard─▒. A─člayarak onlar─▒n gönülleri al─▒nd─▒.[12] Sava┼č alanlar─▒nda a─č─▒r yaral─▒lar için ameliyat yapmak, enfeksiyon kapma olas─▒l─▒─č─▒ yüksek oldu─čundan en son a┼čamada karar veriliyordu. Yaralanmalar daha çok omurga, gö─čüs, kafa ve kar─▒n bölgelerinde gerçekle┼čti─činde ço─ču ölümle sonuçlan─▒yordu. Cepheye gelmeden önce askerlerin tahaffuzhanelerde sa─čl─▒k taramas─▒na tabi tutularak çiçek. kolera ve dizanteri a┼č─▒lar─▒ yap─▒larak önlem al─▒nm─▒┼čt─▒r. Daha sonra cephede de a┼č─▒lar devam etmi┼č, Sahra S─▒hhiye Dairesinden 15 kilo kolera, 20 bin çiçek ve 60 tane tetanoz a┼č─▒s─▒ bölgeye ula┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.[13]

24 Haziran 1915 tarihinde Domuzdere’de ceset kokusu ve ölülerin üzerinde toplanan sineklerin çok fazla olmas─▒ insan sa─čl─▒─č─▒ aç─▒s─▒ndan rahats─▒z ediciydi. Ayr─▒ca yemek kaplar─▒n─▒n ve bardaklar─▒n üzerini mendille örtmeden bir ┼čeyler yemek içmek zor bir durumdu.[14]Sadece yemek yerken de─čil milyonlarca sinek ─░ngiliz askerlerinin öldürücü sald─▒r─▒lar─▒ kadar korkutucuydular. Baz─▒ askerler ─░stanbul’dan getirttikleri cibinlik alt─▒na girerek  biraz da olsa rahat edebiliyorlard─▒.[15]

 

Orduda askerlerin günlerce y─▒kanamamas─▒ndan kaynaklanan bitlenmenin önüne geçmek için seyyar etüvlerin birliklere verilerek, yeterli gelinmemesi halinde elbise ve kullan─▒lan e┼čyalar sahra f─▒r─▒nlar─▒na ve ekmek f─▒r─▒nlar─▒ndan geçirilerek gerekli tedbirler al─▒nmaya çal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Mehmetçi─čin ┼čiddetli çarp─▒┼čman─▒n yan─▒nda cephede görülen hastal─▒klardan dolay─▒ büyük s─▒k─▒nt─▒lara sebep olmu┼čtur. Bu hastal─▒klar─▒n ba┼č─▒nda at─▒k sular ve sineklerden bula┼čan s─▒tmad─▒r. Dr Mayer s─▒tmadan kurtulmak için su birikintilerini ve batakl─▒klar─▒ önleyecek dranej çukurlar─▒ açt─▒rarak tedbir alma yoluna gitmi┼čtir. Tüm bu tedbirlere ra─čmen 5 . Orduda 116,985 s─▒tma vakas─▒n─▒n 6,661’i ölümle neticelenmi┼čtir. ─░laç s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan dolay─▒ s─▒tmal─▒ askerlere haftada ancak 1 gram “kinin” verilebilmi┼čtir.[16] ┼×oka girmi┼č bir yaral─▒ya yap─▒labilecek tek ┼čey onu s─▒cak tutmakt─▒r. ─░laç olarak morfinle birlikte atropin veriliyordu. Askerlerde görülen yaralanmalar─▒n ço─ču bomba, ┼čarapnel veya piyade mermilerinden olu┼čtu─ču görülmektedir.[17]

Cephede sevkiyatlar yük hayvanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒ndan Tekirda─č’da 5. Ordu Menzil Veterinerli─či ile Gelibolu’nun güneyinde Münip Bey Çiftli─či’nde hayvan hastaneleri ve Çanakkale-Lapseki yolu üzerindeki Suluca’da aç─▒lm─▒┼čt─▒. Daha sonra gerekdikçe Ilgardere’de üç, Sulucada Veteriner ─░laç Deposu, Ke┼čan ,Burgaz Ve Pazarl─▒’da Araba ve Hayvan Depolar─▒ aç─▒lm─▒┼čt─▒r.[18]

 

Türk sa─čl─▒k personeli kara muharebeleri s─▒ras─▒nda salg─▒n bir hastal─▒─č─▒n ç─▒kmas─▒n─▒ engellemi┼člerdir. Bu sürede 110.220 yaral─▒,709.93  hasta ve hava de─či┼čimiyle menzil hastaneleri sevk edilmi┼čtir. 61 doktor ve 10000 yatak kapasite ve 14 hastane te┼čkil edilerek özverili bir çal─▒┼čma göstermi┼člerdir.[19] 1.Dünya Sava┼č─▒’n─▒n en ┼čiddetli ve kanl─▒ mücadelesinin ya┼čand─▒─č─▒ Çanakkale cephesinde s─▒hhiye s─▒n─▒f─▒; zor ┼čartlar alt─▒nda büyük fedekarl─▒klar yaparak k─▒sa zamanda Türk askerlerinin yaralar─▒n─▒ tedavi ederek cepheye geri dönmesini sa─člam─▒┼čt─▒r. Kuzey bölgesinde 19 May─▒s taarruzunda be┼č saatte 10.000, güneyde z─▒─č─▒ndere muharebelerinde alt─▒ günde 15.000 zayiat verilmesi sava┼čacak asker ihtiyac─▒n─▒n ne derece önem arz etti─činin kan─▒t─▒d─▒r.[20]

            Çanakkale muharebeleri süresince gerek ön cephede gerekse cephe gerisinde doktorundan hastabak─▒c─▒s─▒na kadar tüm sa─čl─▒k personeli canla ba┼čla çal─▒┼čarak verilen görevi yerine getirmek için büyük caba göstermi┼čtir. Sava┼č─▒n sonunda sa─čl─▒k hizmetleri alan─▒nda binlerce yaral─▒ mehmetçi─čin tedavilerini k─▒s─▒tl─▒ imkanlar dahilinde yaparak büyük bir ba┼čar─▒ya imza atm─▒┼člard─▒r. Türk ordusunun zafer kazanmas─▒nda önemli bir yer tutan sa─čl─▒k personeli kahramanl─▒k öyküsü yazm─▒┼čt─▒r.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

 

 

Erdemir, Lokman.2009. Çanakkale Sava┼č─▒ Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri. ─░stanbul:  Gökkubbe Yay─▒nlar─▒.×

Esenkaya, Ahmet; ed. Mehmet Fatih Can.2015. S─▒hhiye 1915  yüzy─▒l önce... ─░stanbul : Medyatr Yay─▒nc─▒l─▒k.

 

Haz: ┼×adan  Mara┼č Öymen-─░. Edip Emil Öymen. 2005. Çanakkale Ac─▒ ─░laç: 18 Mart 1915-     9 Ocak 1916.─░stanbul: Deva Holding.

 

Özbay, Kemal. 1976. Türk Asker Hekimli─či Tarihi ve Asker Hastaneleri Cilt-1.─░stanbul: Yörük Bas─▒mevi.

Haz. Metin Mart─▒.2005. Mahmut Sabri Bey’in Seddülbahir Muharebesi Hat─▒ralar─▒, Çanakkale Hat─▒ralar─▒.─░stanbul: Arma Yay─▒nlar─▒.

Haz. Metin Mart─▒.2005. Cepheden Cepheye /Münim Mustafa, Çanakkale Hat─▒ralar─▒. ─░stanbul: Arma Yay─▒nlar─▒.

Birinci Dünya Sava┼č─▒ Çanakkale Cephesi Harekat─▒ (Haziran 1914- Ocak 1916) .Ankara 2014.Genelkurmay Bas─▒m Evi.

Çapa, Mesut.2010. K─▒z─▒lay [Hilal-i Ahmer ]Cemiyeti (1914-1925). Ankara: Bask─▒ ve Cilt Özel Matbaas─▒.

Birinci Dünya Harbi’nde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi Harekat─▒ I. Kitap (Haziran 1914- 25 Nisan 1915), Ankara 1993.Genelkurmay Bas─▒m Evi.

Birinci Dünya Harbi’nde Türk Harbi V. Cilt Çanakkale Cephesi 2. Kitap, Ankara 1978.Genelkurmay Bas─▒m Evi.

 

 

 

 

 



[1] Kemal Özbay,Türk Asker Hekimli─či Tarihi ve Asker Hastaneleri, Cilt 1,─░stanbul 1976.s.230.

[2] Ahmet Esenkaya, S─▒hhiye 1915 yüzy─▒l önce…,Ankara1915.s.239.

[3] Mesut Çapa,K─▒z─▒lay [Hilal-i Ahmer] Cemiyeti (1914-1925),Ankara 2010.s.84.

[4] Haz: ┼×adan Mara┼č Öymen-─░. Edip Emil Öymen, Çanakkale Ac─▒ ─░laç: 18 Mart 1915-9 Ocak 1916,  ─░stanbul 2005,s. 71-74. (‘Çanakkale Ac─▒ ilaç olarak k─▒salt─▒lacakt─▒r.)

[5] Çanakkale Ac─▒ ─░laç,s.51.

[6] Lokman Erdemir, Çanakkale Sava┼č─▒ Siyasi, ,Askeri ve Sosyal Yönleri ,─░stanbul 2009.s.317.

[7] Çanakkale Ac─▒ ─░laç,s.56.

[8] Çapa, a.g.e. s.85.

[9] Erdemir, a.g.e.s.329-330.

[10] Erdemir, a.g.e.s.331.

[11] Birinci Dünya Sava┼č─▒ Çanakkale Cephesi Harekat─▒(Haziran 1914- Ocak 1916), Ankara 2014.s.235-236.

[12] Haz. Metin Mart─▒, Mahmut Sabri Bey’in Sedülbahir Muharebesi Hat─▒ralar─▒, Çanakkale Hat─▒ralar─▒. ─░stanbul 2005.s.79.

[13] Esenkaya, a.g.e.s.257.

[14] Esenkaya, a.g.e.s.302.

[15] Haz. Metin Mart─▒, Münim Mustafa / Cepheden Cepheye, Çanakkale Hat─▒ralar─▒. ─░stanbul 2005.s.383.

 

[16] Erdemir, a.g.e.s.374.

[17] Çanakkale Ac─▒ ─░laç,s.58.

[18] Esenkaya, a.g.e.s.399.

[19] Özbay,a.g.e.s.238.

[20] Esenkaya, a.g.e.s.226.


  7005 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)