Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

Tarih: 10/05/2016   /   Toplam Yorum 3   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 7190

Kanada Kraliyet Harp Akademisinde ├Â─čretim ├╝yesi olan Nikolas Gardner'in T├╝rk├že'ye ├ževrilen┬á Mezopotamya'da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut'├╝lAmare ( Etkile┼čim Yay─▒nlar─▒, Nisan 2016) kitab─▒ yukar─▒da sayd─▒─č─▒m temel eserlerin ve ├žok say─▒da sava┼ča kat─▒lm─▒┼č ki┼čilerin kaynaklar─▒ ve zengin ar┼čiv belgelerini de─čerlendirerek, ku┼čatmaya giden s├╝reci ve ku┼čatmay─▒ anlat─▒yor. Hacmi kal─▒n de─čil ama ÔÇťyo─čunÔÇŁ bir kitap oldu─čunu s├Âyleyebiliriz.┬á Akademik bir eser olsa da , zaman zaman seviye ├╝st├╝ yorumlar yapsa da bu durum konuya yabanc─▒ olan okur a├ž─▒s─▒ndan bir hayli bilgilendirici.


Do─črusunu s├Âylemek gerekirse N.Gardner'in Kut'├╝lamare adl─▒ eserinin ├ževirisinin haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ duyunca ├žok sevinmi┼čtim. Ancak kitab─▒ okumaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒zda askeri (genel anlamda spesifik konulardaki) eserlerin ├ževirilerine ne kadar dikkat edilmesi gerekti─čini bir kere daha anl─▒yoruz. Kut├╝lAmare kitab─▒n─▒n ├ževiri hatalar─▒ eseri hakk─▒yla de─čerlendirmenin ├Ân├╝ne ge├žmi┼č. (T.Y)

 

            Birinci Dünya Sava┼č─▒ Irak cephesinde Osmanl─▒ 6. Ordusunun General Townshend komutas─▒ndaki ─░ngiliz/Hint 6.Tümeni ve 30.Tugay─▒n─▒ KutülAmare'de 4 ay 23 gün süren muhasara sonucunda teslim almas─▒n─▒ Türkiye'de bu y─▒l ilk kez bu kadar geni┼č çapta etkinliklerle an─▒ld─▒, kamuoyunda ilgi çeken tart─▒┼čmalara neden oldu. Zaferin unutturuldu─ču, geri planda kald─▒─č─▒ vs. gibi. KutülAmare'nin 100.Y─▒l─▒ bize ayn─▒ zamanda ┼čunu hat─▒rlatmal─▒. Her tarihi olay olu┼čturdu─ču “literatür” aç─▒s─▒ndan da önemlidir. KutülAmare Zaferi'nin de bu konuda bir hayli fakir oldu─čunu söylersek yan─▒lm─▒┼č olmay─▒z. Seferin Türk tarih anlat─▒m─▒ aç─▒s─▒ndan en önemli kitab─▒ olan Binba┼č─▒ Mehmet Emin Bey'in kitab─▒n─▒n daha bu y─▒l Kültür Bakanl─▒─č─▒ katk─▒lar─▒yla okuyucu ile bulu┼čtu─čunu söylersek durumun ciddiyeti anla┼č─▒l─▒r. Türk taraf─▒ anlat─▒m─▒ sadece görev alan subaylar─▒n an─▒lar─▒n─▒n bir bölümüne hapsolmu┼č iken yabanc─▒ literatür bizden biraz daha zengin. 1.Dünya Sava┼č─▒ Irak Cephesi'nin Resmi tarihi , Çanakkale'de Aspinall-Oglander ne ise Irak cephesi muadili olan Moberly'nin Mesopotamia Campaign, Roger Miller'in The Death An Army-1916, A.J.Barker'in  The Bastard War-Mesopotamia Campaign 1914-1918 , Yak─▒n dönemde ç─▒kan Patrick Crowley'in Kut-1916  say─▒labilir. Konuyla ilgili en son yay─▒nlanan çal─▒┼čma olan Nikolas Gardner'in kitab─▒ Türkçe'ye kazand─▒r─▒ld─▒.

             Kanada Kraliyet Harp Akademisinde ö─čretim üyesi olan Nikolas Gardner'in Türkçe'ye çevrilen  Mezopotamya'da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut'ülAmare ( Etkile┼čim Yay─▒nlar─▒, Nisan 2016) kitab─▒ yukar─▒da sayd─▒─č─▒m temel eserlerin ve çok say─▒da sava┼ča kat─▒lm─▒┼č ki┼čilerin kaynaklar─▒ ve zengin ar┼čiv belgelerini de─čerlendirerek, ku┼čatmaya giden süreci ve ku┼čatmay─▒ anlat─▒yor. Hacmi kal─▒n de─čil ama “yo─čun” bir kitap oldu─čunu söyleyebiliriz.  Akademik bir eser olsa da , zaman zaman seviye üstü yorumlar yapsa da bu durum konuya yabanc─▒ olan okur aç─▒s─▒ndan bir hayli bilgilendirici. Bu arada yazar─▒n Türk taraf─▒n─▒n muharebelerini anlatmak için kulland─▒─č─▒ ana kayna─č─▒n Binba┼č─▒ Mehmet Emin Bey'in kitab─▒ oldu─čunu hat─▒rlatal─▒m.

             Gardner Kut Ku┼čatmas─▒na giden süreçteki kritik olaylar─▒ geçmi┼č literatür ─▒┼č─▒─č─▒nda sorguluyor. Ba─čdat'a neden ilerleme karar─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒? Selman-─▒ Pak'ta neden geri çekilme karar─▒ verildi? KutulAmare'de k─▒s─▒l─▒p kalmak yerine daha geriye gidilebilir miydi? Townshend'in garnizonunu ku┼čatmadan kurtarmak için kurulan Dicle Kolordusu'nun çabalar─▒n─▒n ayr─▒nt─▒l─▒ askeri analizi vs. Townshend'in Hint birlikleri ile ilgili de─čerlendirmeleri , güvensizli─či de Gardner'in çal─▒┼čmas─▒n─▒n ana konular─▒ndan. Gardner yenilgilerden as─▒l nedenlerinden birisinin Townshend'in Hint birliklerini iyi anlayamamas─▒ oldu─čunu iddia ediyor.

             Kitap ─░ngiltere'nin Irak politikas─▒ gibi politik ve uluslararas─▒ ili┼čkiler, ya da Ruslar─▒n Do─ču cephesindeki e┼č zamanl─▒ ve ─░ran üzerinden Baratov'un harekat─▒ gibi konulara girmemi┼č. Muhasara edilmi┼č kasabada ya┼čananlar Hintli müslüman ve hindu askerlerin at ve kat─▒r eti yememelerinin yol açt─▒─č─▒ sorunlar─▒ etrafl─▒ca incelemi┼č.5000 yak─▒n Hintli asker ve personel takatleri iyice tükenince, ancak 11 Nisan'dan sonra at eti yemeye ba┼člam─▒┼člar. Kalanlar─▒ ─▒srarla yemeyi reddetmi┼č. 14 Nisan'a kadar dayanm─▒┼člar. Gardner'e göre Hintlilerin bu nedenle tah─▒l istihkak─▒ndan fazla almalar─▒ ─░ngiliz askerlerle aralar─▒nda problemler ya┼čanmas─▒na neden olmu┼č. Gardner Hindistandaki Sadece dini de─čil , kast ve gelenek uygulamalar─▒n─▒n bu konuda çok bask─▒n oldu─ču tesbitinde bulunuyor. Bir ─░ngiliz askerinin tan─▒kl─▒─č─▒ dönemin zihniyetini yans─▒tmas─▒ aç─▒s─▒ndan önemli: “Norfolk'tan bir bölü─čün buraya gelmesiyle çok rahatlad─▒k. Çünkü iki alayda sadece 13 beyaz olarak , 15000 asyal─▒ ile sava┼čan , ince tel örgüler ve birkaç yüz metrelik çamurlu alanla ayr─▒ld─▒─č─▒m─▒z 700 Asyal─▒y─▒ yönetiyorduk.” s.195 Yazar özellikle Sabistepe muharebelerini çok canl─▒ anlatm─▒┼č. , özellikle ku┼čatma uzad─▒kça  ─░ngiliz komuta kademesindeki çeki┼čmeleri, suçlamalar─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde payla┼čm─▒┼č. Yazar Özellikle Çanakkale Sava┼č─▒'ndan sonra gönderilen Maude'in 13. Tümen'inin geli┼činin moral kayna─č─▒ oldu─čunu, ba┼čar─▒l─▒ bir General olan, Bat─▒ cephesi ve Çanakkale Sava┼č─▒'n─▒ ya┼čayan  Maude'nin Topçu ve Piyadenin uyumu konusundaki ba┼čar─▒lar─▒n─▒n alt─▒n─▒ çiziyor.                                                                                                      

Kitab─▒n öneminin önüne geçen hatalar

             Do─črusunu söylemek gerekirse N.Gardner'in Kut'ülamare adl─▒ eserinin çevirisinin haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ duyunca çok sevinmi┼čtim. Ancak kitab─▒ okumaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒zda askeri (genel anlamda spesifik konulardaki) eserlerin çevirilerine ne kadar dikkat edilmesi gerekti─čini bir kere daha anl─▒yoruz. KutülAmare kitab─▒n─▒n çeviri hatalar─▒ eseri hakk─▒yla de─čerlendirmenin önüne geçmi┼č. 

             Kitap Türkçe çevirisinde daha ilk cümlede falso vererek ba┼čl─▒yor. Mezopotamya Seferinin, Bat─▒ cephesi ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda akademisyenlerin ve halk─▒n daha fazla ilgisiyle kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒n─▒ belirten bir cümle ile kar┼č─▒la┼č─▒yoruz. Bu do─čru de─čil. Belki yazar─▒n böyle bir iddias─▒ m─▒ var diye kitab─▒n ─░ngilizce asl─▒na bak─▒yoruz. Tabiki hay─▒r! Yazar tam tersini iddia ediyor! Sayfalar ilerledi─činde okuyucuyu ─░ngiliz Ke┼čif Kuvvetinin Basra 'da Tiflis(!) üzerinden haz─▒rl─▒k yapt─▒─č─▒n─▒ ö─čreniyoruz. Burada ─░ngiliz Ke┼čif Gücü British Expeditionary Force'un kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak çevrilmi┼č ama hatal─▒ oldu─ču ortada. Okuyucu Basra'daki bir kuvvetin neden Gürcistan'a do─čru harekat için haz─▒rland─▒─č─▒n─▒ merak edebilir. Biraz dü┼čününce hatan─▒n nereden kaynakland─▒─č─▒n─▒ buluyoruz. Tigris (Dicle) Tiflis olarak çevrilmi┼č!

             Tarihi eserlerde hatalar zaman─▒nda düzeltilmezse kal─▒c─▒ olabiliyor. [i] Gardner'in kitab─▒nda da ne yaz─▒kki bol miktarda örne─či var. Kitab─▒n orijinalinde de çok basit olan krokiler vahim bir ┼čekilde hatal─▒ çevrilmi┼č. Kolordu anlam─▒ndaki Corps birlik , Tümen anlam─▒ndaki “Division” bölük olarak çevrilince 3 bölüklü Türk ordusu 3 Tugayl─▒ ─░ngiliz ordusuna kar┼č─▒ bir durum ortaya ç─▒km─▒┼č. Yukar─▒da Tigris örne─činde oldu─ču gibi co─črafi yer adlar─▒nda terminolojiye uygun davran─▒lmal─▒yd─▒. Özellikle Selman-─▒ Pak Muharebesi anlat─▒l─▒rken Osmanl─▒ cephesinin arkas─▒ ve kuzeyindeki Diyala nehri “Sabis” nehri olarak çevrilmi┼č. Halbuki Sabis , KutülAmare önündeki Es-Sin mevzilerinin en sa─č─▒ndaki bir tepeci─če bizim verdi─čimiz isim. ─░ngilizlerin oraya verdi─či isim Dujaila. 8 Martta Ali ─░hsan Bey'e “Sabis” soyad─▒n─▒ kazand─▒ran muharebenin ya┼čand─▒─č─▒ yer. Muhtemelen isim benzerli─či nedeniyle Diyala nehrinin ad─▒ yanl─▒┼č olarak “Sabis” diye çevrilmi┼č. s.87 de UmmulTabul muharebesinden bahsedilirken bir ─░ngiliz subay─▒ orijinalinde Diyala nehrinden bahsederken Nurettin Sabis'in ard─▒na kaçabilirdi . diyor.

             Kitap boyunca çok say─▒da rütbe ve birlik isimlerinde hatalarla kar┼č─▒la┼č─▒yoruz. Örne─čin s. 57 de geçen 6.Piyade Tugay─▒ asl─▒nda 6. Süvari Tugay─▒. ( Mezopotamya cephesinde piyade/ süvari ayr─▒m─▒n─▒n ne kadar önemli oldu─čunu ayr─▒ca belirtmeme gerek yok san─▒r─▒m ) s. 92 'de Tümen Destek tak─▒m─▒n─▒n kaptan─▒ olan Warren Sandes... denmi┼č. Warren Sandes , 6.Hint Tümeninde Köprücü Kolu ya da daha do─čru bir ifadeyle Köprü ─░stihkam Birli─či'nin komutan─▒yd─▒ ve Kaptan de─čil Yüzba┼č─▒yd─▒.  (An─▒lar─▒n─▒ yay─▒na haz─▒rlad─▒─č─▒m için biliyorum :) Görevi de Dicle üzerine teknelerden olu┼čan yüzer köprüler yapmakt─▒. Bridging Train ve Captain ifadeleri yanl─▒┼č çevrilmi┼č!

             Ayr─▒ca baz─▒ bölümler de çevirinin anla┼č─▒lmas─▒ güç ya da ba┼čta da belirtti─čimiz gibi gibi yazar─▒n kastetti─činden farkl─▒ bir anlam verilmi┼č. Örnek vermek gerekirse kitab─▒n özellikle Kut garnizonundaki Hintli birliklerle ilgili önemli de─čerlendirmeleri oldu─čunu söylemi┼čtik. Türkçe bask─▒da s─▒k s─▒k Hintlilerin “cahil” olduklar─▒ndan bahsediliyor. Çevirmenin orijinal metinde geçen “illiterate” ifadesini “cahil” olarak çevirmesi biraz maksad─▒n─▒ a┼čt─▒─č─▒n─▒ dü┼čünüyorum.Yazar Okuma-yazma bilmediklerini vurgulamak için bu ifadeyi seçerken Türkçeye cahil olarak çevrilmesi ┼č─▒k durmam─▒┼č.

             Orijinal metinde geçen “territorial” ifadesinin “gönüllü” olarak çevrilmesi de hatal─▒. ─░ngiliz ordu sisteminde Territorial bizdeki “Redif” sisteminin kar┼č─▒l─▒─č─▒. Ya┼člar─▒ biraz büyük ayn─▒ bölgeye mensup ki┼čilerin bulundu─ču askeri birlikler. Orijinal isim ayn─▒ tutulup dipnotla aç─▒klama yap─▒labilirdi. Keza KutülAmare garnizonunu kurtarmak için kurulan “Relief Force” Dicle Kolordusu'na Destek Kuvvetleri de─čil Kurtarma Kuvveti denmesi daha uygun olurdu.

             Yine ba┼čka bir yerde ┼čöyle bir ifade ile kar┼č─▒la┼č─▒yoruz:

             ─░ngiliz yazar ve sava┼č muhabiri Edmund Candler ─░slam'a bir ça─čr─▒da bulunmu┼č, katlan─▒lmaz bir pozisyondan tek bir makul tutum talep etmi┼čtir, itibar─▒n─▒ kaybetmeden hizmet etmeyi reddetmeyi hakl─▒ görmü┼čtür  (s.31)

             “T.A Chalmers'a göre Aerial Hastane Gemisinin komutan─▒ inatç─▒ ve yetenekli nitelikleriyle ün kazanm─▒┼čt─▒, ama yaral─▒lara kar┼č─▒ son derece umursamazd─▒.”  Orijinal metinde ise  Aerial hastane gemisinin komutan─▒ T.A Chalmers'in General Gorringe hakk─▒ndaki görü┼čleri anlat─▒l─▒yor.

             30.Topçu birli─či Mezopotamya seferinin en büyük ve en karma┼č─▒k sald─▒r─▒s─▒n─▒ ba┼člatt─▒ ifadesi ise orijinal metinde 30'unda ( Yani 30 Martta) Topçu birli─činin sald─▒r─▒y─▒ ba┼člatt─▒─č─▒n─▒ yaz─▒yor.

  

            S.118'de Nurettin'in görü┼člerini etkileyen tek faktör... de─čil “Goltz'un Nurettin'in hakk─▒ndaki görü┼člerini etkileyen tek faktör....” olmal─▒yd─▒

             Yer isimlerinin nas─▒l yaz─▒laca─č─▒ Çanakkale Sava┼č─▒ kitaplar─▒nda da sorundu. Özellikle Irak cephesi gibi hem ─░ngilizlerin , hem Araplar─▒n hem de Türklerin verdi─či isimlerle kar─▒┼č─▒kl─▒k olabiliyor. Dolay─▒s─▒yla bu gibi eserlerde hangi isimlerin kullan─▒laca─č─▒n─▒n ba┼čtan belirlenmesi gerekiyor. Örne─čin Tizbon mu, Ctesiphon mu , Selman-─▒ Pak m─▒ ? Özellikle Türk taraf─▒n─▒n Irak cephesi terminolojisinde Süveyce batakl─▒─č─▒ ile Dicle aras─▒ndaki bölgede Ocak-Nisan 1916 ay─▒ muharebeleri 1.-2.3. Felahiye olarak belirtilirken , ─░ngiliz kaynaklar─▒ giri┼č mevkideki muharebeleri Hanna, orta mevzilerde ya┼čanan muharebeleri Felahiye , batakl─▒─č─▒n bitimine do─čru ya┼čanan muharebeleri Sannaiyat olarak adland─▒r─▒yor. Dolay─▒s─▒yla muharebe isimlerini Türk kaynaklardan kar┼č─▒la┼čt─▒racak okur için dipnotla aç─▒klama koyulabilirdi. Yine bu gibi eserlerde ─░ndex olmamas─▒ büyük eksiklik. Kaynakçalar mutlaka ayr─▒ca yaz─▒lmal─▒yd─▒.

             Özetle Nikolas Gardner'in çal─▒┼čmas─▒ Kutü'lAmare Ku┼čatmas─▒ ile ilgili eksik olan literatürümüze çok önemli bir katk─▒. Türkçe bas─▒m─▒ üzerinde bu kadar titizlikle durmam─▒z─▒n ana nedeni de bu zaten. Bu tip kitaplar─▒n çevirisinin askeri terminolojiye ve ilgili konuya vak─▒f uzmanlar taraf─▒ndan kontrol edilmesi gerekiyor. Yeditepe, ─░┼č-Kültür, Tima┼č gibi yay─▒nevlerinin askeri tarihle ilgili kitaplar─▒nda bu kurala hassasiyetle uydu─čunu görüyoruz. Etkile┼čim Yay─▒nevi böyle önemli bir eseri yay─▒n program─▒na almakla çok önemli bir i┼č gerçekle┼čtirmi┼č. San─▒r─▒m haz─▒rlanmas─▒ biraz aceleye gelmi┼č. Umar─▒z yeni bask─▒da bu hatalar─▒ düzeltir.

 

Mezopotamya'da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut'ülAmare

Nikolas Gardner

Etkile┼čim Yay─▒nlar─▒, Nisan 2016

238 sayfa

 

 

 

 



[i] Yeri gelmi┼čken tarihi eserlerde bask─▒ hatas─▒n─▒n önemi üzerine bir hat─▒ram─▒  payla┼čmak isterim. Çanakkale Muhabeleriyle esasl─▒ olarak ilgilenmeye ba┼člad─▒─č─▒m dönemde, kitaplar─▒ bask─▒ üzerine bask─▒ yapan bir ünlü yazarla ayn─▒ ortamda bulunma f─▒rsat─▒n─▒ yakalam─▒┼čt─▒m. Yaln─▒z üstad─▒m─▒z Mustafa Kemal Bey'in cepheden 10 A─čustos'ta ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒, dolay─▒s─▒yla fazla abart─▒ld─▒─č─▒n─▒ iddia ediyordu. Bilgi tabiki do─čru de─čildi. 10 Aral─▒k'ta ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ net bir ┼čekilde biliyordum. ─░tiraz etti─čimde üstad─▒m─▒z beni fanatik bir Atatürkçü varsaymas─▒ndan olsa gerek “-Sizin beyninizi y─▒kam─▒┼člar, Bak bakal─▒m Genelkurmay─▒n kitab─▒ ne yaz─▒yor! diye azarlayarak önündeki kitab─▒ uzatm─▒┼čt─▒. Gerçekten de kitapta Mustafa Kemal Bey'in 10 A─čustos'ta cepheden ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ yaz─▒yordu. Ancak bir kaç cümle sonra Aral─▒k ay─▒ndan bahsediyordu. Bask─▒ hatas─▒ oldu─ču a┼čikârd─▒. Üstad─▒m─▒z─▒n etraf─▒nda oturanlar─▒n benimle alay eden kahkahalar─▒ hâlâ kula─č─▒mda ç─▒nlar!


  7190 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

8506_serdar Halis Ataksor 13-05-2016, 19:22:30
Malesef iyi tetkik edilmeden yap─▒lan konu┼čmalar insanlar─▒ g├╝l├╝n├ž duruma d├╝┼č├╝rmekte, Genel kurmay kitaplar─▒nda da baz─▒ yanl─▒┼člar─▒n oldu─ču g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nmal─▒d─▒r.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)