Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

Tarih: 06/12/2015   /   Toplam Yorum 0   / Yazar Adı:      /   Okunma 3918

Gazi Binbaşı Halis Bey 1976 yılında harp okulundan mezuniyeti ile birlikte Balkan harbine , daha sonra Çanakkale ve nihayi olarak Milli mücadeleye katılmıştı , bu görevi sırasında Mardinde mıntıka müfettişliği , resülayn hat komutanlığı , Diyrbakır mıntıka müfettişliği görevlerinde bulunmuştu. Elimizdeki bu eser Halis Bey’in arşivinde yer alan birçok kitabın tasnifi sırasında dikkatimi çekti. Kutülamer zaferinin 100 yılını idrak ettiğimiz bu yıl içinde yayınlamayı anlamlı buldum. Halis Bey’in bu kitabı nasıl tedarik ettiğini bilmemekle beraber ; Irak komutanının yazdığı bu rapor, hala savaş devam ederken, dış basında çıkan yayınların ve hatta istihbarat faliyetlerimizin ne kadar ciddi ele alındığını, takip edildiğini göstermesi açısından çok önemlidir.
Halis Bey’in tasnif edilmekte olan arşivinde muhtelif cepheleri içinde barındıran orjinal fotoğraf , resmi askeri belgeler, krokiler, Halil paşanın orjinal emirleri, Ali İhsan paşaya ait orjinal kolordu emirleri ve muhtelif cepheleri anlatan askeri kitaplar bilahare yayınlanacaktır.
Bu rapor gazi Binbaşı Halis Bey'in arşivinde yer alan ve Irak Ordu Komutanı Sir General Persi Leyn tarafından kaleme alınan ''Kutül Amare'' yenilgisinin nedenini açıklayan toplam 11 sayfadan ibaret rapordur. Raporda general hezimetin nedenlerini kendini savunan bir dil ile ifade etmektedir. 100 yılında kut zaferimiz kutlu olsun ! Halil Kut Paşayı rahmetle anıyor, minnet ve sevgilerimi sunuyorum.'' (S.H.A.)

 

Irak Raporu

 

Kut’ülamarenin  Türklere tesliminden sonra Irak İngiliz ordusu tarafından yapılan

Teşkilat ve tensikatdan bahs resmi rapor olup neşir edilmek üzere

Irak ordusu baş kumandanı Ceneral ( Sör Pers Lein) tarafından yazılmıştır

Mütercimi

Karagah-ı Umumi

İstihbarat şu’besine me’mur erkan-ı harbiye-i bahriyeden

Hüsamettin

 

İstanbul – Matbaa-yı amire

1333

Irak Raporu

 

                                                                                                          Harbiye nezareti

                                                                                                          31 Teşrinisani 916

Atideki rapor:

30 Nisan 916 tarihinden sonra cereyan eden harekat-ı askeriyeye ai’t ve ceneral (Pers Lein) tarafından yazılmış olup neşredilmek üzere hin hint hükümeti ve vasıtasıyla gönderilmiştir.

            Ceneral (Pers Lein) raporunu hint hükümetine takdim ederken kumandanlığı zamanında maruz kaldığı müşkülata karşı gösterilen iktihamkar sebat ve gayrete karşı takdirat-ı mahsusasını da terdif etmektedir.

                        Hint Hükümet sefiriyesi – 916

            Hint hükümet seferiyesi baş kumandanı birinci ferik ceneral Sör (Pers Lein) den:

Efendim

Hint hey’et-i seferiyesi emr-i kumandasını terk ettiğim şu zamanda Kut’ülamarenin tesliminden beri kuvve-i seferiyenin icra ettiği harekat-ı askeriyeye usulhareke ile terk-i muvasala üzerinde bu zamana kadar ikmal olunan hususata mütealik kısa raporumu takdim ile kesb-i şeref eylerim.

  http://www.geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/846.jpg

Harekat-ı askeriye

            1 – Kut’ül amarenin sukütundan sonra büyük mikyasda harekat-ı askeriye icra edilmemiştir. Dicle Cephesinde düşman ile karşı karşıya bulunan kıta’at-ı askeriyemiz- bit’tabi siperlerde bulunanlar müstesnadır- mevki’lerini tahkim ve takviye ederek istirahat etmekte idi angarya hadematı pek ağır olduğu ve yazık şiddet-i harekatı  sür’atle hulûl ettiği cihetle pek ziyade ve şedid bir hastalık hükm- ferma olmağa başladı.

            Bununla beraber düşman üzerine icra edilmesi lazım olan tazyikat kat’iyen ihmal ve tahfîf edilmedi.

            Düşman ma’neviyatını tecrübe etmek ve zedelemek için her fırsatdan bil istifade bu bombardımanın icra edildiği gibi fırsat düşükce de ufak müsademelerde bulunmuşlardır.

2 – Mayıs ayı zarfında Rusların İran’dan Bağdat’a doğru icra ettikleri ileri harekatı düşman üzerinde te’sirat-ı lazimesini gösterdi. Çünkü ceneral ( Gururinc), 19 Mayıs tarihinde düşmanın, nehrin sağ tarafında bulunan essesin ileri muvaza’sını aşikâr bir suretde tahliye ve terk ederek geri çekilmekte olduğunu ve fakat sına’iyat mevzi’-i müthişini alan daha muhafaza etmekte bulunduğunu rapor etti. Bu harekat-ı riciye kuvve-yi askeriyemiz tarafından ta’kip edildiği cihetle (hay)  nehri üzerinde bulunan köprü muvazeneden maada nehrin sağ sahilinden düşmanın tamamiyle tard edildiğini ceneral Gururinc 20  Mayıs akşamı rapor edebilmek fırsatına malik olabildi.

3 – Düşman sena’iyat mevk’ini yedd-i zaptında bulundurdukça, nehrin sağ sahilinde  harekat-ı  askeriyede bulunan kuvve-i askeriyemizin levazım ve ihtiyacat-ı sairesinin Dicle tariki ile sevk ve emrarına müma’nat etmeğe kudret-yab olduğundan kuvve-i mezkürenin malzeme-i mukteziyesi, hatta sevki bile karadan icra edilen nakliyata inhisar ediyordu.

Binaenaleyh düşmanın  ric'at (geri dönüş) ederek balahatyar terk edildiği mıntıka-i araziyenin, ceneral (Gururinc) tarafından işgali, yeni yolların inşasına ve levazım-i nakliyatı usulünün yeniden tensik ve tanzim edilmesine iftikâr edildiği cihetle, aleltedric vuku’bulmakta idi.

            Şerait ve ahval-i mezküre bu zamana kadar bila tebdil ve amelî (pratik) bir surette devam etti.

  http://www.geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/847.jpg

Feyezan gittikçe azalması ve şedit bir hararatın hükmü-ferma olması bataklıkları kurutarak harekatı daha sehil bir hale koydu. Böyle olmakla beraber su ihtiyacını da gittikçe artırdı.  Binaenaleyh mıntıka-i arazi tozlu sularla muhât olduğu cihetle nehirden bir az uzaklaşınca içilecek su bulmak imkanı mucib-i müşkülat olmakta idi.

            Türkler alan daha nehrin sol sahilinde bulunan (senaiyat)   mevki’ni muhafaza etmekte

olduğu gibi hudut-i mezkürenin gerisinde ihtiyat-ı müdafaa hatları tesisine de ibtidar ettikleri cihetle mevzi’-i  mezküreyi cebren muhafazaya azim etmiş olduklarını da göstermekte idiler.

            Nehrin sağ sahilinde ise türk ileri karakolları hal-ı hazırda kabil-i mürur olan (hay) nehrine kadar vasıl olmakta idi. (hay) nehrine hakim olan mevzi’i işgal  etmekte olduğumuz cihetle, arz u ettiğimiz surette, Kut’ülamareyi bu bombardıman edebiliyorduk.

            4 – Bir hadisenin zikri lazım ve zaruridir. Mayısın yirminci günü 110 asker ile üç zabitden olan bir rus süvari karakol müfrezesi hılafı memulalelgarbi ye vasıl oldu. Müfreze-i mezküre gürend civarından hareket etmiş ve seyahatın kısm-i kesiri peştkuve silsile-i cibali arasından olmak üzere (200) mil kadar sergüzeşt cüyane bir yürüyüşte bulunmuştu.

            Müfreze-i mezkürenin zabıtanı kendilerini bana takdim etmek üzere Basra’ya kadar geldikleri zaman bunların hademat-ı fedakaranelerini takdiren bir mucib irade-i kuralı kendilerini (Viktorya kros) ile taltif ettim. Bu suretle yüz seneden beri Rus ve İngiliz askerlerinin müttefik gibi ilk mülakatı bu sahne-i harbde vuku’buldu.

            Müfreze-i mezküre haziranın dördüncü günü ‘avdet-i seyahate ibtidar ve tesadüf ettikleri pek  müthiş müşkülatı iktiham ederek salimen mensup oldukları kıta’at-ı asliyesine iltihak etmeğe muvaffak oldu.

            5 – Temmuzun on birinci günü ceneral (Gururinc) emr ü kumandayı, bu güne kadar ifayı vezaife eden ve etmekte olan ceneral Mode tevdi’ etti.

            6 – Hususat-ı hevaiyeye gelince, düşman teyyarelerinin daha ziyade sürate malik

  

Olması, işten daha ziyade hastalıktan ölen kılavğuzlarımızın azlığına inzimam  ederek Haziran ve Mayıs aylarında düşmanın havaya hakim bi vaz’iyette kalmasını temin etti.

            Mader vatandan gönderilen rasatlar ile teyyarecilerin kıymatdar mu’avenetleri ile vaz’iyet kesb-i salah idi. Ağustos ayı zarfında müştereken çalışan üç teyyaremiz düşmanın en  iyi bir fevker teyyaremiz kendi hudut-ı harbiyesi dahilinde suküta icbar etti.

7 -  Fırat cephesindeki harekat-ı askeriye, baskınlara, sefain üzerine icra edilen ta’aruzları tedib-i keyfiyetlerine, hudut telgrafiyesi kısmen teşebbülerine, ve dost kabaile karşı icra olunan ta’riz harekatlarını tevkife inhisar etti. Tekmil bu harekat ve bu harekatıicraya me’mur edilen hey’et-i seferiyeler  ferik ceneral (brukeynih) tarafından tertib ve icra edildi.

8 – Karvan nehri üzerindeki hudut muvasalamıza karşı, Türklerle müştereken Ruslar üzerine harekat eden Alman taraftarı kabail tarafından bazı teşebbüsat icra edildi. Bunlar kendi memleketlerinin silsile-i cibali arasına firar itmek kudrete malık oldukları cihetle zarar-ı irâs itmek vaziyetinde idiler. Tekmil  bu teşebbüsat, (Harka) ile  (İbidiz) arasında icra-yı harekat iden 23 üncü süvari tarafından akamete duçar edildi.

Ceneral (yang hasnind)in tertibat-ı  mahsusası iyi düşünülmüş olduğundan kaba’il-i bir hezimet gaya duçar itmiş ve kaba’il-i rüesasının duçar-ı esaret olmasını intac eylemiştir.

9 -  Gelecek soğuk mevsimlerde mukteza olan fa’aliyet-i mühimme  için, yaklaşmakta olan sıcak mevsimde, lazım gelen tedbir-i idareye ile istihzarata pek ziyade atf-ı ehemmiyet edildi.

10 – Bu geçen zaman zarfında miralay (nevn) kumandasında bulunan donanma-yı kralının kıymetdar olan tevhid harekatı pek mümtaz bir surette rû-münûn (meydana çıkan) olmuştur. Fırat nehrinde bulunan gambotlar  (Helmer) göl ile yedi numaralı paragrafta  dermiyan edilen hususatta pek ziyade faide bahs ve muvaffakıyetli alemler mahiyetini almıştır.

Nezaret-i bahriyenin mavra-yı ihbardaki memuri olup (Abadan) mevki’inde bulunan Mister (Grand) ın , nehirde kullanmak için lazım gelen teknelerin ihzarında gösterdiği muaveneti nazar-ı dikkate  arz itmek mecburiyetindeyim.

 

11 – Bundan evvelki raporda da hey’et-i sahayenin iktihamına mecbur olduğu müşkülatı ima(işaret) itmiş idim.

Bu müşkülatı izale itmek ve kuvve-yı seferiyenin arz-ı ihtiyac ettiği lavazim-i sahayeyi te’min ve istihsal eylemek hususatında pek ziyade sarf-ı mesa’i ve zaman edilmiştir.  Bu hususta elde edilen tertibat-ı iraiye eylemek için Irak’daki mecruhin ve hastagan için erkan-ı atiyenin nazar-ı dikkatine alması lazımdır. ( Kut’ül amare) haric olduğu halde 21 Kanunisanide Irak’da mecruhin ve za’afa için  (4700) yatak mevcut iken bu miktar Mayısın on üçüncü gününe kadar (9420) e ve Temmuzun birinci gününe kadar (10740) a iblağ idilmiş ve 2700) adedi ise ihzar edilmekte bulunmuştur.

Sıcak zamanın bedayini olan Mayıs ayı zarfında derece-i hararet anı ve pek ziyade yükselmiş olduğundan hastaların miktarı sür’atle ziyadeleşmeğe başlamıştır. Siperlerde güneşten tahfiz itmek için lazım olan vesai’tin bulunmamasından ve ekseriyetle Haziran avasitinde esmesi mu’tad olan şimal-i rüzgariyenin Temmuzun on dokuzuna  kadar uzan(?) olmamasından dolayı cephe-i harbte hararet  pek yüksek ve müe’ssir bir halde idi. Bundan sonra hastaneye gelen hastaganın miktarı birdenbire azalmağa başladığı gibi gittikçe de  tenakus etmektedir. Hastaların ekseriyeti tehlikeli bir halde değildi.

Nisan-ı nihayetinde Dicle cephesinde kolera vukuatı zuhur etti ise de icra edilen kontrol tesiratiyle a bir zaman zarfında imha edildi. Bu zamandan sonra memeleketin müteferrik aksamından mütecerrid bir surette ve az bir miktarda misab zuhur itmektedir.

Bu sahaya muvasalattan (vasıl olma , varma) beri bize kıymetdar ve devamlı mu’avenetle ifa iden sıhhıye livası (traharan) ile  malumat-ı istadanesiyle hey’et-i seferiyeye hüsn-i hidmet iden müşavir tıbi (Vilkoks) a karşı arz-ı minnetdar itmekteyim. Aynı zamanda duçar-ı arz olan efrada karşı taab-ı na-pezir brr gayret ve faaliyetle ifa-yı vazife eyleyen hasta bakıcı kadınların vazifelerine karşı gösterdiği itimad-ı şayan-ı şükrandır.

Prfösör (Hersali) n ani olarak terk-i cihet itmedi, gerek hey’et-i seffrireye ve gerekse hademat-ı sıhhıye için telafi idilmez bir ziyan olmuştur.

12 -  Nakliye ve levazim kollarında ma’luliyeti intac (sonuçlandırmak) eden pek çok emraz (hastalıklar)  vuku’bulmuş ve ‘alelusul (gelişigüzel) emraz-ı mezküre yüksek ve mes’ul zabitan arasında icra-i tahribat itmekte bulunmuştur. Bunun neticesi olmak üzere kolların en ağır vazifesi ber hayat kalanlar üzerine yüklenmiş ve taifenin sür’atle tenzilde nehir nakliyatını pek ziyade sektedar ettiği cihetle vezaif-i mezkürenin icrasını müte’essir bir hale kalb itmiştir. Ma’mafih malzeme, uzak ve techizat ihtiyacatının te’min ve tatmini hususunun müthiş bir tenzile uğramaması, levazım ve nakliye kollarına atf edilen derece-i ehemmiyet ve i’timadı irae (gösterme) ve takdir ettirir.

13 –Nisandan Hazirana kadar devam iden feyezan mevsiminde Basra’yı muhit olan saha-i arazinin onda dokuzu feyezan altına kalı r. Sinin adı da (9:6) mil genişliğinde ve (4:1) kadem derinliğinde bir su kuşağı Basra’yı cenub-i garbiye doğru mümtedd (uzanan) olan mürtefi’ (irtfa eden, yükselen) çöl mıntkasından ayırır.

Bu suretle hasıl olmakta olan Feyezan 915 senesi zarfında ( Ma kina Masus) karargah-ı askeriyesinin bulunduğu sahaya kadar tevsi’ etti. Bit’tabi bu sene bu sureye pek çok efrad ve malzeme gelmekte olduğu cihetle bunların ihtiyacatını telafi etmek için ordugah ithaz edilen, malzeme ve hastane levazım-ı inşaiyeleri ve depo tesis etmek için lazım olan saha-yı arazi tuğyanın tesiratından  masun (korunmuş) bulundurmak kat’iyen lazım idi. Binaenaleyh bu hususu temin itmek için (Macil) de Dicleden itibaren (Şiiye)nin mertufi’ mahallerine kadar mümtedd olmak üzere ana bir set inşa edildi. Bu setin tûlu (12:11) mil olup taifanın tevsi’ itmesine mani’ bir derece-i irtifadadır.

Bu sete ilaveten nehirden takriben iki mil mesafede olmak ve birinci setten ayrılmak üzere ikinci bir set daha inşa edildi ki bu da Basra’nın (Zebir) köprüsüne üç mil mesafede bulunan bir mevkie kadar temdit edildi. Bununla beraber pek çok ve fasıladar setler de , nehr- i imtidadca (uzama) inşa ve ikmal edildi. Bu suretle yapılan setlerin mecmuh-i tulu (20) mil kadar olup 48 mil murabba bir saha-yı araziyi muafaza itmektedir. Basra’da ve civarında bulunan kıta’at-ı askeriye için ana ordugah  ithaz edilen  (Macil ve makine) deki saha-i Mahfaza ise 1 ½ mil bu’dundadır  (uzak). İskeleler inşa idilmiş olduğu cihetle muhit-i sefain-i tüccariyesi hamulesini boşaltmaksızın mezkür iskelelere  yanaşabilir.

            Hastahane hidmetlerinde kullanılmak üzere müte’addit kolbalar ve bunlara ai’t efrad celb idilmiş olduğundan (10) bin efrad ile (8700) zuafa-yı (zayıflar) muktezi mahaller temin edilmiştir.  Efradın ihtiyacatını tatmin edecek alet ve vesait, Basra ve Amarada tesis edildiği gibi diğer küçük ve müteferrik pek çok işlerde yapılmıştır.

            İkmal edilen bu kıymetdar işlerin tevlid ittiği şeref ve itimat, baş mühendiş ferik ceneral (Remington) ile bu inşaların müdür-i umumiyesi olan miralay (Stevkes Roberts) e ve maiyetindeki efrada inhisar ider.

            14 – Elyevm iki demiryolu inşa edilmektedir. Kaimekam (Vait) ile muavinleri. Muktezi levazımın nakliyesindeki müşkülata rağmenher iki hattı da yorulmaz bir gayret ile ileriye getirmektedir.

            15 - Yeni ve kuvvetli bir telsiz telgraf istasyonu tesis edilmiştir. Bu müessesenin inşasına 916 senesi Şubatının onuncu günü ibtidar idilmiş ve aynı sene Ağustosun (25) inde ikmal olunmuştur. Bunun süratle ikmal ve inşası; Hint posta ve telgraf direktörlüğünün tehvid-i mesaisi ile hey’et-i seferiyesi posta müdürü (bakşuv) ve telgraf dairesi müdür muavini (Kamarvan) nın müessir ve seri’ muavenetleri ve bu hususta istihdam edilen mühendislerin faaliyetlerinden ileri gelmiştir.

            16 – Kaimekam (Anjevini) kumandasında bulunan hey’et-i baytariye, kuvve-i seferiyenin ağır işlerine rağmen, hayvanatın güzel şerait altında bulunması hususunda pek büyük hidmetler ifa etmiştir.

            17 – (Rememund) hadematı ile hayvanatın talim ve tekidi hususundaki hademat-ı ordu (Rememund) şubesinden yüzbaşı (Anderson) a pek büyük itimat atf ettirmektedir.

            18- Orduda gayret ve faaliyetle ifa-yı vezaaif eden muhtelifeye mensup rüesa-yı ruhaniyenin hey’et-i seferiyeye karşı ibraz ittikleri hidmet ve tevlid eyledikleri ma fevkel takdır hüsn-i tesirden dolayı rüesa-yı mumaileyhima karşı perverde ettiğim hissiyat-i amikamı tasvir ve tahrir itmek hususunda pek ziyade hahiş-karım (istekliyim)

19 -  Şu’abat-ı (şubeler) saire gibi Hindistan bahriye dairesi de, hususile büyük rütbedeki zabitanı, hastalık ve malüliyetden fevkelhad müteessir olmuştur. Bu şua’banın hadematının gittikçe tezaid itmekte olduğunu erkam-i(rakamlar) atiye ile  tezahür ider. 916 senesi kanunisanisi zarfında bu şu’aba-i bahriyede ifa-yı faaliyet iden zabitan-ı daimi 14, zabitan-ı mevkute 21 ve efrad 525 olduğu halde Temmuzda miktar-ı mezkür 40 daimi zabit, ve 163 mevkut zabit ile 3981 efrada iblağ edilmiştir. Binaenaleyh zabitan namemul ve kayı’ ve metalibe ma’ruz kalmış olan bu hey’et-i asliye, kadrosunda tebdilat icra idilmeksizin, ilave edilen bu büyük miktarın verdiği pek ağır yük altında kalmak mecburiyetinde bulundu. Mamafih bu ağır meşak altında bile temin-i muvaffakıyet eden tedabir-i lazimenin tatbiki, bu şubeye matuf olan şeref ve itimatı tamamiyle iraiyedir.

20- Irak hey’et-i seferiyesi erkan, zabitan ve efradının hey’et-i umumiyesi, (sened cun of çarvuslam) ile, hint şube-i faalası da dahil olduğu halde İngiliz selib-i ahmer heyetine ve (Yang mens kristiyan assosineyşin) hey’etine arz-ı şükran ve minnetdar eder.

Bunlardan ilk iki tanesi kuvve-i seferiye erkan-ı sihhiyesi tarafından mecruh ve ü’afanın istirahatına mader olacak vesait edviye-i(ilaçlar) sıhhıyeyi mürahasları bulunan kaimekam  (gold) delaletiyle temin ittiler. Hastahanelerden geçmek mecburiyetinde kalan tekmil zabitan ve efrad bu hey’et-i sıhhıyeye beyan-ı minnetdari şükran itmektedir.

( Yang mens kristyan assosinaeyşin) heyet-i muavenesi, muktedar-ı erkanı delaletiyle hastane haricinde efradın maneviyat ve maddiyat itimadıyla arz –ı iffetkar (bağlılık9 ettiğini, pek ziyade takdire şayan bir surette, icra etti. Bunlar meyanında (Dikson),(Revid),(Maklin),(ridl),(Vabey) nam-ı zevatın hidmet mest-i hasanesi bilhassa şayeste-i takdir ve şükrandır.

21 – Sir (bekanan)in heyet-i seferiyeye limanlar ve nehir nakliyat idaresi müdürü olarak temin edilmesi şüphesiz pek büyük bir kıymet ve mahiyeti haizdir. (Burma) ve (Hindistan) dan muktezi olan bazı malzeme ve techizatın nakil ve sevki ve alelhusus bu hidmete nezaret edecek olan zabitan arasında hastalık tahribat-ı müessirede bulunması yüzünden Basra limanının tevsi’ ve inkişafi ve nehir nakliyatının tedhirat-ı lazime ile islah-ı bidayetde duçar-ı tehir oldu.

 http://www.geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/848.jpg

Fakat elyevm bu hal tamamiyle temin edilmiş olduğundan istihsal edilen netayiç (neticeler) pek mühim olan  nehir ve liman nakliyatına ai’t tasvir ve teklif idilmiş olan projelerin ehemmiyet-i mahsusasını göstermektedir. (Sir Bevkanan) kendisine bu hususta fevkelhad izhar faaliyet etmiş olan mülazim (Grant) in muavenetinin bilhassa zikr ve takdir edilmesini arzu etmektedir.

22 – kuvve-i işgaliyeye karşı ifa ettiği kıymetdar hadematından dolayı yüzbaşı (Malik sirÖmer hayat Can) ile karargah-ı umumiye memuru olup kendisinin seri’ motor botunu her zaman emrime amada kılan mülazım (Arza) ya arz- ı teşekkür ederim. 

23 – Güzeran (geçici) olan eyyam zarfında, evvelki raporda da zikr ettiğim ve vechile, sır (kevks) ile heyet-i siyasiyenin muavenet-i mütemadiyeleri pek kıymetdardır.

24 -  Taraf-ı muvasalanın (kavuşma, birleşme) temin-i idaresi, mütenevvih (haykırarak ağlayan?) müşkülat ve mezahime (zahmetler) ma’ruz kalmıştır. Taraf-ı muvasala üzerinde techizat ve levazımın temin-i sevk ve irsali hususunda ma’ruz kaldığı mu’dil (güç, zor, çetin) mesa’le rağmen, mesa’il-i mezküreyi hüsn-i süretle idare itmek için gösterdiği fa’aliyetden dolayı taraf-ı muvasala-i müfettiş-i umumisi ferik ceneral (Makmvn) ile erkan-ı maiyet ve harbiyesine  medyun-i şükranım . Eselhareke  kumandanı bulunan kaimekam (Brovnlev) tarafından ana depoların idaresi, yüksek bir tarz-ı kana’at bahş ile tedvir (yönetme, idare etme) ve icra edilmiştir.

25 – Hatime(son, nihayet) mütaalat olmak üzere tekmil hareket-i harbiye esnasında izbar (yazma, bildirme) ettikleri muavenet-i kıymetdaraneden dolayı hey’et-i seferiye erkan-ı harbiyesi ile maiyetim erkan-ı harbiyeme  karşı duyduğum minnetdarlığı arz itmek arzusundayım.  Bu hususda ferik ceneral  (Kooper), ferik ceneral (mevti) ile liva ceneral (şevr) – elyevm reis vazifesini görmektedir.- ve erkan-ı harbiye zabıtanından kaimekam (Hevpood), müşavir-i askeri muavini yüzbaşı  (Vilyims) i zikr itmek isterim. Bu erkan-ı askeriyenin hademat takdirkaranesi Hint hükümeti için pek kıymetdardır. Ordu hey’et-i tahririyesi ve katipleri, meşak-aver ve mes’ul vezai’fin ifasında yorulmaz bir gayret ve faaliyet ibraz itmiştir.

26 – Bundan evvel takdim ittiğim raporda hademat-ı takdikaraneleri mazhar-ı taltif olması lazım gelen zabitanın bir listesini arz itmiştim. Mezkür rapor uzun bir devre-i harekat-ı harbiyeyi ihtiva ittiği cihetle takdim edilen liste, bu devre esnasında cephe-i harbte temayüz eden zabitan ve efradın mazhar-i taltif olmasını  müeyyid (teyid eden, doğrulayan) olmak üzere yazılmış idi.

Bu raporda  da cephe-i harbde bulunanlar kadar değilse bile, kuvve-i seferiyenin belki o derece arz-ı ihtiyaç ittiği hususat-ı idariyeyi tem’in ederek taltif ve takdire laik olanlarının bir listesini leff ile kesb-i şeref etmekteyim.

            Bi-tedi.                       Sadık Hidmedkarınız şerefini hamil

20 Mart 333              Irak kuvve-i seferiyesi kumandanı birinci ferik

                                   Sir Pers Lein

 

 


  3918 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm - 2.Gazze Muharebesi (Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)