Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

Tarih: 10/11/2015   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 12548

Bir müddet Belediye’de kald─▒ktan sonra büyük tezahürat aras─▒nda Çanakkale'den ayr─▒ld─▒lar. Reisicumhur Hazretleri yata bindikten sonra do─čruca Maydos’ a hareket edilmesini emir buyurdular. Bir müddet sonra Maydos'a ula┼č─▒ld─▒. Reis-i Cumhur  Hazretleri maiyetleri ile beraber yattan ç─▒karak haz─▒rlanan otomobillere bindiler.  Otomobillere "Anafarta harp sahas─▒na do─čru!" emrini verdiler. Gazi Hazretleri harp sahas─▒na ula┼čt─▒ktan sonra otomobilden indiler ve bir zamanlar bir vatan kurtard─▒klar─▒ o yerleri birer birer dola┼čt─▒lar. Reisicumhur Hazretleri tam dört saat yaya yürüyerek Harb-i Umumi esnas─▒nda kumanda ettikleri Anafartalar sahas─▒ üzerinde dola┼čt─▒lar ve yalç─▒n tepelerde geçen büyük tarihi bize canland─▒rarak izah ettiler. Gazi Hazretleri harp esnas─▒nda kumanda ettikleri yerlerden  tepeleri gösteriyor ve  dü┼čman─▒n nas─▒l denize döküldü─čünü, nas─▒l hücumlar  yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, nas─▒l kalbine gelen bir kur┼čunla saatinin parçaland─▒─č─▒n─▒ izah ediyorlard─▒.  (M.O.Y)

 

 Bir foto─čraf vard─▒, 29 Ekim 1915 tarihli Tasvir-i Efkar gazetesinin ilk sayfas─▒nda. ─░ki büyük komutan, solda “18 Mart Kahraman─▒ Cevat Pa┼ča” sa─čda ise bilinmedik bir subay, alt─▒nda ┼čöyle yaz─▒yordu:

“Çanakkale muharebat-─▒ beriyesinde( kara muharebelerinde) fevkalade yararl─▒l─▒klar─▒ görülen ve emri müdafaadaki( savunmadaki) iktidar ve mahareti ile( kudret ve becerisiyle) bihakk─▒n( hakk─▒yla) ihraz─▒ ┼čan-u ┼čeref eyleyerek( ┼čan ve ┼čeref kazanarak) bo─čazlar─▒ ve makam─▒ hilafeti( hilâfet makam─▒n─▒) kurtaran kumandanlar─▒m─▒zdan celadeti f─▒triyye( yarad─▒l─▒┼č─▒ndaki yi─čitlik) ve havâr─▒k─▒ hamaset ile ( ola─čanüstü cesaretiyle) mümtaz( seçkin) Miralay (Albay) Mustafa Kemal Bey Efendi.”

Kimileri bu foto─čraf─▒n “Mustafa Kemal”in bas─▒nda ç─▒kan ilk foto─čraf─▒ oldu─čunu söylüyordu. Ancak Mustafa Kemal’in bas─▒nda ç─▒kan ilk foto─čraf─▒ 1909’dan 1914’e kadar yay─▒n yapan “┼×ehbal” dergisinde yay─▒nlanm─▒┼čt─▒. ┼×ehbal’in 1912 y─▒l─▒ say─▒lar─▒ndan birinde, Mustafa Kemal’in Trablusgarp’te iken al─▒nan bir foto─čraf─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒. Fakat o ne┼čirde ad─▒ resmi ile birlikte an─▒lmad─▒─č─▒ için bilinmiyordu, sadece bir asker foto─čraf─▒ olarak kalm─▒┼čt─▒.Bundan 3 y─▒l sonra “Hilafet Makam─▒n─▒ ve Bo─čazlar─▒ kurtaran komutan” olarak an─▒lm─▒┼čt─▒. Anafartalar Kahraman─▒ ünvan─▒n─▒ ald─▒ktan 5 y─▒l sonra TBMM’yi kurmu┼č, Tasvir-i Efkar’da bu haberin yay─▒nlan─▒┼č─▒ndan tam─▒ tam─▒na 8 y─▒l sonra ise Cumhuriyet’i kurmu┼čtu.

┼×üphesiz Mustafa Kemal’i bu millete tan─▒tan Tasvir-i Efkar’─▒n bu haberi ve Çanakkale’deki üstün hizmetleri, kahramanl─▒─č─▒ idi… Siz do─čdu─čunuz böylesi topraklara bir defa da olsun gitmek istemez miydiniz? Mustafa Kemal gitti, defalarca, ama yaln─▒zca bir defa daha ömrü bitmeden muharebe etti─či o topraklara ayak basabildi. Ama her seferinde bir ┼čekilde hakk─▒n─▒ vererek gezdi.

Mustafa Kemal Atatürk Cumhurba┼čkan─▒ s─▒fat─▒ ile Çanakkale’yi 1925-1934 y─▒llar─▒ aras─▒nda be┼č kez ziyaret etmi┼čtir. Asl─▒nda bunu dört kez de sayabiliriz, çünkü ilk geli┼či olan 1925 y─▒l─▒nda karaya ç─▒kmadan yat üzerinde Gelibolu yar─▒madas─▒n─▒n etraf─▒nda dola┼čarak, manevi k─▒z─▒ Afet ─░nan’a harp ile alakal─▒ çe┼čitli bilgiler vermi┼čtir. Afet ─░nan bu gezi ile alakal─▒ olarak ┼čunlar─▒ not etmi┼čti:

“Y─▒llarca sonra, Atatürk Cumhurba┼čkan─▒ olarak vapurla Çanakkale Bo─čaz─▒'n─▒ geçiyordu. Gelibolu’ya ç─▒k─▒p eski sava┼č sahas─▒n─▒ beraber görmeyi arzu etmi┼čtim. Fakat O'nun kaptana emri ┼ču oldu:  ‘Bo─čaz─▒ geçip bat─▒ k─▒y─▒lar─▒na do─čru gidiniz.’

┼×imdi, tam dü┼čman donanmas─▒n─▒n ç─▒kartma yapt─▒─č─▒ yerde, Suvla liman─▒nda idik. Atatürk o günleri yeniden ya┼čar gibi anlat─▒yor ve karan─▒n denizden görünen bölümünde, Türk kuvvetlerinin bulundu─ču yerleri eliyle i┼čaret ediyordu. Fakat birdenbire denizden çok iyi görünen bir geçit yerine gözlerini dikmi┼čti. "─░┼čte buras─▒ daimi top ate┼či alt─▒nda bizi tehdit eden yerdir. ─░rtibat temin etmek için geçen askerlerimiz maalesef burada büyük zayiata u─črad─▒lar.”demi┼č ve ilave etmi┼čti, “Anafartalar ve Conkbay─▒r─▒ Muharebesi, muhakkak ki tarihin en yak─▒n cepheli bir sava┼č─▒d─▒r. Atatürk ┼čehit Mehmetçikleri minnet ve ┼čükranla yad ederek karaya ç─▒kmadan geri dönmü┼čtü. O, ┼čüphe yok ki denizden dola┼čmakla, 1915'teki ┼čehitlerimizi tavaf etmi┼čti.”[1]      

Atatürk’ün Cumhurba┼čkan─▒ olarak Çanakkale’ye ilk geli┼čleri ise 1 Eylül 1928 tarihindedir. Bu tarihte Atatürk Ertu─črul Yat─▒ ile Dolmabahçe’den Çanakkale’ye hareket etmi┼čtir. O gün Çanakkale’de Valili─či ve Belediyeyi ziyaret etmi┼čler, yeni harflerin ö─čretimi konusundaki çal─▒┼čmalar─▒ denetleyip halkla konu┼čmu┼č, kalabal─▒ktan pek ço─čunu kara tahtan─▒n ba┼č─▒na ça─č─▒rarak Latin harfleriyle cümleler yazd─▒rm─▒┼č, halk─▒n yeni harfleri ö─črenme heyecan─▒ ve isteklerinden çok memnun olmu┼čtur. Saat 16.00’da Ar─▒burnu, Conkbay─▒r─▒ ve Anafartalar’─▒ gezerek harp an─▒lar─▒n─▒ tazeleyip geceyi Ertu─črul Yat─▒nda geçiren Atatürk 2 Eylül günü Gelibolu’da yeni harfler konusundaki çal─▒┼čmalar─▒ izleyip Ak┼čam ─░stanbul’a dönmü┼čtür.

Atatürk’ün Çanakkale’ye yapt─▒─č─▒ seyahatlerden en bilgisine vak─▒f oldu─čumuz seyahat de bu olmu┼čtur. Dönemin gazetelerinden ─░kdam’─▒n 4 Eylül 1928 tarihli nüshas─▒nda bu seyahatten epeyce söz edilmi┼čtir.

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/817.jpg

Resim 1: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk’ün 1928 y─▒l─▒ndaki Çanakkale ziyaretinden bir görüntü.[2]

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/818.jpg

Resim 2: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk’ün 1928 y─▒l─▒ndaki Çanakkale ziyaretinden bir görüntü.[3]

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/819.jpg

Resim 3: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk’ün 1928 y─▒l─▒ndaki Çanakkale ziyaretinden bir görüntü.[4]

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/820.jpg

Resim 4: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk’ün 1928 y─▒l─▒ndaki Çanakkale ziyaretinden bir görüntü.[5]

ANAFARTALAR HARP SAHASI ÜZER─░NDE ÇANAKKALE ZAFER─░ HAKKINDA  (1 EYLÜL 1928)[6]

“Bir müddet Belediye’de kald─▒ktan sonra büyük tezahürat aras─▒nda Çanakkale'den ayr─▒ld─▒lar. Reisicumhur Hazretleri yata bindikten sonra do─čruca Maydos’ a hareket edilmesini emir buyurdular. Bir müddet sonra Maydos'a ula┼č─▒ld─▒. Reis-i Cumhur  Hazretleri maiyetleri ile beraber yattan ç─▒karak haz─▒rlanan otomobillere bindiler.  Otomobillere "Anafarta harp sahas─▒na do─čru!" emrini verdiler. Gazi Hazretleri harp sahas─▒na ula┼čt─▒ktan sonra otomobilden indiler ve bir zamanlar bir vatan kurtard─▒klar─▒ o yerleri birer birer dola┼čt─▒lar. Reisicumhur Hazretleri tam dört saat yaya yürüyerek Harb-i Umumi esnas─▒nda kumanda ettikleri Anafartalar sahas─▒ üzerinde dola┼čt─▒lar ve yalç─▒n tepelerde geçen büyük tarihi bize canland─▒rarak izah ettiler. Gazi Hazretleri harp esnas─▒nda kumanda ettikleri yerlerden  tepeleri gösteriyor ve  dü┼čman─▒n nas─▒l denize döküldü─čünü, nas─▒l hücumlar  yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, nas─▒l kalbine gelen bir kur┼čunla saatinin parçaland─▒─č─▒n─▒ izah ediyorlard─▒.

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/821.jpg 

Resim-5: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk 1928 y─▒l─▒nda Anafartalar Harp Sahas─▒ üzerinde gezerken.[7]

Reisicumhur Hazretleri izahat verirlerken bütün bu tarih gözlerimizin önünde ve hakiki bir dekor halinde oldu─ču gibi canlan─▒yordu. Gazi Hazretleri hem söylüyor hem de hadiseleri bugün oluyormu┼č gibi, Ar─▒burnu'nu, Conkbay─▒r─▒'n─▒, Kanl─▒ dereyi, Cesaret Tepesi’ni ziyaret ederek anlat─▒yorlard─▒. Bilhassa Reisicumhur Hazretleri nas─▒l yaraland─▒klar─▒n─▒, yaraland─▒klar─▒ tepelerin üzerinde anlat─▒rlarken tüylerimiz ürperiyordu. O anda büyük bir heyecan içinde bulunuyordum. Bu münasebetle Reis-i Cumhur Hazretlerinin sinsi bir kur┼čunun kalbi üzerine isabet ederek saatinin nas─▒l parçaland─▒─č─▒ hakk─▒nda söyledikleri sözleri harfiyen ┼čimdi hat─▒rlayam─▒yorum.  Reisicumhur Hazretleri k─▒talara taarruz emrini vermeyi kararla┼čt─▒rm─▒┼člar. Bunun için bizzat harp sahas─▒n─▒ yak─▒ndan incelemek istemi┼čler, ileri hatlara gitmi┼čler ve dü┼čmanla en yak─▒ndan temas ederek vaziyeti anlad─▒ktan sonra k─▒talar─▒na taarruz emrini vermi┼člerdi. Reisicumhur Hazretleri "Taarruz ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada vaziyeti oldu─ču gibi görebilmek için ayakta bulunuyordum. ─░┼čte bu s─▒rada bir kur┼čun kalbimi parçalayacak yerde saatimi parçalad─▒ ve ben kurtuldum” buyurdular. Gazi Hazretleri k─▒talar─▒n─▒n nas─▒l dü┼čman üzerine hücum ettiklerini anlatt─▒lar. Hücum sahalar─▒n─▒ göstererek "─░┼čte silahlar─▒na süngülerini takan askerler verdi─čim i┼čaret üzerine ┼ču gördü─čünüz tepelerden a┼ča─č─▒ do─čru sarkarak dü┼čmanla bo─čaz bo─čaza, süngü süngüye harp ederek dü┼čman─▒ denize döktüler" buyurdular. Reisicumhur Hazretleri bütün harp sahalar─▒n─▒ dola┼čt─▒ktan sonra Maydos'a dönerek gece saat 10'a do─čru yat─▒ te┼črif buyurdular. 

Reis-i Cumhur’un bu gezisi ile alakal─▒ olarak çe┼čitli süregelen sözlü tarih aktar─▒mlar─▒nda bahsedecek olursak en büyük ve anlat─▒lagelen hikâye Büyükanafarta Köyü’nde geçer. Bu ziyarette muhtemelen Maydos’a dönerken u─črad─▒─č─▒ esnas─▒nda gerçekle┼čen bu vakada köyde ya┼čayan bir Avc─▒ Hüseyin’den söz edilir. Bildirilene göre bu zat Atatürk'ün izcisiymi┼č. Atatürk'ü harp yerine götürüp getirirmi┼č. Atatürk köy meydan─▒na geliyor ve 'Burada bir avc─▒ Hüseyin vard─▒, onu bulun bana' diyor, ama avc─▒ Hüseyin, gelmemi┼č. Atatürk de Avc─▒ Hüseyin gelmeyince geri dönüp gitmi┼č. Kimileri Avc─▒ Hüseyin’in Atatürk’e çift bozan vergisini artt─▒rd─▒─č─▒ için k─▒zd─▒─č─▒n─▒ ondan gitmedi─čini ifade eder. Avc─▒ Hüseyin’in gitmemesi üzerine Atatürk’ün “Bari söyleyin bir istedi─či var m─▒d─▒r?” demi┼č, Avc─▒ Hüseyin’in de orada birinde sat─▒l─▒k olan bir tüfek için “Söyleyin al─▒rsa onu als─▒n, almazsa ba┼čka da bir istedi─čim yoktur.” diye kar┼č─▒l─▒k verdi─či, Atatürk’ün de bu tüfe─či sat─▒n al─▒p Avc─▒ Hüseyin’e gönderdi─či ve bu tüfe─čin de yak─▒n bir geçmi┼čte yok paraya birilerine sat─▒ld─▒─č─▒ anlat─▒lanlar aras─▒nda…

GEL─░BOLU MANEVRALARI SIRASINDA YENI HARFLER VE Z─░RAAT HAKKINDA HALKLA SOHBET (2 EYLÜL 1928)[8]

“Reisicumhur Hazretlerinin Çanakkale'de seyahatleri hakk─▒nda malumat almak üzere Gazi Hazretlerine refakat etmi┼č olan Seryaver Rüsuhi Beyefendiye müracaat ettik. Rüsuhi Beyefendi ricam─▒z─▒ yerine getirerek ┼ču tafsilat─▒ verdiler:

Bir müddet istirahatten sonra Ba┼čvekil ─░smet Pa┼ča Hazretlerine yat─▒n telsizi vas─▒tas─▒yla derhal bir telgraf çektiler. Bu telgrafta Kalam─▒┼č koyunda bulunan donanman─▒n Gelibolu istikametinde hareket etmesini ve Çanakkale'de genel bir manevra yap─▒laca─č─▒n─▒ bildirdiler. Donanman─▒n bütün mevcuduyla saat birde Gelibolu istikametinde hareket etti─či haber verildi. Gece geçti ve Reisicumhur Hazretleri ertesi sabah saat dokuzda Gelibolu ya hareket edilmesini emir buyurdular. Gazi Hazretleri bu suretle ─░stanbul'dan sonra donanma ile Gelibolu önlerinde bulu┼čmak istiyorlard─▒. Nitekim öyle oldu, Gelibolu aç─▒klar─▒nda donanma göründü. Reisicumhur Hazretleri bizzat manevray─▒ tertip ettiler. Donanma k─▒rm─▒z─▒ ve mavi olmak üzere ikiye ayr─▒ld─▒ ve Reisicumhur Hazretleri telsizle kumanda ederek donanman─▒n manevralar─▒n─▒ takip ettiler. Harp vaziyetini bizzat kendileri haz─▒rlam─▒┼č bulunuyorlard─▒. Harp ba┼člad─▒. Reisicumhur Hazretleri muharebe devam ederken, gerek k─▒rm─▒z─▒ ve gerek mavi taraf kumandanlar─▒na bu vaziyet kar┼č─▒s─▒ndaki karar ve emirlerinin neden ibaret oldu─čunu telsizle soruyorlar ve kumandanlardan ald─▒klar─▒ cevaplar "Çok iyi, isabet ediyorlar!, diyerek memnuniyetlerini beyan ediyorlard─▒. Reisicumhur Hazretleri iki saat telsiz ba┼č─▒nda manevray─▒ takip buyurduktan sonra, Safvet Bey'i gündüz harekât─▒ için talimat vererek donanmaya gönderdiler ve kendileri de sahillere dökülen on binlerce halk─▒n muazzam tezahürat─▒ aras─▒nda Gelibolu’yu te┼črif ettiler ve do─čruca Hükümet Kona─č─▒'na gittiler. Bütün memurlar topland─▒lar. Ortaya bir siyah tahta koydurdular ve kendileri de tahtan─▒n ba┼č─▒na geçerek me-murlar─▒ birer birer imtihan ettiler. Reisicumhur Hazretleri ald─▒klar─▒ neticeden çok memnun kald─▒lar. Hakikaten büyük küçük herkes yeni harfleri ö─črenmi┼č bulunuyordu. Gazi Hazretleri Hükümet Kona─č─▒'ndan sonra Belediye’yi te┼črif ettiler. ┼×ereflerine tertip olunan çay ziyafetinde bulundular Reisicumhur Hazretleri yeni harfler etraf─▒nda halkla fikir al─▒┼čveri┼činde bulundular Daha sonra çiftçilerle görü┼čtüler. Çifti At─▒f Bey isminde bir zattan memleketinin ziraati hakk─▒nda malumat ald─▒lar.”

Bundan sonra Atatürk Çanakkale’ye 14 Temmuz 1933 günü tekrar gelmi┼čtir. O gün Ertu─črul yat─▒ ile ─░stanbul’dan Marmara’ya aç─▒lm─▒┼č, Ece Liman─▒na ç─▒kt─▒ktan sonra Çanakkale’ye u─čram─▒┼č Vali, Belediye Ba┼čkan─▒ ve ┼čehrin ileri gelenleri ile bir süre görü┼čtükten sonra Yalova’ya hareket etmi┼čtir.

─░ran ┼×ah─▒ R─▒za ┼×ah Pehlevi Atatürk’ün konu─ču olarak gelmeden önce 1934 Nisan’─▒n─▒n ilk haftas─▒nda Bat─▒ Anadolu gezisine ç─▒km─▒┼č; ─░zmir’den sonra otomobille Edremit, Ayvac─▒k, Ezine ile 14 Nisan 1934 günü Çanakkale’ye girmi┼čtir. Maiyetiyle birlikte askeri birlikleri denetlemi┼č, gece Orduevi’nde düzenlenen baloya kat─▒lm─▒┼č , geceyi Çanakkale’de geçirdikten sonra Balya üzerinden Bal─▒kesir’e hareket etmi┼čtir. ─░ran ┼×ah─▒ R─▒za ┼×ah Pehlevi Ankara’ya gelmi┼č. Atatürk ve ┼×ah R─▒za Pehlevi Yurt gezisine ç─▒km─▒┼člard─▒r. 24 Haziran 1934 gecesini Bal─▒kesir’de geçirdikten sonra 25 Haziran 1934 sabah─▒ körüklü otomobillerle Çanakkale’ye hareket etmi┼člerdir. Konvoy yolda Balaban tepesi üzerinde k─▒sa bir mola vermi┼č, burada çayc─▒ Ahmet’in yapt─▒─č─▒ kahveler içilmi┼č saat 15.30’da Çanakkale’ye girilmi┼čtir. Çanakkale’de askeri birlikler denetlendikten sonra ─░ntepe’ye gidilmi┼č, Atatürk konuklar─▒na burada Çanakkale Sava┼č─▒ hakk─▒nda bilgi vermi┼čtir. Ayn─▒ gün 19.15’te gelen Gülcemal Vapuru Atatürk ve konuklar─▒n─▒ ─░stanbul’a götürmü┼čtür.

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/822.jpg

Resim-6: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk ve ─░ran ┼×ah─▒ R─▒za ┼×ah Pehlevi, Erenköy Mevkii’nden Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒ dürbün yard─▒m─▒yla incelerken.[9]

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/823.jpg

Resim-7: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk ve ─░ran ┼×ah─▒ R─▒za ┼×ah Pehlevi, Erenköy Mevkii’nden Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒ dürbün yard─▒m─▒yla incelerken.[10]

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/824.jpg

Resim-8: Reis-i Cumhur Mustafa Kemal Atatürk ve ─░ran ┼×ah─▒ R─▒za ┼×ah Pehlevi, Erenköy Mevkii’nde maiyetleriyle beraber.[11]

Bu yaz─▒y─▒ haz─▒rlarken, Mustafa Kemal Atatürk’ün bu ziyaretlerini ara┼čt─▒r─▒rken onun d─▒┼č─▒nda Afet ─░nan han─▒mefendilerin Türk Tarih Kurumuyla Çanakkale’ye yapt─▒─č─▒ ziyaret beni derinden etkilemi┼čtir. Öyle ki onun a┼ča─č─▒daki tasvirlerini okurken, biyolojik olmasa da Mustafa Kemal Atatürk’ün kendilerinin ruh babas─▒ oldu─ču, o derinlik ve hissiyat ile içimde samimi duygularla belirdi.

“1935 y─▒l─▒nda Türk Tarih Kurumu üyeleriyle tarihi bir gezi düzenlemi┼čtim. Düzenlenen program─▒m─▒zda ilk u─črad─▒─č─▒m─▒z yer Anafartalar ve Conkbay─▒r─▒ olmu┼čtu. Yirmi y─▒l sonra bir sava┼č alan─▒nda dola┼čman─▒n heyecan─▒n─▒ duyuyordum. Topra─ča basarken aziz ┼čehitlerimizi rahats─▒z etmekten korkar gibiydim. Hakikaten, ayaklar─▒m─▒za ili┼čen bo┼č kovanlar, bir mermi parças─▒ veya ayakkab─▒lar içinde insan kemiklerine rastlamamak mümkün de─čildi. Bu topraklarda kanlar─▒n─▒ döken vatan savunucular─▒n─▒n gönüllerde ya┼čayan an─▒lar─▒na sayg─▒ ve ruhlar─▒n─▒n ┼čad olmas─▒ için dualarla ayr─▒l─▒rken, mütevaz─▒ Mehmetçik An─▒t─▒ kar┼č─▒s─▒nda yükselen yabanc─▒ an─▒tlara da hayranl─▒kla bakm─▒┼čt─▒m. Bu seyahat dönü┼čü Atatürk'e duygular─▒m─▒ anlat─▒rken, bizim de orada niçin büyük bir an─▒t yapmad─▒─č─▒m─▒z─▒ sordum. O,  bana ┼ču cevab─▒ vermi┼čti: "Evet do─čru, biz de Mehmetçi─čimizi anmak için büyük, çok büyük abideler yapmal─▒y─▒z, fakat bu bir zaman ve imkan meselesidir. Ancak seni tatmin etmek için söyleyeyim ki bu topraklar─▒n Türk hudutlar─▒ içinde kalmas─▒yla, Mehmetçik en büyük abideyi bizzat kurmu┼čtur.”

Atatürk’ün ifadesi olan bu söz, ┼čüphe yok ki, büyük anlam ta┼č─▒maktad─▒r, ancak bu an─▒dan on yedi y─▒l sonra böyle bir an─▒t─▒n gerçekle┼čtirilmesi için yap─▒lan giri┼čimi geçenlerde bir sinemada film olarak gördü─čüm zaman, derin bir heyecan duydum.

Bu sava┼č meydan─▒nda vatan için ölen ┼čehitlerimizin an─▒s─▒na yükselen büyük bir an─▒t─▒ minnetle kar┼č─▒lar─▒z. Memleket, abidelerle, maddi ve manevi eserlerle tarihi an─▒lar─▒n─▒ ya┼čat─▒r. Çünkü genç nesiller sadece tarih yapraklar─▒nda okuduklar─▒yla de─čil, vatan topraklar─▒nda gördükleri tarihi abidelerle, ulus sevgisi içinde, bu vatan─▒ korumak amac─▒n─▒ güdeceklerdir. Yurdumuzun aziz ┼čehitleri! Sizin kumandanlar─▒n─▒zdan biri olan M. Kemal'in, bu sava┼ča ait baz─▒ hat─▒ralar─▒n─▒, O'nun 14. ölüm y─▒ldönümünde anmakla hem onun ve hem sizlerin ruhlar─▒n─▒z─▒n ┼čad olmas─▒n─▒ diliyorum.”[12]         

Evet büyük Gazi, o bahsetti─čin kahramanlar─▒n kumandan─▒ olarak “...bu topraklar─▒n Türk hudutlar─▒ içinde kalmas─▒yla, Mehmetçik en büyük abideyi bizzat kurmu┼čtur.” sözleriyle ifade etti─čin gibi, Mehmetçi─čin bizzat kurdu─ču bu büyük abideye en büyük tu─člay─▒ sen koydun… Rahmet ve minnetle, ruhun ┼čad olsun, kurdu─čunuz bu büyük abide y─▒k─▒lmas─▒n…

Not: Bu makaleye bilgi/belgelerle katk─▒ sa─člayan Onur Okur ve Muzaffer Albayrak’a te┼čekkürlerimle…

 


[1] Afetinan, A. (1981). Atatürk Hakk─▒nda Hat─▒ra ve Belgeler, syf. 216.

[2] Onur Okur Ar┼čivi

[3] Onur Okur Ar┼čivi

[4] Onur Okur Ar┼čivi

[5] Onur Okur Ar┼čivi.

[6] ─░kdam, 4 Eylül 1928, Numara:11267, s.1,3.

[7] Suna ve ─░nan K─▒raç Vakf─▒ Atatürk Foto─čraflar─▒ Koleksiyonu

[8] ─░kdam, 4 Eylül 1928, Numara:11267, s.1,3.

[9] Onur Okur Ar┼čivi.

[10] Onur Okur Ar┼čivi.

[11] Onur Okur Ar┼čivi.

[12] Afetinan, A. (1981). Atatürk Hakk─▒nda Hat─▒ra ve Belgeler, syf. 217.

 

 


  12548 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

8131_Alirıza ERDOÐAN 10-11-2015, 08:35:42
├çok zevk alarak okudum. Eme─činize sa─čl─▒k Say─▒n Yurdal. Ke┼čke kopyalama izni olsayd─▒ da face de payla┼čabilseydim. ─░zninizle yaz─▒n─▒n linkini payla┼čaca─č─▒m.
 
8135_─░smail SABAH 10-11-2015, 18:48:43
Atat├╝rk'├╝n ├çanakkale'yi ziyaretleriyle ilgili baz─▒ b├Âl├╝mlere okudu─čumuz kaynaklarda denk gelirdik. Ancak Mustafa Onur Yurdal konuyu ├Âylesine g├╝zel derleyip sunmu┼čki, yorum yapmamak, te┼čekk├╝r etmemek haks─▒zl─▒k olurdu. Eme─čine, bilgine ve fikrine sa─čl─▒k.
 
8254_Cemalettin Y─▒ld─▒z 14-11-2015, 07:00:11
Cumhuriyetimizin kurucusu Atat├╝rk├╝n ilk unvan ald─▒─č─▒ ,T├╝rk Milletinin lideri oldu─ču yerdir ├çanakkale.Anafartalar Kahraman─▒ Gazi Mustafa Kemal ├╝nvan─▒n─▒ millet ona 1915 y─▒l─▒nda ┼čava┼člar s├╝rerken vermi┼čtir.Atat├╝rk├╝n cumhuriyet d├Ânemindeki ├çanakkale gezileriyle bizleri bilgilendirdi─či i├žin Onur Karde┼čime te┼čekk├╝rlerimi sunar─▒m. Yeni ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ bekliyoruz.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)