Naz─▒mÔÇÖ─▒n Day─▒s─▒ ├çanakkale ┼×ehidiydi (Melih ┼×abano─člu)

Tarih:   /   Toplam Yorum 4   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 12549

Naz─▒m Hikmet çocuklu─čunda day─▒s─▒n─▒n ölümüyle ilgili bu kadar ayr─▒nt─▒ biliyor muydu? Bunu bilmiyoruz, ama bu ayr─▒nt─▒lar─▒n daha sonra ortaya ç─▒kt─▒─č─▒n─▒ dü┼čünebiliriz. Küçük Naz─▒m’─▒n bildi─či tek ┼čey, day─▒s─▒ Mehmet Ali’nin Çanakkale’de ölmeden önce ziyaretine gelen emir subay─▒ arkada┼č─▒ Ekrem’le birlikte topun ba┼č─▒nda çektirdikleri foto─čraf─▒yla, Balkan Sava┼člar─▒’nda a─č─▒r yaraland─▒─č─▒ zaman s─▒rt─▒ndan ç─▒kan kanl─▒ gömlek ve kendisini yaralayan kur┼čundu. Bir de day─▒s─▒n─▒n Çanakkale’ye gitmeden önce ailesine söyledi─či ┼ču sözler: “Bugün çok analar evlatlar─▒n─▒ harbe göndermek için onlar─▒ co┼čturuyor, te┼čvik ediyorlar. Siz de onlar gibi yap─▒n─▒z, ölece─čim diye korkmay─▒n─▒z. Ölüm cesaret ve yi─čitlikten kaçar. ─░n┼čallah bu defa da harp meydan─▒nda vatan─▒ma kar┼č─▒ din yard─▒m─▒yla iyi hizmet vererek muzaffer ordumuzla beraber güvenle dönerim o vakit beni yine ‘küçük gazi’ unvan─▒yla hat─▒rlayarak zevk duyars─▒n─▒z. Ben de büyük babalar─▒m gibi ┼čehid olursam o da ailemize ayr─▒ca bir ┼čeref ve iftihar olur.” (M.┼×.)


Bu yaz─▒ ATLAS Tarih Dergisi Gelibolu 100.Y─▒l Özel say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼č, yazar─▒n─▒n ve editörün izniyle sitemize konulmu┼čtur.

 

Büyük ┼čair Naz─▒m Hikmet’in day─▒s─▒ Mehmet Ali, Balkan Sava┼č─▒’nda yaralanarak “küçük gazi” unvan─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒. temmuz 1915’te veliaht─▒ korumak için çarp─▒┼č─▒rken top mermisiyle ┼čehit dü┼čtü.

Tüm ya┼čam─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda Naz─▒m Hikmet için milliyetçi demek mümkün de─čildir. Tam tersine enternasyonalisttir Naz─▒m. Çocuklu─čunda ise hamasi denilebilecek denli milliyetçidir. Bunun iki temel nedeni vard─▒r. ─░lki çok sevdi─či day─▒s─▒n─▒ Çanakkale Sava┼č─▒’nda yitirmesi. ─░kincisi ülkenin sava┼čta olmas─▒ nedeniyle yükselen milliyetçi duygular.

Naz─▒m, henüz çocukken yazd─▒─č─▒ ┼čiirlerde de dedi─či gibi day─▒s─▒n─▒ çok severdi. Ondan çok etkilenmi┼čti. Çünkü day─▒s─▒, o küçük dünyas─▒n─▒n büyük kahraman─▒yd─▒. “Day─▒m day─▒m, oydu büyük kahraman / Benim ulu Türk gö─čsümü / ─░┼čte oydu kabartan.” Çocuk Naz─▒m’─▒n day─▒s─▒ için yazd─▒─č─▒ bu ┼čiir ┼čöyle devam eder: “Bana büyük kahramanl─▒k eserleri gösteren / Bana âli fedakârl─▒k dersleri hep veren / Vatan için feda-yi can etmenin / Usulünü ö─čreten / Millet için ölmenin / Büyüklü─čünü telkin eden…”

 

Naz─▒m’─▒n çocuklu─čunun kahraman─▒ olan day─▒s─▒n─▒n ad─▒ Mehmet Ali’ydi. Bir Polonyal─▒ devrimci olan KonstantyBorzecky’nin torunuydu. Dedesi Konstanty 1848 ─░htilali’ne kat─▒lm─▒┼č ama devrim bast─▒r─▒l─▒nca bir süre hapishanede kald─▒ktan sonra Fransa’ya gitmeyi ba┼čarm─▒┼č bir Polonyal─▒ yurtseverdi. Osmanl─▒’n─▒n Polonyal─▒ muhacirleri ülkesine kabul edece─čini duyurmas─▒ndan sonra ─░stanbul’a geldi. Osmanl─▒ ordusuna girebilmek için Müslüman oldu. Devrin ┼čeyhülislam─▒, Konstanty’nin koyu mavi gözleri ve benzinin sararm─▒┼čl─▒─č─▒na bak─▒p, “bu delikanl─▒ büyük bir adam veya deh┼četli cani olacak” diyerek ona Mustafa Celaleddin ad─▒n─▒ koydu.

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/791.jpg

Nazim'in-buyuk-dedesi-Mustafa-Celaleddin (U─čural VAN HOFT ar┼čivi)

Mustafa Celaleddin bir cani olmad─▒. Tersine, önemli bir Osmanl─▒ askeri ve ayd─▒n─▒ oldu. 1869 y─▒l─▒nda Frans─▒zca kaleme ald─▒─č─▒ LesTurcsAnciens et Modernes (Eski ve Modern Türkler) kitab─▒, Türk milliyetçili─činin Yusuf Akçura öncesi “bigbang”i kabul edilir. Mustafa Celaleddin’in bu kitapta dile getirdi─či, kad─▒n─▒n özgürle┼čtirilmesi ve Latin alfabesine geçilmesi gibi baz─▒ öneri ve görü┼člerinin Mustafa Kemal’i çok etkiledi─či bilinen bir ┼čeydir. Mustafa Celaleddin bir pa┼ča olmas─▒na kar┼č─▒n, 1876’da Osmanl─▒-Karada─č Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda ön saflarda dövü┼čürken a─č─▒r yaraland─▒. Daha önce çe┼čitli muharebelerde alt─▒ defa yaralanan Mustafa Celaleddin Pa┼ča, a─č─▒r yaral─▒ olarak nakledildi─či sahra hastanesinde padi┼čaha bir mektup yazarak o─člunun himaye edilmesini rica etmi┼čti. O─člu Hasan Enver, 1875’te Mekteb-i Sultani’yi bitirdikten sonra mühendis olmak üzere Fransa’ya gitmi┼č genç bir ayd─▒nd─▒. Dönünce babas─▒n─▒n izinden giderek Osmanl─▒ ordusuna yaz─▒ld─▒ ve ard─▒ndan da bir Alman mültecisi olan Ludwig Karl Friedrich Detroit ya da bilinen ad─▒yla Mü┼čir Mehmet Ali Pa┼ča’n─▒n k─▒z─▒ Leyla Han─▒m’la evlendi. ─░┼čte Naz─▒m’─▒n day─▒s─▒ Mehmet Ali, bu evlilikten 1892 y─▒l─▒nda do─čan dördüncü çocuktu. Enver Hasan ve Leyla Han─▒m evlili─činin birinci çocu─ču ise Naz─▒m Hikmet’in annesi Celile Han─▒m’d─▒.

Anne taraf─▒ndan dedesinin ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan Mehmet Ali ilkö─črenimini St. Joseph’te yapt─▒ktan sonra 1903 y─▒l─▒nda henüz 11 ya┼č─▒ndayken Mekteb-i Sultani’ye yaz─▒ld─▒. Okul numaras─▒ 109’du. Mehmet Ali, Mekteb-i Sultani’de 1910 y─▒l─▒na kadar okudu. Bugün için bildi─čimiz, mektepten mezun olmadan ayr─▒ld─▒─č─▒.

Henüz 20 ya┼č─▒ndayken 1912 sonbahar─▒nda Mehmet Ali’yi Balkan Sava┼člar─▒’nda çarp─▒┼č─▒rken görüyoruz. Mehmet Ali ailesinin izin vermeyece─či dü┼čüncesiyle gizli olarak Çatalca’daki savunma birliklerine kat─▒ld─▒. Annesine bir mektup yazarak gönüllü olarak orduya kat─▒ld─▒─č─▒n─▒ bildirdi. Mehmet Ali bu sava┼člarda ilk yaras─▒n─▒, Çatalca cephesinde kendisini öldürmek için süngüsüyle sald─▒ran Bulgar askerinin süngüsünü tutarak elinden ald─▒. Mehmet Ali II. Balkan Sava┼č─▒’nda Te┼čkilat-─▒ Mahsusa’ya ait birliklerde sava┼čt─▒. Komutan─▒ Ku┼čçuba┼č─▒ E┼čref ve karde┼či Sami’ydi. Bu birliklerle Marmara Ere─člisi’nden Edirne’ye kadar Bulgaristan’─▒n elindeki ┼čehir ve merkezlerin geri al─▒nmas─▒na kat─▒ld─▒. Edirne’nin kurtar─▒lmas─▒ndan sonra Te┼čkilat-─▒ Mahsusa birlikleriyle Bulgaristan s─▒n─▒r─▒n─▒n ötesine geçti. Habibce beldesine ba─čl─▒ Harmanl─▒’da bir Bulgar müfreziyle yap─▒lan çat─▒┼čmada kalbinin hemen iki santim alt─▒na giren kur┼čun nedeniyle a─č─▒r yaraland─▒. Çat─▒┼čma uzun sürdü─čü için uzun süre kendisine müdahale edilemedi. Ancak 7-8 saat sonra arkadan gelen birlikler taraf─▒ndan arabayla Edirne Hastanesi’ne nakledildi. Burada yeniden hayata döndü. Art─▒k aile içindeki unvan─▒ “küçük gazi”ydi.

 http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/794.jpg

Büyük Harp'ten önce çekilmi┼č olan "Mehmet Ali 2. jpg" adl─▒ foto─čraf─▒n ön k─▒sm─▒nda ve arkas─▒nda ailenin dü┼čtü─čü ┼ču not yer al─▒yor. 
Ön k─▒sm─▒nda: "Küçük a─čabeyim Mehmet Ali, 19 ya┼č─▒nda Çanakkale canavar─▒ bir daha yollamamak üzere bizden ald─▒.Sevgili yavrum" 
Arkas─▒nda: "Karde┼čim Mehmet Ali, Ondokuz sene bize misafir idi. Güzel çocuk bugün ne oldu?"  
(U─čural VAN HOFT ar┼čivi)

Küçük Gazi’yi Balkan Sava┼člar─▒ sonras─▒nda, Hasköy’deki Topçu Okulu’nda görüyoruz. Mehmet Ali bu okulda kavramsal bilgilerini ilerletmek için topçulukla ilgili Frans─▒zca ve Almanca ne bulursa okudu. 1914’te te─čmen olarak okuldan bir topçu subay─▒ olarak mezun oldu. Edirne’deki bir sahra topçu alay─▒na gönderildi. Burada kendini topçu erat─▒ yeti┼čtirmeye adad─▒. Üste─čmenli─če (mülaz─▒m-─▒ evvel) yükseldi.

Topçu Subay─▒ Üste─čmen Mehmet Ali Çanakkale’de 1915 Nisan ay─▒nda kara muharebeleri ba┼člay─▒nca gönüllü olarak bu cepheye gitmek için ba┼čvurdu. ─░ste─či kabul edildi ve Ar─▒burnu’nda üçüncü s─▒rt olarak an─▒lan Topçular S─▒rt─▒’nda görev yapan da─č bataryas─▒na verildi.

Temmuz ay─▒ Çanakkale’deki ─░tilaf ordusunun yeni operasyonlar planlad─▒─č─▒ ay olarak geçti tarihe. 19 May─▒s’taki büyük Osmanl─▒ sald─▒r─▒s─▒ndan bu yana Ar─▒burnu Cephesi’nde sava┼č mevzi muharebesi olarak devam ediyordu. Yani günlük rutin bomba sava┼člar─▒. Seddülbahir Cephesi’nde ise Çanakkale’nin en kanl─▒ safhas─▒ olan Z─▒─č─▒ndere Sava┼č─▒’ndan sonra taraflar yaralar─▒n─▒ sarmaya çal─▒┼č─▒yorlard─▒.

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/793.jpg

(U─čural VAN HOFT ar┼čivi)

─░┼čte böylesi bir ortamda Çanakkale’yi ziyaret etmeye karar verdi Osmanl─▒ Veliaht─▒ Yusuf ─░zzettin Efendi. Tarih 19 Temmuz 1915’ti. Kemalyeri’ndeki III. Kolordu’yu ziyaret etmek isteyen Veliaht Yusuf ─░zzettin Efendi’yi ve yan─▒ndakileri ta┼č─▒yan otomobiller günlük gözetleme uçu┼člar─▒n─▒ yapan ─░tilaf uçaklar─▒n─▒n dikkatini çekmi┼č, cepheyi ziyaret edenin önemli bir isim oldu─čunu anlam─▒┼člard─▒. ─░tilaf donanmas─▒ bunun üzerine Yusuf ─░zzettin Efendi’nin bulundu─ču noktaya at─▒┼č yapmaya ba┼člad─▒. Bu at─▒┼člara bir ─░tilaf uça─č─▒ da kat─▒ld─▒. Bu tehlike kar┼č─▒s─▒nda Veliaht Yusuf ─░zzettin Efendi’nin konvoyu yar─▒m saat a─čaçlar─▒n aras─▒nda saklanmak zorunda kald─▒.

 Maceran─▒n geri kalan─▒n─▒ III. Kolordu Komutan─▒ Esat Pa┼ča’n─▒n a─čz─▒ndan dinleyelim: “Veliaht sinirleniyor, ne olursa olsun hareket etmek istiyordu. ‘Bir veliaht─▒m─▒z vard─▒r. Bütün ordu muhafaza etmek mecburiyet ve mesuliyetindedir’ denince biraz sükûnet buldu (sakinle┼čti). Nihayet saat 7.10’da (19.10) hareket ettik. Kocadere’yi geçti─čimizde dü┼čman─▒n, gidece─čimiz karargâh civar─▒na obüs att─▒─č─▒ haberi al─▒nd─▒… Vaziyeti Erkân-─▒ Harbiye Reisim Fahrettin Bey’den (Altayl─▒) sordum. ‘─░lerlemek caiz de─čildir’ cevab─▒n─▒ ald─▒m. On dakika kadar tevakkuftan (duraklamadan) sonra sonra dü┼čman─▒n ate┼či kesti─či haberi geldi.”

Bu s─▒rada Topçu Yüzba┼č─▒ Haydar Efendi, Topçu Üste─čmen Mehmet Ali ve iki topçu eri, veliahtt─▒ takip eden ve bombalayan uça─č─▒ dü┼čürmeye çal─▒┼čmaktad─▒r da─č topuyla. Dört ki┼čilik müfrezesi uça─č─▒ dü┼čürebilmek için ─░tilaf donanmas─▒ taraf─▒ndan görülebilecek bir alana ç─▒km─▒┼člard─▒. ─░┼čte tam bu s─▒rada da─č topunun bulundu─ču noktaya ─░tilaf donanmas─▒ndan at─▒lan bir top mermisi isabet etti. Topçu subaylar─▒ Haydar ve Mehmet Ali efendilerle iki er hayatlar─▒n─▒ kaybettiler.

III. Kolordu Komutan─▒ Esat Pa┼ča Çanakkale an─▒lar─▒nda, Veliaht Yusuf ─░zzettin Efendi’ye bu ölümlerden bahsetmedi─čini aktar─▒r. Ba┼čka bir deyi┼čle Osmanl─▒ ordusu, veliaht─▒n─▒ korumak için dört insan─▒n─▒ feda etmi┼čtir, ama veliaht─▒n bundan haberi yoktur. Ölümlerin ard─▒ndan Esat Pa┼ča, veliaht─▒n cephe ziyaretini ┼čöyle sonland─▒r─▒r: “Kemalyeri’nden a┼ča─č─▒ya inen derece─čin alt ba┼č─▒na geldi─čimizde otomobillerden indik. Veliaht gülümser ve mültefit (iltifat eden) bir tav─▒rla kendisini selamlayan k─▒talar─▒ tefti┼č etti. Do─čruca tarassut (gözlem) dürbününe gitti. Dü┼čman mevzilerini tema┼ča etti (seyretti). Veliaht o geceyi ordu karargâh─▒nda geçirdi ve ertesi sabah Çanakkale’ye gitti.”

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/790.jpg

Veliaht-Yusuf-─░zzettin-Efend-Canakkale'de (U─čural VAN HOFT ar┼čivi)

Naz─▒m Hikmet çocuklu─čunda day─▒s─▒n─▒n ölümüyle ilgili bu kadar ayr─▒nt─▒ biliyor muydu? Bunu bilmiyoruz, ama bu ayr─▒nt─▒lar─▒n daha sonra ortaya ç─▒kt─▒─č─▒n─▒ dü┼čünebiliriz. Küçük Naz─▒m’─▒n bildi─či tek ┼čey, day─▒s─▒ Mehmet Ali’nin Çanakkale’de ölmeden önce ziyaretine gelen emir subay─▒ arkada┼č─▒ Ekrem’le birlikte topun ba┼č─▒nda çektirdikleri foto─čraf─▒yla, Balkan Sava┼člar─▒’nda a─č─▒r yaraland─▒─č─▒ zaman s─▒rt─▒ndan ç─▒kan kanl─▒ gömlek ve kendisini yaralayan kur┼čundu. Bir de day─▒s─▒n─▒n Çanakkale’ye gitmeden önce ailesine söyledi─či ┼ču sözler: “Bugün çok analar evlatlar─▒n─▒ harbe göndermek için onlar─▒ co┼čturuyor, te┼čvik ediyorlar. Siz de onlar gibi yap─▒n─▒z, ölece─čim diye korkmay─▒n─▒z. Ölüm cesaret ve yi─čitlikten kaçar. ─░n┼čallah bu defa da harp meydan─▒nda vatan─▒ma kar┼č─▒ din yard─▒m─▒yla iyi hizmet vererek muzaffer ordumuzla beraber güvenle dönerim o vakit beni yine ‘küçük gazi’ unvan─▒yla hat─▒rlayarak zevk duyars─▒n─▒z. Ben de büyük babalar─▒m gibi ┼čehid olursam o da ailemize ayr─▒ca bir ┼čeref ve iftihar olur.”

Servet-i Fünun’un 2 Eylül 1915 tarihli nüshas─▒nda “19 Ya┼č─▒nda Bir ┼×ehit – Topçu Mülaz─▒m─▒ Mehmet Ali Bey” ba┼čl─▒kl─▒ bir biyografi yazan ─░smail Faz─▒l, Mehmet Ali’nin öldü─čü tarih olan 19 Temmuz 1915’in ayn─▒ zamanda do─čum günü oldu─čunu da belirtir. ─░┼čte “Küçük Gazi” Mehmet Ali, bir 19 Temmuz’dan ba┼čka bir 19 Temmuz’a, gelece─čin büyük ┼čairi küçük Naz─▒m’─▒n kalbini fethetmek d─▒┼č─▒nda 23 y─▒ll─▒k ömrüne bunlar─▒ s─▒─čd─▒rd─▒.

http://geliboluyuanlamak.com/resimler/album_galeri/792.jpg

Naz─▒m Hikmet (U─čural VAN HOFT ar┼čivi)

Bu yaz─▒ ATLAS Tarih Dergisi Gelibolu 100.Y─▒l Özel say─▒s─▒nda yay─▒nlanm─▒┼č, yazar─▒n─▒n ve editörün izniyle sitemize konulmu┼čtur.


  12549 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

8125_olgun cenis 07-11-2015, 08:40:18
Melih ┼×abano─člu Beye yaz─▒ i├žin te┼čekk├╝rler.
M├╝saadeleriyle yaz─▒da dikkatimi ├žeken bir noktay─▒ kendilerine sorup anlamak istiyorum:
Yukar─▒daki yaz─▒da; Mehmet Ali'nin 1892'de do─čdu─ču, 1912'de Balkan Sava┼č─▒na kat─▒ld─▒─č─▒ ("Hen├╝z 20 ya┼č─▒ndayken 1912 sonbahar─▒nda Mehmet Ali'yi Balkan Sava┼člar─▒'nda ├žarp─▒┼č─▒rken g├Âr├╝yoruz") yaz─▒yor.
Dolay─▒s─▒yla ├çanakkale Sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda 1915'te 23 ya┼č─▒nda olmas─▒ gerekiyor.
Ancak yaz─▒ya eklenen Top├žu ├ťste─čmen Mehmet Ali Efendi foto─čraf─▒n─▒n alt─▒nda ailenin d├╝┼čt├╝─č├╝ notta "19 ya┼č─▒nda ├çanakkale canavar─▒n─▒n ald─▒─č─▒ÔÇŽ" deniyor. Arkada ise "Karde┼čim Mehmet Ali 19 sene bize misafir idi" yaz─▒yor. Aile taraf─▒ndan ya┼č─▒n─▒n 4-5 ya┼č farkla yanl─▒┼č bilinmesi tuhaf g├Âr├╝n├╝yor.
23 ya┼č─▒nda olan bir ki┼činin ÔÇôki do─čru olan─▒ bu olsa gerek zira ├╝ste─čmen r├╝tbesindeki bir subay─▒n ya┼č─▒ en az─▒ndan 22 olmal─▒d─▒r- ailesi taraf─▒ndan 19 ya┼č─▒nda kabul edilmesinin sebebi nedir?
Servet-i F├╝nun dergisinde "19 Ya┼č─▒nda Bir ┼×ehit" ba┼čl─▒─č─▒yla yaz─▒lan yaz─▒da da ayn─▒ hata i┼členmi┼č. Hata 23 ya┼č─▒ndaki ├╝ste─čmen i├žin "K├╝├ž├╝k Gazi" denmi┼č. Oysa k├╝├ž├╝k falan de─čil.
Say─▒n yazar bizi bu konuda ayd─▒nlatabilir mi?
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)