III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

Tarih: 22/09/2015   /   Toplam Yorum 0   / Yazar Adı:      /   Okunma 6218



Bu makalede III. Kolordu’nun, Gelibolu Yarımadası’nda muharebeler başlayıncaya dek olan hazırlık süreci incelenecektir. III. Kolordu Balkan Harbi’nde yenilgiye rağmen başarılı muharebelerde bulunmuş daha sonra eksiklerini tamamlamıştır. Özellikle 1. Dünya Savaşı öncesinde ilan edilen seferberlikte hazırlıklarını tamamlayan 13 Osmanlı Kolordularında tek olma özelliğini taşımaktadır. İlk önce Kırklareli’nde daha sonra Çorlu-Lüleburgaz ve Ereğli’de konuşlanmış ve nihayet Çanakkale’ye intikal etmiştir. III. Kolordu Komutanı Esat Paşa birliklerinin muharebeye hazırlanmasında ve yetişmesinde titiz bir çalışma göstermiş, bu durum Çanakkale Muharebeleri’nin zaferle sonuçlanmasında başlıca etkenlerden biri olarak öne çıkmıştır. Günümüzde Çanakkale’de yeni yeni adı zikredilmeye başlayan Esat Paşa Çanakkale’nin en önemli komutanlarından birisidir.  (İ.B.)

 

Bu makalede III. Kolordu’nun, Gelibolu Yarımadası’nda muharebeler başlayıncaya dek olan hazırlık süreci incelenecektir.

Balkan Harbi’ndeki ağır yenilgiye rağmen III. Kolordu’ya ait tümenler kahramanca çarpışmış ve yararlı muharebeler yapmıştır.

1.III. Kolordu’nun Balkan Harbi Sonrası Durumu

1910 yılında Osmanlı Ordusu’nun yeniden düzenlenmesi talimatları gereğince bir takım değişikliklere gidilmiştir. Bu kapsamda Ocak 1911 tarihinde III. Kolordu Kırkkilise’de (Kırklareli) kuruldu. Balkan Harbi’ne (1912-13) katılan kolordu özellikle Trakya’da yapılan bütün muharebelere katıldı.

“Balkan Harbi’nden sonra pek çok ordu birlikleri dağılırken III. Kolordu harbe girdiği birliklerle savaşı bitirmişti( 7.,8. ve 9. Tümenler). Ayrıca teşkilat açısından da noksansız çıkan tek Kolordu’ydu. Savaş sırasında kolordu barış döneminde merkez üssü olan Çorlu’dan 70 km.den fazla uzaklaşmamıştı. Büyük yenilgiden sonra garnizonlarına dönmek için büyük harekât düzenlemek ve yeni birlikler kurmak zorunda kalmamıştı. Osmanlı Ordusu’nun diğer kolorduları yeniden bir yapılanma içine girerken III. Kolordu 1914 yılında Osmanlı Ordusu’ndaki 13 kolordu içinde sırf harekât ve eğitimle ilgilenebilen yegane kolordusuydu[1].”

Balkanlardaki yenilgiye rağmen 1914 yılında eksikliklerini zaman içinde tamamlamaya çalışmış ve harekât kabiliyetini geliştirmek ve askerin eğitimiyle uğraşan önde gelen kolordulardan biriydi.

 

2. Seferberlik Esnasında III. Kolordu

2.1:Özel Seferberlik:

1. Dünya Savaşı öncesinde yapılan Seferberlik Planı III. Kolordu Karargâhı ve bağlı birlikleri için 20 gündü. Ayrıca Çanakkale Müstahkem Mevkii topçusunun silahlandırma ve donatılması için III. Kolordu Komutanlığınca 48 saatlik bir süre öngörülmüştü. 14 Temmuz 1914 tarihli Stratejik Yönergeye göre III. Kolordu’ya I. Ordu kuruluşunda olarak 7. ve 8.  Tümenler ile Çanakkale Boğazı’nın savunması verildi[2].

Harbiye Nezareti’nin 31 Temmuz 1914 tarihinde 11445 sayılı III. Kolordu Komutanlığı’na ulaşan emrinde şunlar yazılıydı:

“Gelibolu’daki tümenin piyade alayları, III. Kolordu’nun istihkâm ve ağır topçuları, olabildiği kadar çabucak ihtiyatlarını çağırarak, mevcutlarını seferi mevcuda yükseltecekler. Muharebe ağırlıklarıyla, büyük ağırlıklara gereken  hayvanları toplayacaklardır[3]…….”

III. Kolordu Komutanlığı gerekli yönlendirmeleri Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı ile 9. Tümen Komutanlığı’na bildirerek Akçay iskelesinden Ayvalık’a kadar olan kıyının gözetlenmesi görevinin de 8. Tümen’in yapacağını belirtti.

9. Tümen Gelibolu Yarımadası’nda kıyılar için tedbir alırken bu sırada Harbiye Nezareti’nin Bölgesel Seferberlik emri geldi.

2.2: Bölgesel Seferberlik:

Harbiye Nezareti’nin 2 Ağustos 1914 günü saat 01.00’de III. Kolordu Komutanlığına  gönderdiği emir saat 02.45’de Kolordu’ya ulaştı. Hatta bu emri kolorduya okumak için Esat Paşa’nın yataktan kalktığı da ifade edilir[4].

“Piyade alayları, makineli tüfek bölükleri, istihkâm birlikleri, ağır topçu birlikleri, hemen ve olabildiği kadar kısa sürede sefer mevcuduna yükseltilecekler. Muharebe ağırlıklarıyla büyük ağırlıklar kurulacaktır[5].”

Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı, kıyıların gözetlenmesi ve Müstahkem Mevki topçusundaki haberleşmenin sağlanabilmesi için muhabere bölüğünün de seferber edilmesini istedi bu istek III. Kolordu Komutanlığınca da uygun görüldü.

 

2.3: Genel Seferberlik:

Harbiye Nezareti’nin genel seferberlik ilan edildiği şifreli ve çok ivedi emri 2 Ağustos 1914 Pazar günü saat 12.55’te III. Kolordu ve saat 13.30’da da Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığına ulaştı:

“VII. Kolordu 21. ve 22. Bağımsız tümenler dışında kara ve deniz ordularının seferber olmaları ve bütün müstahkem mevkilerin silahlandırılmasını padişah emretmiştir.

Seferberliğin birinci günü 3 Ağustos 1914 Pazartesi günüdür.

Bu emir büyük bir ivedilikle ast katlara bildirilecektir[6].”

III. Kolordu’da seferber olacak birlik ve kurumlar şunlardı:

“Çanakkale Müstahkem Mevkii,

7. 8 ve 9. Piyade tümenleri,

Jandarma taburları,

Depo taburları, 6 adet.”

Seferberliğin 1. Günü 3 Ağustos 1914 de III. Kolordu’nun mevcudu şöyleydi:

1-      7. Piyade Tümeni= 200 subay, 2.931 er birliklerde bulunan, 2.090 takviye toplam=5.021,

Toplam hayvan: 724

2- 8.Piyade Tümeni= 173 subay, erat 4.593 birliklerde hazır bulunan, takviye 1.029 toplam= 5.622

Toplam hayvan: 508.

3- 9.Piyade Tümeni: 138 subay, 1.761 birlikte bulunan, 1.666 takviye toplam= 3.427 Toplam hayvan: 913[7].”

Başkomutanlığın 5 Ağustos 1914 tarihli emri ile 9. Piyade Tümeni, Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı emrine verildi. Yine aynı gün tarihli yığınak yönergesine göre III. Kolordu Çanakkale Harekâtı’ndan uzak kalıyordu. Kırklareli’ndeki yığınak bölgesine gitmesi isteniyordu.

III. Kolordu Kurmay Başkanlığına atanan Yarbay Tuaveney 8/9 Ağustos 1914’te Tekirdağ’a geldi ve 10 Ağustos günü görevine başladı. Başkomutanlığın emrini de getirmişti buna göre; III. Kolordu Kırklareli’nin batısındaki yığınak bölgesine, Hayrabolu-Babaeski üzerinden gidecekti

Ancak III. Kolordu Komutanlığı 9 Ağustos 1914 günü saat 22.00’de Başkomutanlıktan yığınak konusundaki 14450 nolu şifreli harp telgrafı aldı: Bu kez yığınak bölgesinde değişiklikler yapılmıştı. Buna göre; 7. ve 8. Tümenler en geç seferberliğin 25. gününde Tekirdağ’da toplanacaklardı ve Kolordu’nun başka biçimde de kullanılacağı bildiriliyordu. Bu yüzden III. Kolordu’nun sınır boyuna yapacağı yığınak bu emir üzerine gerçekleşmedi. III. Kolordu Karargâhı ve bağlı birlikleriyle 7. ve 8. Piyade tümenleri elverişsiz koşullar altında Tekirdağ ve çevresine geçerek yeni yığınak emrini beklemeye başladı[8].

Çanakkale Müstahkem Mevkii de Başkomutanlığa bağlandı. III. Kolordu Komutanlığı 10 Ağustos 1914’te 8. Tümen’in Balıkesir’de bulunan 24. Piyade alayı ile 3. Dağ Topçu Taburu’nun seferberliklerini tamamladıktan sonra karayoluyla Bandırma’ya hareket etmelerini ve Ayvalık’ta bulunan 23. Piyade Alayı’nın da seferberliğini tamamladıktan sonra Soma demiryoluyla Bandırma’ya intikalini emretti. Ancak bu birlikleri taşıyacak sayıda ve tonajda yeterli sayıda gemilerin olmamasından dolayı söz konusu taşınmada gecikmeler oldu.

19 Ağustos 1914 tarihinde Karabiga’da kurulmakta olan 5. 6. Depo taburları da 9. Piyade Tümen’in kuruluşuna verildi

III. Kolordu lojistik destek birliklerinin bir bölümü dışında genel olarak 20 Ağustos 1914’te bütün birlikleriyle seferberliğini bitirmişti…

Toplam personeli 28.945, hayvan sayısı ise 7.402 idi.

Osmanlı Genelkurmayı 20 Ağustos 1914’te Müstahkem Mevkii Komutanlığına gönderdiği emirlerde Çanakkale Boğazına yönelik bir saldırıda III. ve IV. Kolordulardan takviye birliği isteyebileceğini belirtti. Bu emirden dolayı III. Kolordu’nun Bandırma’daki 8. ve Tekirdağ’daki 7. Tümenlerinin Çanakkale’ye gitmek için hazırlıklara başladılar. 8. Tümen Bandırma’dan Tekirdağ’a  taşınmasına  21 Ağustos’ta başlanmış ve 25 Ağustos’ta bu taşınma işi son bulmuştu.

21 Ağustos 1914 günü kolordunun mevcudu ise şöyleydi;

7. Piyade Tümeni; 12.937 asker hayvan: 2.540.

8. Piyade Tümeni: 13.061 asker, hayvan 2.354

…………………

Kolordu kendisine bağlı birlikleriyle cephane kolları, nakliye katarı, (ağır ve hafif erzak kolları) stratejik yönergeye uygun olarak seferberliğin 20. Günü, 22 Ağustos 1914 tarihinde seferberliğini başarıyla bitirmiştir.

Bundan sonra Kolordu Komutanlığı birliklerin durumunu Başkomutanlık ve I. Ordu’ya bildirdi. Buna göre son durum şöyleydi:

“1- 7. Tümen de bugün seferberliğini tamamlamakla muharip birliklerin seferberlikleri bitirilmiş oldu. Giyim ve donatım eksiktir.

2- 8. Tümen’den 22. Alay’ın tümü 8. Sahra Topçu Alayı’nın 1. Tabur’u Tekirdağ’a taşınmış olup tümenin arta kalanları Bandırma ve Soma’dan bindirilmeye hazırdır. Yarından itibaren taşınmaya başlanacaktır.

3- Erzak kolları ve seyyar hastanelerin kuruluşu tamamlanmıştır. Dört erzak kolu Tekirdağ’a taşınmıştır. Geri kalan iki hafif erzak kolu Bandırma’da gemilere yüklenmektedir.

4- Bugüne kadar cephane kollarından 10 adedinin kuruluşu tamamlanmış, bunlardan mekkâreli 3 arabalı kol Tekirdağ’a taşınmıştır.

5- Ekmekçi takımlarından ikisi Tekirdağ’da kurulmuş ve çalışır durumdadır.

6- Kolordu kuruluşunda bulunan altı cephane kolu ile, beygir ve öküz depolarının kurulmasının tamamlanmakta olduğu arz olunur[9].”

Bu maddelerden seferberliğin son gününde III. Kolordu giyim ve donatım eksikliği, bazı birliklerinin nakli ki bunlar harekâta hazırdı, hayvan depolarının kurulması dışında eksiği bulunmuyordu. Bu arada erzak kolları ile seyyar hastanelerinin de kuruluşunun tamamlandığı dikkat çekicidir.

Erickson da III. Kolordu hakkında görüşlerini şöyle belirtir:

“III. Kolordu Balkan Savaşında 7., 8. ve 9. Tümenlerle büyük yararlılıklar göstermiştir. Çorlu’daki merkezinde kolordu 1913’teki Balkan Harbi yenilgisinden sonra yeniden birliklerini düzenlemek zorunda kalmıştı. III. Kolordu 1914 yılında Osmanlı Ordusu’nun 13 Kolordu içinde sırf harekât ve eğitimle ilgilenebilen tek kolordusuydu.

Ağustos 1914’te mevcut erlerin dörtte biri sefer durumundaydı.  Bu askerlerin çoğunluğu yeni askere alınmıştı ve temel eğitime tabi tutuluyordu. Seferberlikte alayları sefer etmek için gerekli sayıda insan silah altına alındı. 1914 yazında tecrübeli ihtiyat askerlerinin ikmal merkezleri(en azından İngilizlerin ve Avustralyalılarla kıyaslandığında) benzersizdi. Zira toplanan askerlerin tümü Balkan Savaşı’na katılmış muvazzaf hizmetinden yeni terhis edilmişlerdi.

Özellikle Kolordu’nun 7. ve 8. Piyade tümenleri Balkan Savaşı’nda atak Mahmut Muhtar Paşa komutası altında Kırkkilise-Pınarhisar-Lüleburgaz ve 1. Çatalca gibi muharebelerde çok iyi savaşmışlardı.

1914 yılında Osmanlı ordusunun en tecrübeli ve en savaşçı kolordusu III. Kolorduydu[10].”

III. Kolordu’nun kuruluşunda 19 Eylül 1914’te toplam 15 cephane kolu vardı. Bu kollardan başka ayrıca 6 sahra topçu cephane kolu arabalı, 6 piyade cephane kolu da mekkâreli kuruldu.

7. ve 8. Tümenlerden oluşan III. Kolordu’da toplam olarak seferberliklerini tamamlamış 6 hafif 6 ağır erzak kollarıyla 3 ekmekçi takımı, 3 hayvan deposu ve iki seyyar hastane mevcuttu.

III. Kolordu karargâhı kolorduya bağlı birlikleriyle lojistik destek birlikleri ve iki piyade tümeni Tekirdağ ve çevresinde elverişli olmayan barınma koşullarında bulunmaktaydı.

30 Eylül 1914 tarihinde III. Kolordu, I. Ordu’ya yazdığı yazıda Çorlu’daki kışlanın kendi kışlasına verilerek 7. Sahra topçu Alayı’nın burada yerleştirilmesini önerdi[11]. Bu arada Gelibolu Yarımadası’na gitme gayretinde olan Kolordu komutanlığı elverişli olmayan havalarda kolordu birliklerinin deniz yoluyla Çanakkale’ye gönderilmesinin güç ve hatta olanaksızlığını göz önünde bulundurarak 8. Tümen’in Ekzamil (Şimdiki Kavak Köyü’nün güneyinde eski bir köy. Daha sonra köy kaldırılmış yerine askeriye kurulmuştur, ibilgin.) Dolayında barındırmasıyla ilgili keşif hareketi için Tümen Komutanı Albay Ali Rıza Bey ile Kurmay Yüzbaşı Galib’i önceden bölgeye gönderdi.

8. Tümen keşif sonuçlarını 3 Ekim 1914 tarihinde Kolordu’ya sundu.

III. Kolordu bu rapordaki bilgilere dayanarak Kolordu’nun barındırılması ile ilgili olarak 6 Ekim 1914’te Başkomutanlığa aşağıdaki öneriyi sundu:

“Taktik gereklerden başka hava durumu Kolordu’nun şimdiden konaklara sokulması için çabucak karar verilmesini gerektirmektedir.

Yaklaşılmakta olan kış koşullarında 7. ve 8. Tümenlerin Tekirdağ bölgesine dağınık ve köylerde konaklamalarına olanak yoktur.

7. Tümen Ereğli-Çorlu-Lüleburgaz bölgesinde düzenli olarak yerleşirse, erat ve hayvanların hastalanmaları önlenecek eğitim de aksamayacaktır.

8. Tümen için ise en uygun yer Gelibolu ve yöresindeki köyleridir.

Gelibolu’daki 9. Tümen’in güneye kaydırılması güç olmayıp taktik gerekler yönünden de uygundur. Bu durumda 8. Tümen bağımsız olacağından Bolayır mevzii III. Kolordu sorumluluğuna verilerek, Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığının da yükü azaltılmış olur.

8. Tümen’in Gelibolu’da yerleştirilmesi uygun görülmezse, Ekzamil güneyi ve doğu bölgesindeki Kavak deresi ağzına kadar olan bölgede yerleşebilir.

Fakat bu yerleşme Gelibolu’da olacak yerleşme gibi güçlü olmayacaktır[12].”

Kolordu Komutanlığı bu yazı ile hem sorumluluk alanının genişletilmesini hem de Müstahkem Mevkiinin yükünün azaltılması önerisinde bulunmaktaydı.

8 Ekim 1914 Tekirdağ’da ise sabah erkenden Kolordu Komutanı Esat Paşa birlikleri denetledi. III. Kolordu şu önlemlerin alınmasını istedi:

“7. Piyade Tümeni yersizlikten dolayı açıkta bulunan 7. Sahra Topçu Alayı’nın hayvanları donatımıyla Çorlu’ya gidecek.

Tümenin öteki birliklerinde yiyecek işleri için gerekli olan hayvanların dışındakiler yollama iskelesinde gemilere bindirilerek yağmurdan korunacak.

8. Tümen 8. Sahra Topçu Alayı’nın hayvanları donatımıyla birlikte Kumbağı-Tekirdağ güneyine giderek kapalı yerlerde barındırılacak, toplar araba ve eşyaları şimdiki yerinde kalacak.

23. ve 24. Piyade alayları Aşıklar-Kumbağı’nın batısında, 22. Piyade Alayı sıhhiye bölüğü ve  seyyar hastanesi ise İnecik’e gidecek.

Kolordunun tümenleri ve süvari bölükleri Ereğli ve dolaylarında konaklayacaklar.”

10 Ekim 1914 tarihinde 1. Ordu kış konaklaması konusunda emir verilinceye dek III. Kolordu’nun bu konuda geçici yetkiye sahip olduğunu bildirdi.

19 Ekim 1914’te I. Ordu Komutanlığı Marmara Denizi’ne dökülen Kavakdere ağzıyla Saroz Körfez’ine dökülen Kavaksuyu ağzı çizgisinin güneybatısı, Çanakkale Müstahkem Mevkii sınırları içinde olduğunu, bu bölgeyi geçmemek şartıyla istenilen yerde konaklanacağını Ereğli, Çorlu ve Lüleburgaz’ın III. Kolordu bölgesi olduğunu  bildirdi.

Bunun üzerine kolordu 30 Ekim 1914’te 8. Tümen’ini Ereğli, Çorlu, Lüleburgaz bölgesinde şöyle konuşlandırdı:

8. Tümen Karargâhı

23. Piyade alayı----------------- Çorlu’da

8. Sahra Topçu Alayı

Sıhhiye bölüğü ve seyyar hastane

 

22. Piyade Alayı------------------ Lüleburgaz’da

3. Dağ Topçu Taburu

 

245. Piyade Alayı---------------- Ereğli’de

23. Ağır Makineli Tüfek bölüğü

8. Tümen birlikleri Tekirdağ dolaylarından 26 Ekim 1914’te hareket ettiler. 27 Ekim 1914 akşamı 22. Piyade alayı dışındaki birlikler kış konak yerlerine ulaşmışlardı. 22. Piyade Alay’ı da 28 Ekim 1914’te Lüleburgaz’da bulunacaktı.

7. Tümen ise Tekirdağ’dan Gelibolu’ya gelerek Çanakkale Müstahkem Mevkii emrine girmesi için ilk birlikler 30 Ekim 1914 tarihinde Gelibolu’ya geldi. Bu nakil 31 Ekim’de tamamlandı.

III. Kolordu 1914 Kasım ayında Tekirdağ’da bulunuyordu. I. Ordu’nun emrindeydi. 2 Kasım 1914 tarihinde ordudan gelen bir emirle “Kendi karargâhından alacağı bir bölümüyle Gelibolu’ya giderek Boğaz’ın iki yakasındaki birliklerin tümünün komutasını üstelenmesi emredildi[13].”

Ordu tarafından ¾ Kasımda verilen ikinci bir emirle Kolordu karargâhı 4 Kasım’da Çanakkale’ye intikal etti. Tekirdağ’daki I. Ordu kuruluşunda bulunan III. Kolordu 2 Kasım’da aldığı emirle “kendi karargâhından alacağı bir bölümüyle Gelibolu’ya giderek boğazın iki yakasındaki birliklerinin tümünün komutasının üstelenmesi istendi. Çanakkale savunmasının sorumluluğunun üstlenen olordu 7. 8 ve 9. Tümenlerinden oluşuyordu. Tümenlerin alt birlikleri ise şöyleydi:

Her biri üçer piyade alayı ve birer topçu alayıyla tümene bağlı birliklerden oluşuyordu.  Alaylar da üçer taburluydu.

III. Kolordu Komutanı Esat Paşa 4 Kasım 1914 tarihinde tümenlerin sorumluluk alanının şöyle belirledi:

7. Tümen: Karaçalı–Saz Limanı arasındaki bölgeden

9. Tümen’in birlikleri Maydos Müfrezesi adını aldı. Saz Limanı ile Seddülbahir arasındaki bölgeden sorumluydu.

Bolayır Mevzii 7. Tümen’in görev alanındaydı.

8. Tümen’in birlikleri ise genel ihtiyatı oluşturacaktı.

III. Kolordu Komutanlığı, 4 Kasım 1914’te Çanakkale Müstahkem Mevkii ve 9. Tümen de emir ve kuruluşunda olarak Çanakkale Boğazı’nın deniz ve karadan yapılacak taarruzlara karşı savunulmasını istedi.

Esat Paşa 8 Kasım 1914’te eğitim için bir kılavuz yazdı ve yayımladı. Birliklerine gözetleme, teknikleri, muharebe ve olay yeri raporlama usulleri, alarm tatbikatları, muharebe düzeni tatbikatları jandarma ve koordinasyon ve taktik aldatma eğitimleri yapmaları talimatını verdi. Kış boyunca savaşa hazırlandı[14].

14 Kasım 1914’te III. Kolordu Komutanlığının Gelibolu’ya alınması üzerine öncesinde olduğu gibi Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı, emrinde 9. Tümen ile Başkomutanlık’a bağlandı.

Ancak Kolordu’nun sorumluluk bölgesi daha sonra genişletilmiştir şöyle ki, Başkomutanlığın emri üzerine 14 Kasım 1914 tarihinde Koyun Limanı-Değirmenler çizgisinin kuzeydoğusundan Saroz Körfezi’nden Karaçalı’ya dek uzayan kıyının savunmasını da Kolordu üstelenmiştir.

Birliklerin savunma düzeninin amacı şöyleydi:

“İlk önce düşmanın çıkarmasına ileri mevzilerdeki kuvvetlerle engel olmak ve geciktirerek asıl savunma hattını tutulması için gerekli zamanı kazanmak, düşman çıkarmayı başarırsa asıl savunma hattına dayanılarak yapacak taarruzlarla düşmanı denize dökmek[15].”

8. Tümen’den bir piyade alayıyla bir dağ topçu taburu 20 Aralık 1914 Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı emrine geçirmek üzere Çanakkale’ye geldi.

8. Tümen’in Sina Cephesi’ne gönderilmek üzere Derince’ye gönderilmesi üzerine Çanakkale’de bulunan 22. Alay da 12 Ocak 1915’te Derince’ye hareket etti.

Müstahkem Mevkiinin önerisi üzerine Başkomutanlık 18 Aralık 1914’te 8. Tümen’den alınan bir dağ topçu taburuyla takviyeli 22. Alay 22 Aralık’ta Çanakkale’ye geldi.  Bu alay Çanakkale Müstahkem Mevkiinin genel ihtiyatı olarak Çanakkale’de bırakıldı. 3. Dağ Topçu Taburu ise Erenköy’de konuşlandırıldı.

 Ancak 15.01.1915’te 8. Tümen’in Sina Filistin Cephesine gönderilmesi üzerine 19. Tümen’in kurulması çalışmalarına başlandı.

18 Şubat’ta 7. ve 19. Tümen Piyade tümenleriyle diğer birlikleri Gelibolu ve Bolayır bölgesinde yer alıyordu.

Kolordu’nun 7. Tümen’i (20. ve 21. Piyade alayları ve bir sahra topçu alayı) Gelibolu Jandarma Taburu ile birlikte Koyun Limanı-Değirmenler hattı (dahil) Karaçalı hariç olarak söz konusu kıyının savunmasından sorumluydu.

Kolordu’nun genel ihtiyatını oluşturan 19. Tümen ise kuruluşunu tamamlayarak 25 Şubat 1915’te Eceabat’a intikal etti. 

17-18 Mart’a gelindiğinde III. Kolordu kuruluşunda olup halen Eceabat’ta genel ihtiyatta olan Kurmay Yarbay Mustafa Kemal Bey komutasındaki 19. Tümen’e emir verme yetkisini elinde bulunduruyordu.

 III. Kolordu’nun 7. ve 19. Tümenleriyle kolordu bağlıları ve lojistik destek birliklerinden; 7. Tümen, üçer taburlu 19. 20. 21. Alaylarla; 7. Sahra Topçu Alayı ve tümen bağlılarından, 19 Tümen ise üçer taburlu 57. 72. ve 77. Alayları 39. Topçu Alayı ile tümen bağlıları ve lojistik destek birliklerinden oluşuyordu[16].

III. Kolordu 7. ve 19. Tümen ve 4. Süvari Alayı ile Bolayır mevziindeki 4. Ağır topçu  Alayı’nın 1. Ağır Topçu Taburu ve Gelibolu Seyyar Jandarma Taburu da emrinde olduğu halde  Başkomutanlık emri gereği Koyun Limanı-Değirmenler çizgisinin kuzeydoğusundan Saroz Körfezi’ndeki  Karaçalı’ya dek olan  kıyı kesimini gözetleme ve koruma görevini sürdürüyordu[17].

*

Kara çıkarmasından önce III. Kolordu Bolayır mevziinden başlamak üzere Gelibolu Yarımadasını korumakla görevli olup karargâhı Gelibolu’daydı.

“19. Piyade Tümenin son durumu: Genel ihtiyat olarak Eceabat kuzeyi, Maltepe, Bigalı Köyü, Yalova, Bigalı kışlası çevresinde bulunmaktaydı.

Tümen karargâhı, 57. Piyade Alayı 39. Sahra Topçu Alayı’nın 3. Dağ Topçu Taburu Bigalı Köyü dolayında; 77. Piyade Alayı (1 tabur eksik.) Maltepe Kuzeyinde, 72. Piyade Alayı Eceabat’tan Yalova’ya giden yol dolayında ve Bigalı Deresi güneyinde, 1. Sahra Topçu Taburu Bigalı deresi kuzeyinde, Sarıkız tepesi doğusunda, 2. Sahra Topçu Taburu 72. ve 77. Piyade alayları arasındaki bölgede.

7. Tümen’in son durumu:

19. Piyade Alayı karargâhı makineli tüfek bölüğü ve 1. Piyade Taburu Bolayır iskelesinde, 2. Piyade Taburu Bolayır güneyinde, Soğuklar deresi batısında, 3. Piyade Taburu Ay Tabya batısında.

21. Piyade Alayı Alay karargahıyla 3. Piyade Taburu Atıf bey Çiftliğinde, 2. Piyade Taburu ile 7. Sahra Topçu Alayı’nın 2. Sahra Topçu Taburu Karaburgaz’da 1.Piyade Taburu ile makineli tüfek bölüğü Yeniköy’de, 20. Piyade Alayı ile 1 Sahra 3. Dağ topçu taburları ve iki seyyar hastane  Gelibolu’da bulunmaktaydı.

Cephane ve erzak kolları Bigalı, Yalova ve Eceabat çevresindeydi[18].

9. Tümen’in Son durumu:

9. Piyade Tümeni Ağıldere(dahil) den başlayarak Gelibolu Yarımadası’nın kıyılarını ve Çanakkale Boğazı’nın batı kıyısında bulunan tabya ve bataryaları korumakla görevlendirilmişti.

Kabatepe bölgesi, 27. Piyade Alayı’nın 2. Taburu’nca gözetlenip örtülmekteydi. Arıburnu doğusundaki sırtlarda mevzide bulunan dağ bataryasıyla, Palamutluk sırtındaki 4 toplu kısa muhasara toplarından oluşan batarya Kabatepe’deki mantelli topçu takımı, nordanfild takımı, Kabatepe Bölgesi Komuta’nın emrindedir. 27. Piyade Alayı’nın öteki iki taburu Eceabat’ın batısındaki zeytinlikte hava saldırısına karşı gerekli düzeni almış ve olabildiği kadar toplu durumda bulunmaktaydı.

Kumtepe Bölgesi 26. Piyade Alayı’nın 4. Taburu’nca gözetlenmekte ve örtülmekteydi. Kumtepe kuzeyinde Çamlartepe’de bulunan ağır topçu takımıyla Kumtepe dolayındaki nordenfildler,  Kumtepe Bölgesi komutanının emrindedir.

Sarıtepe Burnu (dahil) başlayarak Gelibolu Yarımadası’nın güneyi 26. Piyade Alayı’nın iki taburunca gözetlenmekte ve savunulmaktaydı. Seddülbahir Bölgesindeki obüs bataryasıyla, Kumtepe’ye karşı 85 rakımlı tepede mevzilendirilmiş olan sahra bataryası 26. Alay Komutanının emrinde olmakla beraber gerekirse bu batarya da Seddülbahir’e karşı kullanılabilecekti. 26. Alay’ın karargâhı Kirte dolayındaydı.

Tekke Burnu’ndan Seddülbahir kuzeydoğusundaki yel değirmenlerine dek olan bölgenin gözetleme ve savunulmasıyla görevli bulunan 26. Piyade Alayı’nın 3. Taburu aşağıdaki düzendeydi:

Tekke Burnu’ndan Ertuğrul Tabyasına dek olan bölge 12. Bölük ve Ertuğrul Tabyası’ndan Seddülbahir kuzeydoğusundaki yel değirmenlerine dek olan bölge 10. Bölükçe gözetlenip savunulacaktı. 9. ve 11. Bölükler Harapkale’de ihtiyatta bulunmaktaydı. 11. Bölükten bir takım Morto Limanı kuzeyine gönderilmişti.

26. Piyade Alayı’nın 2. Taburu Seddülbahir ile Kirte arasında bulunmaktaydı. Bu taburun 6. Bölüğü Zığındere ağzında bu bölükten bir takım Sarıtepe kuzeyine ve 8. Bölük’ten bir takım da Eskihisarlık Burnu’na gönderilmişti.

25. Piyade Alayı Sarafim Çiftliği dolayında hava saldırısına karşı gerekli önlemleri almış olarak toplu durumda bulunmaktaydı[19]”.

*

Bu kesimde Balkan Harbi esnasında Yanya Savunması ile dikkatleri çeken Esat Paşa’dan da bahsetmek gerekecektir. Onun hakkında askeri tarihçi Erickson şunları belirtir:

“Mirliva Esat Paşa 10 Aralık 1913’te III. Kolordu komutanlığını üstlendi. Esat Paşa her ne kadar Çanakkale savaşında başlıca karakterlerden biri olsa da karşı konulmaz karizması ve atılganlığı ile Mustafa Kemal’e ve yetenekli Liman von Sanders’e odaklanan batılı tarihçiler ve yazarlar tarafından gözardı edilmiştir. Ne var ki 25 Nisan 1915 Muharebe Meydanından III. Kolordu’ya komuta eden ve Gelibolu Yarımadası’nda Türk harekâtının başlangıçtaki durumundan ve çıkarmaya verilen karşılıktan sorumlu olan oydu.

25 Nisan 1915’te Esat Paşa Kolordu’ya yaklaşık 1.5 senedir komuta ediyordu. Balkan Savaşı’nda da altı aylık tecrübesi vardı. Bu noktada İngiliz ordusunun da Avustralya ordusunun da  barış zamanında harekât kolordusu karargahına sahip olmadıklarını ve bunu ancak Ağustos 1914’teki seferberlikte oluşturduklarını belirtmekte fayda var.

Liman von Sanders 7 Nisan da 9. Tümen’in denetimini yeniden III. Kolordu’ya verdi. Esat Paşa’yı Yarımada’yı savunmakla görevlendirdi.

Esat Paşa hemen hazırlığa başlayarak üç piyade tümeninde ikisini 7. ve 9. Tümenleri yeniden düzenledi. Kıyı savunma bölgelerinde görevlendirdi. İhtiyatta görev alan alayları belirleyen emirleri yayımladı.

Ayrıca tümen komutanlarına topçu birlikleriyle ateş destek koordinasyonunda bulunmaları ve Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı ile topçu eğitimi yapmaları konusunda talimat verdi. Yarbay Mustafa Kemal’e 19. Tümen’inin Gelibolu’ya ve Anadolu’ya çıkarma yapması için hazır olmasını istedi.

Esat Paşa birliklerine tahkimatlarda gece ve gündüz personel yerleşimi provaları yapmalarını emretti. Ayrıca birliklerine haftada üç gün ihtiyat bölgelerini çok süratli bir şekilde terk ederek muharebe meydanı mevzilerini işgal etme tatbikatlarını yapmalarını emretti (Bu tatbikatlar gece ve gündüz icra edilecekti).

Esat Paşa özellikle 9. Piyade Tümeni’nin Sarafim Çiftliğindeki ihtiyat birliği olan 25. Piyade Alayı’nın harekât için geceleyin Seddülbahir’e rahat yürüyüş tatbikatı icra etmesi ve ertesi gece dönmesi talimatını verdi. Esat Paşa kıyı gözetleme görevinde bulunan askerlerin yorgun olmasından endişe ediyordu bu yüzden onların sık sık dinlendirilmesi emrini verdi. Muharebe konusunda kaygılıydı ve tümenleriyle bağımsız birliklerine sık sık mesaj gönderme eğitimi yapmalarını ve bunun için seçilmiş bir subayın bu konularda uzmanlaşmasını emretti. Ayrıca birliklerine muharebede sorun olduğunda telefonla, yazılı raporla, atlı haberciyle, ışık ve flama ile haberleşmeleri konusunda hazırlıklı olmalarını talimatını verdi. Askerlerin yürüyüşler esnasında iyi beslenmeleri istedi.

Esat Paşa Nisan ayının başlarında Gelibolu Yarımadası’nın nüfusuyla ilgilenmeye başladı. Osmanlı Genelkurmayı, 1. Balkan Savaşı’ndaki (1912) Çatalca Muharebesi’nden önce orduya Trakya’daki Hıristiyan nüfusu tahliye etmesini emretmişti[20]. Bu tahliyenin sebebi; Türklerin Osmanlı Ordusunun geri bölgelerinde yaşayan Rum ve Bulgar Hıristiyan nüfusunun isyan çıkartabileceğini, taarruz eden Bulgar Ordusu’na doğrudan veya dolaylı olarak yardım edeceğini düşünmeleriydi.10 Nisan 1915 itibariyle Esat Paşa gayrımüslim nüfusunun çoğunu Marmara Denizi’nin Anadolu yakasındaki köylere nakletti[21]. Toplamda yaklaşık 22.000 Rum Yarımada’dan tahliye edilmişti.

Esat Paşa’nın Balkan Savaşlarında hizmet etmiş çok güçlü ve deneyimli bir komuta ekibi vardı. III. Kolordu Kurmay Başkanı Yarbay Fahrettin savaşta Osmanlı Genelkurmayı’nda görev yapmıştı. Aynı şekilde bazı komutanlar da Balkan Savaşlarına katılmışlardı. Yüzbaşı Remzi(Yiğitgüden?) 1912-1913 kuşatmasında Edirne Müstahkem Mevkii Komutanlığının Kurmay Başkanı olarak görev yapmıştı. Aynı şekilde 9. Piyade Komutanı Halil Sami ve Kurmay Başkanı Binbaşı Hulusi savaşta piyade alayı idare etmişlerdi. Bu tümenin 27. Alay Komutanı Yarbay Şefik Bey Selanik Muharebesi’nde bir ihtiyat tümenine komuta etmişti. Mustafa Kemal Çanakkale Ordusu Harekât Şube Müdürlüğü, 57. Alay Komutanı Binbaşı Hüseyin Avni ise Piyade Tümeni Kurmay Başkanlığını yapmıştı. Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Bey ise Çatalca Müstahkem Mevkii Topçu Kurmay Başkanlığı görevini yürütmüştü[22].”

*

  Sonuç olarak III. Kolordu Balkan Harbi’nde yenilgiye rağmen başarılı muharebelerde bulunmuş daha sonra eksiklerini tamamlamıştır. Özellikle 1. Dünya Savaşı öncesinde ilan edilen seferberlikte hazırlıklarını tamamlayan 13 Osmanlı Kolordularında tek olma özelliğini taşımaktadır. İlk önce Kırklareli’nde daha sonra Çorlu-Lüleburgaz ve Ereğli’de konuşlanmış ve nihayet Çanakkale’ye intikal etmiştir.

III. Kolordu Komutanı Esat Paşa birliklerinin muharebeye hazırlanmasında ve yetişmesinde titiz bir çalışma göstermiş, bu durum Çanakkale Muharebeleri’nin zaferle sonuçlanmasında başlıca etkenlerden biri olarak öne çıkmıştır. Günümüzde Çanakkale’de yeni yeni adı zikredilmeye başlayan Esat Paşa Çanakkale’nin en önemli komutanlarından birisidir.  

*

       EK:  

       Tablo-1: Osmanlı III. Kolordusu’nun Önemli Bazı Subayları, 1914-1915.

   Subayın adı ve rütbesi

  III. Kolordu’daki Görevi

   Balkan Harbi’ndeki Görevi

      Yarbay Fahrettin (Altay)

III. Kolordu Kurmay Başkanı

  Osmanlı Genelkurmayı, Kh. Kurmayı

         Yüzbaşı Remzi

III. Kolordu Karargâh Subayı

Kurmay Başkanı Edirne

          Teğmen Baki

Esat Paşa’nın Emir Subayı

  Osmanlı Genelkurmayı Batı Ordusu

        Albay Halil Sami

9. Piyade Tümen Komutanı

5. Nişancı Alay Komutanı

       Binbaşı Hulusi

9. Piyade Tümen Kurmay Bşk.

  Gümülcine’de Redif Alay Komutanı

     Yarbay Mehmet Şefik

  27. Piyade Alay Komutanı

   Selanik Redif Tümen Komutanı

     Yarbay Mustafa Kemal

 19. Piyade Tümen Komutanı

   Gelibolu Seyyar Ordusu 1. Şube Md.

      Binbaşı Hüseyin Avni

  57. Piyade Alay Komutanı

21. Piyade Tümen Kur. Bşk.

                   Kaynak: İ. Görgülü, On Yıllık Harbin Kadrosu TTK, 9-85.

 

                               

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Edward J. Erickson, 2012, Gelibolu Osmanlı Harekâtı, Çev: Orhan Düz, Türkiye İş Bankası Yayınları.

İsmet Görgülü, 1993, On Yıllık Harbin Kadrosu 1912-1913, Balkan-1. Dünya ve İstiklâl Harbi, TTK Basımevi.

T. C Genelkurmay Başkanlığı, 1978, Çanakkale Cephesi Harekâtı(Amfibi), Genelkurmay Basımevi.

T. C Genelkurmay Başkanlığı, 1993, 1. Dünya Harbinde Türk Harbi V.Cilt, Çanakkale Cephesi Harekâtı 1. ve 2. Kitap, Genelkurmay Basımevi.

T. C Genelkurmay Başkanlığı, 1993, Balkan Harbi 1912-1913, II. Cilt 2. Kısım, 1. Kitap, Şark Ordusu, İkinci Çatalca Muharebesi ve Şarköy Çıkarması, Genelkurmay Basımevi.

 

 

 


[1] Gelibolu Osmanlı Harekâtı, , s 56-57.

[2] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-2, s 748-49.

[3] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1; 52.

[4] Gelibolu Osmanlı Harekâtı s 60 /Çanakkale Cephesi Harekâtı(Amfibi), s 61-62.

[5] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1, s 52.

[6] a.g.e, s 53.

[7] a.g.e, s 54.

 [8] Çanakkale Cephesi Harekâtı, s 51.

[9] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1, s 57.

[10] Gelibolu Osmanlı Harekâtı, s 60/Çanakkale Cephesi Harekâtı, s 61-62.

[11] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1, s 63.

[12]  Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1, s 65.

[13] Çanakkale Cephesi Harekâtı, Cilt-1, s 101.

[14] Gelibolu Osmanlı Harekâtı,  s 60/ATASE Klasör:3964, Dosya H-4. 

[15] Çanakkale Cephesi Harekâtı Cilt -1, s 102.

[16] a.g.e, s 180.

[17] a.g.e, s 187.

[18] Çanakkale Cephesi harekatı Cilt-1, s 236.

[19] a.g.e, s 238.

[20] Gelibolu Osmanlı Harekâtı, s 62/ Balkan Harbi 1912-1913, II. Cilt 2. Kısım, s 62-63.

[21] Gelibolu Osmanlı Harekâtı, s 62.

[22]  a.g.e, s 63.


  6218 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

22/11/2017 - 03:49 Üç Mermi İle Bir Defter - Çanakkale’de Yedek Subay Bir Mühendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomakların Çanakkale Ağıdı - Pesna (Ömer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Arıburnu Anzak Çıkarmasında 57.Alay’ın Conkbayırı’na İntikali – Yeniden Değerlendirme ( M. Şahin Aldoğan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles üzerinden bir inceleme: Churchill Çanakkale Savaşlarının tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm - 2.Gazze Muharebesi (Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi