Bir Hikayenin Daha Sonu: Top├žamlar Tabyas─▒ (Bayram Akg├╝n)

Tarih: 27/03/2015   /   Toplam Yorum 0   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 7575

Çanakkale yüzy─▒llar boyunca birçok sava┼ča ev sahipli─či yapan stratejik aç─▒dan önemli bir bo─čaz kentidir. ┼×üphesiz bu sava┼člar─▒n en önemlilerinden biri de Çanakkale Muharebeleri’dir. ─░stanbul’un kap─▒s─▒ ve kilidi konumunda olan Çanakkale Bo─čaz─▒ Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒ taraf─▒ndan kale ve tabyalarla donat─▒l─▒r.
Çanakkale Bo─čaz─▒’ndaki her tabyan─▒n bir an─▒s─▒, bir hikayesi ve bir ya┼čanm─▒┼čl─▒─č─▒ vard─▒r. Her biri askerlerimizin kan─▒, can─▒ ve vatan sevgisiyle donat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu hikayenin yer ald─▒─č─▒ tabyam─▒z ise Topçamlar Tabyas─▒’d─▒r.
Topçamlar Tabyas─▒, Çanakkale-─░zmir karayolunun 18. kilometresinde anayola 4 km. kadar içeride sahile hakim bir tepe üzerindedir. ─░n┼ča edildi─či tepenin ad─▒ Topçamlar Tepesi’dir. Bulundu─ču tepenin yüksekli─či deniz seviyesinden yakla┼č─▒k 75 mt. kadard─▒r. Güzelyal─▒ ile Karanl─▒kliman aras─▒nda uzanan toprak yolun orta k─▒s─▒mlar─▒nda yolun 50 mt. kadar üstünde kal─▒r. (B.A.)

 

 

 

Çanakkale Muharebesi’nden sonra tabyadaki topun bir görünümü.

 

 

Topçamlar Tabyas─▒’n─▒n Krokisi[1]

Tabya, Padi┼čah Sultan Abdülaziz taraf─▒ndan bo─čaz tahkimat─▒n─▒ güçlendirmek maksad─▒yla topçu birlikleri için in┼ča edilir.[2] Tabyan─▒n ismi kuruldu─ču tepeden gelmektedir.

Tabyada 5 adet toprak bonet ve 4 adet top platformu bulunmaktad─▒r. Bonetlerin içlerinde odac─▒klar yoktur. Tamamen topraktan olu┼čmad─▒r. Toplar─▒n konuldu─ču platformun çevresi ta┼člardan olu┼čturulmu┼čtur. 4. bonetin do─čusunda biti┼čik olarak odal─▒ cephanelik kuruludur. Bu cephaneli─čin yar─▒s─▒ da y─▒k─▒lm─▒┼č vaziyettedir. 1. bonetin bat─▒ biti┼či─činde ise bir adet odac─▒kl─▒ bonet vard─▒r. Bu bonet de toprak alt─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. Bonetlerin arkas─▒nda bonetler aras─▒ geçi┼č için koridor bulunmaktad─▒r. Ayr─▒ca 1 ve 2. bonetin arkas─▒na büyük bir siper hatt─▒-irtibat hende─či aç─▒lm─▒┼čt─▒r. 

Tabyadaki cephaneli─čin y─▒k─▒lm─▒┼č hali.

 Ayn─▒ zamanda Topçamlar Tabyas─▒’n─▒n deniz k─▒y─▒s─▒nda 1940’l─▒ y─▒llarda in┼ča edilen bir adet büyük bir hangar bulunmaktad─▒r. Bu hangar─▒n bir benzeri de Rumeli Mecidiye Tabyas─▒’n─▒n deniz k─▒y─▒s─▒ndad─▒r. Hemen Seyit Onba┼č─▒ Heykeli’nin alt─▒nda bulunmaktad─▒r. 

 

Bu tabyada Çanakkale Muharebeleri’ne ait 3 adet 1883-1888 yap─▒ml─▒ Alman Krupp marka çakma toplar kullan─▒l─▒r. Bu toplar 240/35’lik toplard─▒r. Toplar─▒n namlu uzunlu─ču ise 8.4 metredir.

18 Mart 1915 Büyük Bo─čaz Muharebesi’nden sonra Müstahkem Mevki sürekli olarak tabya ve bataryalar─▒n eksikliklerini tamamlamakla, bu tahkimatlar─▒ güçlendirmekle ve yeni bataryalar olu┼čturmakla u─čra┼č─▒r. Merkez tabyalardaki baz─▒ k─▒sa ve uzun çapl─▒ toplar bo─čaz─▒n orta savunmas─▒na al─▒nmaktayd─▒. Bu ┼čekilde bu toplardan daha çok yarar sa─član─▒lmaktayd─▒.

Müstahkem Mevki’nin gerek ç─▒karma zaman─▒nda ve gerek ç─▒karmadan sonra yine evvelce projedeki büyük çapl─▒ toplar ileriye al─▒nm─▒┼č ve mütarekeye kadar De─čirmenburnu’nu, Mecidiye, Çanakkale, Nara’da bulunan bütün toplar, Dardanos-So─čanl─▒ hatt─▒n─▒n ilerisine yerle┼čtirilmi┼č, uzun 34’lükler kol kuvvetiyle Erenköy s─▒rtlar─▒na ç─▒kar─▒lm─▒┼č ve büsbütün savunma tarz─▒ yenilenmi┼čtir.[3] Selahaddin Adil Pa┼ča’n─▒n an─▒lar─▒nda bahsetti─či bu uzun 34’lük top Topçamlar Tabyas─▒’nda bulunan 240/35’lik toplardand─▒r. Çünkü Dardanos-Kumkale aras─▒nda ba┼čka bir tabyada 240/35’lik toplardan kullan─▒lmam─▒┼čt─▒r. Ekim 1915’te ─░stanbul’dan 2 adet 240/35’lik top ─░ntepe Bölgesi’ne yerle┼čtirilmek üzere yola ç─▒kart─▒l─▒r ve Kas─▒m 1915’te Topçamlar Tabyas─▒’na tabiyesi tamamlan─▒r. Daha sonra da Anadolu Hamidiye Tabyas─▒’ndan 1-240/35’lik top Topçamlar Tabyas─▒’na ta┼č─▒narak buradaki top say─▒s─▒ üçe ç─▒kart─▒l─▒r.

 

Bir top k─▒za─č─▒n─▒n Türk Askerleri taraf─▒ndan mevziine götürülü┼čü.[4]

 

18 Mart 1915 tarihinde ya┼čanan Büyük Bo─čaz Muharebesi’nin ard─▒ndan baz─▒ zamanlarda ─░tilaf Donanmas─▒’n─▒n bo─čaza tekrar sald─▒r─▒ yapaca─č─▒na yönelik duyumlar al─▒nmaktayd─▒.

Bu duyumlardan biri de 25 Kas─▒m 1915 tarihinde al─▒n─▒r. 25 Kas─▒m 1915’te, yak─▒n bir gelecekte dü┼čman filosunun Bo─čaz─▒ yeniden zorlayaca─č─▒ haberi al─▒nd─▒─č─▒ zaman, Topçamlar Tabyas─▒’nda bulunan 240 mm.lik toplar─▒n iyi oldu─ču belirtilmektedir.[5] ┼×u an toplar─▒n durumuna bakt─▒─č─▒m─▒zda da herhangi bir top mermisi isabet almad─▒─č─▒n─▒ görebiliriz.

Baz─▒ kaynaklarda Topçamlar Tabyas─▒ ile ilgili olarak ┼ču bilgiler yer almaktad─▒r. Frans─▒z Tümgeneral Gouraud’un sa─č kolunun kopmas─▒na ve sava┼č d─▒┼č─▒ kalmas─▒na sebep olan bu batarya olabilir. Mamafi “─░ntepe’deki toplar Seddülbahir’deki ç─▒karma bölgelerine ve kuzeydeki mevzilere, irtibat hendeklerine son derece isabetli at─▒┼člar yaparak ─░ngilizlere a─č─▒r kay─▒plar verdirmi┼člerdir.”[6] Buradaki toplar çaplar─▒ itibariyle menzilleri en uzun toplar─▒m─▒zdand─▒r. Bu yüzden rahatl─▒kla Seddülbahir Bölgesi’ne at─▒┼č yapabilmektedir. Bunun için Frans─▒z Komutan─▒ Gouraud’un yaralanmas─▒na sebep olma ihtimali çok yüksektir. 

Tabyadaki toplar─▒n Masirlik Tabyas─▒’na ta┼č─▒nmadan önceki durumundan bir görünüm.
(Temmuz 2010-Bayram AKGÜN)

General Gouraud, 30 Haziran 1915 tarihinde komuta mahallinden Ertu─črul Koyu’na kurulu olan bir seyyar hastanedeki yaral─▒lar─▒ ziyaret etmeye giderken ─░ntepe Bölgesi’nden at─▒lan bir top mermisi sonucu yaralan─▒r. General Gouraud’un Topçamlar Tabyas─▒’ndan at─▒lan bir top mermisiyle yaralan─▒p yaralanmad─▒─č─▒ hakk─▒nda bilgi vermeden önce ┼ču bilgileri aktarmakta fayda vard─▒r.

Ekim 1915’ten itibaren dü┼čman harp gemilerinin artmakta oldu─ču tarassut ediliyordu. Elde edilen haberlere nazaran yeniden bir donanma taarruzu arifesinde bulunuluyordu. Bundan evvelki muharebelerde bo─čaza giren gemiler geride tabiye edilmi┼č a─č─▒r bataryalar taraf─▒ndan nispeten geç ate┼č alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒. ┼×imdi bu tabiyevi mahzurun derhal ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ laz─▒md─▒r. Bu maksatlarla Karadeniz Bo─čaz─▒’ndan iki uzun çapl─▒ 24 santimetrelik (240/35’lik) top ─░ntepe’ye Bo─čaz methaline ve cenup bölgesine hakim olacak surette tabiye edilir. Bu toplar─▒n yerlerinden sökülmesi, nakli ve tekrar tabiyesi çok iptidai vesaitle, güçlükle, uzun ve yorucu mesai ile yap─▒ld─▒, bu tarzda mesaiye Türkiye’de al─▒┼č─▒lm─▒┼č oldu─čundan tamam─▒yla ar─▒zas─▒z ve mükemmeliyetle cereyan etti.[7] ─░stanbul’dan gelen 2 adet 240/35’lik toplar Kas─▒m 1915 sonlar─▒nda tabyaya tabiye edilir. Bu tarihlerde Bo─čaz’─▒n Anadolu Yakas─▒’ndaki Erenköy-Orhaniye aras─▒ndaki tabyalara bakt─▒─č─▒m─▒zda herhangi bir tabyada 240/35’lik top mevcut de─čildir. Bu bölge aras─▒na Topçamlar Tabyas─▒ d─▒┼č─▒nda herhangi bir tabyaya da 240/35’lik top yerle┼čtirilmemi┼čtir. Bununla birlikte ─░stanbul’dan gelen 2 adet 240/35’lik top Topçamlar Tabyas─▒’na tabiye edilmi┼čtir.

 General Gouraud 30 Haziran 1915 tarihinde yaralan─▒r. Topçamlar Tabyas─▒’na Kas─▒m 1915’te top yerle┼čtirildi─či için Topçamlar Tabyas─▒’n─▒n General Gouraud’u yaralamas─▒ gibi bir ihtimal yoktur. Tabyadaki toplar─▒n ikisi Gouraud’un yaraland─▒─č─▒ tarihten sonra tabiye edildi─či için di─čer topun General’in yaralanmas─▒na sebep oldu─ču dü┼čünülebilir. Nitekim Herman Lorey’in eserinde bulunan “1916 Senesinde Çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimat ve May─▒n Manialar─▒” ba┼čl─▒kl─▒ 11 nolu harita[8] Topçamlar Tabyas─▒’nda 2 adet 240/35’lik top oldu─ču görülmektedir. Ayn─▒ eserdeki “1917 Senesinde Çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimat ve May─▒n Manialar─▒” ba┼čl─▒kl─▒ 14 nolu haritada ise Topçamlar Tabyas─▒’nda 3 adet 240/35’lik top görünmektedir. Di─čer üçüncü topun nereden geldi─čini ise yine 11 ve 14 nolu haritadan görebilmekteyiz. 11 nolu (1916 Y─▒l─▒) haritada Anadolu Hamidiye Tabyas─▒’nda 7 adet 240/35’lik top var iken, 14 nolu (1917 Y─▒l─▒) haritaya bakt─▒─č─▒m─▒zda top say─▒s─▒ 6’ya dü┼čmü┼čtür. Eksilen bir top da Topçamlar Tabyas─▒’na ta┼č─▒nm─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ zamanda 1917 y─▒l─▒nda Namazgah Tabyas─▒’nda bulunan 2 adet 240/35’lik top da Rumeli Mecidiye Tabyas─▒’na ta┼č─▒narak, Rumeli Mecidiye Tabyas─▒’ndaki ayn─▒ çaptaki top say─▒s─▒ 6’ya yükseltilmi┼čtir. 

Topun namlu a─čz─▒ ve namlu gerisinin kapal─▒ oldu─ču görülmektedir.  Özellikle toplar kullan─▒lmad─▒─č─▒ zamanlarda bu ┼čekilde namlu a─čz─▒ ve gerisi kapat─▒l─▒r.  Namlu içine toz toprak gibi maddelerin girmesine engel olur.  Namlu içinin at─▒┼člarda a┼č─▒nmas─▒ bir nevi engellenmi┼č olur.

General Gouraud’un yaralanmas─▒na sebep olan Anadolu Yakas─▒’nda bulunan bataryan─▒n hangisi oldu─čuna gelecek olursak; Anadolu Yakas─▒’nda bulunan bataryalardan 30 Haziran 1915 tarihinde menzilinin Seddülbahir Bölgesi’ne ula┼čabildi─či tek batarya “─░ntepe Bataryas─▒”d─▒r. Bu yüzden General Gouraud’un yaralanmas─▒na sebep olan batarya ─░ntepe Bataryas─▒’d─▒r diyebiliriz.

─░ntepe Bataryas─▒ kuruldu─ču yer itibariyle buraya yerle┼čtirilen toplar─▒n menzilleri, Helles Burnu ile Kerevizdere-Domuzdere aras─▒ndaki hatta kadar uzanmaktad─▒r. Menzili karadan yakla┼č─▒k 1 km. kadar içeriye yeti┼čebilmektedir. Bu tarihte bu bölgede Seddülbahir Cephesi’ne menzili yeti┼čebilecek herhangi bir batarya mevcut de─čildir. Seddülbahir’e menzili yeti┼čebilecek olan di─čer bataryalar bu bölgeye Temmuz 1915 sonunda kurulacakt─▒r.

Topçamlar Tabyas─▒’na getirilen toplar menzil ve etki bak─▒m─▒ndan ─░ntepe Bölgesi’nde bulunan bütün toplardan daha üstündür. Bu tabyadaki toplar─▒n menzili Eski Hisarl─▒k, Ertu─črul Koyu, Tekke Koyu, ─░kiz Koyu ve P─▒nariçi Koyu gibi Seddülbahir’deki önemli ç─▒karma koylar─▒na yeti┼čebilmektedir. Asl─▒nda Seddülbahir Bölgesi’ne konu┼članm─▒┼č olan dü┼čman birliklerine a─č─▒r zayiatlar verdirebilir ve onlar─▒ sürekli olarak rahats─▒z edebilirdi. Nitekim tabya Kas─▒m 1915’te ate┼če haz─▒r hale geldi─či için çok fazla da yararlan─▒lamama─▒┼čt─▒r. Çünkü bu tarihten itibaren Seddülbahir Cephesi’nde önemli bir dü┼čman harekat─▒ olmam─▒┼čt─▒r. Mevsimin k─▒┼č olmas─▒yla birlikte çok fazla da kullan─▒lamam─▒┼čt─▒r.

Bu toplar─▒n bu tabyaya daha erken gelmesi büyük yararl─▒l─▒klar gösterebilirdi. ─░stanbul’dan 2-240/35’lik topun Çanakkale’ye gönderilmesinin bir s─▒k─▒nt─▒ arz etmeyece─či karar─▒n─▒n geç verilebilmesi, ayn─▒ zamanda merkez tahkimat─▒ zay─▒flatmamak için Anadolu Hamidiye Tabyas─▒’ndan da 1-240/35’lik topun geç verilmesi tabyan─▒n etkili kullan─▒labilmesini engellemi┼čtir.

Topçamlar Tabyas─▒’nda bulunan toplar─▒n iki adedi Kumkale Köyü-Kumkale ┼×ehitli─či aras─▒nda bulunan Masirlik Tabyas─▒’na, di─čer bir adedi ise Terzio─člu Yerle┼čkesi önüne yerle┼čtirilmi┼čtir. Tabyada günümüzde her hangi bir top kalmam─▒┼čt─▒r. Bununla birlikte bir hikayenin daha sonuna gelmi┼č bulunmaktay─▒z! 

Topçamlar Tabyas─▒’ndan Masirlik Tabyas─▒’na getirilen 240/35’lik 1. topun görünümü.

                                   

 

Topçamlar Tabyas─▒’ndan Masirlik Tabyas─▒’na getirilen 240/35’lik 2. topun görünümü. 

Topçamlar Tabyas─▒’ndan ÇOMÜ Terzio─člu Yerle┼čkesi önüne getirilen 240/35’lik 3. topun görünümü.

 

Bayram AKGÜN

Ara┼čt─▒rmac─▒-Yazar

baryamakgun@hotmail.com

 

 

KAYNAKÇA

  • AD─░L, S., Harb-i Umumide Çanakkale Muharebat-─▒ Bahriyesi, Erkan-─▒ Harbiye Mektebi Külliyat─▒, Say─▒:3, Erkan-─▒ Harbiye Mektebi Matbaas─▒, ─░stanbul, 28 ┼×ubat 1920.
  • Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Deniz Harekat─▒, VIII. Cilt, Genelkurmay Harp Tarihi Ba┼čkanl─▒─č─▒ Resmi Yay─▒nlar─▒ Seri No:3, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 1976.
  • Deniz Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒, Çanakkale Bölgesi’nde Osmanl─▒lar Döneminde Yap─▒lan Kale ve Tabyalar, 1994.
  • EREN, R., Çanakkale Sava┼č Alanlar─▒ Gezi Rehberi, Zirve Bas─▒m, Çanakkale, 18 Mart 2005.
  • LOREY, H., Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T.C. Deniz Bas─▒mevi, 1946.
  • MÜHLMAN, C., Der Kampf Um Die Dardanellen 1915, Didenburg ─░. D., Berlin, 1927.

 


[1] Deniz Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒, Çanakkale Bölgesi’nde Osmanl─▒lar Döneminde Yap─▒lan Kale ve Tabyalar, 1994, s. 29.

[2] Dz. Kv. Kom. a.g.e., s. 30.

[3] Selahaddin AD─░L, Harb-i Umumide Çanakkale Muharebat-─▒ Bahriyesi, Erkan-─▒ Harbiye Mektebi Külliyat─▒ ve Matbaas─▒, Say─▒ 3, 28 ┼×ubat 1920, ─░stanbul, s. 19.

[4] Carl MÜHLMANN, Der Kampf Um Die Dardanellen 1915, Didenburg ─░. D., Berlin, 1927, s. 127.

[5] BDHTH, Deniz Harekat─▒, VIII. Cilt, Genelkurmay Harp Tarihi Ba┼čkanl─▒─č─▒ Resmi Yay─▒nlar─▒ Seri No:3, Genkur. Bas─▒mevi, Ankara, 1976, s. 249-250.

[6] Ramazan EREN, Çanakkale Sava┼č Alanlar─▒ Gezi Rehberi, Zirve Bas─▒m, Çanakkale, 18 Mart 2005, s. 17.

[7] Hermann LOREY, Türk Sular─▒nda Deniz Hareketleri, Cilt II, Bo─čazlar Etraf─▒nda Mücadele, Çeviren: Dz. Kurmay Albay Tacettin Talayman, T.C. Deniz Bas─▒mevi, 1946, s. 143.

[8] Hermann LOREY, a.g.e., s. 143.


  7575 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)