Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer

Tarih: 14/09/2014   /   Toplam Yorum 0   / Yazar Adı:      /   Okunma 7748

Birinci Dünya Savaşı'nın nedenleri üzerine son yıllarda yayınlanan ve ses getiren çalışmalardan bir tanesi ise Cambridge Üniversitesi öğretim Üyesi Prof: Christopher Clark'ın “ Sleepwalkers-How Europa Went To 1914? “  ( Uyurgezerler- Avrupa 1914’te savaşa nasıl sürüklendi? ) “adlı çalışması oldu. Neredeyse savaşan tüm ülkelerin 6 dilde arşivlerinden de faydalanan Clark'ın kitabının kendine özgü tezleri ile farklı bir yer edindiğini söylemek mümkün.  Eserin en önemli özelliği savaşın çıkışında Fransa-Almanya-Britanya-Rusya eksenini değil Sırbistan-Avusturya Macaristan İmparatorluğu arasında özellikle 1908'den sonra giderek gerginleşen , Balkan Savaşlarından sonra zirveye ulaşan anlaşmazlığı temel alması. Clark  dönemin büyük güçlerinin kriz dönemlerinde diplomatik karar alma mekanizmalarında görev alanların (Devlet adamı, diplomat vs.)  zaafiyetleri üzerinde duruyor, “uyurgezerler” olarak niteliyor….. Sırp Gizli servisinin  Bosna’daki milliyetçi Sırp terör unsurlarına her türlü desteği sağladığını belirten Clark, Arşidük Franz Ferdinand’a düzenlenecek suikastten Sırp hükümetinin haberinin olduğunu, önlemek için hiçbir şey yapmadığını iddia ediyor (!) Dolayısıyla Viyana ültimatomunda haklıydı. (T.Y.)
Bu makalenin kısaltılmış versiyonu #tarih dergisi Ağustos sayısında yayınlanmış, dergi yönetiminden alınan izinle siteye konulmuştur. 

 

Birinci Dünya Savaşı'na hangi ülkelerin neden olduğu tartışması daha savaşın çıkışından hemen sonra başlamıştır desek fazla abartmış olmayız. Savaştan hemen sonra imzalanan  Versailles antlaşması suçlunun Almanya ve müttefikleri olduğunu ilan etse de sonraki yıllarda daha dengeli yaklaşımlar akademik çevrelere hakim olmuştu. Sonrasında 2. Dünya Savaşı'nın yol açtığı korkunç sonuçlar 1. Dünya Savaşı'nın nedenleri ve seyrinin araştırılmasını  bir ölçüde maskelemişti. 1914-1918, Batı cephesinde uzayıp giden çamurlu siperler içerisinde yaşam mücadelesi veren asker imajıyla sembolize edilen romantizimle anılır olmuştu. Ancak Alman Prof. Fritz Fischer’in 60 lı yıllarda yayınlanan Almanya’nın 1. Dünya Savaşı’ndaki amaçlarını anlattığı kitabı  akademik anlamda Almanya'nın suçluluğunu adeta bilim dünyasına tescil ettirdi. Fischer hayli ses getiren eserinde sadece askerleri değil Alman siyasileri ve sanayicileri de savaşı provake etmekle, Kıta Avrupasının Almanyanın hegemonyasına girmesi planlanlamakla suçluyordu. Kaizer Wilhelm ve generalleri bütün Avrupayı kana bulayan bu felaketin baş sorumlularıydılar. ( 10 sene önce Namibya'da yaptıkları göz önüne alındığında  pekte haksız sayılmazdı bu suçlama ) .Prof. Gary Sheffield , Almanya'nın 1918'de savaştan çekilen Bolşeviklerle yaptığı Brestlitovsk antlaşmasında dayattığı şartların savaş sonrası muhtemel  Avrupa için de bir örnek olduğunu belirtiyor.

Şimdiye kadarki genel yaklaşım şu şekilde özetlenebilir. Bu yüzyılın başında ekonomik ve askeri gelişimini giderek artan hızda devam ettiren, Prusya liderliğinde siyasi birliğini de sağlayan militarist Alman İmparatorluğu’nun dönemin diğer büyük güçleri Britanya İmparatorluğu ve Fransa’ya, Rus Çarlığı’na meydan okuması kaçınılmaz bir şekilde savaş ihtimalini güçlendirmişti. Kaiser Wilhelm ve generalleri 1. Dünya savaşı’nın “Hitler ve ekibinin prototipiydi.” Adeta militarizm  liberal demokrasiye saldırıyor, Sırbistan ve Belçika gibi küçük ülkelere yapılan tecavüzleri üzerine , Büyük Britanya ve Fransa Avrupa’nın geleceğini korumayı üstleniyorlardı. 

Geçtiğimiz yıl yayınlanan Max Hastings’in “Catastrophe- Europa Goes to The War” ve Margaret MacMillan’ın “The War That Ended Peace” adlı eserleri yukarıda genel çerçevesi çizilen görüşlerin yeniden sunulması denilebilir. Gazeteci Hastings’in popüler tarih anlatımıyla vurguladıklarını Prof. Margaret MacMillan'ın kitabı akademik olarak ve daha ayrıntılı sunuyor.

1914'e getiren askeri, politik ve diplomatik krizleri inceleyen MacMillan , özellikle Fransa'da 1870 savaşı yenilgisinin Almanlara karşı sürekli düşmanlık hislerini beslediğinin altını çiziyor. Kaiser Wilhelminde dengesiz kişiliği üzerinde duruyor. Britanya ve Almanya arasında denizdeki üstünlük yarışı , Rusya ile Almanya arasındaki rekabet, Avusturya-Macaristan ile Rusya arasında Balkanlardaki hakimiyet mücadelesi, Fransa'nın Almanya ile 1870 'ten gelen sorunları ülkelerin birbirleri arasında sağlıklı diplomatik ilişki kurmasını engellediğini belirtiyor. Avrupa uyumu ( Concert of Europa ) 1905 ( Rus-Japon), 1908 ( Avusturya-Macaristanın Bosna'yı ilhakı ) , 1911, 1912 ve 1913' te bozulma aşamasına gelse de atlatılan kriz 1914'te çözülemedi. MacMillan Avusturya-Macaristan'ın Sırbistanı aşırı derecede cezalandırmak istemesi nedeniyle, Almanya'nın “Açık-çek” ile müttefikini desteklemesi ve Rusya'nın erken seferberliği nedeniyle savaşın çıkmasının baş suçluları olduğunu belirtiyor.

Bu kitaplarda serdedilen görüşlerin biraz sorunlu olduğu açık. Boer savaşında toplama kamplarını icad eden İngiltere’nin , kendi vatandaşı binlerce doğu Avrupalı Yahudiyi pogromlarda öldüren , dönemin en despot yönetimlerinden biri olan Rus Çarlığıyla mı ittifak etmesi mi haklıydı ? Çok değil bir kaç sene önce Kongo'da binlerce kişinin kanına giren Belçika küçük-masum bir ülke miydi?  İki Balkan savaşı'nda inanılmaz vahşet örnekleri sergileyerek topraklarını neredeyse ikiye katlayan Sırbistana arka çıkmak hangi ilkelerle bağdaşıyordu?  Prof. Richard Evans  ise siperlerdeki hiçbir İngiliz askerinin Avrupa’ya demokrasi getirmek gibi bir amacı olmadığını belirtmişti. Evans’a göre Avrupa'nın en büyük ve etkili Sosyal Demokrat Partisine sahip olan Almanya'nın diğer ülkelerle karşılaştırıldığında o dönemdeki en ileri demokrasiye sahip olduğu bile söylenebilirdi.

Birinci Dünya Savaşı'nın nedenleri üzerine son yıllarda yayınlanan ve ses getiren çalışmalardan bir tanesi ise Cambridge Üniversitesi öğretim Üyesi Prof: Christopher Clark'ın “ Sleepwalkers-How Europa Went To 1914? “  ( Uyurgezerler- Avrupa 1914’te savaşa nasıl sürüklendi? ) “adlı çalışması oldu. Neredeyse savaşan tüm ülkelerin 6 dilde arşivlerinden de faydalanan Clark'ın kitabının kendine özgü tezleri ile farklı bir yer edindiğini söylemek mümkün.  Eserin en önemli özelliği savaşın çıkışında Fransa-Almanya-Britanya-Rusya eksenini değil Sırbistan-Avusturya Macaristan İmparatorluğu arasında özellikle 1908'den sonra giderek gerginleşen , Balkan Savaşlarından sonra zirveye ulaşan anlaşmazlığı temel alması. Clark  dönemin büyük güçlerinin kriz dönemlerinde diplomatik karar alma mekanizmalarında görev alanların (Devlet adamı, diplomat vs.)  zaafiyetleri üzerinde duruyor, “uyurgezerler” olarak niteliyor.

Sonradan “Apis” kod adıyla da anılan   Dragutin Dimitriyeviç adlı bir Sırp subayın önderliğindeki gizli örgütün 11 Haziran 1903'te  sarayı basması Kral Alexandar ve Kraliçe Draga'yı saklandıkları yerde vahşice parçalayarak öldürmeleri gibi hayli etkileyici bir anlatımla başlayan eser sözkonusu darbenin Sırbistan'da yol açtığı iktidar değişikliğinin, Karayorgeviç hanedanının başa gelmesinin Belgrad'ın Viyana ile olan ilişkilerinde bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.

Clark’a göre Avusturya-Macaristan İmparatorluğu her türlü etnik sorunlarına rağmen istikrarın ve ekonomik zenginliğin adeta sigortası gibiydi. Dönemin büyük güçleri Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun güvenlik sorunlarına 2. Bir “Hasta Adam” yaklaşımıyla yeterince eğilmediler. Sırbistan ile ilgili sorunlarında yeterince duyarlı davranmadılar. Clark İtalya’nın Trablusgarp işgali sonrası Avrupalı büyük güçlerin yaklaşımının da özellikle Balkan Devletlerini cesaretlendirdiğinin altını çiziyor. Balkan Savaşı’nın iki önemli sonucu  topraklarını ikiye katlayan Sırbistan, Viyana için ciddi bir tehdit oldu. Büyük devletler Londra konferansı sonrasında stabilizasyonu sağlayamadılar.

Apis'in  yıllar içerisinde Sırp Gizli servisinde söz sahibi olması, Bosna’daki milliyetçi Sırp terör unsurlarına her türlü desteği sağladığını belirten Clark, Arşidük Franz Ferdinand’a düzenlenecek suikastten Sırp hükümetinin haberinin olduğunu, önlemek için hiçbir şey yapmadığını iddia ediyor. Dolayısıyla Viyana ültimatomunda haklıydı. Rusya ve Fransa bu krizi daha da provake ettiler. Almanlar Rusların gücünü sınamak istemişlerdi. Fransa Başbakanı Poincare’nin müttefiki Rusya'yı ziyareti sonrasında , St. Petersburg'un seferberlik ilanı krizi savaşa dönüştürdü.  Clark’ın özellikle daha önceki tezlerin aksine Sırbistan, Fransa ve Rusya ‘yı savaşın çıkmasında suçlaması, 3. Balkan Savaşı’nın 1. Dünya Savaşı’na döndüğünü belirtmesi , Sırp milliyetçiliğine dikkat çekerek 92 ‘deki Bosna Savaşı ile analoji kurması, eserindeki diğer iddialar ( Kaiser Wilhelm’in savaşın çıkmasında çok etkili olmadığı, Fransızların Almanya’nın muhtemel bir savaşta Belçika üzerinden Fransa’ya saldıracaklarını Schlieffen Planını önceden bildikleri vs. gibi ) kitabı benzerlerinden farklı kılıyor.

Umarız en kısa zamanda Türkçe’ye çevrilir, okuyucusuyla buluşur.  

Bu makalenin kısaltılmış versiyonu #tarih dergisi Ağustos sayısında yayınlanmış, dergi yönetiminden alınan izinle siteye konulmuştur.


  7748 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer

06/09/2014 - 07:14 Bilgeliğin Yedi Sütunu- Thomas Edward Lawrence (Nagihan Haliloğlu)