Gavrilo’nun Suçu Neydi? Birinci Dünya Savaşı’nı Yeniden Düşünmek (Tuncay Yılmazer)

Tarih: //   /   Toplam Yorum 1   / Yazar Adı:      /   Okunma 9221

Bundan tam 100 yıl önce Saraybosna'da Bosnalı bir Sırp gencinin işlediği cinayet , tüm dünyayı sarsacak , milyonlarca insanın ölmesine, sakat kalmasına yol açacak bir felaketin ilk kıvılcımı olacaktı. Öyle bir felaketti ki bu; aradan 100 sene geçse de yol açtığı krizler bugün bile gündemde. Avrupa ülkeleri kendi aralarındaki problemleri 2. Dünya Savaşı sonrası çözdüler. Ancak ülkemizin 1. Dünya Savaşı'nın artçı şoklarından etkilenmediğini söylemek mümkün değil. Ortadoğu coğrafyası'nda baş aktörler kısmen değişse de 1. Dünya Savaşı tüm şiddetiyle devam ediyor. 2007 yılında Kültür Dergisi 1. Dünya Savaşı özel sayısı için yazdığım makaleyi , meş'um olayın yıldönümü olması nedeniyle yeniden dikkatlerinize sunuyorum. Umarım 1. Dünya Savaşı siyasi, askeri , sosyolojik ve kültürel sonuçlarıyla çok daha ayrıntılı değerlendirilir. (T.Y)

 

 

Gavrilo Princip, sokağın başındaki kafede artık ümidini kesmiş bir halde beklerken Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahdı Arşidük Franz Ferdinand ve eşinin bulunduğu otomobilin aniden karşısına çıkmasıyla çok şaşırmıştı. Oysa28 Haziran 1914’dekiSaraybosna ziyaretinin daha ilk saatlerindeArşidük ve eşine , Gavrilo’nun başka bir arkadaşı bombalı suikast girişiminde bulunmuş, korumalar yaralanırken kendileri kurtulmuşlardı.İkisi de hükümet konağına yaptıkları ziyaretten sonra yaralı korumalarını görmek istemişler, dolayısıyla güzergah değişmişti. Bu “son dakika” gelişmesinin şoförlerine zamanında haber verilmediği anlaşılıyor. Gavrilo’nunsilahını ateşlemesiyle zavallı veliahd prens ve eşikanlar içerisinde yığılırken , 19 yaşındaki tüberküloz hastası Sırp genci elindeki siyanür haplarını içemeden korumalar tarafından sımsıkı yakalanmıştı.

 

Tarih nerede olursa olsun bizleri yalnız bırakmaz. Zavallı veliahd prensin ( eğer varsa ) danışmanlarının Saraybosna’yı ziyaret için bu kadar kötü bir günün seçilemeyeceğini bilmeleri gerekirdi. Zira bu gün;Sırpların , 1389’da Kosova ovasında Osmanlı Sultanı I. Murad’ın ordusu karşısında perişan oldukları, her yıl öfkeyle andıkları o kara günün yıldönümüydü !

 

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahdının ölümünün saray için çok fazla üzüntüye yol açmadığı söylenebilir.Haşarı prensin tahta layık olmadığı yaygın kanıydı saray çevrelerinde. Ancak Bosna’nın Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndan ayrılması için eylemler yapan “Kara El” örgütü üyesi bir Sırp milliyetçisinin silahından çıkan kurşunlar, milyonlarca insanın öleceği ya da yaralanacağı , başlangıçta Avrupa’yı sonrasında da tüm dünyayı saracak bir ateşin ilk kıvılcımlarıydı aslında.

 

Tarihçi John Keegan , Birinci Dünya Savaşı’nın trajik ama aynı zamanda gereksiz bir savaş olduğunu belirtir. Gerçekten de ekonomik ve sosyal açıdan son derece gelişmiş devletlerin Saraybosna krizini nasıl oluptabeş hafta gibi bir sürede diplomatik bir şekilde çöz(e)meyip yetişmiş genç nesillerini böylesi bir mücadele için kilometrelerce uzayan çamurlu siperlere sokması hâlâ dahatartışılmakta. Oysa son dönemde Avrupa’da olan gelişmeler yaklaşan büyük savaşın ayak sesleriydi aslında. Eric Hobsbawn’ın deyişiyle Avrupa’da “belle époque” nin ( Altın Çağ ) bitişiydi. Britanya krallığı , Almanya’nın özellikle son dönemdeki donanmasını yenileme konusundaki atılımlarını endişeyle izliyordu. İngilizler Alman donanmasının çıkış yolunun kendi sularından olduğunu, dolayısıyla kendi egemenliğinin de tehlikeye düşeceğinin farkındaydılar . Fransa , Almanlar karşısındaki 1871’deki o kahredici yenilginin , ve kaybettiği Alsace-Lorainne eyaletinin acısını taşıyor, günü geldiğinde hesabını sormanın yolunu arıyordu.Rus Çarlığı , 1905’deki Japon Yenilgisinden sonra toparlanma çabasındaydı ve Fransa ile ittifakını pekiştirmiş, aynı zamanda İngiltere’nin1908’de Basra körfezi üzerindeki üzerindeki haklarını kabul etmişti. St. Petersburg’un Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nda yaşayan Slav halklarının hamiliğine soyunması , Sırbıstan’ı her koşulda kayıtsız şartsız desteklemesi Habsburg hanedanının yönettiği kırılgan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun tepkisini çekiyordu.

 

Ve Almanya… Orta Avrupa’nın en büyük ve disiplinli, müttefik generallerinin gıpta ile

gelişimini izlediği Prusya ağırlıklı Alman kara ordusu savaş için çoktan hazırdı bile.(Alman Genelkurmayı’nın Rusya seferberliğini tamamlamadan Belçika üzerinden Fransa’ya saldırma şeklinde kısaca tanımlanabilecek Schlieffen planını 1899-1904 yılları arasında geliştirildiği, 1905’te son halini aldığı unutulmamalıdır. ) Bismarck’ın politikasını beğenmeyerek ipleri eline alan Wilhelm II, sömürgecilik yarışında ülkesinin de hak ettiği (!) yeri alması için daha dinamik bir politika izleyecekti. Özellikle Osmanlı Devletine yönelik dostane politikası , Osmanlı kamuoyunda da ve hatta İslam dünyasında kendisine sempati duyulmasınayol açacaktır. Balkan Savaşları ise Birinci Dünya Savaşı’nın ön provasıydı aslında. Doğu’daki yeni gelişmeler ülkelerin tarihsel isteklerinin gerçekleşmesi için fırsat doğurmuştur. Petrolün önemi yeni yeni yeni anlaşılmaya başlanmıştı. Osmanlı İmparatorluğu’na ait Irak bölgesinin önemli bir petrol yatağı olduğu biliniyordu. Fransızlar Suriye üzerinde hak iddia ederken, Rusların geleneksel parolası İstanbul’u almak, boğazlardan sıcak denizle inmekti.

 

Suikastin hemen ardından olan diplomatik girişimler, bir uluslararası krizinistenirse nasıl büyütülebileceğine,savaşa dönüştürülebileceğine dair çok çarpıcı örnekler içeriyor. Avusturya, müttefiki Almanya’dan aldığı “açık çek” leSırbıstan’a kabul edilmesi imkansız maddelerle dolu nota verirken , Moltke, Falkenhayn gibi savaş için yanıp tutuşan Alman generalleri Başbakan Bethmann Hollweg’e “eğer şimdi savaşa girilmezse Rusya’nın yeni başlattığı silahlanma programı ile çok kısa zamanda büyük bir tehlike haline geleceğini” anlatmakla meşguldüler. Fransızlar , Ruslara desteklerini zaten çoktan bildirmişlerdi. İngiltere , Belçika’nı tarafsızlığının ihlal edilmesini savaş nedeni sayıyordu. Temmuz ortasında Avusturya basınında Sırbistan sınırından ateş açıldığı, Avusturya topraklarına saldırılar olduğu haberleri çıkmaya başladı. ( Gerçekte ise böyle bir şey olmamıştı . Sınırdan ateş açıldığı haberleri tamamen uydurmaydı. )Ülkelerin kamuoyu savaşa hazırdı artık.Ünlü Psikyatrist Sigmund Freud , kendini ilk kez bu kadar Avusturyalı hissettiğini söyleyecek , Stefan Zweig 1914 baharında küçük bir Fransız kasabalarından birinde kız arkadaşıyla birliktefilm izlerken,KayzerWilhelm’in perdede görünmesiyle seyircilerin nefretle bağırdığını kaydedecekti. İngilizsavaş bakanı Lord Kitchener’in pala bıyıklı, kaşlarını çatmış bir şekilde işaret parmağını uzattığı korkutucu portresinin altında Your Country Needs You ( Ülkenin sana ihtiyacı var ) yazılı poster dünyanın ta öbür ucundaki Avustralya, Yeni Zelanda gibi İngiliz dominyonlarında bile asıldığında büyük heyecan uyandırmıştı. İnsanlar dalga dalga asker alma dairelerine koştular.

 

Modern savaşların anası olan Birinci Dünya Savaşı , militarizmle emperyalizmin kaçınılmaz çatışmasının gerçekleşmesiydi aslında.Yeni geliştirilen silah teknolojileriyle (kimyasal silahlar, makineli tüfekler, yüzen çelik kaleleri andıran dretnot adı verilen savaş gemileri, tanklar ) batılı ülkelerin birbirine karşı güç gösterisine dönüşecek, aylar geçtikçe tüm dünyaya yayılacaktı. Sonuç tam bir felâkettir. On milyona yakın can kaybı, harabeye dönmüş şehirler, çok daha önemlisi birbirine kin dolu ülkeler ve rejimler… Militarizmin, faşizmin bulaşıcı hastalık gibi yayılmasıyla yarım kalan hesabın görülmesi çok değil, yirmi yıl kadar sonra gerçekleşecekti.

 

Peki ya Osmanlı ?

 

Konunun bizi ilgilendiren yönü Osmanlı İmparatorluğu kuşkusuz. Amerikalı askeri tarihçi Erickson Birinci Dünya Savaşı’nda Türk Ordusu’nun verdiği mücadeleyi “bütününe bakıldığında kayda değer bir destan” olaraknitelendirmiştir. Yazara göre 1913 yılındaki tükenmişliği, kaynak yokluğu, zayıf ulaşım hatları ve birçok cephede güçlü düşmanlarla karşı karşıya olunduğu göz önüne alındığında bu mücadele , büyük güçler karşısında elde edilmiş bir başarı hikayesidir. Gerçekten de seferberliğin ilan edilmesiyle Bab-ı Âli üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirecek, içinde bulunduğu tüm olumsuzluklara rağmen müttefikleri için elinden geleni yapacak, İran’dan Galiçya’ya , Filistin’den Çanakkale’ye çok sayıda cephede hem asker sayısı, hem de silah ve teçhizat açısından kendisinden kat kat üstün İngiliz , Fransız ve Rus ordularına karşı koyacaktı. Yakın zamanda Trablusgarp ve Balkan Savaşı’ndan hezimetle çıkmış, halkı ciddi derecede fakirleşmiş bir ülkenin böyle bir mücadeleyi sonuna kadar sürdürebilmesi şaşırtıcıdır. Tarihçi Erik J. Zürcher o dönem bütçeleri karşılaştırdığında Osmanlı Devleti bütçesinin 330 milyon florin iken İngiltere’nin 1.680 milyon, Fransa’nın 1.831 milyon, Rusya’nın bütçesinin ise 2.113 milyon florin olduğu belirtir ve haklı olarak şu soruyu sorar: “Bu ordu nasıl olmuş da bu kadar iyi bir şekilde bunca uzun süre dövüşebilmiştir?”

 

Savaşın kaybedilmesinin nedenleriçok çeşitli… Salgın hastalıklar, iaşe, mühimmat ve ulaşım yetersizliği, savaşın uzamasıyla birlikte halktaki bıkkınlık, giderek ağırlaşan ekonomik şartlar… Bütün bunların yanındasavaşın çok kötü yönetildiği gerçeğini de vurgulamak gerekli ne yazık ki. Devleti yöneten kadroların tecrübesizliği, komitacılık yapmakla ordular yönetmenin arasındaki farkı anlayamamaları en önemli etken. Neticenin ancak Almanlarla Fransız - İngiliz kuvvetlerinin çarpıştığı Batı cephesinde alınacağına inanan Enver Paşa yönetimindeki Türk genel karargâhının, Alman genel karargâhının alt birimi gibi çalıştığı, özellikle savaşın başlarında bağımsız birpolitika izleyemediğini de burada kaydetmek gerekli.Alman subaylarının Osmanlı ordusunda görev almasının yarardan çok zarar verdiği, hatta zaman zaman ciddi sürtüşmelere yol açtığı da gerçek. Kanal seferi ya daSarıkamış harekâtı gibi altyapısı iyi hazırlanmamış girişimler, Galiçya’ya seçme birliklerin gönderilmesi gibi o günün şartlarında siyaseten doğru gibi görünebilecek ancak askeri açıdan yanlış kararlar ( Aynı sıralarda Ruslar Erzincan’a girmek üzereydiler.) Osmanlı ordusunu bu uzun soluklu mücadelede ciddi ölçüde zayıflatmıştır.Bundan başka , sivil ve askeri bürokratların çoğunun adının karıştığı “vagon ticareti” gibi yüz kızartıcı karaborsa olayları ( ve tabiî ki bunun halkta oluşturduğu nefret ) yenilginin arka planındaki en önemli nedenlerdi.

 

İmparatorluğu oluşturan Türkler haricindeki halkların savaş uzadıkça bağımsız davranmaya çalışmaları ihanet, arkadan vurma olarak nitelendirilecektir kaynaklarda. Resmen olmasa da fiiliyatta Arap kökenli subaylara ayrımcılık uygulandığı iddialarının,4.Ordu komutanı ve Suriye Valisi Cemal Paşa’nın kendisine aksi yöndeki tüm uyarılara rağmen Arap aydınlarını astırmasının uyandırdığı nefretin , İngilizlerin bunu fırsat bilerek yaptıkları karşı propagandaların“Arap İsyanı” olarak bilinen kalkışmanın ana nedenleri olduğu söylenebilir. Bütün bunlar bizlere hiçbir olayın tek taraflı değerlendirilmemesi gerektiğini hatırlatır .

 

Kaybedilmesinin etkileri günümüzde bile devam eden, altı yüzyıllık bir devletin yıkılmasına yol açan, yakın tarihimizin bu en sarsıcı dönemini bütüncül bir bakış açısıyla inceleyenyeterince kaynak eser bulunduğunu söylemek zor. Tarihimiz adeta 1919’dan itibaren başlıyor, ondan önceki dönem; hain padişah ve çevresine toplanmış ülkeyisatmaya, batırmaya çalışan güruhtan şekillenen kötü bir binbir gece masalı gibi. Oysa Birinci Dünya Savaşı’nın etkilerini görebilmek için ülkemizin içinde bulunduğu birçok dış politika (hatta iç politika) sorununa şöyle bir bakmak yeterli … Ermeni sorunu, Kürt Sorunu, Kıbrıs sorunu, Musul-Kerkük, Oniki ada, Ortadoğu sorunu … vs.vs.

 

Dünyayı kasıp kavuran bu büyük mücadelenin bitimindeözellikle ülkemizde görev yapan Alman subayların anılarının bir bir yayımlanmaya başlamasıyla Avrupa kamuoyunda Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’ndaki performansınıntamamen Almanlara bağlı olduğu görüşü perçinlendi. Örneğin savaş boyunca ülkemizde görev alan, Çanakkale Savaşı’nı kazanan 5. Ordu’nun komutanı, aynı zamanda 1918 Eylül’ündeki Filistin’de bozguna uğrayan Türk kuvvetlerinin komutanıMareşal Liman von Sanders anılarında Türk Genelkurmayına çok ciddi eleştirilerde bulunacak, savaş sırasında kazanılan birçok başarının neredeyse tamamını Alman subaylara mal edecekti. Keza militarizminbabası Alman Genelkurmay Başkanı Ludendorff’un da, yine başka bir Alman general Falkenhayn’ın daçok farklı düşündüğü söylenemez. Savaşın sonrasında yeniden şekillenen dünyada genç Türkiye Cumhuriyeti geçmişle bağlarını koparmak istemesinin de bu görüşün şekillenmesinde katkıda bulunduğu açık. İşin ilginç yanı başta Mustafa Kemal Bey olmak üzere yeni cumhuriyetin kurucu kadrosunun cepheden cepheye o meş’um günleri yaşayan kadro olmasıydı. Savaşı yönetenlerin çoğunun yurt dışına çıkması, ya da yeni kurulan devletle yıldızlarının barışmaması Birinci Dünya Savaşı’nın hakkıyla değerlendirilmesini engellemiştir.

 

Sanders’in, Ludendorff’un ve diğerlerinin görüşleri insafsız yargılardır. Unutulmamalıdır ki Osmanlı ordusu binlerce müttefik askerini çok sayıda cephede tutmuş, Almanların, Avusturyalıların yükünü hafifletmiştir. Bunun karşılığında aldığı yardımlar( asker, mühimmat vs.) son derece düşüktür. Liman Paşa’nın anılarına şerh düşen Genelkurmay heyetinin belirttiği gibi daha talepte bulunulmadan yardıma hazır olduğumuzu bildirmek mertlik zannedilmiştir.” İşte bugün sadakat ve fedakârlıklarımızın mükâfatı olarak elde ettiğimiz tek şey” diye yazar askeri tarih encümeni heyeti…

“…sonsuz zayiattan sonra sınırsız bir kadir kıymet bilmezlik!..”

 

Savaş 1918’in Kasım’ında kesin olarak sona erdiğinde kağıt üzerinde müttefikler kazanmış görünse de gerçekte kimin kazandığı belli değildir. Belli olan tek şey ülkeler arasındaki öfkenin, düşmanlığın daha da artması, savaşın geçtiği coğrafyalarda kaosun uzun süre devam etmesiydi. Sahi, hatırlasanıza… Sabık Osmanlı sadrazamı Said Halim Paşa , 1920’li yıllarda Malta’da sürgünde iken çeşitli devlet başkanlarına yazdığı mektupta Ortadoğu’da, Kafkaslarda, Balkanlarda uzun sürecek karmaşayı doğru olarak öngörmemiş miydi ?

 

“…Siz Osmanlı İmparatorluğu’nun tarih sahnesinden çekilmesinden sonra bıraktığı boşluğu (n yerini) hiçbir devletin, kurmayı düşündüğünüz Milletler Cemiyeti’nin alamayacağını , hiç birisinin üç kıtanın en karışık ve dağdağalı mıntıkasında Osmanlı Hakanlığı kadar adaleti, hakkı, nasfeti, musavatı temin edemeyeceğini göreceksiniz. Osmanlının elinden zorla, zalimce, haksızlıklar irtikap edilerek alınmış topraklarda huzur ve sükûn tesis edilemeyecek. Ne tarihî , ne ırkî , ne de dini kıstaslar, hakim kuvvetler mücadelesine mani olamayacak, kanlar dökülecek ve Osmanlı aranacak. Bunu sizin halefleriniz arasında itiraf edenler çıkacak. Çünkü Allah’ın adaleti gün olur hükmünü icra eder!”

 

Başta da söylediğimiz gibi, tarih bizi asla yalnız bırakmaz. Yıllar önce halledildiği zannedilen, üstü örtülen sorunlar gün gelir bütün rahatsız ediciliğiylekarşınıza çıkar. Birinci Dünya Savaşı ve sonuçlarını bu nedenle çok iyi bilmek, yeniden düşünmek gerekiyor.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu makale ilk olarak 2007 Yılında Kültür Dergisi 1. Dünya Savaşı özel sayısı'nda yayınlanmış, Fatih Güldal'dan alınan izinle siteye konulmuştur. Kendisine teşekkür ederim. (T.Y)

 

 

Kaynaklar:

 

1.John Keegan, The First World War, Vintage Boks, New York 2000

2.Holger H. Herwig, The First World War- Germany and Austria Hungary, Arnold, London, 1997

3.Eric Hobsbawn, İmparatorluk Çağı , Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 2003

4.www.firstworldwar.com

5.Edward E. Erickson ,Size Ölmeyi Emrediyorum! Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Ordusu, Kitap Yayınevi, 2003,İstanbul

6.Selâhattin Yusuf Tansel, Çanakkale’de İstanbul’u Kurtarmak, Bursa 2007

7.Cemal Kutay, Tarih Sohbetleri No:8 , İstanbul, 1968 ( Bu kaynaktan beni haberdar ettiği için sn Hanefi Bostan’a teşekkür ederim. )

8.Erik J. Zurcher , Savaş, Devrim ve Uluslaşma – Türkiye Tarihinde Geçiş Dönemi , İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul , Ocak 2005

9.Ramazan Balcı, Osmanlı’yı Yıkan Cephe, Filistin, Nesil Yayınları, İstanbul, 2006

10.Liman v. Sanders, Türkiye’de Beş Sene , ( Yay.Haz. Muzaffer Albayrak ) , Yeditepe Yayınları, İstanbul, 2006

11.Em.Kurm. Albay Mehmet Lütfi Yücel, Hatıralarım, ( Yay.Haz. Arif S. Okay ) , İstanbul, 2006

 


  9221 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi

06/12/2014 - 13:44 The Water Diviner – Son Umut Filminin Galasından Notlar… ( Tuncay Yılmazer )

01/12/2014 - 17:22 Cevat Çobanlı Paşa Çanakkale Kahramanı -Ahmet Yurttakal

16/11/2014 - 01:54 Goltz Paşa nın Mirası, Türkiye nin Geleceği – Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı na Girişi üzerine ( Tuncay Yılmazer )

10/11/2014 - 04:07 Turkish–Australian Reapprochement In The Light Of The Gallipoli Campaign (Kenan Çelik)

04/11/2014 - 01:37 Boğaziçi’nden Çanakkale’ye Şirket-i Hayriye Vapurları (Gözde Keskin)

19/10/2014 - 06:44 Beyrut Müftüsü Mustafa Neca Efendi’nin Anafartalar Grubuna Hitabı (Osman Koç)

11/10/2014 - 10:34 Bir Çanakkale Şehidinin Hikâyesi: Koca Ali Oğlu Mustafa (Necat Çetin)

14/09/2014 - 07:01 Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer