'├çanakkale Ge├žilmez' Ama B├Âyle de ├çekilmez (U─čur Vardan)

Tarih: 21/10/2012   /   Toplam Yorum 6   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 7789

Baz─▒ filmler bizi ÔÇśS├Âz├╝n bitti─či yerÔÇÖe getirip b─▒rak─▒yor. ├ľrnek vermek gerekirse ben Peter Weir imzal─▒ ÔÇśGallipoliÔÇÖden (Gelibolu) sonra ÔÇś├çanakkale meselesiÔÇÖnde s├Âylenecek pek bir ┼čeyin kalmad─▒─č─▒ kanaatindeyim. ├ç├╝nk├╝ bu ba┼čyap─▒t bir kere hem s├Âz konusu sava┼č─▒n ├Âzeline hem de genel bir ├žer├ževe i├žinde meselenin emperyalist bir d├╝nyadaki yerine son derece do─čru bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla yakla┼č─▒yordu... WeirÔÇÖ─▒n filmi, Anzak gen├žli─činin, s├Âm├╝rge tarihinin belki de en b├╝y├╝k ustas─▒ say─▒lan ─░ngilizler taraf─▒ndan, ÔÇťT├╝rkler buraya kadar gelip vatan─▒n─▒z─▒ i┼čgal edecekÔÇŁ yalan─▒yla kand─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒ g├Âsteriyordu. WeirÔÇÖ─▒n filmi 1981ÔÇÖde ├žekilmi┼čti. 31 y─▒l sonra ayn─▒ sulara geri d├Ân├╝yorsan─▒z, ku┼čkusuz duvara yeni bir ta┼č koymal─▒s─▒n─▒z. Bu sezonun favori konusu olan ÔÇś├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖ serisinin ikinci ad─▒m─▒ olan (ilki malum Sinan ├çetin imzal─▒yd─▒) ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ, ne yaz─▒k ki yeni bir ta┼č ya da tu─čla koyma konusunda son derece eksik kal─▒yor. Evet, Weir bir Avustralyal─▒ olarak ÔÇťOrada ne i┼čimiz vard─▒?ÔÇŁy─▒ soruyordu, Ye┼čim Sezgin imzal─▒ ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ ise ÔÇśOrada ne i┼čleri vard─▒?ÔÇÖdan ├žok ÔÇśOnlara hadlerini bir g├╝zel bildirdikÔÇÖin pe┼čine d├╝┼č├╝yor. Elbette bu bir tercih meselesi ama film bu tercihin ├╝stesinden gelme yolunda, b─▒rak─▒n derinle┼čmeyi y├╝zeysel bir sosyolojik arka plan─▒ bile dert etmiyor. (U.V.) (Bu yaz─▒ 18.10.2012 tarihli Radikal GazetesiÔÇÖnde yay─▒nlanm─▒┼č, yazar─▒n izniyle sitemize konmu┼čtur)

 

Sezonun favori konusunda sahne s─▒ras─▒ Ye┼čim Sezgin imzal─▒ '├çanakkale 1915'te. Film hamasi bir milliyet├žili─če soyunurken, 'G├Âr├╝nt├╝l├╝ ├çanakkale Sava┼č─▒' olmaktan ├Âteye gidememi┼č

Baz─▒ filmler bizi ÔÇśS├Âz├╝n bitti─či yerÔÇÖe getirip b─▒rak─▒yor. ├ľrnek vermek gerekirse ben Peter Weir imzal─▒ ÔÇśGallipoliÔÇÖden (Gelibolu) sonra ÔÇś├çanakkale meselesiÔÇÖnde s├Âylenecek pek bir ┼čeyin kalmad─▒─č─▒ kanaatindeyim. ├ç├╝nk├╝ bu ba┼čyap─▒t bir kere hem s├Âz konusu sava┼č─▒n ├Âzeline hem de genel bir ├žer├ževe i├žinde meselenin emperyalist bir d├╝nyadaki yerine son derece do─čru bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla yakla┼č─▒yordu. Sahi, ─░ngiliz subaylar ├žad─▒rlar─▒nda be┼č ├žaylar─▒n─▒ yudumlarken Avustralyal─▒ ve Yeni Zelandal─▒ gencecik fidanlar─▒n Gelibolu kumsallar─▒nda hayata veda etmelerinin ne anlam─▒ vard─▒? WeirÔÇÖ─▒n filmi, Anzak gen├žli─činin, s├Âm├╝rge tarihinin belki de en b├╝y├╝k ustas─▒ say─▒lan ─░ngilizler taraf─▒ndan, ÔÇťT├╝rkler buraya kadar gelip vatan─▒n─▒z─▒ i┼čgal edecekÔÇŁ yalan─▒yla kand─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒ g├Âsteriyordu.
WeirÔÇÖ─▒n filmi 1981ÔÇÖde ├žekilmi┼čti. 31 y─▒l sonra ayn─▒ sulara geri d├Ân├╝yorsan─▒z, ku┼čkusuz duvara yeni bir ta┼č koymal─▒s─▒n─▒z. Bu sezonun favori konusu olan ÔÇś├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖ serisinin ikinci ad─▒m─▒ olan (ilki malum Sinan ├çetin imzal─▒yd─▒) ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ, ne yaz─▒k ki yeni bir ta┼č ya da tu─čla koyma konusunda son derece eksik kal─▒yor. Evet, Weir bir Avustralyal─▒ olarak ÔÇťOrada ne i┼čimiz vard─▒?ÔÇŁy─▒ soruyordu, Ye┼čim Sezgin imzal─▒ ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ ise ÔÇśOrada ne i┼čleri vard─▒?ÔÇÖdan ├žok ÔÇśOnlara hadlerini bir g├╝zel bildirdikÔÇÖin pe┼čine d├╝┼č├╝yor. Elbette bu bir tercih meselesi ama film bu tercihin ├╝stesinden gelme yolunda, b─▒rak─▒n derinle┼čmeyi y├╝zeysel bir sosyolojik arka plan─▒ bile dert etmiyor. Aksine s─▒rt─▒n─▒ aksiyon sahnelerine dayay─▒p fona yerle┼čtirdi─či t├╝rk├╝ler, mehter mar┼č─▒ ve de ilahiler e┼čli─činde, millet├že birlik ve beraberli─če ihtiyac─▒m─▒z oldu─ču bu g├╝nlerin ruhuna uygun bir formatla huzurumuza ├ž─▒k─▒yor.

─░lkokul d├╝zeyinde bilgiler

Turgut ├ľzakmanÔÇÖ─▒n senaryosundan ├žekti─či filminde y├Ânetmen Sezgin, prod├╝ksiyon a├ž─▒s─▒ndan s─▒r─▒tmayan, hatta beklentilerin ├╝zerinde bir i┼č ├ž─▒karm─▒┼č. ├ľzellikle de kost├╝m tasar─▒mlar─▒ son derece etkileyici. Ama bu yan sokaklardaki ba┼čar─▒ as─▒l dert edinilmesi gereken kal─▒c─▒l─▒k, sava┼č─▒ do─čru d├╝r├╝st okuma, meseleye daha serinkanl─▒ bakma, tarihsel bir perspektifin i├žine oturtma gibi alanlarda elde edilememi┼č. ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ, iki saati a┼čk─▒n zaman diliminde Turgut ├ľzakmanÔÇÖ─▒n ÔÇśResimli Osmanl─▒ TarihiÔÇÖnden m├╝lhem, ÔÇśG├Âr├╝nt├╝l├╝ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖ olmaktan ├Âteye gidememi┼č. Film boyunca ├Ânce ekranda bir yer ve mek├ón yaz─▒s─▒ beliriyor, sonra da bu yaz─▒n─▒n g├Ârsel ifadesini izliyoruz. B├╝t├╝n bu s├╝re├žte de ta ilkokul tarih kitaplar─▒ndan bu yana zihinlerimize yerle┼čmi┼č baz─▒ g├Âr├╝nt├╝ler de canland─▒rmas─▒na ┼čahit oluyoruz. Film, ├Âzellikle de Mustafa KemalÔÇÖin Yarbay r├╝tbesiyle m├╝cadele etti─či sava┼čta, imgesel olarak ku┼čaklar boyu belle─čimize kaz─▒nan tarihi kadrajlar─▒, bir kez de kendisi perdede yaratma i┼člevine soyunuyor.

├ľte yandan ortada Turgut ├ľzakman imzal─▒, bildik ya da bilmedik bir sinema mant─▒─č─▒na ├žok da uygun olmayan bir senaryo varm─▒┼č anla┼č─▒lan. ├ç├╝nk├╝ film, hi├žbir karakter analizine soyunmadan, el att─▒─č─▒ bir├žok ├Âyk├╝den hi├žbirini ├Âne ├ž─▒karmadan, herhangi bir ansiklopedide bulaca─č─▒n─▒z genel ├çanakkale Sava┼č─▒ bilgilerini arka arkaya s─▒ral─▒yor. Bu da perdede meseleye ili┼čkin ├Âzel bir filmden ├žok, ÔÇśCanland─▒rma sinemas─▒ÔÇÖna yak─▒n bir seyirlik izliyoruz hissiyat─▒yla bizi ba┼č ba┼ča b─▒rak─▒yor. T├╝m bu s├╝re├žte de bir kere beni ikna etmeyen ┼čey, daha ilk karelerden itibaren subaylar─▒n askerleri s├╝rekli empoze etmek istedi─či, ÔÇśVatan sevgisiÔÇÖ ve bu sevgi i├žin sava┼čmak gerekti─či fikri oldu. ├ç├╝nk├╝ tarihsel bir perspektiften bak─▒ld─▒─č─▒nda, zaten sava┼čmak o d├Ânem insan─▒ i├žin bir gelene─čin devam─▒. Dolay─▒s─▒yla sizin o insanlar─▒ sava┼čmaya ├Âzendirmek i├žin ├Âzel bir ├žabaya soyunman─▒za ihtiya├ž yok. Sava┼č fikriyat─▒n─▒ zihinlere sokmak as─▒l bug├╝n problem! ├ç├╝nk├╝ biz, sava┼č─▒n anlams─▒zl─▒─č─▒n─▒, gereksizli─čini, ni├žin ve ne ad─▒na yap─▒ld─▒─č─▒ biliyoruz. ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ ba┼člar ba┼člamaz bu t├╝rden kendi i├žindeki ├želi┼čkileriyle seyircisini meseleye dahil etmeye ├žal─▒┼č─▒nca, ÔÇśDakka birÔÇÖ inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ yitiriyorÔÇÖ. Daha sonra da kaybetti─či irtifaya yeniden y├╝kselmekte zorlan─▒yor.
Bence ilgili gibi duran bir-iki notla devam edelim: Alman general Liman von SandersÔÇÖin durumu, filmdeki yans─▒mas─▒yla T├╝rkiye LigiÔÇÖni bilmeden, tan─▒madan g├Ârev yapan yabanc─▒ teknik direkt├Ârlere benzemi┼č. Hik├óyenin bir yerinde, karakterler kendi aralar─▒ndaki konu┼čmalarda, ÔÇťS├Âm├╝rgecilere ders verdikÔÇŁ diyor, elbette bu filmden her konuda fikir belirtmesini bekleyemeyiz ama Osmanl─▒ da bir s├Âm├╝rge imparatorlu─čuydu, ÔÇśY├╝kseli┼č d├ÂnemiÔÇÖnden yok olana kadar s├Âm├╝rd├╝─č├╝ topraklardan geriyi do─čru gelerek sonu├žta bize ┼čimdi ya┼čad─▒─č─▒m─▒z co─črafyay─▒ miras b─▒rakt─▒. ├ľte yandan ÔÇś├çanakkale Destan─▒ÔÇÖn─▒n en ├Ânemli fig├╝rlerinden ÔÇśSeyit Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n 215 okkal─▒k mermileri ├╝├ž kez kald─▒rarak namlunun ucuna s├╝rmesi filmde o kadar sa├žma sahneler e┼čli─činde verilmi┼č ki (Seyit Onba┼č─▒ burnundan kan gelerek mermileri ta┼č─▒rken etraftakiler sadece olan biteni seyrediyor), do─črusu insan bu tarihsel imgenin zihnindeki yeriyle oynanmas─▒na isyan etmeden duram─▒yor!


Kad─▒nlar ve milliyet├žilik

Gelelim benim i├žin ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir noktaya daha. Do─črusu ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ t├╝r├╝ hamaset ve milliyet├žilik gaz─▒yla dolu bir filmin, bir kad─▒n─▒n elinden ├ž─▒kmas─▒n─▒ akl─▒m alm─▒yor. Belki de kad─▒na bak─▒┼č─▒mda bir sorun var, bilemiyorum. Ama kendilerine y├Ânelik ┼čiddetin bu denli hayat─▒ sar─▒p sarmalad─▒─č─▒, erkekleri taraf─▒ndan hayat─▒ sonland─▒ran kad─▒nlar─▒n ├Âyk├╝lerine hemen her g├╝n tan─▒k olunan bir co─črafyada, bir kad─▒n─▒n bu denli erkeksi bir hik├óyeye niye el att─▒─č─▒n─▒ do─črusu ben ├ž├Âzemedim. Evet, ├çanakkale destan─▒ sonu├ž olarak bir savunma, bir kurtulu┼č m├╝cadelesiydi ama kar┼č─▒m─▒za gelen film bence ├žok ÔÇśErkeksiÔÇÖ. ├ľte yandan d─▒┼čar─▒da da bu t├╝r ├Ârnekler var; mesela OscarÔÇÖl─▒ ÔÇśThe Hurt LockerÔÇÖ ve y├Ânetmeni Kathryn Bigelow. Filmi Oscar ald─▒ktan sonra yapt─▒─č─▒ konu┼čmada BigelowÔÇÖun, ÔÇťBu ├Âd├╝l├╝ Irak, Afganistan ve d├╝nyan─▒n de─či┼čik ├╝lkelerinde bulunan Amerikan askerlerini, hatta itfaiyeciler de dahil b├╝t├╝n ├╝niformal─▒lara ad─▒yorumÔÇŁ demesi belki filmini de─čil ama kendisini defterden silmeme neden olmu┼čtu. ÔÇś├çanakkale 1915ÔÇÖ gibi hamaset kokan bir filmin bir kad─▒n─▒n elinden ├ž─▒kmas─▒ da beni bu t├╝rden d├╝┼č├╝ncelere sevk etti.
Sinan ├çetinÔÇÖin ├çanakkale yorumunu izlemedim ama be─čenene de rastlamad─▒m. Bundan sonraki ad─▒mlarda Serdar Akar imzal─▒ ÔÇś├çanakkaleÔÇÖyi ve Mahsun K─▒rm─▒z─▒g├╝l imzal─▒ ÔÇś57. AlayÔÇÖ var. K─▒rm─▒z─▒g├╝lÔÇÖden pek umutlu de─čilim, umar─▒m AkarÔÇÖ─▒n ├žal─▒┼čmas─▒ en az─▒ndan Peter WeirÔÇÖ─▒n ÔÇśGeliboluÔÇÖsuna yak─▒n bir ├žizgide seyreder. ─░├žinde bulundu─čumuz manzara itibariyle zaman─▒nda burun k─▒v─▒rd─▒─č─▒m─▒z Tolga ├ľrnek imzal─▒ ÔÇśGeliboluÔÇÖ belgeseli de ba┼čyap─▒t gibi duruyor.

 

Yaz─▒n─▒n linki:

http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1104422&CategoryID=41

 


  7789 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

21/02/2013 - 10:46 Muhte┼čem Y├╝zy─▒l Tart─▒┼čmalar─▒ ( Enver G├╝l┼čen )

21/10/2012 - 16:58 '├çanakkale Ge├žilmez' Ama B├Âyle de ├çekilmez (U─čur Vardan)

17/02/2012 - 11:15 Fetih 1453 te ─░stanbul Ku┼čatmas─▒yla ─░lgili Bilgilerimiz Alt├╝st Edilmi┼č (Erhan Afyoncu)

14/01/2011 - 00:14 "H├╝r Adam" ve Maneviyat├ž─▒ Sinema ├ťzerine (Enver G├╝l┼čen)

21/07/2010 - 19:09 Ari Folman'─▒n Be┼čir'le Vals filmi ├╝zerine... (Enver G├╝l┼čen)

22/04/2010 - 21:08 Bir Hollywood Yan─▒lsamas─▒: "The Hurt Locker" (Enver G├╝l┼čen)

03/09/2009 - 16:02 Propaganda Filmlerinin Bir Prototipi olarak Arabistanl─▒ Lawrence (Enver G├╝l┼čen)

21/05/2009 - 14:02 Enver G├╝l┼čenÔÇÖle ÔÇťSava┼č ve SinemaÔÇŁ Yaz─▒lar─▒-1 ÔÇťB├╝y├╝k Aldan─▒┼čÔÇŁ Y├Ân: Jean Renoir (1937)

30/04/2009 - 18:55 Enver G├╝l┼čen'le Sava┼č ve Sinema ├ťzerine... ( Tuncay Y─▒lmazer )