25 Nisan 1915 -T├╝rk Tarihinin Kay─▒p G├╝n├╝ ( Tuncay Y─▒lmazer )

Tarih: 25/04/2007   /   Toplam Yorum 10   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 9240

ÔÇť25 Nisan 1915... 'Sinir krizi ge├žirdi─či i├žin kimseyle g├Âr├╝┼čmeyen ordu komutan─▒, kendi inisiyatifiyle hareket eden komutanlar, 'inayet-i Hakk'a istinaden' taarruza ge├ženler, sahte emirlerle sevk edilen alaylar, sahillerde kendilerinden kat kat ├╝st├╝n d├╝┼čmana canlar─▒ pahas─▒na uzun s├╝re yard─▒m gelmemesine ra─čmen, iman g├╝c├╝ ile direnen Mehmet├žik... Sadece ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n de─čil T├╝rk tarihinin sembol; ama ayn─▒ zamanda kay─▒p g├╝nlerinden bir tanesi. Her y─▒l bu topraklarda ├žarp─▒┼čm─▒┼č dedelerini, ├ž─▒karman─▒n ba┼člad─▒─č─▒ ┼čafak vaktinde anmaya gelen Anzaklardan alaca─č─▒m─▒z ├žok ders var hi├ž ku┼čkusuz.ÔÇŁ
Bundan 3 y─▒l ├Ânce bu s├Âzlerle bitirmi┼čtim ZamanÔÇÖdaki yaz─▒m─▒. Her paragraf─▒ ayr─▒ bir tart─▒┼čma konusu olan , bilgisayar deyimiyle s├Âylersek ÔÇťzipliÔÇŁ bir yaz─▒yd─▒. ÔÇŽ ├ľzellikle Ordu komutan─▒m─▒z Liman von SandersÔÇÖin o gece sinir krizi ge├žirmi┼č olabilece─či y├Ân├╝ndeki iddiam─▒ kitab─▒mda da belirtmi┼čtim. Ancak bu konuyu ima eden resmi bir belgenin de olmad─▒─č─▒n─▒ belirteyim. Bu iddia o s─▒rada Anadolu yakas─▒ndaki 15. Kolordu harekat ┼čubesinde g├Ârevli bir subay olan Bursal─▒ Mehmed NihadÔÇÖ─▒n notlar─▒na ve ├žok daha ├Ânemlisi , Ordumuzun 2 numaras─▒, Esat Pa┼čaÔÇÖn─▒n an─▒lar─▒na dayan─▒yordu.

 

ÔÇť25 Nisan 1915... 'Sinir krizi ge├žirdi─či i├žin kimseyle g├Âr├╝┼čmeyen ordu komutan─▒, kendi inisiyatifiyle hareket eden komutanlar, 'inayet-i Hakk'a istinaden' taarruza ge├ženler, sahte emirlerle sevk edilen alaylar, sahillerde kendilerinden kat kat ├╝st├╝n d├╝┼čmana canlar─▒ pahas─▒na uzun s├╝re yard─▒m gelmemesine ra─čmen, iman g├╝c├╝ ile direnen Mehmet├žik... Sadece ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n de─čil T├╝rk tarihinin sembol; ama ayn─▒ zamanda kay─▒p g├╝nlerinden bir tanesi. Her y─▒l bu topraklarda ├žarp─▒┼čm─▒┼č dedelerini, ├ž─▒karman─▒n ba┼člad─▒─č─▒ ┼čafak vaktinde anmaya gelen Anzaklardan alaca─č─▒m─▒z ├žok ders var hi├ž ku┼čkusuz.ÔÇŁ

Bundan 3 y─▒l ├Ânce bu s├Âzlerle bitirmi┼čtim ZamanÔÇÖdaki yaz─▒m─▒. Her paragraf─▒ ayr─▒ bir tart─▒┼čma konusu olan , bilgisayar deyimiyle s├Âylersek ÔÇťzipliÔÇŁ bir yaz─▒yd─▒. ÔÇŽ ├ľzellikle Ordu komutan─▒m─▒z Liman von SandersÔÇÖin o gece sinir krizi ge├žirmi┼č olabilece─či y├Ân├╝ndeki iddiam─▒ kitab─▒mda da belirtmi┼čtim. Ancak bu konuyu ima eden resmi bir belgenin de olmad─▒─č─▒n─▒ belirteyim. Bu iddia o s─▒rada Anadolu yakas─▒ndaki 15. Kolordu harekat ┼čubesinde g├Ârevli bir subay olan Bursal─▒ Mehmed NihadÔÇÖ─▒n notlar─▒na ve ├žok daha ├Ânemlisi , Ordumuzun 2 numaras─▒, Esat Pa┼čaÔÇÖn─▒n an─▒lar─▒na dayan─▒yordu.

 

─░┼čte sizinle o yaz─▒y─▒ tekrar payla┼čmak istedim. Aradan ge├žen y─▒llarda yeni ortaya konan belgeler ve ├žal─▒┼čmalarla 25 Nisan ├ç─▒karmas─▒ ve di─čer muharebeler hakk─▒ndaki bilgilerimiz daha da artt─▒ ku┼čkusuz. Yeri geldik├že sizlerle payla┼čaca─č─▒z.  Bu vesileyle ─░tilaf devletleri Kuvvetlerin 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ž─▒karmas─▒na kar┼č─▒ koyan t├╝m subay ve Mehmet├žiklerimizi rahmetle an─▒yorum.

 

 

25 Nisan 1915 (T├╝rk Tarihinin Kay─▒p G├╝n├╝)

Bu yaz─▒ Zaman Gazetesinde 25.4.2004 tarihinde yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

ÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽÔÇŽ.

"Acaba g├Âr├╝lecek miyiz? ─░┼čte bizi endi┼čelendiren soru bu..."

10. Tabur'dan ├çavu┼č Turnley, 25 Nisan 1915 ┼čafa─č─▒nda, Ar─▒burnu sahilleri se├žilmeye ba┼člad─▒─č─▒nda d├╝┼čt├╝─č├╝ bu notlar─▒nda, kendisi gibi filikalara doldurulmu┼č belirsiz bir gelece─če ad─▒m atmaya haz─▒rlanan y├╝zlerce Avustralyal─▒ ve Yeni Zelandal─▒ (ANZAK) askerin hislerine de terc├╝man oluyordu hi├ž ku┼čkusuz... "Neden ate┼č etmiyorlar? Hi├žbir direni┼č haz─▒rl─▒─č─▒ g├Âr├╝nm├╝yor. Ate┼č etmelerini ne kadar istiyoruz. Veya karaya ula┼čabilmeyi... Belirsizlik sinir bozucu..."

Plan ├žok ayr─▒nt─▒l─▒; ancak iyi haz─▒rlanm─▒┼č g├Âr├╝nmektedir. Yar─▒madan─▒n Sedd├╝lbahir k─▒y─▒lar─▒n─▒n be┼č ayr─▒ sahilinden, ─░ngilizlerin ├╝nl├╝ 29. T├╝men birlikleri Al├ž─▒tepe'yi ve sonras─▒nda  Kilitbahir platosunu ele ge├žirmek i├žin ├ž─▒kacak, kuzeyde ise Kabatepe k─▒y─▒lar─▒ndan ├ž─▒kan ANZAK birlikleri Maltepe yoluyla Eceabat'a ula┼čacaklard─▒r.

Osmanl─▒ Genelkurmay─▒, ba┼č m├╝ttefiki Almanya'n─▒n istihbarat makamlar─▒ndan ald─▒klar─▒ bilgilerle b├╝y├╝k bir kara harekat─▒n─▒n kap─▒da oldu─čunu bildi─činden 18 Mart'─▒n zafer sarho┼člu─čundan ├žabuk s─▒yr─▒lm─▒┼čt─▒r. Harbiye naz─▒r─▒ Enver Pa┼ča'n─▒n ilk i┼či 25 Mart'ta 5. Ordu ad─▒ alt─▒nda yeni bir ordu te┼čekk├╝l├╝, ba┼č─▒na da ├╝nl├╝ Alman General Liman Von Sanders'i atamak olur. "Derhal m├╝spet cevap verdim ve ┼čunu ilave ettim." der Liman Pa┼ča: "Oradaki birlikler takviye edilmelidir, zira art─▒k kaybedecek vakit kalmam─▒┼čt─▒r." Ne var ki Gelibolu Yar─▒madas─▒'ndaki savunma d├╝zeni (ba┼čta Esat Pa┼ča olmak ├╝zere T├╝rk subaylar─▒n─▒n ─▒srarl─▒ itirazlar─▒na ra─čmen) Almanlar─▒n iste─čine g├Âre ┼čekillenir. Sahilde zay─▒f g├Âzetleme birlikleri, geride ise ana kuvvetler. Peki ya ├ž─▒karma nereye yap─▒lacakt─▒r? Liman Pa┼ča ├Âncelikli olarak Bolay─▒r ve Anadolu sahillerini d├╝┼č├╝nmektedir. M├╝ttefiklerin ana ├ž─▒karma yeri olarak planlad─▒klar─▒ Sedd├╝lbahir ve Kabatepe sahillerinin sorumlulu─ču ise sadece Albay Halil Sami Bey komutas─▒ndaki 9. T├╝men'in ├╝├ž alay─▒na verilmi┼čtir. Mustafa Kemal'in komutas─▒ndaki 19. T├╝men'in ise Eceabat'ta ihtiyatta kalmas─▒ planlanm─▒┼čt─▒r.

Elli bin civar─▒nda m├╝ttefik askeri, 25 Nisan 1915'te sabaha kar┼č─▒, d├╝nya tarihinin o g├╝ne kadarki en kapsaml─▒ ├ž─▒karma harekat─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmek ├╝zeredir. ANZAK birlikleri sabaha kar┼č─▒ saat 04.30'da var─▒rlar Ar─▒burnu sahillerine... Yanl─▒┼č yere ├ž─▒karma yapt─▒klar─▒, ak─▒nt─▒n─▒n filikalar─▒n─▒ s├╝r├╝klemesi nedeniyle, Kabatepe sahiline (daha d├╝z bir araziye) ├ž─▒kacakken, ge├žit vermez tepeler ve kayal─▒klarla dolu bir araziye ├ž─▒kt─▒klar─▒ hep anlat─▒l─▒r. Oysa bu g├Âr├╝┼č yanl─▒┼čt─▒r. Bir g├╝n ├Ânce ANZAK Kolordu Komutan─▒ Birwood ve ├ž─▒karmadan sorumlu donanman─▒n komutan─▒ Thursby'nin son anda yapt─▒─č─▒ de─či┼čiklikle ANZAK'lar bizim hi├ž tahmin etmedi─čimiz, savunmam─▒z─▒n zay─▒f oldu─ču b├Âlgeden ├ž─▒kt─▒lar ve s├╝ratle ┼×arapnel vadisi yoluyla Kanl─▒s─▒rt'a, ayr─▒ca Haintepe, Y├╝ksek s─▒rt yoluyla da en ├Ânemli hedefleri Conkbay─▒r─▒'na do─čru ilerlediler. (Haintepe'de Aste─čmen Muharrem Efendi komutas─▒ndaki bir avu├ž askerimiz, kendilerinden kat kat ├╝st├╝n d├╝┼čman kar┼č─▒s─▒nda umutsuzca direnip a─č─▒r kay─▒plar verdirmelerine ra─čmen ├žo─ču ┼čehit olmu┼čtur.) G├╝neyde ise 29. T├╝men birlikleri sabah 6 s─▒ralar─▒nda Y (P─▒narc─▒k koyu), X (─░kiz koyu), W (Tekke koyu), V (Sedd├╝lbahir sahili) ve S plaj─▒ (Morto koyu) olarak adland─▒rd─▒klar─▒ sahillerimizden birbiri ard─▒na ├ž─▒karma harekat─▒na ba┼člarlar. Bu kadar geni┼č bir alan─▒ sadece Mahmut Sabri Bey komutas─▒ndaki 26. Alay'─▒m─▒z─▒n 3. Taburu korumaktad─▒r.

T├╝rk komuta heyeti birbiri ard─▒na gelen ├ž─▒karma haberleri ile adeta ┼čoktad─▒r. Hangisinin ger├žek ├ž─▒karma, hangisinin aldatma oldu─čunu kestirmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Ordu komutan─▒ Liman von Sanders'in Bolay─▒r ve Kumkale'ye yap─▒lan ├ž─▒karmalar─▒n ger├žek ├ž─▒karma oldu─ču y├Ân├╝ndeki saplant─▒s─▒, bo┼č yere buralarda iki┼čer t├╝menin tutulmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Zaman s├╝ratle ak─▒p gitmekte, ├Âzellikle Ar─▒burnu ve Sedd├╝lbahir sahillerini savunan bir avu├ž Mehmet├ži─čin dayanma g├╝c├╝ giderek azalmaktad─▒r. Oysa hen├╝z ana birliklere hareket emri gelmemi┼čtir. "Halen emir yoktu." diye anlat─▒r endi┼čeyle 27. Alay Komutan─▒ Miralay Mehmet ┼×efik o kritik saatleri. Eceabat'taki karargah─▒na yakla┼č─▒k on km ├Âtedeki Ar─▒burnu sahillerindeki ├žarp─▒┼čman─▒n u─čultusu gelmektedir. "... Bu u─čultu, Ar─▒burnu'nda bir avu├žtan ibaret, yard─▒mdan uzak alay arkada┼člar─▒m─▒z─▒n, kim bilir ne kadar ├žok ├╝st├╝n bir d├╝┼čman kar┼č─▒s─▒nda, yine kim bilir nas─▒l bir s─▒k─▒nt─▒ i├žinde vazifelerini yapmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ izlenimini verdi.."

"Bir avu├žtan ibaret olanlar" o g├╝n Haintepe'de, Y├╝ksek s─▒rtta ┼čehitlik mertebesine ula┼č─▒r. Ancak Avustralyal─▒lar─▒n hi├ž beklemedikleri kay─▒plar verdirerek... Miralay ┼×efik Bey'in 27. Alay'─▒na uzun zamandan beri bekledikleri hareket emri geldi─činde, dualar e┼čli─činde temiz i├ž ├žama┼č─▒rlar giyilir, abdestler al─▒n─▒r. Bu olay, ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n Mehmet├ži─čin g├Ânl├╝nde ├žoktan zaferle sonu├žland─▒─č─▒n─▒n kan─▒t─▒d─▒r adeta. Saat 07.55 s─▒ralar─▒nda Top├žular S─▒rt─▒'na ula┼čan ┼×efik Bey, ba─čl─▒ bulundu─ču 9. T├╝men komutanl─▒─č─▒na , ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n ilk h├╝cumunu telefonla bildirir. "─░nayet'i Hakk'a istinaden taarruza ge├žiyorum." Bug├╝n gen├ž ku┼čaklar─▒n ad─▒n─▒ pek bilmedikleri Miralay ┼×efik Bey ve kahraman 27. Alay'─▒ Karay├Âr├╝k Deresi'ni ge├žen ANZAK askerlerini ba┼čar─▒yla geri p├╝sk├╝rt├╝r.

─░htiyatta bekleyen 19. T├╝men Komutan─▒ Kurmay Yarbay M. Kemal, ├ž─▒karman─▒n kendi tahmin etti─či yerden yap─▒laca─č─▒na emindir. Geli┼čen olaylar onu hakl─▒ ├ž─▒kar─▒r. Avustralyal─▒lar─▒n Ar─▒burnu s─▒rtlar─▒ndan kuzeye do─čru ilerledi─či haberleri Bigal─▒'daki karargah─▒na ula┼čm─▒┼čt─▒r. Conkbay─▒r─▒! E─čer d├╝┼čman Conkbay─▒r─▒-Koca├žimentepe hatt─▒na ula┼č─▒rsa ma─člubiyet ka├ž─▒n─▒lmaz olacakt─▒r. Dokuzuncu T├╝men Komutan─▒ Halil Sami Bey'in bir tabur al─▒p m├╝dahale etmesi iste─čini yetersiz bulur. Ad─▒ ├çanakkale Sava┼člar─▒ ile ├Âzde┼čle┼čen efsane '57. Alay'la s├╝ratle Conkbay─▒r─▒'na intikal eder. "Size ben taarruzu emretmiyorum." der M. Kemal. "├ľlmeyi emrediyorum. Biz ├Âl├╝nceye kadar ge├žecek zaman i├žinde yerimize ba┼čka kuvvetler ve kumandanlar gelebilir." Conkbay─▒r─▒'na d├╝┼čmandan ├Ânce varan 57. Alay'─▒n y├╝rekleri titreten Allah! Allah! nidalar─▒yla ba┼člayan h├╝cumu, g├╝neyde 27. Alay'─▒n Kanl─▒s─▒rt'a kadar dayanmas─▒ ANZAK birliklerinde pani─če neden olur. Belli ba┼čl─▒ yerlerde tutunmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Cephe hatt─▒ndan gelen olumsuz haberler General Birwood ve kurmaylar─▒n─▒ o kadar bunalt─▒r ki sahilin s├╝ratle bo┼čalt─▒lmas─▒ gerekti─či, sabahki olas─▒ bir T├╝rk kar┼č─▒ h├╝cumunun felaket olaca─č─▒ Ba┼čkomutan General Hamilton'a bildirilir. Hamilton'dan gelen 't├╝m birliklerin bulunduklar─▒ yerlerde tutunup siper kazmas─▒' emri ise 8 ay s├╝recek siper sava┼člar─▒n─▒n ├Ân habercisidir.

"Tekke koyu ile Eskihisarl─▒k aras─▒nda bir├žok sava┼č gemisi k─▒y─▒lar─▒m─▒za pek yak─▒n mesafeye yakla┼čm─▒┼č, ate┼č p├╝sk├╝r├╝yordu." diye yazar Sedd├╝lbahir sahillerini savunan 3. Tabur'un komutan─▒ Mahmut Sabri Bey o g├╝nleri anlatt─▒─č─▒ raporunda. "Bu ate┼č bask─▒s─▒nda, Teke koyu ile Ertu─črul koyundaki avc─▒ siperleri zarar g├Ârm├╝┼č ve ileri hat birliklerinin tahkimatlar─▒ i┼č yapamaz hale gelmi┼člerdi." Sabah 6 s─▒ralar─▒nda 29. T├╝men'in se├žkin birliklerinden bir k─▒sm─▒ Tekke koyuna (W plaj─▒) ├ž─▒karma yapar. ├ľyle yo─čun bir ate┼č a├ž─▒l─▒r ki bir k─▒sm─▒ daha karaya ayak basmadan, bir k─▒sm─▒ da sahile d├Â┼čenmi┼č tel ├Ârg├╝leri kesmeye ├žal─▒┼č─▒rken ├Âlen askerlerin g├Âr├╝nt├╝s├╝ deh┼čet vericidir. Bir kilometre kadar ├Âtedeki V plaj─▒na ├ž─▒kan ─░rlandal─▒lar─▒n da durumu farkl─▒ de─čildir. Yahya ├çavu┼č ve arkada┼člar─▒ Ertu─črul koyunu cehenneme ├ževirirler. ├ľyle ki ─░ngiliz hava ke┼čif raporlar─▒, denizin renginin k─▒rm─▒z─▒ya d├Ând├╝─č├╝n├╝ yazmaktad─▒r. Donanman─▒n yo─čun bombard─▒man─▒na ra─čmen bu destans─▒ direni┼č devam eder. M├╝ttefiklerin ├ž─▒karmas─▒ a─č─▒r kay─▒plara ra─čmen devam etmekte, yard─▒m ise bir t├╝rl├╝ gelmemektedir. O g├╝nlerin kay─▒p kahramanlar─▒ndan, Anadolu yakas─▒ndaki 15. Kolordu Harekat ┼×ube M├╝d├╝r├╝ Y├╝zba┼č─▒ Bursal─▒ Mehmed Nihad, ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒ anlatt─▒─č─▒ hat─▒rat─▒nda Liman Pa┼ča'n─▒n birbiri ard─▒na gelen ├ž─▒karma haberleri nedeniyle sinir krizi ge├žirdi─čini a├ž─▒klar. Yine Mehmed Nihad'a g├Âre Anadolu yakas─▒ndaki 2 t├╝men, Alman Komutan Weber Pa┼ča'n─▒n 'ordu komutan─▒ndan emir almadan kuzeye gidemeyeceklerini bildirmesi' nedeniyle bo┼č yere beklemektedir. Sahte Almanca bir emir d├╝zenlenerek Alman komutan raz─▒ edilir. B├Âylelikle alaylar pe┼č pe┼če Anadolu yakas─▒ndan Gelibolu Yar─▒madas─▒'na sevk edilir.

25 Nisan 1915... "Sinir krizi ge├žirdi─či i├žin kimseyle g├Âr├╝┼čmeyen ordu komutan─▒, kendi inisiyatifiyle hareket eden komutanlar, 'inayet-i Hakk'a istinaden' taarruza ge├ženler, sahte emirlerle sevk edilen alaylar, sahillerde kendilerinden kat kat ├╝st├╝n d├╝┼čmana canlar─▒ pahas─▒na uzun s├╝re yard─▒m gelmemesine ra─čmen, iman g├╝c├╝ ile direnen Mehmet├žik..." Sadece ├çanakkale Sava┼člar─▒'n─▒n de─čil T├╝rk tarihinin sembol; ama ayn─▒ zamanda kay─▒p g├╝nlerinden bir tanesi. Her y─▒l bu topraklarda ├žarp─▒┼čm─▒┼č dedelerini, ├ž─▒karman─▒n ba┼člad─▒─č─▒ ┼čafak vaktinde anmaya gelen ANZAK'lardan alaca─č─▒m─▒z ├žok ders var hi├ž ku┼čkusuz.

..............................................

Not: Bu makalemde Amiral Thursby'nin son anda ├ž─▒karma plan─▒nda yapt─▒─č─▒  de─či┼čikli─če ba─čl─▒ olarak Anzaklar─▒n Ar─▒burnu sahillerine ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirtsem de sonraki ara┼čt─▒rmalar bunun b├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ belirtiyor. Kitab─▒mda bu g├Âr├╝┼čleri ayr─▒nt─▒l─▒ incelemi┼čtim.

─░ngiliz tarih├žiler Nigel Steel ve Peter Hart yanl─▒┼čl─▒─č─▒n daha askerler filikaya binerken ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirtirler. Filikalara aralar─▒nda 150 metrelik mesafeyi korumalar─▒ ├Âzellikle belirtilmi┼čse de gece karanl─▒─č─▒nda bu mesafe korunamam─▒┼č,  aralar─▒ndaki uzakl─▒k 50 metreye kadar d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. ├ç─▒karma b├Âlgesinin uzunlu─čunun binbe┼čy├╝z metreden alt─▒y├╝z metreye inmesi ayr─▒ca  g├╝neyde en u├žtaki filikalardan birisinde g├Ârevli bulunan Deniz Astsubay─▒ MetcalfÔÇÖin Kabatepe sahilinden a├ž─▒lan T├╝rk ate┼čini farkederek d├╝meni kuzeye k─▒rmas─▒ ve ona di─čer filikalar─▒nda uymas─▒yla ├Âzellikle Ar─▒burnu koyuna toplan─▒lm─▒┼čt─▒r. [1]

 

            Avustralyal─▒ Tarih├ži  Ashley EkinsÔÇÖe g├Âre de karanl─▒kta yolu ┼ča┼č─▒ran filikalar─▒n  daha kuzeye ├ž─▒kmas─▒ndan bu yanl─▒┼čl─▒k olmu┼č, t├╝m kuvvetler dar bir sahile ├ž─▒kmak zorunda kalm─▒┼člard─▒r.[2]



[1] Steel N. Hart P. Defeat at Gallipoli    s:54-59

[2] Ekins A. ÔÇśA ridge too far: Military Objectives and The Dominance of Terrain  in the Gallipoli CampaignÔÇÖ  ( The Gallipoli Campaign International Perspectives 85 Years On     s: 16 )

 


  9240 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

61_Ahmet Yurttakal 27-04-2007, 08:58:04
Ne ac─▒ tarihtir ┼ču 25 nisan geceyar─▒s─▒nda bir avu├ž mehmet├ži─čin k─▒yas─▒ya m├╝cadelesidir asl─▒nda...

Sedd├╝lbahirde Haf─▒z Kadri Bey'in Mahmut sabrinin, Yahya ├çavu┼člar─▒n, Te─čmen Abd├╝rrahimlerin...
Ar─▒burnunda ├ž─▒kan 3. avustralya tugay─▒na kar┼č─▒ koyan bir avu├ž yi─čit..

inan─▒n onar─▒ hi├ž hat─▒rlam─▒yoruz bile...
adlar─▒ m─▒? i┼če o yi─čitlerden..
o gece Bal─▒k├ž─▒ damalr─▒nda ─░brad─▒l─▒ ─░brahim Hayreddin, Haintepede Lapsekili Aste─čmen Muharrem, Boyun noktas─▒nda Gelibolulu Ba┼č├žavu┼č S├╝leyman ve B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Faik...
ve 27. alay kumandan─▒ Yarbay ┼×efik ve askerleri...

Evet Tuncay Bey'in de belirtti─či gibi ".... Gen├ž ku┼čaklar─▒n bilemedi─či 27. Alay'─▒"

unutmayal─▒m bu yi─čitleri
 
720_ye┼čim ka┼ča─▒k├ž─▒o─člu 06-04-2009, 18:17:44
valla ben buray─▒ hen├╝z okumad─▒m.├ž├╝nk├╝ ├Âdevime laz─▒m olan ┼čey bu de─čildi ben sadece 25 nisan 1915 y─▒l─▒n─▒n g├╝n├╝yd├╝.ama yinede d─▒┼čtan g├╝zel gibi ─░NTERNETTIMIIZIE B├ľLE G├ťZEL SEYLER EKLEDIGINIZ ─░├ç─░N TE┼×EKUR EDERRIZ
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)