25 Nisan 1915 ├ç─▒karmalar─▒ S─▒ras─▒nda (Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ ile Ar─▒burnu Sahillerinde) T├╝rklerin Makineli T├╝fekleri Var M─▒yd─▒?(1.B├Âl├╝m) (G├╝rsel Ak─▒ng├╝├ž)

Tarih: 21/04/2011   /   Toplam Yorum 12   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 29687

├çanakkale Kara Muharebeleri TarihiÔÇÖni ara┼čt─▒ranlar a├ž─▒s─▒ndan, bu g├╝ne kadar ├╝zerinde uzla┼čmaya var─▒lamam─▒┼č konulardan biri de 25 Nisan 1915 Pazar sabah─▒ ├ž─▒karmalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ sahillerin baz─▒lar─▒nda, T├╝rklerin makineli t├╝feklerinin olup olmad─▒─č─▒ ve bu silahlar─▒n ├ž─▒karmalar─▒n ak─▒beti ├╝zerinde ne ┼čekilde etki etti─či konusudur. Bu konu, bilhassa ─░ngiliz taraf─▒n─▒n iddialar─▒ ├╝zerine ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ─░ngilizlerin bu y├Ândeki iddialar─▒ ise ├Âzellikle Ertu─črul Koyu, Tekke Koyu ve Ar─▒burnu sahillerine h├ókim mevzilerde, T├╝rklerin toplamda ÔÇť10 adetÔÇŁ makineli t├╝fekleri oldu─ču do─črultusundad─▒r. 25 Nisan 1915 sabah─▒nda Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒n g├╝ney kesimindeki muhtelif sahillere y├Ânelik ├ž─▒karmalar ba┼člarken, ├ž─▒karmalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ b├Âlgelerde mevzilenmi┼č T├╝rk savunucular─▒n makineli t├╝feklere sahip olduklar─▒ ve bu silahlar─▒n varl─▒─č─▒n─▒n ─░ngiliz OrdusuÔÇÖnun ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒nda ba┼čl─▒ca etken oldu─ču iddialar─▒, bilhassa ─░ngiliz k├Âkenli yazarlarda bug├╝n dahi s├╝rd├╝r├╝len bir gelenek halini alm─▒┼čt─▒r.
├çanakkale CephesiÔÇÖnin ma─člubu ─░ngiltereÔÇÖnin en ciddi otoritelerinin a─čz─▒ndan ortaya att─▒─č─▒ ├že┼čitli iddialardan biri olan ele ald─▒─č─▒m─▒z bu konu, daha ├Ânce de de─čindi─čimiz gibi, ─░ngiliz OrdusuÔÇÖnu y├Ânetenlerin yapt─▒─č─▒ ve muharebeleri kaybetmelerine yol a├žan hatalar─▒, biraz olsun ├╝zerini ├Ârtme ├žabas─▒ndan ba┼čka bir ┼čey de─čildir. B├Âyle bir ├žaban─▒n gerek├žesi de s├╝per g├╝├ž ─░ngiltereÔÇÖnin zaaflar─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan sonu├žlar─▒n, zaaf ┼čeklinde alg─▒lanmas─▒n─▒ engelleme ├žabalar─▒ olarak de─čerlendirilmelidir. (G.A)

 

 

├çanakkale Kara Muharebeleri TarihiÔÇÖni ara┼čt─▒ranlar a├ž─▒s─▒ndan, bu g├╝ne kadar ├╝zerinde uzla┼čmaya var─▒lamam─▒┼č konulardan biri de 25 Nisan 1915 Pazar sabah─▒ ├ž─▒karmalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ sahillerin baz─▒lar─▒nda, T├╝rklerin makineli t├╝feklerinin olup olmad─▒─č─▒ ve bu silahlar─▒n ├ž─▒karmalar─▒n ak─▒beti ├╝zerinde ne ┼čekilde etki etti─či konusudur.

 

Bu konu, bilhassa ─░ngiliz taraf─▒n─▒n iddialar─▒ ├╝zerine ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ─░ngilizlerin bu y├Ândeki iddialar─▒ ise ├Âzellikle Ertu─črul Koyu, Tekke Koyu ve Ar─▒burnu sahillerine h├ókim mevzilerde, T├╝rklerin toplamda ÔÇť10 adetÔÇŁ makineli t├╝fekleri oldu─ču do─črultusundad─▒r.

 

25 Nisan 1915 sabah─▒nda Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒n g├╝ney kesimindeki muhtelif sahillere y├Ânelik ├ž─▒karmalar ba┼člarken, ├ž─▒karmalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ b├Âlgelerde mevzilenmi┼č T├╝rk savunucular─▒n makineli t├╝feklere sahip olduklar─▒ ve bu silahlar─▒n varl─▒─č─▒n─▒n ─░ngiliz OrdusuÔÇÖnun ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒nda ba┼čl─▒ca etken oldu─ču iddialar─▒, bilhassa ─░ngiliz k├Âkenli yazarlarda bug├╝n dahi s├╝rd├╝r├╝len bir gelenek halini alm─▒┼čt─▒r.

 

Israrla s├╝rd├╝r├╝len bu gelene─čin son ├Ârne─či olarak g├Âsterebilece─čimiz, T├╝rk├že ├ževirisi Kitap Yay─▒nevi taraf─▒ndan ┼×ubat 2009ÔÇÖda yay─▒nlanan, Peter Williams ad─▒ndaki yazar taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼č ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒, Kanl─▒s─▒rt Muharebesi, 25 Nisan 1915ÔÇŁ adl─▒ eser, yukar─▒da ifade etti─čimiz gelene─čin devam etti─činin basit bir g├Âstergesi niteli─čindedir.

 

Gerek Peter WilliamsÔÇÖ─▒n, gerekse di─čerlerinin ortaya att─▒─č─▒ tezlerin, ger├žeklerle ba─čda┼čmayan abart─▒l─▒ hali, tarihin i├žinde varl─▒─č─▒n─▒ sonsuza kadar s├╝rd├╝recek olan ger├žekleri ├žarp─▒tmak konusunda, yetersiz kalmaya mahk├╗mdur.

 

Yukar─▒da ad─▒ ge├žen ┼čahs─▒n iddialar─▒na bu ├žal─▒┼čman─▒n b├╝t├╝n├╝nde oldu─ču gibi, son b├Âl├╝m├╝nde de ayr─▒ca cevap verilecektir. Ancak bu konuda as─▒l ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratan;  C. F. Aspinall ÔÇô Oglander, Charles Bean veya Robert Rhodes James gibi mutlaka ciddiye al─▒nmas─▒ gereken yazarlar─▒n da ayn─▒ iddian─▒n pe┼čine tak─▒lm─▒┼č olmalar─▒d─▒r.

 

Bizim a├ž─▒m─▒zdan ┼ča┼čk─▒nl─▒kla kar┼č─▒lanan bu konudaki as─▒ls─▒z iddialar─▒n, ─░ngilizlerin beraberlerinde getirip, kendi ordular─▒n─▒n bir par├žas─▒ olarak ├çanakkale CephesiÔÇÖnde kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kartt─▒klar─▒ Avustralya, Yeni Zelanda, ─░rlanda, ─░sko├žya, Kanada, Hindistan, Nepal, Pakistan gibi ├╝lkelerin insanlar─▒nda ve bu insanlar─▒n ├╝lkelerindeki kamuoylar─▒nda olu┼čabilecek yenilgi psikolojisini, bir nebze olsun hafifletmek amac─▒yla ortaya at─▒lm─▒┼č oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

 

Bu y├Ânde d├╝┼č├╝nmemizi gerektirecek en ├Ânemli ayr─▒nt─▒, ÔÇť├╝zerinde g├╝ne┼č batmad─▒─č─▒ÔÇŁ iddia edilen ─░ngiliz ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun ne denli etkin bir devlet oldu─ču konusunda, bilhassa s├Âm├╝rgelerini olu┼čturan topraklarda ya┼čayan insanlar─▒n kafalar─▒nda olu┼čabilecek soru i┼čaretlerini bertaraf etmek gayreti olarak g├Âr├╝lebilir.

Oysa b├╝t├╝n yal─▒nl─▒─č─▒ ile tarihin i├žinde varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren her t├╝rl├╝ ger├žek, elbette ki bir g├╝n g├Âzler ├Ân├╝ne serilecektir.

 

Asl─▒nda b├╝t├╝n bu ger├žeklerin g├Âzler ├Ân├╝ne serilmesi, insanl─▒k ailesini olu┼čturan b├╝t├╝n milletlerin ge├žmi┼čten alacaklar─▒ derslere vesile ve belki de gelecekte bir g├╝n, ebedi bar─▒┼č─▒n kurulmas─▒nda en ba┼čta gelen amil olacakt─▒r. 

 

Milletlerin silahl─▒ g├╝c├╝n├╝ temsil eden ordular─▒n muharebe meydanlar─▒nda hesapla┼čmalar─▒ sonucu ortaya d├Âk├╝lenler, ├çanakkale Muharebeleri ├Âzelinde incelendi─činde kar┼č─▒m─▒za dikilen en ├žarp─▒c─▒ ger├žek, a┼ča─č─▒da yer alan ifadeler ├žer├ževesinde irdelenebilir.

 

20ÔÇÖnci Y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda d├╝nyan─▒n s├╝per g├╝c├╝ olan ─░ngiltere, ayn─▒ d├Ânemin hasta adam─▒ olarak nitelenen Osmanl─▒ Devleti ile nihai bir hesapla┼čman─▒n i├žine girdi─činde, kendi ad─▒na her ┼čeyin ├žok kolay olaca─č─▒n─▒n hesab─▒ i├žindedir. Her ┼čeyin ├žok kolay olaca─č─▒ inanc─▒ d├óhilinde yap─▒lan planlar, ├Âncelikle ├çanakkaleÔÇÖde ters tepmi┼č, sonras─▒nda ise T├╝rk ─░stiklal Sava┼č─▒ÔÇÖnda b├╝t├╝n├╝yle bo┼ča ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu durum; ─░ngiliz ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda Anadolu ve Bo─čazlar co─črafyas─▒ ├╝zerindeki T├╝rk varl─▒─č─▒n─▒ b├╝t├╝n├╝yle yok etmenin hesaplar─▒n─▒ yapanlar─▒n ve s├Âz konusu hesaplar─▒ ÔÇťSEVRÔÇŁ ile belgeleyenlerin, Anadolu insan─▒n─▒n b├╝t├╝n unsurlar─▒yla ana vatan─▒n─▒ savunma azmini g├Âsterebilece─či olas─▒l─▒─č─▒n─▒ hesaba katmama aymazl─▒─č─▒ndan ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

 

├çanakkale CephesiÔÇÖnde Kara MuharebeleriÔÇÖnin k─▒r─▒lma anlar─▒n─▒ olu┼čturan ├ž─▒karmalar s─▒ras─▒nda ─░ngiliz OrdusuÔÇÖnun yapt─▒─č─▒ b├╝y├╝k hatalar, ─░ngilizlerin aymazl─▒klar─▒ konusundaki ├Ârneklerden sadece biridir.

 

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s├╝resince T├╝rk OrdusuÔÇÖnun Alman ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda y├Ânetilip, y├Ânlendirilmesi yerine ─░ttihat ve Terakki PartisiÔÇÖnin lider kadrosu taraf─▒ndan o d├Ânemde yeterince de─čerlendirilmemi┼č ulusal ├ž─▒karlar ├Ân planda tutulmu┼č olsayd─▒, Osmanl─▒ Devleti ad─▒na bu b├╝y├╝k sava┼č ne ┼čekilde sonu├žlan─▒rd─▒ sorusuna verilecek cevaplar farkl─▒ boyutlarda olabilirdi..

 

Ancak b├Âyle bir tart─▒┼čma g├╝ndeme getirildi─činde ortaya konulmas─▒ gereken en ├žarp─▒c─▒ ger├žek, tamamen ulusal ├ž─▒karlar do─črultusunda y├Ânetilip, y├Ânlendirilen T├╝rk ─░stiklal Sava┼č─▒ÔÇÖd─▒r diyebiliriz.

 

K─▒sacas─▒ burada biraz olsun aralamak istedi─čimiz konu; AlmanyaÔÇÖn─▒n sava┼č─▒ yerine, sadece kendi sava┼č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren bir iradenin, ilk se├žene─či tercih edenlere g├Âre kesinlikle ba┼čar─▒l─▒ oldu─ču konusudur.

 

Bu konuda kar┼č─▒ tezler ileri s├╝receklere tavsiyemiz ise sahip olduklar─▒ d├╝┼č├╝nceleri ortaya atmadan ├Ânce, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s├╝resince AlmanyaÔÇÖn─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne sa─člad─▒─č─▒ deste─čin ne ├Âl├ž├╝de oldu─čunu ara┼čt─▒rmalar─▒d─▒r.

 

├ľzetle s├Âylemek gerekirse ├çanakkale ├Ârne─či ┼ču ger├že─či g├Âstermi┼čtir: ├çanakkale CephesiÔÇÖnde ├žarp─▒┼čan T├╝rk kuvvetleri, bilhassa Kara MuharebeleriÔÇÖnin ba┼člang─▒├ž evrelerinde ├že┼čitli kademedeki Alman komutanlar taraf─▒ndan yap─▒lan hatal─▒ de─čerlendirmeler paralelinde yanl─▒┼č sevk ve idare edilmemi┼č olsalard─▒, bug├╝n ├çanakkale MuharebeleriÔÇÖnin tarihi ├žok farkl─▒ okunuyor olabilirdi.

├çanakkaleÔÇÖde T├╝rk askerinin mutlak ├Âl├╝mle sonu├žlanacak hareketler kar┼č─▒s─▒nda tak─▒nd─▒─č─▒ umars─▒z tavr─▒n alt─▒nda yatan inan├ž, o d├Ânemin s├╝per g├╝c├╝n├╝ dize getirmi┼č, ancak bunun bedeli bir kez daha vurgulamak gerekirse; Alman komutanlar taraf─▒ndan yap─▒lan hatal─▒ de─čerlendirmeler paralelinde yanl─▒┼č sevk ve idare sonucunda a─č─▒r ├Âdenmi┼čtir.

 

Buna kar┼č─▒l─▒k ├çanakkale CephesiÔÇÖnin ma─člubu ─░ngiltereÔÇÖnin en ciddi otoritelerinin a─čz─▒ndan ortaya att─▒─č─▒ ├že┼čitli iddialardan biri olan ele ald─▒─č─▒m─▒z bu konu, daha ├Ânce de de─čindi─čimiz gibi, ─░ngiliz OrdusuÔÇÖnu y├Ânetenlerin yapt─▒─č─▒ ve muharebeleri kaybetmelerine yol a├žan hatalar─▒, biraz olsun ├╝zerini ├Ârtme ├žabas─▒ndan ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

 

B├Âyle bir ├žaban─▒n gerek├žesi de s├╝per g├╝├ž ─░ngiltereÔÇÖnin zaaflar─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan sonu├žlar─▒n, zaaf ┼čeklinde alg─▒lanmas─▒n─▒ engelleme ├žabalar─▒ olarak de─čerlendirilmelidir.

 

 

─░ngilizler Taraf─▒ndan Ortaya At─▒lan ─░ddialar ve De─čerlendirmeler

 

├ľncelikle bu konuda ortaya at─▒lan ─░ngiliz iddialar─▒n─▒n ne ┼čekilde ifade edildi─čine bakmak gerekir.

 

├çanakkale Muharebeleri hakk─▒nda ─░ngiliz resmi tarihini yazm─▒┼č olan General C. F. Aspinall ÔÇô Oglander taraf─▒ndan makineli t├╝fekler konusundaki iddialar ┼ču ┼čekilde anlat─▒lmaktad─▒r:

 

ÔÇöTepelerde k├╝├ž├╝k delik ve kovuklarda sakl─▒, hi├ž de─čilse iki makineli t├╝fek esas engel tertibat─▒n─▒, yan ate┼čine al─▒yordu. (1)

 (Tekke Koyu ÔÇô ÔÇťWÔÇŁ Sahili)

 

ÔÇöÔÇŽmerkezde ve her iki cenahtaki binalar─▒n aras─▒na da sahile kar┼č─▒ bir makas ate┼či meydana getirmek ├╝zere hi├ž de─čilse d├Ârt tane makineli t├╝fek konulmu┼čtu. (2)

(Ertu─črul Koyu ÔÇô ÔÇťVÔÇŁ Sahili)

 

S├Âz konusu iddialar─▒n as─▒l kayna─č─▒ olarak, ─░ngiliz 29ÔÇÖuncu T├╝menÔÇÖine ba─čl─▒ 86ÔÇÖnc─▒ TugayÔÇÖ─▒n komutan─▒ olan Tu─čgeneral Hare g├Âsterilmektedir. Bu iddialar, ├Âzellikle konuyla ilgili b├╝t├╝n ─░ngiliz kaynakl─▒ eserlerde yer almakta ve daha ├Âncede ifade edildi─či gibi g├╝n├╝m├╝zde dahi devam etmektedir.

 

Bu noktada ├Âncelikle, o d├Ânemdeki T├╝rk Ordusunun te┼čkilat yap─▒s─▒n─▒ incelemek gerekmektedir.

 

T├╝rk Ordusu; 1913 y─▒l─▒n─▒n ikinci yar─▒s─▒nda sona eren Balkan Sava┼člar─▒ÔÇÖn─▒n ├Âzellikle ilk evresinden umulmad─▒k a─č─▒r bir yenilgi alarak ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ÔÇťBirinci Balkan Sava┼č─▒ÔÇŁ olarak nitelenen muharebelerde u─čran─▒lan yenilgi sonucunda ordunun yeniden yap─▒land─▒r─▒l─▒p, te┼čkilatland─▒r─▒lmas─▒ ve e─čitilmesi y├Ân├╝nde kararlar al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu y├Ânde al─▒nan kararlar ise, Aral─▒k 1913ÔÇÖte ├╝lkemize gelen Alman Askeri Islah HeyetiÔÇÖnin faaliyetlerine ba┼člamas─▒ ile birlikte, titizlikle uygulamaya konulmu┼čtur.

O d├Ânemdeki T├╝rk OrdusuÔÇÖnun yeniden yap─▒land─▒r─▒l─▒p, te┼čkilatland─▒r─▒lmas─▒ ve e─čitilmesi program─▒ d├óhilinde neler yap─▒ld─▒─č─▒ ile ilgili olarak ba┼čvurulan kaynak; T├╝rk Silahl─▒ Kuvvetleri Tarihi, 3. Cilt, 6. K─▒s─▒m (1908 ÔÇô 1920) isimli eserdir.

 

S├Âz├╝ edilen eserin 113. sayfas─▒n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ paragraf─▒nda, makineli t├╝feklerin Kara Kuvvetleri te┼čkilat─▒ndaki yeri hakk─▒nda ┼ču ifadelere rastlamaktay─▒z:

 

ÔÇťKabul├╝ kararla┼čt─▒r─▒lan yeni te┼čkilatla ├Ânceden oldu─ču gibi her piyade alay─▒n─▒n ├╝├žer taburlu ve taburlar─▒n d├Ârder b├Âl├╝kl├╝ olmas─▒ ve her alaya d├Ârder t├╝fekli bir a─č─▒r makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ verilmesi esast─▒ÔÇŁ.

 

Yukar─▒da belirtilenler, ├çanakkale Muharebeleri s─▒ras─▒nda g├Ârev yapm─▒┼č baz─▒ komutanlar─▒m─▒z─▒n an─▒lar─▒nda yer alan ifadeleri de do─črular niteliktedir. ├ľrne─čin 27ÔÇÖnci Alay Komutan─▒ Yarbay Mehmet ┼×efikÔÇÖin (AKER) an─▒lar─▒nda yer alan ┼ču ifadeler gibi;

 

ÔÇťO zamanlarda yaln─▒z alaylarda, d├Ârt t├╝fekten olu┼čan birer makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ vard─▒. Bu sebepten taburlarda ne hafif ne de a─č─▒r hi├žbir makineli t├╝fek yoktu.ÔÇŁ (3)

 

Oysa Oglander ve OÔÇÖnun gibi d├╝┼č├╝nenlerin iddialar─▒na g├Âre T├╝rkler, Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ÔÇÖna toplam ÔÇťalt─▒ adet makineli t├╝fekÔÇŁ mevzilendirmi┼člerdi. Bu t├╝rden bir iddiay─▒ ortaya atanlar, s├Âz konusu alt─▒ adet makineli t├╝fekle yetinmemi┼čler, Ar─▒burnu sahillerine de T├╝rkler ad─▒na ÔÇťd├Ârt adet makineli t├╝fekÔÇŁ daha yerle┼čtirmi┼člerdir. ─░ddia sahipleri, T├╝rklerin ancak bu silahlar sayesinde Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ ile Ar─▒burnu sahillerindeki ├ž─▒karmalar─▒ sekteye u─čratabildi─čine inanmaktad─▒rlar.

 

K─▒sacas─▒ denilmektedir ki 25 Nisan 1915 sabah─▒nda T├╝rklerin Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ ile Ar─▒burnuÔÇÖnda g├Âsterebildikleri direni┼čin b├╝t├╝n s─▒rr─▒, bu sahillere yerle┼čtirdikleri toplam on adet makineli t├╝fektir.

 

Bir ba┼čka deyi┼čle; ├çanakkale Kara MuharebeleriÔÇÖnin kaderini etkileyen k─▒r─▒lma anlar─▒n─▒ olu┼čturan sahillerde verilen ilk muharebeler s─▒ras─▒nda T├╝rk taraf─▒n─▒n g├Âsterdi─či inat├ž─▒ direni┼č, ─░ngiliz iddialar─▒na konu olan bu silahlar sayesinde ger├žekle┼čmi┼čtir.  ─░ngiliz kaynaklar─▒nda kimi zaman ima yoluyla dile getirilen bu durum olmasayd─▒, ─░ngilizler ilk 24 saat i├žinde ele ge├žirmeyi planlad─▒klar─▒ hedeflerine ve dolay─▒s─▒yla nihai zafere rahat├ža ula┼č─▒rlard─▒.

 

─░ngilizler taraf─▒ndan iddia edilenler do─črultusunda daha geni┼č bir a├ž─▒dan d├╝┼č├╝n├╝rsek, a┼ča─č─▒da ifade edildi─či ┼čekilde bir sonuca varmam─▒z─▒n, mant─▒kla ba─čda┼čmayacak herhangi bir yan─▒ yoktur, diyebiliriz.

 

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n gidi┼čat─▒n─▒ de─či┼čtiren, Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n y─▒k─▒lmas─▒na neden olan, Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin kurulmas─▒na yol a├žan, emperyalizme kar┼č─▒ tarihteki ilk topyek├╗n ulusal ba─č─▒ms─▒zl─▒k m├╝cadelesi olan T├╝rk ─░stiklal Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n esin kayna─č─▒n─▒ olu┼čturan, bu ┼čanl─▒ direni┼čin ├Ânderini tarih sahnesine ├ž─▒kartan, sonu├žlar─▒ itibariyle d├╝nya tarihinin ┼čekillenmesinde b├╝y├╝k rol oynayan ├çanakkale MuharebeleriÔÇÖnin kaderini derinden etkileyen, T├╝rklerin sahip oldu─ču iddia edilen on adet makineli t├╝fektir.

ÔÇťMakineli T├╝fek Hik├óyesiÔÇŁ olarak ortaya at─▒lan iddialar─▒n mant─▒─č─▒na daha farkl─▒ a├ž─▒dan bakt─▒─č─▒m─▒zda ortaya ├ž─▒kan bu t├╝r sonu├žlar, genelde bizleri ┼ča┼č─▒rtacak nitelikte olabilir. Ancak bu durum; duygusal ├Â─čeleri a─č─▒r basan do─ču k├╝lt├╝r├╝n├╝n yaratt─▒─č─▒ insan tiplemelerine uygun insanlarla, mant─▒k ├Â─čeleri a─č─▒r basan bat─▒ k├╝lt├╝r├╝n├╝n yaratt─▒─č─▒ insan tiplemelerine uygun insanlar aras─▒ndaki zihniyet fark─▒ olarak vurgulanabilir.

 

 

-- x --

 

 

Ya┼čananlar─▒n ├ľzeti

 

25 Nisan 1915 g├╝n├╝n├╝n sabah saatlerinde (saat 04.30 ve 06.00ÔÇÖda olmak ├╝zere iki ayr─▒ zamanda) ba┼člat─▒lan ├ž─▒karma harek├ót─▒n─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒, Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒n g├╝ney ucundaki Sedd├╝lbahir b├Âlgesi civar─▒ndaki sahillerde yo─čunla┼čacak ┼čekilde planlanm─▒┼čt─▒.

 

Bu plan do─črultusunda (Kumkale ├ç─▒karmas─▒ d├óhil, g├Âsteri ├ž─▒karmalar─▒ hari├ž) toplam yedi ayr─▒ noktada ba┼člat─▒lan ├ž─▒karmalardan be┼č tanesinin, Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖn─▒n g├╝neyindeki Sedd├╝lbahir b├Âlgesi civar─▒ndaki sahillerde ger├žekle┼čtirilmesi ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

 

S├Âz konusu sahillere, (ÔÇťYÔÇŁ kodu verilen P─▒nari├ži KoyuÔÇÖna yap─▒lan ve saat 04.30ÔÇÖda ba┼člayan, bask─▒n tarz─▒ndaki ├ž─▒karma hari├ž) e┼č zamanl─▒ olarak planlanan ├ž─▒karma harek├ót─▒, stratejik anlamda saat 04.30ÔÇÖda Kabatepe kuzeyindeki sahillere y├Ânelik bask─▒n tarz─▒ndaki Anzak ├ž─▒karmas─▒yla koordineli oldu─ču gibi, taktik anlamda da kendi i├žinde koordinelidir. Gelibolu Yar─▒madas─▒ sahillerine y├Ânelik b├╝t├╝n bu ├ž─▒karma harek├ótlar─▒n─▒n tamam─▒n─▒n as─▒l hedefi ise Kilitbahir PlatosuÔÇÖdur.

 

Sedd├╝lbahir b├Âlgesi civar─▒nda belirlenen be┼č ayr─▒ ├ž─▒karma noktas─▒; Morto Koyu (ÔÇťSÔÇŁ sahili), Ertu─črul Koyu (ÔÇťVÔÇŁ sahili), Tekke Koyu (ÔÇťWÔÇŁ sahili), ─░kiz Koyu (ÔÇťXÔÇŁ sahili) ve P─▒nari├ži Koyu (ÔÇťYÔÇŁ sahili) olarak belirlenmi┼čtir. Bu koylardan Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒, ├ž─▒karma harek├ót─▒n─▒n s─▒klet merkezi olarak se├žilmi┼č, asli taarruz b├Âlgeleridir.

 

Akdeniz Seferi Kuvvetler Ba┼čkomutanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n harek├ót hakk─▒ndaki ├Âng├Âr├╝s├╝ ise ┼č├Âyledir: ÔÇťSÔÇŁ, ÔÇťVÔÇŁ, ÔÇťWÔÇŁ, ÔÇťXÔÇŁ ve ÔÇťYÔÇŁ sahillerinde karaya ├ž─▒kart─▒lacak kuvvetlerden ÔÇťSÔÇŁ, ÔÇťXÔÇŁ ve ÔÇťYÔÇŁ sahillerine ├ž─▒kanlar, harek├ót alan─▒n─▒n sa─č ve sol kanatlar─▒n─▒ emniyete alacaklard─▒r. ÔÇťVÔÇŁ ile ÔÇťWÔÇŁ sahillerine ├ž─▒kart─▒lacak as─▒l unsurlar ise, merkezdeki T├╝rk direni┼čini bir hamlede s├Âk├╝p att─▒ktan sonra, durmaks─▒z─▒n Kirte K├Ây├╝ (Al├ž─▒tepe K├Ây├╝) istikametinde, 5ÔÇÖinci Ordu Komutan─▒ Liman Von SandersÔÇÖin savunma anlay─▒┼č─▒na g├Âre derinlikte bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼č arazi ├╝zerinde ileri harek├óta devam edeceklerdir.

 

25 Nisan 1915 ak┼čam saatlerinde, merkezdeki kuvvetler ile kanatlarda yer alanlar Kirte K├Ây├╝ civar─▒nda birle┼čecekler ve yeniden d├╝zenlenip akabinde yapacaklar─▒ gece taarruzu ile Al├ž─▒ TepeÔÇÖyi ele ge├žireceklerdir. Sonras─▒nda ise, (ayn─▒ ┼čekilde belirlenen zaman i├žinde hedeflerine varaca─č─▒ umulan) kuzeydeki Anzak kuvvetleri ile birlikte, Kilitbahir PlatosuÔÇÖnun ele ge├žirilmesine y├Ânelik harek├óta devam edilecektir.

Kilitbahir Platosu ele ge├žirildi─či takdirde, kara harek├ót─▒ amac─▒na ula┼čm─▒┼č olacak ve ├çanakkale Bo─čaz─▒ kontrol alt─▒na al─▒nabilecektir. B├Âyle bir plan─▒n ba┼čar─▒l─▒ olabilmesi i├žin ├Âncelikli ┼čart; Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ÔÇÖn─▒ savunan T├╝rk birli─činin, bir hamlede ve en k─▒sa s├╝rede savundu─ču mevzilerden s├Âk├╝l├╝p at─▒lmas─▒ veya imha edilmesidir.

 

 

                              
Akdeniz Seferi Kuvvetler Ba┼čkomutan─▒ General Ian HamiltonÔÇÖ─▒n kurmaylar─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlanan ve 25 Nisan 1915 sabah─▒nda uygulamaya konulanKilitbahir PlatosuÔÇÖnu ele ge├žirmeye y├Ânelik Taarruz Plan─▒ÔÇÖn─▒n ana hatlar─▒.

 


Ancak ya┼čananlar g├Âstermi┼čtir ki s├Âz konusu ÔÇť├Âncelikli ┼čartÔÇŁ yerine getirilememi┼č ve ─░ngilizlerin b├╝y├╝k umutlar ba─člad─▒─č─▒ ÔÇťGelibolu Harek├ót─▒ÔÇŁ, kendileri i├žin b├╝y├╝k bir hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ olarak tarihe yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

─░ngilizlerÔÇÖin haz─▒rlad─▒─č─▒ ve m├╝ttefikleri Fransa ile birlikte ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ planlar─▒n, umutlar─▒n─▒n ve hayallerinin sonunun ne olaca─č─▒n─▒ ise asl─▒nda avu├ž i├ži kadar b├Âlgelerden ibaret olan Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ÔÇÖn─▒n yama├žlar─▒nda, Ay TepeÔÇÖde, G├Âzc├╝baba TepesiÔÇÖnde, Harapkale TepesiÔÇÖnde, Sedd├╝lbahir K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n sokaklar─▒nda ve Ar─▒burnu sahillerinin derinli─činde ├žarp─▒┼čan T├╝rk askerinin kararl─▒ ve inat├ž─▒ savunmas─▒ belirlemi┼čtir.

 

Kararl─▒ ve inat├ž─▒ savunmalar─▒ ile sadece bir b├╝y├╝k sava┼č─▒n de─čil bir b├╝y├╝k milletin de kaderini belirleyen bu askerlerden Sedd├╝lbahir kesimini savunanlar, 9ÔÇÖuncu T├╝menÔÇÖin 26ÔÇÖnc─▒ AlayÔÇÖ─▒n─▒n 3ÔÇÖ├╝nc├╝ TaburÔÇÖunu olu┼čturan, bir├žo─čunun ismi bilinmez kahramanlard─▒r.

 

├ľl├╝m├╝ g├Âze alm─▒┼č bu kahraman askerler; Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut Sabri ve komutas─▒ alt─▒nda bulunan toplam 1.300 ki┼čiden ibarettir. 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur mevcudu; 9, 10, 11 ve 12ÔÇÖnci B├Âl├╝kler ile 9ÔÇÖuncu T├╝menden emre verilmi┼č 200 ki┼čilik ─░stihk├óm B├Âl├╝─č├╝ÔÇÖnden olu┼čmaktad─▒r. (A1)

 

25 Nisan 1915 sabah─▒nda, ─░ngiliz 29ÔÇÖuncu T├╝meninin Sedd├╝lbahir b├Âlgesindeki sahillere y├Ânelik ├ž─▒karmalar─▒n─▒n ba┼člad─▒─č─▒ an itibariyle 26ÔÇÖnc─▒ Alay─▒n 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburunun savunma i├žin b├Âlgedeki tertiplenmesi.

Taburun ate┼č g├╝c├╝ ise 4 adet 37,5 milimetrelik yar─▒ otomatik top ile askerlerin elindeki ÔÇťMauser 1903ÔÇŁ modeli piyade t├╝feklerinden ve s├╝ng├╝lerinden ibarettir. Taburun fazladan, 50 sand─▒k dolusu piyade t├╝fe─či mermisinden olu┼čan yedek cephanesi bulunmaktad─▒r.

 

Asl─▒na bak─▒l─▒rsa, o ├ž─▒karma g├╝n├╝n├╝n sabah─▒nda ve ilerleyen saatlerde, 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur sadece ┼čunu yapm─▒┼čt─▒r:

Tabur, sahip oldu─ču olanaklar─▒ en iyi ┼čekilde kullanm─▒┼č ve kendisiyle oranlanmayacak say─▒sal ├╝st├╝nl├╝─če ve ate┼č g├╝c├╝ne sahip bir d├╝┼čmana kar┼č─▒ ilk ÔÇť20,5 saatÔÇŁ tek ba┼č─▒na dayanm─▒┼čt─▒r.


                                 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda T├╝rk piyadesinin standart silah─▒ ÔÇťMauser 1903ÔÇŁ

Sonras─▒ndaki ÔÇť12 saatÔÇŁ boyunca ise, 25ÔÇÖinci Alay─▒n 1ÔÇÖinci Taburundan gelen iki piyade b├Âl├╝─č├╝ ve iki adet makineli t├╝fekten olu┼čan destek ile kendisini bir hamlede s├Âk├╝p atmay─▒ ama├žlayan ─░ngiliz sald─▒r─▒s─▒n─▒ toplam ÔÇť32,5 saatÔÇŁ boyunca tutmay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r.

 

─░nat├ž─▒ bir savunma sonucunda kazan─▒lan zaman i├žinde T├╝rk taraf─▒n─▒n elde etti─či en ├Ânemli kazan├ž, ilk 24 saat i├žinde ├Âng├Ârd├╝─č├╝ hedeflere ula┼čmay─▒ planlayan d├╝┼čman─▒n bu s├╝re├žteki taarruz g├╝c├╝n├╝n ve moralinin k─▒r─▒lm─▒┼č olmas─▒d─▒r.  

 

Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ d├óhil olmak ├╝zere Sedd├╝lbahir b├Âlgesini g├Âsteren ─░ngiliz haritas─▒. Harita ├╝zerinde kesik ├žizgili ├žer├ževeler ile belirtilen b├Âlgelere, b├╝y├╝lt├╝lm├╝┼č olarak a┼ča─č─▒da yer verilmi┼č ve ├╝zerindeki ayr─▒nt─▒lar daha yak─▒ndan g├Âr├╝lmesi ama├žlanm─▒┼čt─▒r.

 

 

Harita No 1: ─░ngiliz kaynakl─▒ yukar─▒daki haritada alttaki k─▒rm─▒z─▒ ├žer├ževe ile i┼čaretlenmi┼č b├Âl├╝m├╝n b├╝y├╝t├╝lm├╝┼č hali ├╝zerinde, Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒nda mevzilendirildi─či iddia edilen T├╝rk makineli t├╝feklerinin mevzileri, oklar ile belirtilmi┼čtir. ├ç─▒karma s─▒ras─▒nda burada bulundu─ču iddia edilen d├Ârt makineli t├╝fekten birer tanesi yanlarda, iki tanesi ise ortada olmak ├╝zere, b├╝t├╝n sahili ate┼č alt─▒na alacak ┼čekilde mevzilenmi┼čtir.

 

 



Harita No 2: ─░ngiliz kaynakl─▒ yukar─▒daki haritada ├╝stteki k─▒rm─▒z─▒ ├žer├ževe ile i┼čaretlenmi┼č b├Âl├╝m├╝n b├╝y├╝t├╝lm├╝┼č hali ├╝zerinde, Tekke Koyu sahiline bakan yama├žta mevzilendirilmi┼č T├╝rk makineli t├╝feklerinin bulundu─ču mevziinin yeri yaz─▒yla belirtilmi┼čtir.
Harita ├╝zerinde, ÔÇťmachine gunÔÇŁ ibaresinden anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere bir adet, OglanderÔÇÖa g├Âre ise iki adet oldu─ču iddia edilen s├Âz konusu makineli t├╝feklerin mevziisi, ayr─▒ca ok ile g├Âsterilmi┼čtir.

 

─░ngilizler ise daha harek├ót─▒n ilk g├╝nlerinde kaybettikleri bu 32,5 saati, T├╝rk topraklar─▒ ├╝zerinde ge├žirdikleri 8,5 ay (259 g├╝n x 24 saat = 6.216 saat) boyunca hi├žbir zaman telafi edememi┼čler ve ilk 24 saat i├žinde ula┼čmay─▒ planlad─▒klar─▒ hedeflerine asla ula┼čamam─▒┼člard─▒r. Asl─▒na bak─▒l─▒rsa bu durumu da bir t├╝rl├╝ kabullenememi┼člerdir.

 

─░┼čte; ─░ngiliz otoritelerinin ve hatta ne yaz─▒k ki bizden de baz─▒ tarih├ži ve ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n bir t├╝rl├╝ kabul edemedi─či ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ve ├žarp─▒c─▒ ger├žek budur. Oysa bu t├╝rl├╝ iddialar─▒ ortaya atanlar─▒n ve bu iddialar─▒n pe┼činde ko┼čturanlar─▒n bilmesi gereken baz─▒ ├žok ├Ânemli hususlar vard─▒r.

 

├çanakkale CephesiÔÇÖnde T├╝rk askerinin vatan─▒n─▒ koruma u─črunda, bir an bile g├Âz├╝n├╝ k─▒rpmadan sarf etti─či eme─činin, kan─▒n─▒n, can─▒n─▒n hakk─▒n─▒ yemek pahas─▒na, bilerek veya bilmeyerek g├Âz ard─▒ edilen, ancak bilinen ger├žeklerin ─▒┼č─▒─č─▒nda de─čerlendirilmesi gereken s├Âz konusu ├Ânemli hususlar ┼čunlard─▒r:

 

1-       Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člad─▒─č─▒ y─▒l olan 1914ÔÇÖde Alman ve Frans─▒z Ordular─▒ndaki alaylar─▒n kurulu┼člar─▒nda bile sadece alt─▒ adet t├╝fekten olu┼čan birer makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ bulunmaktad─▒r.

 

Alman ve Frans─▒z Ordular─▒nda bile hal b├Âyle iken; ordusu Balkan Sava┼člar─▒ÔÇÖnda hezimete u─čram─▒┼č, bu sava┼člarda bir├žok silah ve malzeme kaybetmi┼č Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin, bir tek taburunun emrine verecek alt─▒ veya d├Ârt adet makineli t├╝fe─či nereden buldu─čunu sorgulamak gerekir.

 

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin bir tek taburuna alt─▒ veya d├Ârt adet makineli t├╝fek verebildi─čini iddia etmek; en az─▒ndan o d├Ânemdeki Osmanl─▒ ekonomisinin ne durumda oldu─ču konusunda fikir sahibi olunmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelir.

 

 

2-       Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin o d├Ânemdeki ekonomisi hakk─▒nda fikri olmayanlar─▒n bilgilenmesi amac─▒yla burada baz─▒ ├Ârnekler vermek gerekir.

 

├ľrne─čin; II. Abd├╝lhamit idaresinin son y─▒llar─▒nda devletin i├ž ve d─▒┼č bor├žlar─▒n─▒n toplam─▒ 318.625.425.- alt─▒n lirad─▒r. Elde bulunan kaynaklar, bu bor├žlar─▒n faizlerini bile ├Âdemeye yetmemektedir. Mali kaynaklar─▒n yetersizli─či ve Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ekonomik ┼čartlar─▒ ortadad─▒r.

 

1914 y─▒l─▒ itibariyle Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin y─▒ll─▒k ihracat─▒ 4.600.000.- lira iken, ithalat─▒ 11.000.000.- lira civar─▒ndad─▒r. Y─▒ll─▒k gelir ise yakla┼č─▒k 30.000.000.- lira civar─▒nda olup, bununda en az 10.000.000.- liras─▒, bor├žlar─▒n faizini ├Âdemek i├žin kullan─▒lmaktad─▒r.

 

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin h├╝k├╝mran oldu─ču topraklar ├╝zerinde neredeyse sanayinin ad─▒ bile yoktur. Daha ziyade askeri gere├žlerin bak─▒m ÔÇô onar─▒m i┼člerine y├Ânelik ├žal─▒┼čan sadece iki adet devlete ait fabrika ile tamam─▒ yabanc─▒lar─▒n kurup i┼čletti─či birka├ž iplik ve dokuma fabrikas─▒ mevcuttur.

 

Devlet ├Âylesine d─▒┼ča ba─č─▒ml─▒ bir durumdad─▒r ki halk─▒n fesinden, donuna kadar giysilerinin kuma┼č─▒ bile, ancak d─▒┼čal─▒m yoluyla sa─članmaktad─▒r.

Olas─▒ bir sava┼č durumunda Harbiye NezaretiÔÇÖnin (Savunma Bakanl─▒─č─▒) y─▒ll─▒k b├╝t├že ihtiyac─▒ 19.000.000.- lira olarak hesaplanm─▒┼čt─▒r. Buna kar┼č─▒n 1914 y─▒l─▒nda savunmaya b├╝t├žeden ayr─▒labilen miktar, sadece 4.000.000.- lirad─▒r.

 

Ayr─▒ca bilinmelidir ki Osmanl─▒ Devleti, AlmanyaÔÇÖn─▒n vermeyi taahh├╝t etti─či, y─▒ll─▒k % 6 faizli 5.000.000.- alt─▒n lira tutar─▒ndaki kredi sayesinde Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖna girebilmi┼čtir.

 

Bu kredi; s├Âzle┼čmenin imzalanmas─▒ndan 10 g├╝n sonra 250.000.- lira, Rusya veya ─░ngiltere ile sava┼ča girilmesinden 10 g├╝n sonra 750.000.- lira, bakiyesi de sava┼č ilan─▒ndan 30 g├╝n sonra 400.000.- liral─▒k taksitler halinde kullan─▒labilecektir. (4)

 

 

3-       Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ekonomik ko┼čullar─▒ yukar─▒da k─▒sa bir ├Âzet halinde belirtilmi┼čtir. Bu ko┼čullar alt─▒nda; Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒ndan yakla┼č─▒k be┼č ay sonra, Kas─▒m 1914ÔÇÖde Kara Kuvvetleri b├╝nyesindeki Piyade T├╝menlerinin say─▒s─▒, yeni kurulanlarla birlikte 40ÔÇÖa ula┼čm─▒┼čt─▒r.

 

Her t├╝menin 3 adet piyade alay─▒ oldu─ču varsay─▒m─▒ndan hareketle, toplamda 120 adet Piyade Alay─▒ te┼čekk├╝l etmi┼č olmaktad─▒r. Bu alaylar─▒n her birine d├Ârder makineli t├╝fekle donat─▒lm─▒┼č birer Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ verebilmek i├žin,  480 adet makineli t├╝fe─če ihtiya├ž oldu─ču ortadad─▒r.

 

Sanayisi olmayan ve bu nedenle tamamen d─▒┼ča ba─č─▒ml─▒ olan bir devletin, sava┼č ko┼čullar─▒ alt─▒nda, 120 alay─▒n tamam─▒nda bulunacak 360 adet taburun her birine 6 adet makineli t├╝fek verebilmesi i├žin tam olarak 2.160 adet makineli t├╝fek tedarik etmesi gerekir.

 

─░nsaf ├Âl├ž├╝leri d├óhilinde takdir edilmelidir ki i├žinde bulundu─ču ko┼čullar, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne bu olana─č─▒ vermekten bir hayli uzakt─▒r.

 

 

4-       Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin silah ve m├╝himmat tedariki konusunda ├žekti─či s─▒k─▒nt─▒lar─▒n en ├žarp─▒c─▒ ├Ârne─či, Ba┼čkomutan Vekili Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n Prusya Harbiye Nezaretine g├Ânderdi─či mektuptur.

 

Almanlar taraf─▒ndan vaat edilen yard─▒m─▒n bir an ├Ânce ele al─▒nmas─▒ taleplerini de i├žeren ve Nisan 1915 ba┼člar─▒nda g├Ânderilen bu mektubun, makineli t├╝fek ihtiyac─▒ ile ilgili b├Âl├╝m├╝ ┼č├Âyledir:

 

ÔÇť┼×u anda mevcut makineli t├╝fek miktar─▒ 230ÔÇÖdur.

 

Her alaya d├Ârder t├╝fekli birer makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ verilmesi planland─▒─č─▒na g├Âre 400 makineli t├╝fe─če, yeni te┼čkil edilecek alaylar─▒n kurulu┼ču i├žin de daha 150 olmak ├╝zere, toplam 550 makineli t├╝fe─če ihtiya├ž vard─▒r.

 

Sava┼č sonras─▒ te┼čkilat─▒n modern anlamda d├╝zenlenmesi i├žin de bu miktara 1.220 adet makineli t├╝fek kat─▒lmas─▒ gerekli g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

G├╝n├╝n sava┼č ihtiya├žlar─▒na cevap verecek, teknik ve ticari ama├žlar─▒ bilinen Alman silah fabrikalar─▒n─▒n yukar─▒da s├Âz├╝ edilen birinci derecedeki T├╝rk OrdusuÔÇÖnun muhta├ž duydu─ču silah ve cephaneyi ikmal ile g├Ânderilmelerinin temini ve bu hususta bilgi verilmesini, Prusya Harbiye NezaretiÔÇÖnden rica ederim.ÔÇŁ (5)

 

Mart 1915 tarihi itibariyle T├╝rk OrdusuÔÇÖndaki t├╝men say─▒s─▒, yeni kurulan 11 t├╝men ile birlikte 51ÔÇÖe ula┼čm─▒┼čt─▒r.

 

Her t├╝menin, as─▒l muharip unsur olarak ├╝├ž piyade alay─▒ndan kuruldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse, toplam piyade alay─▒ say─▒s─▒n─▒n 153ÔÇÖe ula┼čt─▒─č─▒ bilinmektedir.

 

Her piyade alay─▒n─▒n da d├Ârt makineli t├╝fe─če ihtiyac─▒ oldu─čuna g├Âre, mevcut alaylar─▒ b├╝t├╝n├╝yle bu silahla donatabilmek i├žin tedarik edilmesi gereken makineli t├╝fek say─▒s─▒, ÔÇť153 x 4 = 612 adetÔÇŁ olarak hesap edilebilir.

 

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n mektubunda belirtilen rakamlara bak─▒ld─▒─č─▒nda; mevcutta 230 adet makineli t├╝fek oldu─ču, ilk etapta kadroda bulunan alaylar─▒n donat─▒labilmesi i├žin de 400 adet makineli t├╝fe─čin tedarik edilmesi gerekti─či belirtilmektedir.

 

Mevcutta bulunan 230 adet makineli t├╝fekle, ilk etapta talep edilen 400 adet makineli t├╝fek miktar─▒n─▒n toplam─▒ ÔÇť630 adetÔÇŁ etmektedir ki bu say─▒, kadro d├óhilindeki alaylar─▒n donat─▒lmas─▒ i├žin gerekli olan 612 say─▒s─▒n─▒ do─črular niteliktedir.

 

 

5-       D├Ârd├╝nc├╝ madde kapsam─▒ndaki bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda konu de─čerlendirilirse, Mart 1915 itibariyle T├╝rk Ordusu b├╝nyesinde bulunan her ├╝├ž alaydan ancak birinin kurulu┼čunda, d├Ârt adet makineli t├╝fekten olu┼čan bir makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ bulundu─ču sonucuna var─▒l─▒r.

 

ÔÇťT├╝rk Silahl─▒ Kuvvetleri Tarihi, Osmanl─▒ Devri, Birinci D├╝nya Harbi, ─░dari Faaliyetler ve Lojistik, 10. CiltÔÇŁ adl─▒ eserin 232. sayfas─▒nda verilen tablodaki rakamlar da Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n Alman Savunma Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna bildirdi─či, mevcut makineli t├╝fek say─▒s─▒n─▒ do─črular niteliktedir.

 

├çanakkale harek├ót alan─▒ndan sorumlu olan 5ÔÇÖinci Ordunun kadrosundaki alaylarda mevcut makineli t├╝fek say─▒s─▒, bu ordunun kuruldu─ču Mart 1915 d├Ânemi itibariyle ÔÇť34 adetÔÇŁ olarak tespit edilmektedir. Tablonun sonunda ÔÇť38 adetÔÇŁ olarak g├Âr├╝len toplam makineli t├╝fek say─▒s─▒, ancak 25 Nisan 1915ÔÇÖin hemen ├Âncesinde ula┼č─▒lm─▒┼č bir say─▒d─▒r.

 

Bu art─▒┼č da 72ÔÇÖnci AlayÔÇÖa tahsis edilebilen bir adet Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝n├╝n silahlar─▒ sayesinde ger├žekle┼čmi┼čtir.

 

├çanakkale Kara MuharebeleriÔÇÖnin ba┼člad─▒─č─▒ g├╝n olan 25 Nisan 1915 itibariyle, 5ÔÇÖinci Ordu kurulu┼čunda yer alan t├╝menlerin, bu t├╝menlere ba─čl─▒ alaylar─▒n ve bu alaylar─▒n kadrosundaki makineli t├╝feklerin say─▒lar─▒ sonraki sayfada yer verilen tabloda g├Âsterilmi┼čtir.

T├╝menler

Alaylar

Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝

Makineli T├╝fek Say─▒s─▒

Var

Yok

(adet)

3ÔÇÖ├╝nc├╝

Piyade T├╝meni

31ÔÇÖinci P. Alay─▒

 

X

0

32ÔÇÖnci P. Alay─▒

X

 

4

39ÔÇÖuncu P. Alay─▒

 

X

0

5ÔÇÖinci

Piyade T├╝meni

13ÔÇÖ├╝nc├╝ P. Alay─▒

X

 

2

14ÔÇÖ├╝nc├╝ P. Alay─▒

X

 

2

15ÔÇÖinci P. Alay─▒

X

 

2

7ÔÇÖnci

Piyade T├╝meni

19ÔÇÖuncu P. Alay─▒

X

 

4

20ÔÇÖnci P. Alay─▒

 

X

0

21ÔÇÖinci P. Alay─▒

X

 

4

9ÔÇÖuncu

Piyade T├╝meni

25ÔÇÖinci P. Alay─▒

X

 

4

26ÔÇÖnc─▒ P. Alay─▒

 

X

0

27ÔÇÖnci P. Alay─▒

X

 

4

11ÔÇÖinci

Piyade T├╝meni

33ÔÇÖ├╝nc├╝ P. Alay─▒

X

 

4

126ÔÇÖnc─▒ P. Alay─▒

 

X

0

127ÔÇÖnci P. Alay─▒

 

X

0

19ÔÇÖuncu

Piyade T├╝meni

57ÔÇÖnci P. Alay─▒

X

 

4

72ÔÇÖnci P. Alay─▒

X

 

4

77ÔÇÖnci P. Alay─▒

 

X

0

Toplam Makineli T├╝fek Say─▒s─▒

38

Yukar─▒daki tabloda yer alan veriler,

ÔÇťBirinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi, 5. Cilt, ├çanakkale Cephesi, 2. Kitap, Genelkurmay Harp Tarihi Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒, 1978ÔÇŁ isimli eserden al─▒nm─▒┼čt─▒r.

 

Kurulu┼čunda 6 T├╝meni, dolay─▒s─▒yla 18 adet Piyade Alay─▒ ve bunlara ek olarak 64ÔÇÖ├╝nc├╝ Piyade Alay─▒ ile birlikte toplam 19 Piyade Alay─▒ bulunan 5ÔÇÖnci OrduÔÇÖnun normalde sahip olmas─▒ gereken makineli t├╝fek say─▒s─▒, ÔÇť76 adettirÔÇŁ.

 

K─▒sacas─▒ denilebilir ki 5ÔÇÖinci Ordu birlikleri, zaten kadrolar─▒nda bulunmas─▒ gerekenin ancak yar─▒s─▒ kadar say─▒da makineli t├╝fek mevcuduyla ├çanakkale Kara MuharebeleriÔÇÖne girmi┼člerdir. Bu durum bile; 26ÔÇÖnc─▒ Alay─▒n 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburunun, sorumlulu─ču kapsam─▒ndaki savunma mevzilerine, ÔÇť6 adetÔÇŁ makineli t├╝fe─či mevzilendirmesinin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒k├ža g├Âstermektedir.

 

 

6-       1914 y─▒l─▒ ba┼člar─▒nda uygulanmas─▒na karar verilen ordunun yeniden yap─▒land─▒r─▒lmas─▒, te┼čkilatlanmas─▒ ve e─čitimi s├╝recinde baz─▒ temel prensiplerde de yeni d├╝zenlemelere gidilmi┼čtir. ├ľzellikle Kara Kuvvetleri s─▒n─▒flar─▒n─▒n, muharebe ko┼čullar─▒nda uygulamas─▒ gereken prensipler a├ž─▒k├ža yaz─▒lm─▒┼č ve bu prensiplerin ba─člay─▒c─▒l─▒─č─▒ vurgulanm─▒┼čt─▒r. Her seviyedeki birlik komutan─▒ndan da astlar─▒na verdi─či e─čitimi, s├Âz konusu prensipler do─črultusunda uygulamas─▒ istenmi┼čtir.

Yine ÔÇťT├╝rk Silahl─▒ Kuvvetleri Tarihi, 3. Cilt, 6. K─▒s─▒m (1908 ÔÇô 1920)ÔÇŁ adl─▒ eserin 181 ve 182. sayfalar─▒nda piyade s─▒n─▒f─▒n─▒n savunmada uygulayaca─č─▒ prensipler ┼ču ┼čekilde a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r:

 

ÔÇťSavunmada piyade, d├╝┼čman─▒n taarruz do─črultusu meydana ├ž─▒k─▒nca, mevziini kuvvetli bir ┼čekilde i┼čgal eder ve uzak mesafelerden elveri┼čli hedeflere kar┼č─▒ ate┼če ba┼člar.

 

D├╝┼čman─▒n seyrek ve da─č─▒n─▒k avc─▒ hatlar─▒ ile ilerlemesi halinde ge├žilecek arazinin yo─čun bir ate┼č alt─▒na al─▒nmas─▒ ba┼čl─▒ca kurald─▒r.

 

D├╝┼čman yakla┼čt─▒k├ža ate┼č ┼čiddetlendirilir ve en ileri piyade birlikleri desteklenir. Destekler (ileri mevziilere) yakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ gibi, d├╝┼čman─▒n h├╝cumu halinde b├╝t├╝n silahlar─▒n ate┼čleri, h├╝cum eden d├╝┼čman piyadesi ├╝zerinde toplan─▒rÔÇŁ.

 

 

7-       ├ľnceki maddede yer alan ifadeler, piyadenin savunmada uygulamas─▒ gereken prensipleri a├ž─▒k├ža belirtmektedir.

 

3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut SabriÔÇÖnin, 24 Nisan 1915 ak┼čam─▒ b├Âl├╝k komutanlar─▒na verdi─či emir de asl─▒nda bu prensipler do─črultusunda bir emirdir. Tabur komutan─▒n─▒n verdi─či emir ┼ču ┼čekildedir:

 

ÔÇťD├╝┼čman ├ž─▒karma giri┼čimleri kar┼č─▒s─▒nda acele edilmeyip kay─▒klar ve ┼čalopalar k─▒y─▒ya 200ÔÇô300 metre yakla┼čt─▒ktan sonra ┼čiddetle ate┼č a├ž─▒lacakt─▒r.ÔÇŁ (6)

 

Demek oluyor ki Binba┼č─▒ Mahmut Sabri askerlerine, sadece daha ├Ânceden belirlenmi┼č olan, piyadenin savunma prensipleri do─črultusunda bir hal tarz─▒ uygulatm─▒┼čt─▒r. Verdi─či emir de bunun a├ž─▒k bir g├Âstergesidir.

 

Ancak burada unutulmamas─▒ gereken, T├╝rk askerinin uygulad─▒─č─▒ ola─čan├╝st├╝ ÔÇťAte┼č DisiplinidirÔÇŁ. ÔÇťAte┼č DisipliniÔÇŁ kavram─▒n─▒n ne oldu─ču ise, yine piyade s─▒n─▒f─▒n─▒n savunmada uygulayaca─č─▒ prensipleri belirten sat─▒rlar─▒n aras─▒nda yer alan ├žok net ifadelerle, ┼ču ┼čekilde belirtilmektedir:

 

ÔÇťÔÇŽb├╝t├╝n silahlar─▒n ate┼čleri, h├╝cum eden d├╝┼čman piyadesi ├╝zerinde toplan─▒rÔÇŁ.

 

Buradaki ÔÇťb├╝t├╝n silahlarÔÇŁ ifadesinden kas─▒t, do─čal olarak o an elde bulunan b├╝t├╝n silahlard─▒r.

 

 

8-       Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ndaki ├žarp─▒┼čmalar s─▒ras─▒nda T├╝rk askerinin uygulad─▒─č─▒ ola─čan├╝st├╝ ate┼č disiplini hakk─▒nda, OglanderÔÇÖ─▒n kitab─▒nda da olduk├ža net ifadelere rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r.

 

Oglander, Yarbay W. De L. WilliamsÔÇÖ─▒n hat─▒ra defterine d├╝┼čt├╝─č├╝ notlardan baz─▒ al─▒nt─▒lara, kitab─▒nda yer vermi┼čtir.

Olduk├ža ilgi ├žeken ve d├╝┼č├╝nd├╝rmesi gereken bu al─▒nt─▒larda, Yarbay W. De L. WilliamsÔÇÖ─▒n ifade ettikleri ┼čunlard─▒r:

 

ÔÇťGemimize a├ž─▒lan ate┼č pek az olmakla beraber, karaya ├ž─▒kmak i├žin yap─▒lan herhangi bir harekete kar┼č─▒ derhal yo─čun ate┼č ediliyor. T├╝rklerin ate┼č disiplinleri cidden hayrete de─čerdir.

 

Di─čer bir yerde Yarbay Williams ┼č├Âyle yaz─▒yor:

 

ÔÇťHemen hemen tamam─▒ ile harek├óta ayr─▒lmak sureti ile T├╝rklerin ate┼či, fevkalade denecek kadar g├╝zel idare ediliyordu. Yedek kafileler ile layterler pek ┼čiddetli ve isabetli bir ate┼č alt─▒na al─▒n─▒yordu.ÔÇŁ (7)

 

Yarbay W. De L. WilliamsÔÇÖ─▒n bu ifadelerinde fark─▒na varmam─▒z gereken baz─▒ ├Ânemli ayr─▒nt─▒lar vard─▒r.

 

Bunlardan birincisi; Yarbay WilliamsÔÇÖ─▒n ÔÇťa├ž─▒lan ate┼čin pek az oldu─ču ve hedeflerin ├╝zerinde topland─▒─č─▒ÔÇŁ ┼čeklindeki ifadesidir. Bu ifade, o d├Ânemdeki T├╝rk OrdusuÔÇÖnda ├Ânceden belirlenmi┼č ÔÇťpiyade s─▒n─▒f─▒n─▒n savunmada uygulayaca─č─▒ prensiplerÔÇŁ d├óhilindeki, ÔÇťb├╝t├╝n silahlar─▒n ate┼čleri h├╝cum eden d├╝┼čman piyadesi ├╝zerinde toplan─▒rÔÇŁ talimat─▒ ile nerdeyse tamamen ├Ârt├╝┼čmektedir.

 

─░kinci ├Ânemli ayr─▒nt─▒; yine ayn─▒ c├╝mledeki ÔÇťa├ž─▒lan ate┼č pek az olmakla beraberÔÇŁ s├Âz├╝d├╝r. Bu s├Âz ile ifade edilen; asl─▒nda makineli t├╝feklerin var olmad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒k├ža itiraf etmekten ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

 

├ť├ž├╝nc├╝s├╝ ve en ├Ânemlisi ise bir ayr─▒nt─▒ olman─▒n da ├Âtesinde ─░ngiliz yarbay─▒n; ÔÇťT├╝rklerin ate┼č disiplinleri cidden hayrete de─čerdirÔÇŁ ve ÔÇťT├╝rklerin ate┼či, fevkalade denecek kadar g├╝zel idare ediliyorduÔÇŁ ┼čeklindeki itiraflar─▒d─▒r.

 

B├╝t├╝n bu ifadeler, asl─▒nda T├╝rk makineli t├╝feklerinin varl─▒─č─▒n─▒ iddia eden ─░ngilizlerin, kendi ifadeleri ile yine kendilerinin iddia etti─či varsay─▒mlar─▒ yalanlamalar─▒ndan ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

 

 

9-       3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun ├ž─▒karma sabah─▒ elinde bulunan b├╝t├╝n silahlar─▒n─▒n neler oldu─ču ise daha ├Ânce a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r. Bu silahlardan 4 adet 37,5 milimetrelik yar─▒ otomatik topla ilgili olarak, Binba┼č─▒ Mahmut Sabri an─▒lar─▒nda ┼čunlar─▒ anlatmaktad─▒r:

 

ÔÇťTop├žu kuvvetimiz 4 adet 37,5 milimetrelik k├╝├ž├╝k top g├Âsterilmi┼čti. Bunlar─▒n ikisi hi├žbir mermi atmaks─▒z─▒n daha ba┼člang─▒├žta harap oldu─ču gibi, di─čer ikisi sahile yana┼čan nakliye gemilerine ate┼č a├žabilmi┼čse de ard─▒ndan d├╝┼čman─▒n gemi toplar─▒yla susmaya mecbur edilmi┼člerdir. Daha sonra ne subay ne de askerinden haber al─▒namam─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ (8)

 

Taburun sahip oldu─ču yeg├óne a─č─▒r silahlar olan 37,5 milimetrelik 4 adet topun ak─▒beti bu ┼čekilde oldu─čuna g├Âre, ÔÇťate┼čleri d├╝┼čman piyadesi ├╝zerine toplanacak b├╝t├╝n silahlarÔÇŁ sadece eldeki piyade t├╝feklerinden ibarettir.

 

London News isimli ─░ngiliz gazetesinde yay─▒nlanan bu foto─čraf─▒n alt─▒nda yaz─▒l─▒ olanlar:ÔÇťBa┼čar─▒l─▒ ─░ngiliz ├ž─▒karmas─▒ndan sonra Sedd├╝lbahir; ele ge├žirilen T├╝rk toplar─▒ ve siperleri, geride k├Ây y─▒k─▒nt─▒lar─▒ÔÇŁ Foto─črafta g├Âr├╝lenler; 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun sahip oldu─ču yeg├óne a─č─▒r silahlar olan37,5 milimetrelik yar─▒ otomatik toplard─▒r.

 

 

 

─░ki makineli t├╝fekten olu┼čan T├╝rklere ait bir makineli t├╝fek tak─▒m─▒, e─čitim s─▒ras─▒nda. Foto─črafta g├Âr├╝len Maxim marka makineli t├╝fekler, dakikada en fazla 600 mermi atabilme kabiliyetindeki silahlar olup, muharebede piyadenin en ├Ânemli destek unsurlar─▒n─▒ olu┼čturmaktayd─▒lar.

 

10-       Muharebe sahas─▒nda, piyadenin en ├Ânemli ate┼č destek unsurlar─▒ndan biri olan makineli t├╝feklerin, taktik anlamda ne ┼čekilde kullan─▒lacaklar─▒na dair prensipler, T├╝rk Silahl─▒ Kuvvetleri Tarihi, 3. Cilt, 6. K─▒s─▒m (1908 ÔÇô 1920) adl─▒ eserin 182. sayfas─▒nda, ayr─▒nt─▒lar─▒yla a├ž─▒klanmaktad─▒r. Bu a├ž─▒klama ┼č├Âyledir:

 

ÔÇťEldeki makineli t├╝fekler, cephedeki ate┼č tutmayan yerleri d├Âvmek ├╝zere verilmemi┼člerse, ├Âzellikle geride bulunan ihtiyatlar─▒n veya genel ihtiyat─▒n yan─▒nda bulundurulur. Bu suretle bunlar tehdit olunan noktalar─▒n desteklenmesinde, ku┼čatmalar─▒ kar┼č─▒lamada ve kar┼č─▒ taarruzlarda kullan─▒l─▒r. Bu kural titizlikle uygulan─▒r.ÔÇŁ

 

Yukar─▒daki ifadelerden a├ž─▒k├ža anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere; ├ž─▒karman─▒n hangi g├╝n ve saatte icra edilece─čini tam olarak bilmesi m├╝mk├╝n olmayan 9ÔÇÖuncu T├╝men Komutanl─▒─č─▒, do─čal olarak, mevcut makineli t├╝fekleri ihtiyat mahallerinde bulundurmak durumundad─▒r. Nitekim Kabatepe ÔÇô Ar─▒burnu b├Âlgesindeki sahilleri g├Âzetlemek ve savunmakla g├Ârevlendirilmi┼č 27ÔÇÖnci Alay─▒n 2ÔÇÖnci Taburu i├žin de ayn─▒ durum s├Âz konusudur. 27ÔÇÖnci Alaydan ileri s├╝r├╝lm├╝┼č bu tabura da makineli t├╝fek verilmemi┼č, alay─▒n makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ EceabatÔÇÖtaki ihtiyat mahallinde tutulmu┼čtur.

 

Durum bu oldu─čuna g├Âre; ÔÇťtehdit olunan noktalar─▒n desteklenmesiÔÇŁ prensibini uygulayabilmek i├žin, 9ÔÇÖuncu T├╝men Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n emriyle, ihtiyattaki 25ÔÇÖinci Alay─▒n 1ÔÇÖinci Taburundan iki piyade b├Âl├╝─č├╝ ile birlikte ÔÇťiki adet makineli t├╝fekÔÇŁ, 26ÔÇÖnc─▒ Alay─▒n 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburunu desteklemek i├žin Sedd├╝lbahirÔÇÖe g├Ânderilmi┼čtir.

 

Ancak, bu destek kuvveti 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabura kat─▒ld─▒─č─▒nda tarih art─▒k 26 Nisan, saat ise 02.30ÔÇÖdur.

 

 

11-       25 Nisan 1915 sabah─▒nda ya┼čanan ger├žek ┼čudur ki 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun ba─čl─▒ oldu─ču 26ÔÇÖnc─▒ Alay─▒n kurulu┼č kadrosunda ne yaz─▒k ki Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ yoktur. (bak─▒n─▒z Madde 5 d├óhilindeki Tablo) ├ç├╝nk├╝ alay b├╝nyesinde hen├╝z ÔÇťMakineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ÔÇŁ kurulmam─▒┼čt─▒r. (9)

 

Asl─▒nda, ├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Komutanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan 17 Mart 1915 tarihinde Ba┼čkomutanl─▒k Makam─▒ÔÇÖna g├Ânderilen bir ├Âneri yaz─▒s─▒ ile 26, 72 ve 77ÔÇÖnci Alaylar─▒n ate┼č g├╝c├╝n├╝ artt─▒rmak i├žin, bu alaylara da birer Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ tahsis edilmesi talep edilmi┼čtir. (10)

 

S├Âz konusu talebi olu┼čturan d├╝┼č├╝nce; 9 ve 19ÔÇÖuncu T├╝menlerin kurulu┼čunda bulunan alaylar─▒n─▒n hepsinde, birer Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ bulunmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. Bu y├Ândeki d├╝┼č├╝nceyi olu┼čturan en ├Ânemli gerek├že ise, ÔÇťolas─▒ muharebelerde bu t├╝menlerin piyade unsurlar─▒na sa─člad─▒─č─▒ ate┼č deste─čini ve dolay─▒s─▒yla manevra kabiliyetlerini artt─▒rmakÔÇŁ olarak g├Âr├╝lebilir.

 

Bu talebe kar┼č─▒l─▒k sadece 72ÔÇÖnci Alaya bir adet Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ verilebilmi┼čtir.

Ger├žekle┼čen bu uygulama da o anda 9ÔÇÖuncu T├╝menin ├╝├ž alay─▒ndan ikisinde (25 ve 27nci Alaylar) Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ bulunmas─▒na kar┼č─▒l─▒k, 19ÔÇÖuncu T├╝menin sadece 57ÔÇÖnci Alay─▒nda b├Âyle bir b├Âl├╝─č├╝n bulunmas─▒d─▒r.

 

72ÔÇÖnci Alaya tahsis edilen Makineli T├╝fek B├Âl├╝─č├╝ ile birlikte, 19ÔÇÖuncu T├╝menin de ├╝├ž alay─▒ndan ikisi bu silahlara sahip olmu┼č ve 9ÔÇÖuncu T├╝men ile 19ÔÇÖuncu T├╝menin ate┼č g├╝c├╝ bu ┼čekilde dengelenmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

 

12-       ├çanakkale Kara MuharebeleriÔÇÖne ait elimizde mevcut hareketli ger├žek g├Âr├╝nt├╝lerin say─▒s─▒ ├žok azd─▒r.

 

Bunlardan bir k─▒sm─▒ ─░ngiliz gazeteci Ellis Ashmead BartlettÔÇÖin sava┼č alanlar─▒nda kameras─▒yla kaydetti─či g├Âr├╝nt├╝lerdir. BartlettÔÇÖ─▒n kaydetti─či 20 dakikal─▒k g├Âr├╝nt├╝lerin son sahnelerinden birinde; siperde bulunan Avustralyal─▒ askerlerin piyade t├╝fekleriyle ate┼č ettikleri g├Âr├╝lmektedir.

 

S├Âz konusu sahnede ilgi ├žeken husus; bir askerin 17 saniyede ÔÇť6 elÔÇŁ ate┼č etti─čidir. Bu at─▒┼č h─▒z─▒ ├Ânemlidir. ├ç├╝nk├╝ bir piyade erinin t├╝fe─čiyle, ortalama her ├╝├ž saniyede bir el ate┼č edebildi─či anlam─▒na gelir ki bu da dakikada yakla┼č─▒k ÔÇť20 at─▒ml─▒kÔÇŁ bir ate┼č h─▒z─▒ demektir.

 

Ancak o d├Ânemde kullan─▒lan piyade t├╝feklerinin mermi haznesinin (┼čarj├Âr) kapasitesi, genelde ÔÇťbe┼č mermiÔÇŁ ile s─▒n─▒rl─▒ oldu─čundan, askerlerin her be┼č at─▒┼čtan sonra t├╝feklerini doldurmalar─▒ gerekmektedir. T├╝fe─či doldurma s─▒ras─▒nda kaybedilen zaman─▒ da hesap edersek, bir piyade erinin normal olarak dakikada ortalama ÔÇť15 at─▒┼čÔÇŁ yapt─▒─č─▒n─▒ varsayabiliriz.

 

Bu durumda Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒nda mevzilenmi┼č 250 civar─▒ndaki T├╝rk askerinin bir dakika i├žindeki at─▒m say─▒s─▒n─▒n da yakla┼č─▒k ÔÇť3.500 ÔÇô 3.750 mermiÔÇŁ olmas─▒ gerekir.

 

Biz burada ├ž─▒karma ├Âncesindeki yo─čun bombard─▒man s─▒ras─▒nda verilen zayiat─▒ dikkate alarak personel say─▒s─▒n─▒ 200, dakikadaki at─▒m say─▒s─▒n─▒ 3.000 adet olarak kabul edelim. Bir dakikadaki 3.000 at─▒ml─▒k bir ate┼č g├╝c├╝, yine dakikada 600 mermi atabilen makineli t├╝feklerle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda, yakla┼č─▒k ÔÇť5 adetÔÇŁ makineli t├╝fe─čin at─▒┼č h─▒z─▒na denk d├╝┼čer.

 

Kald─▒ ki 1ÔÇÖinci bask─▒s─▒ Dorling Kindersley Limited taraf─▒ndan 2007 y─▒l─▒nda ABDÔÇÖde yay─▒nlanan, T├╝rk├žedeki 1ÔÇÖinci bask─▒s─▒ ise Kakn├╝s Yay─▒nlar─▒ taraf─▒ndan piyasaya s├╝r├╝len ÔÇťS─░LAHÔÇŁ adl─▒ kitab─▒n 199. sayfas─▒ndaki bir ifade, yukar─▒daki tespitlerimizi do─črularmaktad─▒r. S├Âz konusu ifade ┼č├Âyledir:

 

ÔÇťBirinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda t├╝feklerin toplu halde ate┼členmesi, makineli t├╝feklerin sesiyle kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒yordu. ├ç├╝nk├╝ her bir t├╝fek├ži dakikada 15 at─▒┼č yap─▒yordu.ÔÇŁ 

 

Yukar─▒da yer alan bu ifadeyi do─črulayan bir di─čeri de Nigel Steel ve Peter Hart taraf─▒ndan kaleme al─▒nm─▒┼č olan ÔÇťGelibolu ÔÇô Yenilginin Destan─▒ÔÇŁ adl─▒ kitab─▒n 112. sayfas─▒nda yer almaktad─▒r.

Deniz eri Joe MurrayÔÇÖin ifadesinin yer ald─▒─č─▒ b├Âl├╝mdeki ┼ču s├Âz├╝, konumuzla ilgili olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ilgi ├žekicidir.

 

ÔÇť─░nsan e─čer ├╝zerine ├╝├ž ÔÇô d├Ârt t├╝fekle birden ate┼č ediliyorsa, bunu makineli t├╝fek san─▒yor.ÔÇŁ 

 

 

13-       Dikkate al─▒nmas─▒ gereken ├Ânemli bir ayr─▒nt─▒ daha vard─▒r. Bu ayr─▒nt─▒; kullan─▒m amac─▒ bak─▒m─▒ndan, makineli t├╝fekler ile piyade t├╝fekleri aras─▒ndaki taktik anlamdaki farkt─▒r.

 

Makineli t├╝fekler, seri at─▒┼č kabiliyetleri sayesinde bir cephenin kendilerine ayr─▒lan b├Âl├╝m├╝ndeki belli bir a├ž─▒ i├žinde kalan araziyi ÔÇťyalay─▒c─▒ (A2) ve s├╝rekli bir ate┼čÔÇŁ ile ├Ârterler. Bir ba┼čka deyi┼čle; makineli t├╝fekle ate┼č ederken, belli bir a├ž─▒ i├žinde kalan arazi kesimi ate┼čle ├Ârt├╝ld├╝─č├╝nden, do─črudan ni┼čan al─▒nmas─▒na da gerek yoktur. Sadece makineli t├╝fek ni┼čanc─▒s─▒na bir ate┼č a├ž─▒s─▒ vermek yeterlidir.

 

Oysa piyade t├╝fekleri, kendisini kullanan askerin (avc─▒ erinin) ni┼čan alarak yapt─▒─č─▒ at─▒┼člar ile do─črudan hedefe y├Ânelik olarak, bir anlamda ÔÇťnokta at─▒┼č─▒ÔÇŁ yaparlar. Dolay─▒s─▒yla makineli t├╝fek ÔÇťa├ž─▒ÔÇŁ, piyade t├╝fe─či ÔÇťhedefÔÇŁ g├Âzeterek at─▒┼č yapan silahlard─▒r.

 

Bu ├Ânemli ayr─▒nt─▒ dikkate al─▒n─▒rsa, dakikada yakla┼č─▒k 3.000 adet mermiyi hedef g├Âzeterek ni┼čan almak, dolay─▒s─▒yla nokta at─▒┼č─▒ yapmak suretiyle do─črudan hedefe y├Âneltmenin, hedef ├╝zerinde yarataca─č─▒ tahribat─▒n, Ertu─črul KoyuÔÇÖnda varl─▒─č─▒ iddia edilen ÔÇť4 adetÔÇŁ makineli t├╝fekten daha fazla olabilece─či anla┼č─▒l─▒r.

 

Bir de ni┼čan al─▒nan hedeflerin; sahilden yakla┼č─▒k 200 metre a├ž─▒kta, denizin ├╝zerinde ve korunaks─▒z sandallar─▒n i├žinde yer ald─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmelidir. Ayr─▒ca her bir sandalda, sandal─▒n (veya filikan─▒n) b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne g├Âre 50 ila 140 kadar askerin bulundu─ču ve bu askerlerin sahile ├ž─▒kacaklar─▒ ana kadar hi├ž bir hareket kabiliyetine sahip olmad─▒klar─▒ da unutulmamal─▒d─▒r.

 

Ayr─▒ca bu noktada, Oglander taraf─▒ndan aktar─▒lan Yarbay WilliamsÔÇÖ─▒n ┼ču s├Âzlerini, bir kez daha hat─▒rlamakta fayda vard─▒r.

 

ÔÇťHemen hemen tamam─▒ ile harek├óta ayr─▒lmak sureti ile T├╝rklerin ate┼či, fevkalade denecek kadar g├╝zel idare ediliyordu. Yedek kafileler ile layterler pek ┼čiddetli ve isabetli bir ate┼č alt─▒na al─▒n─▒yordu.ÔÇŁ

 

Bu durumda; piyade t├╝fekleriyle ni┼čan al─▒narak, hedef ├╝zerine toplanacak bi├žimde a├ž─▒lan ate┼čin, ─░rlandal─▒lardan olu┼čan 1ÔÇÖinci Royal Dublin Fusiliers Taburunu kolayca a─č─▒r zayiata u─čratmas─▒ olanaks─▒z de─čildir.

 

 

14-       Yine de T├╝rklerin makineli t├╝fekleri oldu─čunu varsayal─▒m ve basit bir hesap yapal─▒m. ─░ddia edildi─či gibi Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒nda mevzilendirilmi┼č ÔÇť4 adetÔÇŁ makineli t├╝fe─čin mevcut oldu─čunu d├╝┼č├╝nelim.

Bu silahlar─▒n dakikadaki toplam at─▒┼č h─▒z─▒ at─▒┼č h─▒z─▒, 4 x 600 = 2.400 mermidir. Ertu─črul KoyuÔÇÖnun sahil ┼čeridinin uzunlu─ču ise (kalenin ├Ân├╝ndeki kumsal da d├óhil olmak ├╝zere) yakla┼č─▒k olarak 500 metredir.

 

Dakikada 2.400 at─▒ml─▒k bir ate┼č g├╝c├╝yle, 500 metrenin neredeyse her 20 santimetrelik b├Âl├╝m├╝ne, yine dakikada bir adet mermi ├žekirde─či d├╝┼čer ki bu da do─čal olarak a┼č─▒lmas─▒ zor bir ÔÇťate┼č sahas─▒ÔÇŁ olu┼čturur.

 

Ertu─črul Koyu sahiline ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼čan d├╝┼čman─▒, a┼č─▒lmas─▒ zor bir ate┼č sahas─▒ olu┼čturarak durdurabilen 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur Komutan─▒n─▒n, bunu ba┼čaran 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝n├╝, bir s├╝re sonra ihtiyatta tuttu─ču 11ÔÇÖinci B├Âl├╝kten iki tak─▒m ile neden desteklemek ihtiyac─▒ duydu─čunu sorgulamak gerekir.

 

Bir ba┼čka deyi┼čle; genelde ├Ârtme ate┼či yapmaya yarayan makineli t├╝fekler ile d├╝┼čman─▒n taarruz etti─či kanatlardan birini, ge├žilmesi zor bir ate┼č sahas─▒ olu┼čturarak t─▒kamay─▒ ba┼čarm─▒┼č bir komutan─▒n, t─▒kamay─▒ ba┼čard─▒─č─▒ kanad─▒, 11ÔÇÖinci B├Âl├╝kten iki tak─▒m ile desteklemesine gerek var m─▒d─▒r? ├ťstelik ayn─▒ anda, savunmak durumunda oldu─ču cephe hatt─▒n─▒n Tekke Koyu y├Ân├╝ndeki di─čer bir kanad─▒ yo─čun bask─▒ alt─▒ndaysaÔÇŽ

 

├ľyleyse; ihtiyat kuvveti kullanarak desteklemesi gereken as─▒l yer, saat 09.00 itibariyle ├ž─▒karma giri┼čimini durma noktas─▒na getirmeyi ba┼čard─▒─č─▒ cephe hatt─▒ de─čil, ├ž─▒karman─▒n geli┼čme ve derinli─če do─čru yay─▒lma belirtileri g├Âsterdi─či cephe hatt─▒ olmal─▒d─▒r. Ger├ži Tekke Koyu y├Ân├╝ndeki cephe hatt─▒ da zaten eldeki ihtiyatlar─▒n bir k─▒sm─▒yla desteklenmi┼čtir.

 

Ancak buna ra─čmen 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut Sabri, Ertu─črul KoyuÔÇÖnu savunan 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝ de ayr─▒ca takviye etmek gere─či duydu─čuna g├Âre ger├žekle┼čen durum ┼ču ┼čekilde de─čerlendirilebilir: Saatler ilerledik├že 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝n zayiat─▒ artm─▒┼č, cephanesi ise azalm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒ndaki direni┼či s├╝rd├╝rebilmek ve canl─▒l─▒─č─▒n─▒ koruyabilmek i├žin, personel ve cephane olarak 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝k takviye edilmeli, ate┼č g├╝c├╝ belli bir seviyede tutulmal─▒d─▒r.

 

├ç├╝nk├╝ buradaki b├Âl├╝─č├╝n ate┼č g├╝c├╝, siperlerdeki asker say─▒s─▒na ve bu askerin kullanabilece─či cephane miktar─▒na ba─čl─▒d─▒r.

 

 

15-       Bu noktada OglanderÔÇÖ─▒n ifadelerinden yararlanmakta fayda vard─▒r. T├╝rk askerinin Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒ndaki mevzilenme olanaklar─▒n─▒ kendisi ┼ču ┼čekilde a├ž─▒k├ža ifade etmektedir:

 

ÔÇťD├Âv├╝lm├╝┼č olan duvarlarla, kasaban─▒n y─▒k─▒lan, d├Âk├╝len taraflar─▒, piyade i├žin g├╝zel bir ├Ârt├╝ vazifesi g├Âr├╝yordu.ÔÇŁ (11)

 

AlbionÔÇÖun (4 adet 30,5 ÔÇô 12 adet 15,2 ÔÇô 12 adet 7,6 ÔÇô 6 adet 4,7 cm ├žap─▒nda toplar─▒ olan ─░ngiliz sava┼č gemisi) bu amfiteatr─▒ (Ertu─črul Koyunu ├ževreleyen yama├žlar─▒n ┼čekli kast ediliyor) hemen bir saat d├Âvmesine ve buradaki binalar─▒ hayli tahrip etmesine ra─čmen, siperlere yapt─▒─č─▒ tesirler ├Ânemsenmeyecek kadar k├╝├ž├╝kt├╝.

Bundan ba┼čka, T├╝rk piyadesi, bombard─▒man─▒n kesilmesi ile filikalar─▒n gelmesi aras─▒nda meydana gelen zaman aral─▒─č─▒nda, kulaklar─▒n─▒n zar─▒n─▒ patlatacak kadar ┼čiddetli olan etraflar─▒ndaki infilaklardan kurtularak nefes almaya ve k├Ây├╝n, kalelerin enkaz─▒ i├žinde, faydal─▒ noktalar─▒ tekrar tutmaya vakit bulmu┼čtu.ÔÇŁ (12)

 

OglanderÔÇÖin ifadelerinden, Ertu─črul Koyu yama├žlar─▒nda mevzilenmi┼č 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝n, ├ž─▒karma ├Âncesi yap─▒lan bombard─▒man s─▒ras─▒nda ├žok fazla zayiat vermedi─či ve mevziilerinin de ola─čan├╝st├╝ bir tahribata u─čramad─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Demek oluyor ki ├ž─▒karma ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝n ate┼č g├╝c├╝, yeterince etkisiz hale getirilememi┼čtir.

 

Bu arada bir kez daha hat─▒rlayal─▒m ki 10ÔÇÖuncu B├Âl├╝─č├╝n piyade t├╝fekleri ile at─▒┼č kapasitesi de dakikada 3.000 at─▒m civar─▒ndad─▒r.

 

E─čer iddia edilen 4 adet makineli t├╝fek de mevcut olsayd─▒ ve piyade t├╝fe─či ile a├ž─▒lan ate┼či destekleseydi, bu b├Âlgede bulunan T├╝rk birli─činin ate┼č g├╝c├╝, dakikada yakla┼č─▒k 5.400 at─▒ma ula┼čabilecekti.

 

Bu yo─čunlukta a├ž─▒lan bir ate┼čin hedefi haline gelen, ilk ├ž─▒karma kademesindeki 1.000 ki┼čilik 1ÔÇÖinci Royal Dublin Fusiliers Taburundan yakla┼č─▒k 200 ki┼činin, bu durumda nas─▒l olup da sa─č kalabildi─či, sorgulanmas─▒ gereken ayr─▒ bir konudur.

 

 

16-       Asl─▒nda ya┼čananlar; ├ž─▒karman─▒n ba┼člang─▒├ž a┼čamas─▒nda, sahile ├ž─▒kacak birlikleri hen├╝z daha deniz ├╝zerindeyken d├╝┼čman─▒n, Ertu─črul ve Tekke Koylar─▒ÔÇÖn─▒n her ikisinde birden ummad─▒─č─▒ bir direni┼čle kar┼č─▒la┼čm─▒┼č ve a─č─▒r zayiata u─čram─▒┼č olmas─▒ndan ibarettir.

 

├ç─▒karma te┼čebb├╝s├╝, ├Âzellikle Ertu─črul KoyuÔÇÖnda birka├ž defa tekrarlam─▒┼čsa da sonu├ž al─▒namam─▒┼čt─▒r. ├ç─▒karma ├Âncesi k─▒y─▒ ba┼č─▒n─▒n yumu┼čat─▒lmas─▒ amac─▒yla yap─▒lan bombard─▒man, ├ž─▒karmalar─▒n durma noktas─▒na geldi─či anlarda tekrarlanm─▒┼čt─▒r.

 

├ľzellikle bu b├Âlgedeki t─▒kan─▒kl─▒k; ÔÇťXÔÇŁ kodu verilen ─░kiz KoyuÔÇÖna kolayca ├ž─▒kan, bir tak─▒mla takviyeli ─░ngiliz taburunun (2ÔÇÖnci Royal Fusiliers Taburu + Anson Taburundan bir tak─▒m), kendi cephesinin sa─č yan─▒na ├žark ederek Karacao─član TepesiÔÇÖni (Hill 114 olarak haritalarda g├Âsterilen tepe), saat 07.00 sonras─▒nda ele ge├žirmesinin ard─▒ndan ancak ertesi g├╝n ├ž├Âz├╝lebilecektir.

 

Ay TepeÔÇÖye ├žekilmek ve burada savunmaya devam etmek durumunda kalan 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun 12ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝, i┼čte bu noktada 11ÔÇÖinci B├Âl├╝─č├╝n di─čer iki tak─▒m─▒ ve ─░stihk├óm B├Âl├╝─č├╝ taraf─▒ndan desteklenmi┼čtir.

 

Destek veren b├Âl├╝kler, ├Âzellikle 12ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n sa─č yan─▒n─▒ t─▒kamak, d├╝┼čman─▒n ├Ânce G├Âzc├╝baba TepesiÔÇÖnin, sonra ise Harapkale TepesiÔÇÖnin arkas─▒na sarkmas─▒n─▒ ve bu suretle 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburu ku┼čatmas─▒n─▒ ve imha etmesini engellemi┼člerdir.

├ľyleyse; 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut Sabri, ihtiyatlar─▒n─▒ gerek duyulan yer ve zamanda kullanm─▒┼čt─▒r denilebilir.

 

Bu noktada ├Âzellikle 26ÔÇÖnc─▒ Alay, 2ÔÇÖnci Taburun 7ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n├╝ de unutmamak gerekir.

 

Mevcudu 250 kadar personelden olu┼čan 7ÔÇÖnci B├Âl├╝k, Sedd├╝lbahirÔÇÖdeki 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburu takviye etmekle g├Ârevlendirilmi┼čtir. B├Âl├╝k, saat 07.30 civar─▒nda Kirte K├Ây├╝ g├╝neyinde bulunan ihtiyat mahallinden yola ├ž─▒kar.

 

25 Nisan 1915 sabah─▒ saat 08.00 civar─▒nda Kirte Deresi yata─č─▒n─▒n olu┼čturdu─ču, k─▒smen ├Ârt├╝l├╝ yol ├╝zerinden Sedd├╝lbahirÔÇÖe do─čru intikal halindeyken, ─░kiz Koyu sahillerine ├ž─▒km─▒┼č olan d├╝┼čman─▒ fark eder.

7ÔÇÖnci B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ durum kar┼č─▒s─▒nda Sedd├╝lbahirÔÇÖe gitmekten ve dolay─▒s─▒yla 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun emrine girmekten vazge├žer.

 

Derhal b├Âl├╝─č├╝ne K─▒z─▒ltoprak S─▒rt─▒ ├╝zerinde mevzi ald─▒r─▒r ve o s─▒rada ald─▒─č─▒ takviyelerle mevcudu 3.000ÔÇÖe (3 Tabura) yakla┼čm─▒┼č olan d├╝┼čman─▒n sol yan─▒na ate┼č a├žar.

 

7ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n bu hareketi, ─░kiz Koyu sahiline olduk├ža rahat ├ž─▒kmay─▒ ba┼čaran d├╝┼čman kuvvetinin yerinde tespit edilip, derinlikte ilerlemesini engelleyen en ├Ânemli fakt├Âr olacakt─▒r.

 

                       Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan

 

B├Âylece 7ÔÇÖnci B├Âl├╝k, d├╝┼čman─▒n Sedd├╝lbahir savunmas─▒n─▒n arkas─▒na sarkmas─▒n─▒ ├Ânlenmi┼č ve 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun varl─▒─č─▒n─▒ devam ettirmesinde ├žok ├Ânemli bir oynanm─▒┼čt─▒r.

 

Yerine g├Âre inisiyatif kullanman─▒n ne demek oldu─ču konusunda g├╝zel bir ├Ârnek vermi┼č olan 7ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n kahraman komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan ise bu ├žarp─▒┼čma s─▒ras─▒nda ayn─▒ g├╝n ┼čehit olmu┼čtur.

 

 

17-       Karacao─član TepesiÔÇÖni savunman─▒n eldeki mevcut kuvvetle m├╝mk├╝n olamayaca─č─▒ anla┼č─▒l─▒nca, d├╝┼čmana kuvvet kapt─▒rmamak amac─▒yla 12ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n kalan─▒ Ay TepeÔÇÖnin kuzey yan─▒ndan G├Âzc├╝baba Tepesi ve bu tepenin kuzeydo─ču y├Ân├╝nde uzanan yamac─▒ (K─▒zlar S─▒rt─▒) istikametinde geri ├žekilmi┼člerdir.

 

Geri ├žekilen 12ÔÇÖnci B├Âl├╝kten 40 ÔÇô 50 ki┼čilik bir m├╝freze, muharebe ileri karakolu ┼čeklinde d├╝zen alarak Ay Tepe ├╝zerindeki mevzilerde b─▒rak─▒lm─▒┼č ve muharebeyi bu k├╝├ž├╝c├╝k, ancak ├Ânemi ├žok b├╝y├╝k tepede kabul etmi┼čtir.

 

Daha ├Ânce g├Ârd├╝─č├╝m├╝z iki haritadan, Tekke Koyu (W Beach) ve civar─▒n─▒ g├Âsteren haritaya dikkatle bakmak gerekir.

S├Âz konusu harita ├╝zerinde i┼čaretlenmi┼č bir veya iki adet T├╝rk makineli t├╝fe─činin mevzii, ayn─▒ haritada ÔÇťHill 138 ÔÇô Hunter Weston HillÔÇŁ olarak g├Âsterilen Ay TepeÔÇÖnin kuzeybat─▒ y├Ân├╝nde ve bu tepeye yakla┼č─▒k olarak 600 metre mesafede yer almaktad─▒r.

 

Bu mesafe, geri ├žekilen piyadenin makineli t├╝fekleri ta┼č─▒yamayaca─č─▒ bir uzakl─▒k de─čildir. Buna ra─čmen, ilk bulunduklar─▒ mevzileri terk ederek geriye ├žekilen 12ÔÇÖnci B├Âl├╝k personeli, var oldu─ču iddia edilen makineli t├╝feklerini acaba neden yanlar─▒nda g├Ât├╝rmemi┼člerdir?

 

E─čer yanlar─▒nda g├Ât├╝rd├╝ler ise neden bu silahlar─▒ Ay Tepe veya G├Âzc├╝baba Tepesi ├╝zerinde yeniden mevzilendirmemi┼člerdir?

 

Yoksa 12ÔÇÖnci B├Âl├╝─č├╝n askerleri, bu silahlar─▒ hi├ž d├╝┼č├╝nmeden d├╝┼čmana m─▒ b─▒rakm─▒┼člard─▒r?

 

Kendili─činden ortaya ├ž─▒kan bu t├╝r sorulara verilecek cevaplar, olaylar─▒n geli┼čimi, makineli t├╝feklerin varl─▒─č─▒ hakk─▒ndaki iddialar ile birlikte de─čerlendirildi─činde asl─▒nda kendili─činden bo┼člukta kalmaktad─▒r.

 

 

18-       Yukar─▒da dikkat ├žekti─čimiz sorular─▒n bo┼člukta kalan cevaplar─▒n─▒, yine OglanderÔÇÖ─▒n kendisinden almak m├╝mk├╝nd├╝r. ┼×├Âyle ki;

 

ÔÇť(Albay Wolley DodÔÇÖu kastederek)

ÔÇŽLancashire taburunun (Tekke Koyunda) karaya ├ž─▒kar ├ž─▒kmaz ele ge├žirece─čini ├╝mit etti─či 138 rak─▒ml─▒ tepenin (Ay Tepe), hala T├╝rklerin elinde bulunmas─▒ gerekti─čini takdir ederek, Worcestershire alay─▒ ikmal edilir edilmez, ├Ân├╝ndeki bu taburu takviye etmek ├╝zere, g├Ândermeye karar verdiÔÇŁ. (13)

 

Bu sat─▒rlara rastlad─▒─č─▒m─▒z sayfan─▒n alt─▒nda ise; 25 Nisan saat 13.22 sonrada, Albay Wolley DodÔÇÖtan 29ÔÇÖuncu T├╝men Kararg├óh─▒ÔÇÖna g├Ânderilmi┼č olan bir rapor dikkat ├žekicidir. Rapor ┼ču ┼čekildedir:

 

ÔÇťWorcestershire alay─▒n─▒n ikmaline ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu alay─▒, heyeti ile 138 rak─▒ml─▒ tepeye kar┼č─▒ sevk edece─čim. Gemiler askeri kollay─▒p ate┼čleri ile himaye ederler mi?ÔÇŁ

 

Sonras─▒nda Oglander ┼č├Âyle devam eder:

 

ÔÇťBu m├╝nasebetle, Worcestershire alay─▒, saat 14.00ÔÇÖden hemen biraz sonra, Essex alay─▒n─▒n 4ÔÇÖ├╝nc├╝ B├Âl├╝─č├╝n├╝n sa─č─▒ndan hareket ettirildi ve 1. Tabya (Ay Tepe kastediliyor) Swiftsure ve Euryalus taraf─▒ndan 20 dakika bombard─▒man edildikten sonra, saat 15.00 sonraya do─čru, cephenin soluna ba┼čar─▒yla nakledildi.

 

Bu alay, g├╝neydo─čuda bulunan daha b├╝y├╝k tabyaya (Ay Tepenin yakla┼č─▒k 300 metre g├╝neydo─čusunda bulunan G├Âzc├╝baba Tepesi kastediliyor) do─čru ileri y├╝r├╝y├╝┼č├╝ne devam etti.

Uzunca bir m├╝ddet daha ikinci bir tel ├Ârg├╝ m─▒nt─▒kas─▒nda durdurulduktan sonra, k├╝├ž├╝k T├╝rk garnizonunun ezici bir say─▒sal ├╝st├╝nl├╝k kar┼č─▒s─▒nda s├╝ratle geri ├žekilmesi ├╝zerine, bu mevziiyi (Ay TepeÔÇÖyi) az bir kay─▒pla zapt─▒ ba┼čard─▒.ÔÇŁ (14)

 


25 Nisan 1915 ÔÇô Tekke Koyu sahili saat 06.00 ─░lk ├ž─▒karma kademesini olu┼čturan Lancashire Fusiliers Taburu sahile yakla┼č─▒rken

 

Bu ifadelerden ├ž─▒kartt─▒─č─▒m─▒z sonu├ž ┼čudur ki 12ÔÇÖnci B├Âl├╝k, Tekke KoyuÔÇÖndan ├žekilirken burada bulundu─ču iddia edilen bir veya iki adet makineli t├╝fe─či, ne Ay TepeÔÇÖye ne de G├Âzc├╝baba TepesiÔÇÖne beraberinde g├Ât├╝rmemi┼čtir.

 

E─čer iddia edildi─či gibi b├Âl├╝─č├╝n bir veya iki makineli t├╝fe─či olsayd─▒, geri ├žekilirken yan─▒nda g├Ât├╝rseydi ve alternatif savunma mevziileri olan Ay Tepe veya G├Âzc├╝baba Tepesi ├╝zerinde mevzilendirseydi, herhalde ─░ngilizler ÔÇťaz bir kay─▒plaÔÇŁ Ay TepeÔÇÖyi ele ge├žiremezlerdi.

 

Ayr─▒ca Oglander kitab─▒nda, ÔÇťT├╝rklerin terk etti─či mevzilerde buldu─čumuz makineli t├╝fekler ele ge├žirildiÔÇŁ ┼čeklinde veya buna benzer bir ifade kullanmad─▒─č─▒na g├Âre, ┼ču soruyu sormak gerekir:

 

ÔÇťT├╝rklerin var oldu─ču iddia edilen me┼čhur makineli t├╝feklerine, acaba ne olmu┼čtur?ÔÇŁ

 

 

19-       Yine ayn─▒ eserinde OglanderÔÇÖ─▒n, T├╝rk askerinin hakk─▒n─▒ teslim etti─čini g├Ârmekteyiz. Oglander bile T├╝rk askeri i├žin ┼čunlar─▒ ifade etmekten kendini al─▒koyamaz:

 

ÔÇťSedd├╝lbahirÔÇÖdeki k├╝├ž├╝k T├╝rk garnizonu, deniz toplar─▒n─▒n deh┼čet verici tesirlerini ilk defa olarak tatmas─▒na ra─čmen, 25 Nisan g├╝n├╝ sabahtan ak┼čama kadar, yerlerine inatla sar─▒ld─▒lar ve savunmaya tarif edilemez hizmetler ettiler.ÔÇŁ (15)

 

Ard─▒ndan s├Âzlerine devam ederek, asl─▒nda ├çanakkale Kara MuharebeleriÔÇÖnin kaderini etkileyen ├Ânemli bir ger├že─či itiraf eder;

ÔÇťV sahilinin (Ertu─črul Koyunun), ay─▒n 26 s─▒na kadar zapt edilememi┼č olmas─▒n─▒n, ─░ngiliz plan─▒n─▒n bozulmas─▒nda ba┼čl─▒ca sebep oldu─čuna ┼č├╝phe edilemez.ÔÇŁ (16)

 

 

20-       Son olarak; 26ÔÇÖnc─▒ Alay Komutanl─▒─č─▒n─▒n 22 Nisan 1915 sabah─▒nda Tabur Komutanl─▒klar─▒na verdi─či ÔÇť16 MaddelikÔÇŁ harek├ót emrini incelemek gerekir. S├Âz konusu emrin 4 ve 9 NoÔÇÖlu Maddelerinde, ┼ču ifadelere rastlanmaktad─▒r:

 

ÔÇťMadde 4 - 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Tabur, Tekke BurnuÔÇÖndan Sedd├╝lbahir yel de─čirmenlerine kadar olan b├Âlgenin ├Ârt├╝lmesine ve savunmas─▒na g├Ârevlidir. Ertu─črul ve Harapkale dayanak noktalar─▒yla, Ay TepeÔÇÖnin bat─▒ y├╝z├╝ndeki siperler sonuna kadar mukavemetle savunulacak, bu noktalar tabur i├žin bir mezar olacak veya ┼čerefli bir ba┼čar─▒yla elde kalacakt─▒r.ÔÇŁ

 

ÔÇťMadde 9 - Sedd├╝lbahir b├Âlgesinde eski Sedd├╝lbahir Kalesi duvarlar─▒yla Harapkale Tepesi aras─▒nda yap─▒lm─▒┼č olan tel ├Ârg├╝ ├Ân├╝ne ve tamamen k─▒y─▒da ikinci bir tel ├Ârg├╝ daha yap─▒lacakt─▒r. Bu tel ├Ârg├╝ yan ate┼čleriyle korunacakt─▒r. ┼×imdilik Ertu─črul Tabyas─▒ÔÇÖn─▒n do─čusundaki siperler bu amac─▒ sa─člamaktaysa da Sedd├╝lbahir KalesiÔÇÖnin duvar─▒ ├Ân├╝ne bir tak─▒ml─▒k siper daha kaz─▒lacakt─▒r.ÔÇŁ

 

Yukar─▒da sadece iki maddesi verilen harek├ót emrinin i├žeri─čine dikkatle bak─▒lacak olursa iki ├Ânemli noktan─▒n ├╝zerinde durulmas─▒ gerekir!

 

Bunlardan birincisi; 26ÔÇÖnc─▒ Alay Komutan─▒ taraf─▒ndan savunmada g├Âsterilecek mukavemetin ÔÇť├Âlene kadarÔÇŁ olmas─▒ gerekti─či a├ž─▒k├ža belirtilmi┼čtir. Asl─▒nda ya┼čananlar da ┼čehit, yaral─▒ ve kay─▒p olarak 6ÔÇÖs─▒ subay 636 personelini kaybeden 3ÔÇÖ├╝nc├╝ Taburun, bu emri lay─▒k─▒yla yerine getirdi─činin tart─▒┼čmas─▒z kan─▒t─▒d─▒r.

 

As─▒l ├Ânemli olan ikinci ayr─▒nt─▒ ise; dikenli tel ├Ârg├╝lerinin yan ate┼člerle korunmas─▒ i├žin ne t├╝rden bir tertibat al─▒nmas─▒ gerekti─čini belirtmektedir.

 

Burada bilhassa dikkat edilmesi gereken nokta, mevzilerin makineli t├╝feklere g├Âre de─čil de ÔÇťbir piyade tak─▒m─▒na g├ÂreÔÇŁ haz─▒rlanacak olmas─▒d─▒r.

 

 xx 

 

1.B├ľL├ťM├ťN SONU

 

 


  29687 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

1550_ilyas sat─▒ 22-04-2011, 20:12:30
Detayl─▒ bilgileriniz i├žin te┼čekk├╝rler.Ancak o g├╝n orada kahramanca sava┼čan,Ezineli Yahya ├çavu┼čun ve tak─▒m─▒n─▒n neleri ba┼čard─▒─č─▒ anlat─▒lmam─▒┼č.yoksa bu ,genel kabul g├Ârm├╝┼č efsane midir.
 
1551_ Erdem Fatih Kayacan 22-04-2011, 22:49:30

Yaz─▒y─▒ dikkatle okudum.
B├Âyle k├Ât├╝ yaz─▒lm─▒┼č bir makale olamaz.
Yazar giri┼čte kesin ifadelerle ard─▒ ard─▒na s─▒ralam─▒┼č,
─░ngiliz yazarlardan bahsederken biranda ittihat terakkiye nas─▒l ba─člad─▒ do─črusu ┼ča┼č─▒rd─▒m. yani konuyu ele al─▒┼č giri┼č geli┼čme sonu├ž kurgusu zay─▒f.

Giri┼č paragraflar─▒nda makineli t├╝fek iddias─▒ndan bahsetmi┼č sonra birden Osmanl─▒ ordusunun durumu ittihat terakki almanlar, ─░ngilizlerin hatalar─▒ ve birden istiklal sava┼č─▒yla k─▒yaslama yap─▒lmaktad─▒r. Daha ilk 5-10 paragrafta konu da─č─▒t─▒lm─▒┼č. Yazar ideolojik yakla┼čm─▒┼č. Makineli t├╝fekle kurtulu┼č sava┼č─▒n─▒n ve ittihat terakkiyle ne ba─člant─▒s─▒ var? Ayr─▒ca kurtulu┼č sava┼č─▒nda sanki hi├žbir devletten yard─▒m al─▒nmad─▒ m─▒?

...iddialar ve de─čerlendirmeler ba┼čl─▒─č─▒yla beraber nihayet esas konuya girmektedir.
25 nisan g├╝n├╝ anlat─▒lan b├Âl├╝mde binba┼č─▒ Mahmut SabriÔÇÖnin hat─▒ras─▒ndan neden al─▒nt─▒ yap─▒lmad─▒. O g├╝nk├╝ muharebeyi en iyi anlatan eserdir bence.
Hususlar ba┼čl─▒─č─▒ndaki maddelerle s─▒ralad─▒─č─▒ lojistik bilgiler gereksiz uzatmad─▒r.

Ayr─▒ca ├Ânemli bir ayr─▒nt─▒ya dikkat ├žekmek istiyorum,
Yazar T├╝rk kaynaklar─▒ndan ├žok az─▒ndan yararlanm─▒┼č neden? T├╝rk hat─▒ra ve kitaplardan al─▒nt─▒ yap─▒labilirdi. Komutan listelerinde makineli t├╝fek b├Âl├╝─č├╝ komutanlar─▒n isimlerine bak─▒larak de─čerlendirilmeliydi. Sava┼č raporlar─▒ndan nerdeyse hi├ž yararlan─▒lm─▒┼č. Al─▒nt─▒lar─▒ dipnotla belirtseydi

Yazar─▒n se├žti─či konu g├╝zel ama ├╝zerine yo─čunla┼č─▒p sava┼č raporlar─▒ ve cerideleri kullanarak somut te ortaya koysa faydal─▒ olacakt─▒r.

─░yi ├žal─▒┼čmalar dilerim

Erdem Fatih Kayacan

 
1552_S.Serdar Halis Ataksor 23-04-2011, 20:00:26
Say─▒n Ak─▒ng├╝├ž
Tafsilatl─▒, doyurucu g├╝zel bir makale oldu.
Te┼čekk├╝rler

S.Serdar Halis Ataksor
 
1557_Cemalettin Y─▒ld─▒z 26-04-2011, 08:20:59
G├╝rsel Beyi bu g├╝zel ├žal─▒┼čmalar─▒ndan dolay─▒ tebrik ediyorum.Yeni ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ bekliyoruz.Ba┼čar─▒ dileklerimle.
 
1591_emin tok 11-05-2011, 16:06:24
Erdem bey'in yorumuna hak veriyorum. ├çok amat├Ârce yaz─▒lm─▒┼č bir yaz─▒. Ara┼čt─▒rma, makale ... bir s─▒n─▒fa koyamad─▒m ben. Yaz─▒y─▒ yazan ben ne istiyorsam onu yazd─▒m, onu verdim de diyebilir a├ž─▒k├ža.
 
6072_Adem 03-06-2015, 13:21:07
25 Nisan 1915 g├╝n├╝ G├╝ney Cephesinde ya┼čananlar─▒ ├žok g├╝zel anlatm─▒┼č olmas─▒ndan dolay─▒ G├╝rsel Ak─▒ng├╝├ž'e te┼čekk├╝r eder daha nice ├žal─▒┼čmalara imza atmas─▒ dile─čiyle ba┼čar─▒lar dilerim.

 
10587_Yusuf 17-06-2018, 20:24:29
Bu haritada ikiz koyunun altinda bir cizgi var cizginin uzerinde iki cizgi var bu bu iki cizgi sanirim boluk anlamaina gelio anlamadigim o uzun cizgi ne anlama geldigi geliboluyla alakali bi kitap okuyorum muharebe haritalarinda bunlardan cokca var bide su yuvarlaklarin ne anlama geldiginide soylerseniz sevinirim tesekkurler
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)