1.D├╝nya Sava┼č─▒ Y─▒llar─▒nda AnadoluÔÇÖda Sa─čl─▒k ├çal─▒┼čmalar─▒ (Bal─▒kesir ├ľrne─či) Ayd─▒n Ayhan

Tarih: 25/03/2011   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 26947

Halk─▒n; ÔÇťSeferberlik Y─▒llar─▒ÔÇŁ diye and─▒─č─▒, pek ├žok fel├óketin bir arada ya┼čand─▒─č─▒ ge├žen y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndaki fel├óketli y─▒llarda; devlet gene de san─▒ld─▒─č─▒ndan ├žok daha fazla ┼čeyler yapma─ča ├žal─▒┼čm─▒┼č, bir ├Âl├ž├╝de de ba┼čar─▒l─▒ olmu┼čtu.
├ťst ├╝ste; b├╝y├╝k k─▒tl─▒klar─▒n ya┼čand─▒─č─▒(1880-1890), kurakl─▒klar─▒n─▒n h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ ve ├╝stelik ÔÇťk─▒z─▒l ├žekirgeÔÇŁ gibi bir fel├óketin AnadoluÔÇÖnun her yerinde y─▒llarca ├╝st ├╝ste ├╝r├╝nleri mahvetti─či, y─▒llarda tamam─▒ ├╝retim g├╝c├╝ olan iki bu├žuk milyon genci seferberlikle silah alt─▒na al─▒nd─▒, bu gen├žler ├╝retemedikleri gibi, silah alt─▒na al─▒nd─▒klar─▒ g├╝n mevcut stoklardan t├╝ketme─če ba┼člad─▒lar. B├╝t├╝n bunlara ve b├╝t├╝n yokluklara ra─čmen, ÔÇťd├╝vel-i muazzamaÔÇŁ denilen d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k g├╝├žleri ─░ngiltere, Fransa ve RusyaÔÇÖya kar┼č─▒, b├╝t├╝n cephelerde d├Ârt y─▒l boyunca harbi aslanlar gibi s├╝rd├╝rd├╝ler.
Devlet, bu var olma, yok olma kavgas─▒ i├žinde, b├╝t├╝n ba┼č─▒ndaki gailelere ra─čmen, ├╝lkenin her yerinde sa─čl─▒k ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ y├╝r├╝tt├╝.(A.A.)

 

─░ttihad ve Terakki F─▒rkas─▒ ilk olarak askeri t─▒bbiyeliler taraf─▒ndan kurulmu┼čtu. Bir numaral─▒ ├╝yesi Dr. ─░brahim Temo idi. Kurucular─▒n ├žo─ču zaman i├žinde SultanÔÇÖ─▒n ÔÇťhafiyeleriÔÇŁ taraf─▒ndan s─▒k─▒┼čt─▒r─▒l─▒nca  AvrupaÔÇÖya ka├žm─▒┼č, orada modern t─▒p laboratuar ve hastanelerini g├Ârm├╝┼č veya oralarda ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒. Bu y├╝zden parti iktidara gelince t─▒bbi alanda m├╝him ├žal─▒┼čmalar yap─▒ld─▒.

├ço─ču T─▒p Fak├╝ltesi b├╝nyesinde ├Ânceden de var olan sa─čl─▒k ile ilgili kurum, laboratuar ve enstit├╝ler canland─▒r─▒ld─▒. Baz─▒lar─▒ da yeni kuruldu. Bunlardan baz─▒lar─▒: Bakteriyolojihane-i Osman├«, Osmanl─▒ A┼č─▒ Enstit├╝s├╝, S─▒tmahane, Kuduzla Sava┼č Enstit├╝s├╝, ─░stanbul ┼×ehir Desinfeksiyon Enstit├╝s├╝, Tophane Desinfeksiyon Enstit├╝s├╝, Z├╝hrevi Hastal─▒klar Hastanesi gibi kurumlara ciddi yat─▒r─▒mlar yap─▒ld─▒.[1] Bunlar─▒n ├žo─čunda Alman bilim adamlar─▒ g├Ârev yap─▒yor, T├╝rk g├Ârevlileri yeti┼čtiriyorlard─▒.

Ayr─▒ca ─░stanbulÔÇÖda vuku bulabilecek salg─▒n hastal─▒klar─▒n ├Ânlenmesi a├ž─▒s─▒ndan desinfeksiyon i├žin eski ve yeni at─▒k su(la─č─▒m) kanallar─▒n─▒n planlanmas─▒ yap─▒ld─▒ ve ÔÇť┼×ehremanetiÔÇŁ taraf─▒ndan hemen uygulamaya konuldu.

Gerek bir t├╝rl├╝ ├Ân├╝ al─▒namayan salg─▒n hastal─▒klar, gerek sefalet ve cehalete dayal─▒ hastal─▒klar Anadolu halk─▒n─▒ yiyip bitiriyor, insan kaynaklar─▒n─▒ t├╝ketiyordu.

├ça─čda┼čl─▒─č─▒(muas─▒rl─▒─č─▒) yakalaman─▒n en ├Ânemli hareketlerinden birsi de ┼č├╝phesiz sa─čl─▒k yat─▒r─▒mlar─▒yd─▒. AnadoluÔÇÖnun Ayval─▒k, Band─▒rma, Edremit gibi b├╝y├╝k├že kasabalar─▒nda yeni hastaneler kurulma─ča, yapt─▒r─▒lma─ča ba┼čland─▒.[2] G├Ânen, Balya, S─▒nd─▒rg─▒, Burhaniye gibi biraz daha k├╝├ž├╝k kasabalara da dispanserler a├ž─▒lmas─▒ i├žin ├žal─▒┼č─▒lma─ča ba┼čland─▒.[3]

Hatta ErdekÔÇÖte yeni bir hastane ile birlikte bir de nekahathane yap─▒l─▒yordu.[4]Bu hastane ve dinlenme yerlerinin sava┼č s─▒ras─▒nda artt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

Baz─▒ hastal─▒klarla m├╝cadele ├Âzellikle sa─čl─▒kl─▒ nesiller yeti┼čtirilmesi bak─▒m─▒ndan son derece ├Ânemliydi. Frengi salg─▒n─▒ AnadoluÔÇÖyu k─▒r─▒p ge├žiriyordu. ├çanakkale Sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda Bal─▒kesirÔÇÖe getirilen y├╝zlerce yaral─▒ya hizmet veren ÔÇťMemleket HastanesiÔÇŁnde ayni anda bir de ÔÇťfrengi pavyonuÔÇŁ a├ž─▒lmak istenmesi, olduk├ža d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r. KepsutÔÇÖa bir ÔÇťfrengi tabibiÔÇŁ g├Ârevlendirilmi┼č, Karesi sanca─č─▒ 1915 Meclis-i umumi toplant─▒lar─▒nda ÔÇťMuallimlerin k├Âylerde frengi ile m├╝cadele etmesiÔÇŁ karar─▒ al─▒nm─▒┼č[5],Memleket hastanesine acilen bakteriyolog, kimyager,h─▒fz─▒s─▒hha m├╝tehass─▒s─▒ ve a┼č─▒ memuru al─▒nmas─▒ yoluna gidilmi┼čti.[6] 1917 den itibaren evlenecek ├žiftlerden ÔÇťFrengi hastal─▒─č─▒ yoktur.ÔÇŁdiye ÔÇťS─▒hh─▒ye Muayene Varakas─▒ÔÇŁ istenmesi de ├Ânemli bir noktad─▒r.

Frengi tedavisinin, zor olmas─▒ ve uzun s├╝rmesi, ve ├ževreden tepki al─▒nmas─▒, hastalar─▒ kendi istekleriyle tedavi almak istemelerini baz─▒ durumlarda g├╝├žle┼čtirmekteydi. ├ľzellikle ge├žimleri fuhu┼č olan kad─▒nlar tek gelir kaynaklar─▒n─▒ kaybetmemek i├žin tedaviden ka├žmakta, bu da hastal─▒─č─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ ├Ân├╝ne ge├žilmez hale getirmekte oldu─čundan devlet farkl─▒ bir ├Ânlem ald─▒. Erdek kazas─▒ Pa┼čaliman─▒ adas─▒na ÔÇťFrengi HastahanesiÔÇŁ a├žt─▒. Frengili kad─▒nlar buraya g├Ânderiliyorlar, adadan  ka├žamad─▒klar─▒ i├žin tedavilerinin sonuna kadar burada kalmak zorunda kal─▒yorlard─▒.[7]

 

Hem halka hem orduya b├╝y├╝k kay─▒plar verdiren salg─▒n hastal─▒klarla m├╝cadele etmek i├žin merkezlerde ve ordunun ge├žti─či ve konaklad─▒─č─▒ yol g├╝zerg├óhlar─▒nda ve salg─▒n hastal─▒klar─▒n vuku buldu─ču yerlerde ÔÇťseyyar karantina istasyonlar─▒ÔÇŁ kurduruluyordu.[8] Ayr─▒ca Yaral─▒lar─▒n tedavi g├Ârd├╝─č├╝ hastanelerde ÔÇťtefridhaneÔÇŁler kurulmu┼č,ÔÇŁtenhir ve et├╝v makineleriÔÇŁ getirilmi┼čti.[9] Bunlardan ba┼čka cephede askerler i├žin ÔÇťsahra et├╝vleriÔÇŁ bulunuyordu, bunlarda cephe gerisine dinlenmeye al─▒nan banyo yapan askerin giysilerini bitten temizliyordu.[10]

Harp y─▒llar─▒nda erkeklerin askere al─▒nmas─▒yla gittik├že b├╝y├╝yen, ├žaresizlik, a├žl─▒k, hastal─▒k, paras─▒zl─▒k, kimsesizlik, ─▒rza tasallut,o─čul veya e┼či kaybetme gibi sebeplerle,├Âzellikle kad─▒nlar aras─▒nda ak─▒l hastal─▒klar─▒ son derece artm─▒┼čt─▒. Karesi Sanca─č─▒ 1331(1915) senesi Meclis-i Umumi M├╝zakerat─▒ s─▒ras─▒nda Bal─▒kesirÔÇÖde  bir de ÔÇťBimarhaneÔÇŁ(ak─▒l hastanesi) a├ž─▒lmas─▒ teklifi tam o zamanda ├çanakkale Cephesinden ├žok say─▒da yaral─▒n─▒n  gelivermesi ├╝zerine red edilmi┼čti.[11]

─░stanbul T─▒p Fak├╝ltesi b├╝nyesinde a├ž─▒lan ÔÇťKabele MektebiÔÇŁ(Ebe Okulu) ├╝lkenin her taraf─▒nda ilgi g├Ârd├╝. Vilayetler kendilerine ayr─▒lan kontenjanlar dahilinde istenilen ┼čartlar─▒ ta┼č─▒yan han─▒mlar─▒ b├╝t├╝n masraflar─▒ Vilayet taraf─▒ndan kar┼č─▒lanmak ├╝zere bu okula yolluyor, burada en son fenni bilgiler alm─▒┼č ebeleri il dahilinde istihdam ediyordu.[12]

Do─čum s─▒ras─▒nda ├žocuk ve anne ├Âl├╝mlerinin e─čitimsiz, cahil ebeler taraf─▒ndan oldu─čunun fark─▒na varan kasaba ve nahiyeler s├╝rekli e─čitimli ebe istiyorlard─▒.

 

1915 y─▒l─▒ ba┼č─▒nda toplanan Karesi Sanca─č─▒ Meclis-i Umumisi sa─čl─▒k i┼člerinin belli bir program dahilinde  y├╝r├╝t├╝lebilmesi i├žin hedefler belirlemi┼čti. Haz─▒rlanan ÔÇťbe┼č y─▒ll─▒k planÔÇŁ her ne kadar daha sonraki y─▒llarda harp ┼čartlar─▒ alt─▒nda  tam olarak uygulanamad─▒ysa da bu be┼č y─▒ll─▒k plan─▒n m├╝him hedefleri bulunuyordu.[13]

 

Meclis-i Umumi-i liva M├╝zakerat─▒

5 y─▒ll─▒k S─▒hh─▒ye komisyonu plan─▒

1331 senesi  - Hastanenin tamamlanmas─▒ ve bir frengi pavyonu a├ž─▒lmas─▒ .Belediye olmayan nahiyelerde vazifelendirilmek ├╝zere d├Ârt a┼č─▒ memuru al─▒nmas─▒,yeniden on kabele namzeti se├žilmesi(30 ya┼č─▒n─▒ a┼čmam─▒┼č olacak),Ayval─▒k,Band─▒rma,Kemer(Burhaniye),Edremit, ve ErdekÔÇÖe birer hastane a├ž─▒lmas─▒.

 

1332 senesi ve di─čer y─▒llar farkl─▒ kazalara hastane ve her y─▒l yeniden ─░stanbulÔÇÖa 10 kabele (ebe) namzeti g├Ânderilecektir.

 

Bu programda dikkati ├žeken husus hastanelerin vilayet b├╝t├žesinden yapt─▒r─▒lacak olmas─▒ ve ebelik tahsili i├žin ─░stanbulÔÇÖa g├Ânderilecek olan han─▒mlar─▒n masraflar─▒n─▒ vilayet b├╝t├žesinden,bir bak─▒ma mahalli imk├ónlarla kar┼č─▒lan─▒yor olmas─▒d─▒r.

Belediyeler o y─▒llarda da hizmetlerinin en m├╝him k─▒sm─▒n─▒n ÔÇťsa─čl─▒kÔÇŁ oldu─čunun fark─▒ndad─▒r. A┼č─▒ hizmeti g├Âren belediye hekimleri ve  sa─čl─▒k memurlar─▒ d─▒┼č─▒nda belediye olmayan yerler i├žin ÔÇťgezici a┼č─▒ memurlu─čuÔÇŁ tesis edildi─či g├Âr├╝lmektedir.

 

 

Salg─▒n Hastal─▒klar ve A┼č─▒ Faaliyetleri

AnadoluÔÇÖnun y├╝zy─▒llar boyu ihmal edilmi┼č olmas─▒n─▒n getirdi─či en b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒ salg─▒n hastal─▒klard─▒r. As─▒rlard─▒r AnadoluÔÇÖyu yiyip t├╝ketmi┼čtir.

─░nce hastal─▒k denilen verem, s─▒tma, frengi, bel so─čuklu─ču, ├ži├žek, kellik ve uyuzluk AnadoluÔÇÖda ÔÇťmilli hastal─▒kÔÇŁ diyebilece─čimiz ola─čan hastal─▒klard─▒. Ama ÔÇťtifo, tif├╝s, koleraÔÇŁ gibi hastal─▒k salg─▒nlar─▒ ordular─▒ bile t├╝ketmekteydi. Zaman zaman zuhur eden bu hastal─▒klar bazen ├Ân├╝ al─▒namayarak b├╝y├╝k kay─▒plara sebep oluyor, bazen de bilimin ve t─▒bb─▒n gerektirdi─či yerinde al─▒nan tedbirlerle k─▒sa s├╝rede ├Ânlenebiliyordu.

1914 Haziran─▒nda Bal─▒kesir ve k├Âylerinde ortaya ├ž─▒kan ÔÇťtif├╝sÔÇŁ[14]salg─▒n─▒ ve 1917 de Band─▒rmaÔÇÖda ortaya ├ž─▒kan ÔÇťkoleraÔÇŁ[15]salg─▒n─▒ doktorlar─▒n hemen olay yerlerine g├Ânderilmeleri ve karantina uygulamalar─▒ ile fazla b├╝y├╝meden engellenebilmi┼čti.

Hastal─▒klar─▒n t─▒bb├« tedbirlerle ├Ânlenmesi kadar halk─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒ ve e─čitilmesi de son derece m├╝himdi. O tarihlerde ÔÇťvilayet gazeteleriÔÇŁ mahiyetinde olan il gazeteleri b├╝t├╝n k├Âylere g├Ânderiliyor, imamlar vas─▒tas─▒yla toplanan k├Âyl├╝ye okunuyor, onlar─▒ d├╝nya ve devletin ahvali hakk─▒nda bilgi edinmeleri sa─član─▒yordu. Bu gazetelerin mutlaka okunan bir k─▒s─▒m da t─▒bbi bahisler olmaktayd─▒. Mesela: Karesi GazetesiÔÇÖnde Bal─▒kesir merkez tabibi Mukbil Bey ÔÇťBula┼č─▒c─▒ Hastal─▒klar, ├çocuk hastal─▒klar─▒, Di┼č hastal─▒klar─▒, ├çi├žek Hastal─▒─č─▒, Frengi, Belso─čuklu─ču, Tifo,Tif├╝s,Uyuz,VeremÔÇŽ.ÔÇŁ[16]  Ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda seri yaz─▒larla anlayabilecekleri bir dil ile halk─▒  ayd─▒nlatma─ča ├žal─▒┼č─▒yordu. Ayni ┼čekilde ÔÇťS─▒tma Merkez Tabipli─čiÔÇŁ de  haz─▒rlad─▒─č─▒ bir ÔÇťrisaleÔÇŁ(bro┼č├╝r)[17]ile s─▒tma konusunda halk─▒ bilgilendiriyordu.

Salg─▒n hastal─▒klara kar┼č─▒ en m├╝him tedbir tabi ki ÔÇŁa┼č─▒ÔÇŁ tatbiki idi. Bu a┼č─▒lar ─░stanbulÔÇÖda ├╝retiliyor, Memalik-i ├él├« OsmanÔÇÖ─▒n her taraf─▒na g├Ânderiliyordu. Ordudaki b├╝t├╝n askerlere a┼č─▒ tatbik edildi─či gibi[18] halka da b├╝y├╝k bir kampanya ile a┼č─▒ yap─▒ld─▒. Sadece Bal─▒kesirÔÇÖde 1914 y─▒l─▒n─▒n son ├╝├ž ay─▒nda 29.334 ki┼čiye[19],1915 y─▒l─▒ Mart, Nisan, May─▒s aylar─▒nda 8799 ki┼čiye[20] tifo ve kolera a┼č─▒s─▒ yap─▒ld─▒ . Bununla da yetinilmedi; hapishanedeki mahk├╗mlara[21],hatt├ó ├že┼čitli cephelerde esir edilip Bal─▒kesir Usera Kamp─▒nda kalmakta olan esirlere bile a┼č─▒ tatbik edildi. Bu kadar ├žok a┼č─▒ ├╝retebilen ÔÇťOsmanl─▒ A┼č─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇŁn├╝n isimsiz kahramanlar─▒na hayranl─▒k ve minnettarl─▒k duymamak elde de─čil. A┼č─▒ memurlar─▒ da ├žok ├Âzverili ├žal─▒┼čmaktayd─▒.

 

ÔÇťBalat nahiyesinde ├ži├žek hastal─▒─č─▒ zuhur etti─či, nahiye m├╝d├╝rl├╝─č├╝nden bildirilmi┼čtir .Merkez livadan bir a┼č─▒ memuru hemen g├Ânderilmi┼čtir.Ayr─▒ca ┼čehrimizde mevcut Rum muhacirlere tifo a┼č─▒s─▒ yeniden tatbik edilmi┼čtir.ÔÇŁ[22]

 

S─▒tma y├╝zy─▒llar boyu Anadolu halklar─▒n─▒n temel hastal─▒─č─▒ idi. Antik EfesÔÇÖin s─▒tma y├╝z├╝nden batt─▒─č─▒ s├Âylenmektedir. A┼č─▒s─▒ yoktu ve sivri sinekten bula┼čt─▒─č─▒ bilinmekteydi. Bunun i├žin farkl─▒ tedbirler d├╝┼č├╝n├╝ld├╝ ve ├ževredeki batakl─▒klar─▒n kurutulmas─▒ g├╝ndeme gelinde gereken yap─▒ld─▒.[23] Bal─▒kesirÔÇÖde Tepecik Deresi kenar─▒ndaki batakl─▒k kurutuldu.  Batakl─▒klar─▒n kurutulmas─▒ i┼člerinde ÔÇťamele taburlar─▒ÔÇŁ ve ÔÇťi┼če yarar mahkumlarÔÇŁ kullan─▒ld─▒lar.[24]

B├╝t├╝n bunlar─▒ yan─▒ s─▒ra s─▒tmaya yakalanm─▒┼č olanlar i├žin de yurtd─▒┼č─▒ndan ÔÇťsulfato kopirmeleriÔÇŁ getirtilip hastalara da─č─▒t─▒l─▒yordu.[25]

S─▒hh─▒ye DairesiÔÇÖnin b├╝t├╝n bu s─▒k─▒nt─▒lar i├žinde u─čra┼čt─▒─č─▒ bir ba┼čka konu da ÔÇť├ževre kirlili─čiÔÇŁ idi. ├ťlkede pek fabrika yoktu. Ama Balya madenleri o zamanki ┼čartlarda  ├ževreye ├Ânemli ├Âl├ž├╝de duman ve zehirli at─▒k veriyordu. Burada, Manc─▒n─▒k k├Ây├╝nden ├ž─▒kar─▒lan k├Âm├╝rden elde edilen elektrikle simli kur┼čun i┼členiyordu. ├ç─▒kan zehirli dumanlar sadece insanlara ve hayvanlara de─čil, orman ve ekili araziye de zarar veriyordu. Bunun dikkate al─▒nmas─▒ i├žin Bal─▒kesir Valili─či taraf─▒ndan Ticaret ve Ziraat Nezaretine yaz─▒lar yaz─▒lm─▒┼č, tedbir al─▒nmas─▒ istenmi┼čti.[26]

Seferberlik ba┼člar ba┼člamaz ├╝lkenin her taraf─▒ndan belli bir ya┼čta olan hekimlerin orduya al─▒nmalar─▒n─▒n meydana getirdi─či bo┼člu─ču bir ├Âl├ž├╝de azaltmak i├žin ÔÇťseyyar doktorlukÔÇŁ ihdas edilmi┼č, bu doktorlar, yanlar─▒na yeteri kadar ila├ž da alarak ┼čehir, kasaba ve k├Âyleri gezip, sa─čl─▒k taramalar─▒ yapm─▒┼člar, ve halka ayd─▒nlat─▒c─▒ bilgiler vermi┼člerdi.ÔÇŁB├╝t├╝n ahali nizamen kendilerini muayene ettirme─če mecburdur.ÔÇŁ[27]

├ťlkenin d├Ârt bir yan─▒n─▒ saran harbin ka├ž─▒n─▒lmaz sonu├žlar─▒ndan biri de birden bire her taraf─▒ dolduran gencecik sakat insanlard─▒. Bunlardan  bir uzvunu kaybedenler biraz ┼čansl─▒ idi. Aralar─▒nda iki elini, iki aya─č─▒n─▒ ve ├╝stelik g├Âzlerini kaybedenler bile vard─▒. Yard─▒ms─▒z hi├žbir ┼čekilde hayatlar─▒n─▒ devam ettiremeyecek olan bu insanlar─▒n bak─▒lma─ča ihtiya├žlar─▒ vard─▒.  Devlet onlar─▒ da d├╝┼č├╝nerek bu gibi sakatlar─▒n bak─▒mlar─▒n─▒n sa─članabilece─či ÔÇťNumune K├ÂyleriÔÇŁ kurma─ča karar verdi.Bu konudaki gazete haberi ┼č├Âyle:[28]

 

Numune K├Ây├╝

Ahz-─▒ Asker ┼čubesi riyasetinden tebli─č olunmu┼čtur.

Madde 1.─░zmit sanca─č─▒nda Geyve kazas─▒na tabi Akhisar karyesi mal├╗l├«n-i askeriye isk├ón─▒ maksad─▒yla ÔÇťNumune K├Ây├╝ÔÇŁ ithaz edilmi┼čtir.

Madde 2.Mezk├╗r karyeye muharebede ald─▒klar─▒ yara neticesi malul kal─▒p memleketlerinde idare ve mai┼četlerini temin edemeyecek derecede  eml├ók ve arazisi olmayanlar kabul edilecek ve at├«deki ┼čerait dairesinde  isk├ón ve ikame ettirilerek temin-i refahlar─▒na ├žal─▒┼č─▒lacakt─▒r.

1.Meccanen kendilerine ev verilecek

2.Meccanen arazi verilecek

3.Meccanen ├žift hayvanat─▒ ve tohumluk verilecek

4.Memleketteki hanesi halk─▒ ve i┼č g├Ârebilecek en yak─▒n akrabas─▒ h├╝k├╝met taraf─▒ndan meccanen buraya nakl edilecek.

Madde 3.─░┼čbu muharrerat─▒n ┼čimdiye kadar memleketlerine sevk edilmi┼č bulunan ve baÔÇÖdema sevk edilecek bu kabil ÔÇťmalulÔÇŁu da mensup olduklar─▒ ahz-─▒ asker ┼čuabat─▒ marifetiyle tebli─č ve ┼čerait-i isk├ón─▒n tefhim ettirilmesi laz─▒md─▒r.

Madde 4.┼×u ┼čerait dairesinde isk├ón edilmek isteyenler var ise kendi mevzuatlar─▒n─▒ havi muvaffakiyet senetlerinin ve memleketlerindeki hanesi halk─▒ndan ve en yak─▒n akrabas─▒ndan kimleri beraberinde getirebilecekse z├╗k├╗r ve enas adetlerinin isimlerini g├Âsterir me┼čruhatl─▒ birer cedvelin  istihsal k─▒l─▒narak irsali peyderpey zuhur edecek talepler hakk─▒nda da bu yolda muamele icras─▒ m├╝ktezidir

 

┼×am T─▒p Fak├╝ltesi

Balkan Muharebelerinden beri gerek yaralanmalar, gerek salg─▒n hastal─▒klar ├╝lke genelinde t─▒p tahsil etmi┼č hekimlere ├žok ihtiya├ž duyuldu─ču g├Âr├╝ld├╝─č├╝nden ─░stanbul d─▒┼č─▒nda ┼×amÔÇÖda da bir T─▒p Fak├╝ltesi kurulmas─▒na karar verilmi┼čti.  O y─▒llarda o ├ževrede idadi-lise- de okumak pek yayg─▒n olmad─▒─č─▒ndan ve tahsil g├Ârecek lise bitirmi┼č ki┼či bulmak olduk├ža zor oldu─čundan devlet ┼×amÔÇÖda okuyacak talebe bulmak i├žin b├╝t├╝n vilayet merkezlerine ne┼čredilen mahalli gazetelere ilanlar vererek  tabib ve eczac─▒ yeti┼čtirmek i├žin gen├žler arad─▒─č─▒n─▒ bildirmi┼čti.[29]

Suriye Vilayetinde, ┼×amÔÇÖda bir t─▒p fak├╝ltesinin a├ž─▒lmas─▒, Bal─▒kesir gibi, k├╝├ž├╝k bir ta┼čra kasabas─▒nda ├ž─▒kan ÔÇťKaresiÔÇŁ gazetesinde ├ž─▒kan ÔÇť┼×am T─▒p Fak├╝ltesine talebe al─▒naca─č─▒ ilan─▒ÔÇŁ, o tarihte devletin buralar─▒n elinden ├ž─▒kabilece─či gibi bir senaryosunun olmad─▒─č─▒n─▒ i┼čaret etmektedir. Harbi kaybedebilecekleri, devletin akl─▒na bile gelmemekte, ├Âyle veya b├Âyle galip ├ž─▒kacaklar─▒na inan─▒lmaktad─▒r.

 

├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n en kanl─▒ g├╝nlerinde, Kirte, Z─▒─č─▒ndere, Kerevizdere muharebelerinin yap─▒ld─▒─č─▒, emperyalistlerin b├╝t├╝n g├╝├žleriyle ├çanakkaleÔÇÖyi zorlad─▒─č─▒, ─░stanbulÔÇÖun her an d├╝┼čman eline ge├žebilece─či beklendi─či s─▒rada bile harbi kaybedece─či gibi bir endi┼če olmad─▒─č─▒n─▒ k├╝├ž├╝k bir ta┼čra kasabas─▒nda ├ž─▒kmakta olan bir mahalli gazeteye ┼×am t─▒p Fak├╝ltesine ├Â─črenci al─▒m─▒ ile ilgili verdi─či bir ilanla anlayabiliriz.

Ayr─▒ca t─▒p tahsilinin uzun s├╝rmesi, harp y─▒llar─▒nda ├Â─črenci bulup yeti┼čtirmedeki s─▒k─▒nt─▒lar devleti bir ba┼čka pratik uygulamaya g├Ât├╝rd├╝. Bug├╝n bizim ara eleman yeti┼čmesi i├žin a├žt─▒─č─▒m─▒z meslek y├╝ksek okullar─▒ gibi iki y─▒ll─▒k Tabib Muavinli─či Mektebi a├ž─▒ld─▒.[30]

Bir y─▒l teorik dersler, bir y─▒l klinik ├žal─▒┼čmalar─▒ndan sonra AnadoluÔÇÖya bir hekimin yan─▒na g├Ânderilen mezunlar,bir y─▒l sonra ÔÇťtabip muaviniÔÇŁ olarak tayin edilecekler,be┼č y─▒l ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra t─▒p fak├╝ltesinin s─▒navs─▒z olarak ├╝├ž├╝nc├╝ s─▒n─▒f─▒ndan devam edecekler ve klinik ├žal─▒┼čmalar─▒ yapm─▒┼č say─▒lacakt─▒.

 

 

Seferberlik Y─▒llar─▒nda Veterinerlik ├çal─▒┼čmalar─▒.

─░nsan sa─čl─▒─č─▒n─▒n  yan─▒ s─▒ra, halk─▒m─▒z─▒n can yolda┼č─▒, ta┼č─▒t─▒, ├╝retim arac─▒, g─▒das─▒ olan hayvanlar─▒ sa─čl─▒─č─▒ da son derece ├Ânemli idi. Devlet , salg─▒n hastal─▒klar─▒ ├Ânlemek amac─▒ ile ├Âzellikle yaylak ve k─▒┼člaklar aras─▒nda konup g├Â├žen Y├Âr├╝klerin tek ge├žim vas─▒tas─▒ olan hayvanlar─▒n─▒ kontrol alt─▒nda tutmak istiyordu. AnadoluÔÇÖda konar g├Â├žer dola┼čan ÔÇťseyyarÔÇŁ a┼čiretlerin hayvanlar─▒ konup g├Â├žt├╝kleri yerlerde baytarlar taraf─▒ndan  muayenede ge├žiriliyor[31],hastal─▒─ča rastlan─▒rsa ├Ânlem al─▒n─▒yordu.

├ľzellikle yolu olmayan AnadoluÔÇÖda binek hayvan─▒ olarak at,son derece k─▒ymetli idi. At ─▒rk─▒n─▒n yozla┼čmas─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žilmesi,hastal─▒klara dayan─▒kl─▒,sa─čl─▒kl─▒ ─▒rk atlar─▒n yeti┼čtirilmesi ├Ânemli hedef olarak se├žilmi┼čti.[32]Bunun i├žin devlet ├že┼čitli tarihlerde m├╝him merkezlere ÔÇťdam─▒zl─▒k ayg─▒r yollam─▒┼č[33]gerek hayvanlar─▒n bak─▒m─▒, gerekse tedavisi ve ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ i├žin ÔÇťhayvan hastaneleriÔÇŁ a├žm─▒┼čt─▒.[34]

Hayvan ─▒rk─▒n─▒n iyile┼čtirilmesi u─čra┼č─▒lar─▒ sadece binek hayvanlar─▒yla ilgili de─čildi. ├ľzellikle SusurlukÔÇÖta(ÔÇťSu s─▒─č─▒rl─▒kÔÇŁ isminden gelmektedir)├žok├ža bulunan kara s─▒─č─▒r ve mandalar i├žin bo─čalar temini cihetine gidilmi┼čti.[35]

Bununla da kal─▒nmam─▒┼č, hayvanlara veterinerlik hizmeti verebilecek ki┼čileri yeti┼čtirmek i├žin her ilden 15 ├Â─črenci masraflar─▒ vilayet b├╝t├žesinden kar┼č─▒lanmak ├╝zere ÔÇťM├╝lkiye Baytar MektebiÔÇŁ ne ├ža─č─▒r─▒lm─▒┼čt─▒.[36] Kurakl─▒k, ├žekirge felaketi gibi s─▒k─▒nt─▒lar─▒n yan─▒nda  salg─▒n hayvan hastal─▒klar─▒ da ekonomik kay─▒plara yol a├žmaktayd─▒. ├ľzellikle ÔÇťruamÔÇŁ (vebay─▒ bakr├«) b├╝y├╝k k─▒r─▒mlar yapmakta idi. ├ľncelikle bu hastal─▒kla m├╝cadele ediliyordu. Konu ile ilgili Karesi gazetesindeki haber :

 

Bir ─░statistik[37]

Liva dahilinde 331 senesi zarf─▒nda 23 k├Âyde vebay─▒ bakiri hastal─▒─č─▒ zuhur ederek bulundu─ču yerde sirayetine yol verilmeksizin bast─▒r─▒lm─▒┼č, 2744 hayvana serum telkih ve 119 hayvan zab─▒ta-─▒ s─▒hh─▒ye-i hayvaniye kanunu mucibince itlaf edilmi┼č,11639 kuru┼č tazminat verilmi┼čtir. Bu hastal─▒k y├╝z├╝nden kendili─činden m├╝rd olan hayvanat─▒n miktar─▒ 114 de ibarettir.

Sekiz k├Âyde; ke├žilerde ÔÇťzatÔÇÖelr├╝ sar├«ÔÇŁ zuhur edip oldu─ču karyelerde m├╝ndefi olmu┼č, 154 hastal─▒kl─▒ hayvan itlaf edilmi┼č ve kendili─činden 340 hayvan ├Âlm├╝┼čt├╝r.

Sekiz karyede; ÔÇťhama-i kala├« , barbuna, hama-i sahar├«, ruamÔÇŁ hastal─▒klar─▒ zuhur ederek 72 kara s─▒─č─▒r, 103 koyun m├╝rt olmu┼čtur.

 

Sonu├ž:

            Halk─▒n; ÔÇťSeferberlik Y─▒llar─▒ÔÇŁ diye and─▒─č─▒, pek ├žok fel├óketin bir arada ya┼čand─▒─č─▒ ge├žen y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndaki fel├óketli y─▒llarda; devlet gene de san─▒ld─▒─č─▒ndan ├žok daha fazla ┼čeyler yapma─ča ├žal─▒┼čm─▒┼č, bir ├Âl├ž├╝de de ba┼čar─▒l─▒ olmu┼čtu.

            ├ťst ├╝ste; b├╝y├╝k k─▒tl─▒klar─▒n ya┼čand─▒─č─▒(1880-1890), kurakl─▒klar─▒n─▒n h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ ve ├╝stelik ÔÇťk─▒z─▒l ├žekirgeÔÇŁ gibi bir fel├óketin AnadoluÔÇÖnun her yerinde y─▒llarca ├╝st ├╝ste ├╝r├╝nleri mahvetti─či, y─▒llarda tamam─▒ ├╝retim g├╝c├╝ olan iki bu├žuk milyon genci seferberlikle silah alt─▒na al─▒nd─▒, bu gen├žler ├╝retemedikleri gibi, silah alt─▒na al─▒nd─▒klar─▒ g├╝n mevcut stoklardan t├╝ketme─če ba┼člad─▒lar. B├╝t├╝n bunlara ve b├╝t├╝n yokluklara ra─čmen, ÔÇťd├╝vel-i muazzamaÔÇŁ denilen d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k g├╝├žleri ─░ngiltere, Fransa ve RusyaÔÇÖya kar┼č─▒, b├╝t├╝n cephelerde d├Ârt y─▒l boyunca harbi aslanlar gibi s├╝rd├╝rd├╝ler.

            Devlet, bu var olma, yok olma kavgas─▒ i├žinde, b├╝t├╝n ba┼č─▒ndaki gailelere ra─čmen, ├╝lkenin her yerinde sa─čl─▒k ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ y├╝r├╝tt├╝.



[1] ─░lk Hil├ól-i Ahmer Sergisi   s:26,27,29

[2] BOA.DH.UMVM dosya:29 g├Âmlek 24 ÔÇô 1332 Zilkade 17 (18.10.1914)

[3] Karesi- 11 Nisan 1332  numaro:1-105

[4] Karesi Sanca─č─▒-Meclis-i Umumi sene 1331 i├žtima─▒.. s:12

[5] KS.MU.1331 ─░├ž.  s:129

[6] KS.MU.1331 ─░├ž.  s:130

[7] BOA.EUM.SSM. dosya:31 g├Âmlek:9 ÔÇô 16 Zilhicce 1336 (20.09.1918)

[8] KS.MU.1331 ─░├ž   s:131

[9] KS.MU.1331 ─░├ž.  s:30

[10] Cemil Conk-├çanakkale Hat─▒ralar─▒  s:141

[11] KS.MU.1331 ─░├ž.  s:130

[12] Karesi 5 Haziran 1331 numaro:9-61 ve Karesi 16 Te┼črinsani 1331  numaro:32-84

[13] Karesi 2 Mart 1331  numaro:47

[14] Karesi-16 Haziran 1330  numaro:10 ve 15 Kanunevvel 1330  numaro:36

[15] Karesi- 9 Kanunsani 1332  numaro:38-142

[16] Karesi- 14 Nisan 1914  ve izleyen say─▒larda

[17] KS.MU.─░├ž.1331    s:134

[18] Cemil Conk. Age  s:182 ÔÇť25 A─čustos 1915 de Anafartalar GrubuÔÇÖndaki T├╝rk askerlerine kolera ve tifo a┼č─▒lar─▒ tatbik edildiÔÇŁ

[19] Karesi 23 Mart 1331  nomaro:50

[20] Karesi 22 Haziran 1331  numaro:11-63

[21] Karesi- 24 Temmuz 1916  numaro:13-117

[22] Karesi 28 Te┼črinsani 1332   numaro:32-136

[23] Karesi 18 Kanunevvel 1916  numaro:33-137

[24] BOA.DH.MB.HPS.M.dosya 7 g├Âmlek 105  -1330 Zilhicce 24 (04.12.1912)

[25] Karesi- 21 A─čustos 1916  numaro:17-121

[26] Karesi- 5 May─▒s 1330  numaro:4

[27] Karesi-21 nisan 1330  numaro:2

[28] Karesi-5  Kanunsani 1331  numaro:42-94

[29] Karesi ÔÇô 1 Haziran 1331  numaro:8-60

[30] Karesi-  May─▒s 1332  numaro 5-109

[31] BOA.DH.─░D.dosya 102- g├Âmlek:6  -1328 Zilhicce 16 (19.12.1910)

[32] BOA.DH.UMVM dosya:30-g├Âmlek:10 ÔÇô 1337 ┼×aban 14 (14.5.1919)

[33] KS.MU.─░├ž.1331  s:124 ve Karesi 6 Nisan 1331  numaro:52  , Karesi 20 Nisan 1331  numaro:54

[34] KS.MU.─░├ž.1331  s:128

[35] KS.MU.1331  s:42

[36] Karesi- 28 Temmuz 1330  numaro:16

[37] Karesi-21 Mart 1331 numaro:50-102


  26947 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

1542_Cemalettin Y─▒ld─▒z 03-04-2011, 06:59:02
Ellerinize sa─čl─▒k Ayd─▒n Ayhan Hocam. ├çal─▒┼čman─▒z ├žok g├╝zel olmu┼č.Daha nice ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒z─▒ bekliyoruz. Kolay gelsin , sayg─▒lar─▒mla.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)