18 Mart ├ľzel Yaz─▒s─▒: DardanosÔÇÖa ┼×an Verenler ( ─░slam ├ľzdemir)

Tarih: 17/03/2011   /   Toplam Yorum 10   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 38861

Dardanos Bataryas─▒nda be┼č adet seri ate┼čli, ├žaplar─▒ 150/40ÔÇÖl─▒k ─░ngiliz Vickers marka gemi topu bulunmaktad─▒r. Sava┼čtan ├Ânce ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n muharebe gemilerine kar┼č─▒ etkin bir bi├žimde savunulmas─▒ amac─▒yla yap─▒lan d├╝zenlemeler esnas─▒nda ├Ânceleri iki adet olan bu say─▒ 19 A─čustos 1914 tarihli Ba┼čkomutanl─▒k emriyle, 2 Ekim 1914 tarihinde ayn─▒ ├Âzellikleri ta┼č─▒yan ├╝├ž adet bahriye topunun daha ilave edilmesiyle be┼če y├╝kseltilmi┼čtir. Ad─▒ ge├žen toplar─▒n ├╝├ž├╝ Balkan Sava┼člar─▒ndaki ├çatalca Muharebesi s─▒ras─▒nda 13 ┼×ubat 1913ÔÇÖte KaradenizÔÇÖde (Karaburun) batan Asar-─▒ Tevfik Z─▒rhl─▒s─▒ndan, di─čer ikisi de Muini Zafer gemisinden s├Âk├╝lerek bataryaya tabiye edilmi┼čtir. Yap─▒lan bu ─▒slahat ├žal─▒┼čmalar─▒yla Dardanos Bataryas─▒n─▒n bo─čaz─▒n giri┼činde etkili bir ate┼č g├╝c├╝ne sahip olmas─▒ ama├žlanm─▒┼čt─▒r. ├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Kumandanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ 2.A─č─▒r Top├žu Tugay─▒n─▒n 3.A─č─▒r Top├žu Alay─▒n─▒n 2.Taburunun 1. Bataryas─▒ olarak g├Ârev yapan Dardanos Bataryas─▒n─▒n ├çanakkale Savunmas─▒nda destanla┼čmas─▒ndaki di─čer bir etken ise burada vatani g├Ârevini ifa eden personelin ta┼č─▒d─▒─č─▒ vazife ┼čuuru ve sorumluluk bilincidir. Bo─čaz giri┼čindeki tabyalar─▒n d├╝┼čman top├žusu taraf─▒ndan s├╝k├╗t ettirildi─či 25 ┼×ubat 1915ÔÇÖten 18 Mart 1915 Deniz Harek├ót─▒na kadar ge├žen 21 g├╝nl├╝k zaman diliminde d├╝┼čman─▒n, may─▒n hatlar─▒n─▒ ve orta tahkimat─▒ tahrip etmek gayesiyle geceli g├╝nd├╝zl├╝ yapm─▒┼č oldu─ču sald─▒r─▒larda filonun muvaffak olamamas─▒nda Dardanos Bataryas─▒ personelinin eme─či ├žok b├╝y├╝kt├╝r. (─░.├ľ.)

 

 

            M├╝sl├╝man T├╝rk Milletinin ┼čanl─▒ tarihinde 1915 y─▒l─▒ndaki ├çanakkale Savunmas─▒n─▒n ve bu kutlu savunma neticesinde kazan─▒lan zaferin ├žok ayr─▒ bir yeri vard─▒r. Tarihimizin en ├Ânemli d├Ân├╝m noktalar─▒ndan biri olan bu ┼čanl─▒ m├╝dafaa hakk─▒n bat─▒la, iman─▒n k├╝fre, maddenin manaya ve hakl─▒ olan─▒n haks─▒za kar┼č─▒ her zaman ├╝st├╝n gelece─čini bir kez daha ispat etmi┼čtir. Bu milletin inand─▒─č─▒ de─čerler u─čruna neler yapabilece─čini ve nelerden vazge├žebilece─čini ├žok anlaml─▒ bir bi├žimde t├╝m d├╝nyaya hayk─▒rm─▒┼čt─▒r. T├╝rk Milleti ├çanakkale Zaferi ile ├╝zerine serpilen ├Âl├╝ topra─č─▒n─▒ silkmi┼č, Balkan Sava┼člar─▒ yenilgisinin ruhunda a├žt─▒─č─▒ yaralar─▒ iyile┼čtirmi┼č ve t├╝m d├╝nyan─▒n ├Âl├╝m├╝ne kati g├Âzle bakt─▒─č─▒ bir zamanda yeniden k├╝llerinden do─čmu┼čtur. Tarihe, aradan ge├žen y─▒llara inat her ge├žen zamanla g├Ân├╝llerdeki yerini daha da fazla sa─člamla┼čt─▒racak olan kahramanlar ve kahramanl─▒k destanlar─▒ hediye etmi┼čtir. Bu kahramanlar─▒n ta┼č─▒d─▒klar─▒ birlik ve beraberlik anlay─▒┼č─▒n─▒ ├çanakkale Ruhu ad─▒yla tesmiye ederek insan─▒m─▒z─▒ bu felsefe ile ebediyete kadar birle┼čtirmeyi ama├žlam─▒┼čt─▒r.

 

 

Binlerce fidan─▒m─▒z─▒ hayat─▒n─▒n bahar─▒nda kara topra─č─▒n ba─čr─▒na g├Âmen bu savunma sava┼č─▒nda d├╝┼čmanlar─▒m─▒z bizden ilk darbeyi ├çanakkale Deniz Sava┼člar─▒nda yemi┼čtir. ├çanakkale Muharebelerinin ilk safhas─▒n─▒ olu┼čturan bo─čaz muharebeleri esnas─▒nda burada vatan hizmeti yapan b├╝y├╝k k├╝├ž├╝k her istihk├óm g├Ârevini hakk─▒yla yerine getirmi┼čtir. Bo─čaz m├╝dafileri,1915 y─▒l─▒n─▒n ┼čubat ve mart aylar─▒nda y├╝zer kaleleriyle ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒ ge├žip, ─░stanbulÔÇÖu ve vatan topraklar─▒n─▒ istila etmeyi ama├žlayan, g├╝├žl├╝ toplar─▒yla bo─čaz k─▒y─▒lar─▒n─▒ cehenneme ├ževiren ve ÔÇť bir elimizi ba─člasalar ├Âteki elimizle bo─čaz engelini a┼čar─▒zÔÇŁ diyerek pervas─▒zca s├Âzler sarf eden ─░ngiliz ve Frans─▒zlar─▒n y├╝z├╝ne ac─▒s─▒n─▒ asla unutamayacaklar─▒ tarihi bir tokat vurmu┼čtur. Bo─čaz Muharebelerinde kati taarruzun yap─▒ld─▒─č─▒ 18 Mart 1915 sabah─▒ ├çanakkale Bo─čaz─▒na giren ma─črur AvrupaÔÇÖn─▒n yenilmez armadas─▒n─▒ ak┼čam saatlerinde Ebrehenin ordular─▒ misali peri┼čan eden ┼čanl─▒ istihk├ómlar─▒m─▒zdan biri de Dardanos Bataryas─▒d─▒r.

 

 

    ├çanakkale Bo─čaz Savunmas─▒nda gerek muharebe hatt─▒ndaki pozisyonu gerekse personelinin savunmada g├Âsterdi─či cesaret, fedak├órl─▒k ve kahramanl─▒klar nedeniyle Dardanos Bataryas─▒n─▒n ├Âzel bir yeri vard─▒r. Bo─čaz─▒n Anadolu yakas─▒nda Kepez burnunun g├╝neyinde yer alan batarya, k─▒y─▒dan 400 metre y├╝kseklikte olup bo─čaz methaline hakim konumdaki bir tepenin ├╝zerine Sultan II. Abd├╝lhamit Han d├Âneminde tabiye edilmi┼čtir.[1] Sultan II. Abd├╝lhamit HanÔÇÖn─▒n askeri dehas─▒n─▒ bir kez daha g├Âzler ├Ân├╝ne seren Dardanos Bataryas─▒n─▒n konumu ve bu konumun sava┼č s─▒ras─▒nda T├╝rk Savunmas─▒na sa─člam─▒┼č oldu─ču faydalar ile ilgili olarak Frans─▒z Albay A. Thomazi eserinde; ÔÇť-Bu bataryaya mermi isabet ettirmek ├žok g├╝├žt├╝, ├ž├╝nk├╝ onun mevzilendi─či tepe, arkas─▒ndaki hakim tepeler nedeniyle her zaman iyi g├Âr├╝nmezdi. Onun ate┼či ise ├žok etkiliydi.2 Martta, bu bataryan─▒n mermilerinden d├Ârd├╝ Canopus z─▒rhl─▒s─▒na isabet etti ÔÇŁifadelerine yer vermektedir.[2]Batarya da be┼č adet seri ate┼čli, ├žaplar─▒ 150/40ÔÇÖl─▒k ─░ngiliz Vickers marka gemi topu bulunmaktad─▒r. Sava┼čtan ├Ânce ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n muharebe gemilerine kar┼č─▒ etkin bir bi├žimde savunulmas─▒ amac─▒yla yap─▒lan d├╝zenlemeler esnas─▒nda ├Ânceleri iki adet olan bu say─▒ 19 A─čustos 1914 tarihli Ba┼čkomutanl─▒k emriyle, 2 Ekim 1914 tarihinde ayn─▒ ├Âzellikleri ta┼č─▒yan ├╝├ž adet bahriye topunun daha ilave edilmesiyle be┼če y├╝kseltilmi┼čtir.[3]Ad─▒ ge├žen toplar─▒n ├╝├ž├╝ Balkan Sava┼člar─▒ndaki ├çatalca Muharebesi s─▒ras─▒nda 13 ┼×ubat 1913ÔÇÖte KaradenizÔÇÖde (Karaburun) batan Asar-─▒ Tevfik Z─▒rhl─▒s─▒ndan, di─čer ikisi de Muini Zafer gemisinden s├Âk├╝lerek bataryaya tabiye edilmi┼čtir.[4] Yap─▒lan bu ─▒slahat ├žal─▒┼čmalar─▒yla Dardanos Bataryas─▒n─▒n bo─čaz─▒n giri┼činde etkili bir ate┼č g├╝c├╝ne sahip olmas─▒ ama├žlanm─▒┼čt─▒r. ├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Kumandanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ 2.A─č─▒r Top├žu Tugay─▒n─▒n 3.A─č─▒r Top├žu Alay─▒n─▒n 2.Taburunun 1. Bataryas─▒ olarak g├Ârev yapan Dardanos Bataryas─▒n─▒n ├çanakkale Savunmas─▒nda destanla┼čmas─▒ndaki di─čer bir etken ise burada vatani g├Ârevini ifa eden personelin ta┼č─▒d─▒─č─▒ vazife ┼čuuru ve sorumluluk bilincidir. Batarya efrad─▒ kalbindeki vatan sevgisinden alm─▒┼č oldu─ču ilhamla son ana kadar ├╝zerine d├╝┼čen g├Ârevi hakk─▒yla yerine getirmi┼č, memleketin harimi namusu olan ─░stanbulÔÇÖa g├Âz diken m├╝stevlilere payitaht─▒n giri┼č kap─▒s─▒n─▒ mezar etmeye yemin etmi┼čtir. Bo─čaz giri┼čindeki tabyalar─▒n d├╝┼čman top├žusu taraf─▒ndan s├╝k├╗t ettirildi─či 25 ┼×ubat 1915ÔÇÖten 18 Mart 1915 Deniz Harek├ót─▒na kadar ge├žen 21 g├╝nl├╝k zaman diliminde d├╝┼čman─▒n, may─▒n hatlar─▒n─▒ ve orta tahkimat─▒ tahrip etmek gayesiyle geceli g├╝nd├╝zl├╝ yapm─▒┼č oldu─ču sald─▒r─▒larda filonun muvaffak olamamas─▒nda Dardanos Bataryas─▒ personelinin eme─či ├žok b├╝y├╝kt├╝r.

 

 

        ├çanakkale Bo─čaz─▒na sald─▒ran ─░tilaf Devletleri Filosunun kara listeye ald─▒─č─▒ ve susturmak i├žin defalarca u─čra┼čt─▒─č─▒ Dardanos Bataryas─▒n─▒n komutan─▒ Kilitbahirli ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendidir. Bataryan─▒n 1.Tak─▒m Komutan─▒ At─čm. Adil Efendi, ─░kinci Tak─▒m Komutan─▒ ise Edremitli zabit vekili ─░smail Hakk─▒ Efendidir. Bataryan─▒n g├Âzetleme mevkiinde ise Trablusgarpl─▒ Te─čmen Mevsuf Efendi ve Ni┼čang├óh ├çavu┼ču telemetreci Yozgatl─▒ Yunus ├çavu┼č bulunmaktad─▒r. ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendi bataryaya tayin oldu─ču zaman burada daha evvel ├Â─čretmenlik yapt─▒─č─▒ Top├žu K├╝├ž├╝k Zabit Mektebindeki baz─▒ ├Â─črencilerine rastlam─▒┼č, bunlar─▒ yan─▒na alarak erlerini ├žok iyi bir e─čitime tabii tutmu┼čtur. [5] Batarya da g├Ârev yapan gen├ž te─čmenler eski hocalar─▒ bug├╝nk├╝ komutanlar─▒ olan ├ťste─čmen Hasan BeyÔÇÖin emirlerini b├╝y├╝k bir ┼čevkle yerine getirir, d├╝┼čman gemilerine kar┼č─▒ verece─či ate┼č emrini b├╝y├╝k bir sab─▒rs─▒zl─▒kla beklerlerdi. Onlar─▒n bu azim ve i┼čtiyak─▒ batarya komutan─▒n─▒ ziyadesiyle memnun ederdi. Batarya efrad─▒n─▒n sahip oldu─ču bu tak─▒m ruhu DardanosÔÇÖa sald─▒ran d├╝┼čman z─▒rhl─▒lar─▒n─▒n sinirlerini alt ├╝st ederdi. Ne zaman Dardanos Bataryas─▒n─▒ susturmaya te┼čebb├╝s etseler g├Ânderdikleri her salvonun kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ ayn─▒ ┼čiddetle al─▒r, batarya efrad─▒n─▒n gazab─▒na u─črarlard─▒.

 

 

            18 MART 1915 DEN─░Z HAREK├éTINDA DARDANOS BATARYASI

 

 

       19 ┼×ubat 1915 g├╝n├╝nden beri ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒ ge├žmek i├žin yo─čun u─čra┼člar veren ─░tilaf Devletleri donanmas─▒ elde etti─či ufak tefek ba┼čar─▒lara ra─čmen amac─▒na ula┼čmam─▒┼čt─▒. Bo─čazÔÇÖda her ge├žen g├╝n g├╝c├╝ne g├╝├ž katan T├╝rk Savunmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda ─░tilaf Devletleri Donanmas─▒n─▒n ├žaresizli─či ve ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n bir an ├Ânce ge├žilmesi konusunda Amirallik Birinci Lordu Sir Winston ChurchillÔÇÖin yapt─▒─č─▒ bask─▒lardan bunal─▒p sinirleri bozulan Akdeniz Filo Komutan─▒ Koramiral Sackville Carden,bu duruma daha fazla dayanamay─▒p 16 Mart 1915ÔÇÖte g├Ârevinden istifa etti. Amiral Cardenin yerine 17 Mart 1915 tarihinde filo komutanl─▒─č─▒na tayin edilen Amiral John De Robeck ise ChurchillÔÇÖe bekledi─či m├╝jdeyi vermi┼č, 18 Mart 1915 g├╝n├╝ ├çanakkale Bo─čaz─▒na geni┼č kapsaml─▒ bir deniz taarruzu yapmay─▒ taahh├╝t etmi┼čti.17 Mart 1915 ak┼čam─▒ amiral gemisi Queen ElizabethÔÇÖte kurmaylar─▒yla bir araya gelen yeni filo komutan─▒, sabah saatlerinde yap─▒lacak sald─▒r─▒n─▒n plan─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼č ve gerekli olan g├Ârev da─č─▒l─▒m─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒.18 Mart sabah─▒ saat:08.15ÔÇÖte tarihi g├Ârevini yerine getirmek i├žin adalardaki ├╝slerinden ayr─▒lan ─░ngiliz ve Frans─▒z Sava┼č gemileri dumanlar savurarak ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n yolunu tutar. Donanmadaki bu hareketlili─či fark eden Yeni┼čehir b├Âlgesindeki n├Âbet├žilerin durumu ├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Kumandanl─▒─č─▒na haber vermesiyle b├Âlge de bir hava ke┼čfi yapt─▒r─▒l─▒r. Pilotlar─▒n, z─▒rhl─▒lar─▒n bo─čaza yakla┼čt─▒klar─▒n─▒ haber vermeleri ├╝zerine bo─čaz─▒n iki yakas─▒ndaki tabya ve bataryalar harp vaziyeti al─▒r. O heyecan dolu dakikalar─▒ ve Mehmet├ži─čin halet-i ruhiyesini Cevat Pa┼ča d├Ân├╝nceye kadar savunmay─▒ idare edecek olan M├╝stahkem Mevkii Kurmay Ba┼čkan─▒ Selahattin Adil Bey hat─▒ralar─▒nda ┼č├Âyle anlat─▒r: Subaylar kumanda ve g├Âzetleme yerlerine, erlerde toplar─▒n─▒n ba┼č─▒na ge├žmi┼čler, herkes b├╝y├╝k bir azim ve imanla beklenilen sald─▒r─▒n─▒n vatan i├žin hayati ├Ânemini de─čerlendirerek g├Ârevine sar─▒lm─▒┼č, bir├žok noktalardan ÔÇťAllah-u EkberÔÇŁle ba┼člayan ezan sesleri g├Âklere y├╝kselmi┼čti.[6].

 

     Saat 10.30ÔÇÖu g├Âsterdi─činde filonun 1.T├╝menini olu┼čturan sava┼č gemileri Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒n─▒n k─▒lavuzlu─čunda bo─čaza girmeye ba┼člar. Saat 11.00 de gemiler Kumkale gerisindeki ob├╝s bataryalar─▒n─▒n at─▒┼č menziline girer ve mesafe kat ettik├že ├╝zerlerine a├ž─▒lan ate┼č daha da ┼čiddetlenir. Saat 11.15ÔÇÖte Triumph z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Halileli s─▒rtlar─▒na g├Ândermi┼č oldu─ču salvolara ─░ntepe Bataryalar─▒ kar┼č─▒l─▒k verir. Sald─▒r─▒ plan─▒na g├Âre Merkez Tahkimat─▒n─▒ olu┼čturan ├çanakkale-Kilitbahir grubu tabyalar─▒na 14000 yarda (12800 metre)mesafede yerlerini alan z─▒rhl─▒lar, saat 11.30ÔÇÖda amiral gemisi Queen ElizabethÔÇÖin ate┼če ba┼člamas─▒ndan on dakika sonra bombard─▒mana ba┼člar.[7]D├╝nya tarihinin en ├Ânemli ve unutulmaz deniz sava┼č─▒n─▒n ba┼člad─▒─č─▒ bu andan itibaren ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n iki yakas─▒ toplar─▒n kulaklar─▒ sa─č─▒r edecek kadar g├╝├žl├╝ ve korkun├ž g├╝rlemeleriyle inliyordu. Gemilerden istihk├ómlara g├Ânderilen her mermi ac─▒ ├ž─▒─čl─▒klar atarak hedefini buluyor ve korkun├ž patlamalarla infilak ederek d├╝┼čt├╝─č├╝ yeri cehenneme ├ževiriyordu. ├çanakkale Harek├ót─▒n─▒ ─░slam D├╝nyas─▒na kar┼č─▒ ba┼člat─▒lm─▒┼č bir ha├žl─▒ seferi olarak kabul eden bat─▒n─▒n y├╝zer kaleleri, 1453 y─▒l─▒ndan beri ta┼č─▒d─▒klar─▒ kin ve nefreti b├╝y├╝k bir h─▒rs ve intikam duygusuyla ─░stanbulÔÇÖun kap─▒s─▒n─▒ bekleyen bo─čaz muhaf─▒zlar─▒n─▒n ├╝zerine kusuyordu. Merkez Tahkimat─▒n─▒ olu┼čturan, Rumeli Mecidiye, Rumeli Hamidiye, Namazg├óh, ├çimenlik ve Anadolu Hamidiye Tabyalar─▒, d├╝┼čman donanmas─▒n─▒n kendilerine y├Âneltti─či kesif bombard─▒mana gemiler at─▒┼č menzilleri d─▒┼č─▒nda bulundu─ču i├žin ├žaresizce kar┼č─▒l─▒k veremiyor, sab─▒rla has─▒mlar─▒n─▒n daha da yakla┼čmas─▒n─▒ bekliyorlard─▒.

                      

     Merkez Tabyalar─▒n─▒n bu bir anl─▒k suskunlu─čunun aksine bo─čazdaki may─▒n hatlar─▒n─▒ korumakla g├Ârevli olan bataryalar AvrupaÔÇÖn─▒n y├╝zer kalelerine kar┼č─▒ korkusuzca direniyor ve dualarla g├Ânderdikleri her mermiyle ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n ge├žilmeyece─čini bir kez daha hayk─▒r─▒yorlard─▒. Bo─čazdaki may─▒n hatlar─▒n─▒ ve merkez tahkimat─▒n─▒ korumakla g├Ârevli olan Dardanos Bataryas─▒, saat 11.30ÔÇÖda d├╝┼čman donanmas─▒ at─▒┼č menziline girer girmez ├Âld├╝r├╝c├╝ salvolar─▒yla gemilere kar┼č─▒l─▒k vermeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Bataryan─▒n yi─čit efrad─▒ toplar─▒ ba┼č─▒nda, DardanosÔÇÖun gelecek nesillere ├Ârnek olacak olan kahramanl─▒k destan─▒n─▒n ┼čanl─▒ sayfalar─▒n─▒ yazmak i├žin canla ba┼čla u─čra┼č─▒yorlard─▒. Birinci ─░ngiliz T├╝menini Anadolu yakas─▒ndaki top├žu bataryalar─▒n─▒n ate┼činden korumak i├žin ├Ârtme vazifesi yapan Triumph z─▒rhl─▒s─▒n─▒n bataryaÔÇÖya kar┼č─▒ ba┼člatt─▒─č─▒ cehennemi bombard─▒mana Dardanos Bataryas─▒ da g├╝c├╝ nispetinde kar┼č─▒l─▒k veriyordu.

 

 

Merhum Mehmet AkifÔÇÖin y─▒llar sonra kaleme ald─▒─č─▒ me┼čhur ┼čiirinde; ÔÇťNe hayas─▒zca taha┼č┼č├╝t ki ufuklar kapal─▒, Nerde g├Âsterdi─či vah┼četle bu bir Avrupal─▒!ÔÇŁs├Âzleriyle bire bir tasvir etti─či bu sahne de DardanosÔÇÖun yi─čit evlatlar─▒ inan├žlar─▒ndan ald─▒klar─▒ manevi g├╝├žle direni┼čin destan─▒n─▒ yaz─▒yorlard─▒. ├ťste─čmen Hasan HulusiÔÇÖnin: ÔÇť-G├Âreyim sizi evlatlar─▒m. Ateee┼č!ÔÇŁemriyle sevin├ž g├Âzya┼člar─▒na bo─čulan bu arslanlardan kimileri namuslar─▒ olan toplar─▒n─▒ ├Âp├╝yor, kimileri ise birbirlerine sar─▒l─▒yor ve ard─▒ndan d├╝┼čman─▒n ├╝zerine mermi ya─čd─▒r─▒yorlard─▒.[8]Onlar─▒ ne sa─čnak halinde ├╝zerlerine ya─čan tonlarca top mermisi ne de etraflar─▒nda ard arda meydana gelen korkun├ž patlamalar korkutabiliyor, hepsi bir kalkan olup ├╝stlerine gelen cehennemi g├Â─č├╝slerinde s├Ând├╝r├╝yorlard─▒.

 

Merkez Tabyalar─▒na yap─▒lan bombard─▒man─▒n yeterli oldu─čuna karar veren Amiral De RobeckÔÇÖin filoyu biraz daha yakla┼čt─▒r─▒p, Amiral Guepratte komutas─▒ndaki Frans─▒z Filosuna ait d├Ârt harp gemisini ileri s├╝rmesiyle yar─▒m saattir suk├╝netini muhafaza eden ├çanakkale-Kilitbahir istihk├ómlar─▒, top ba┼č─▒ yaparak ve bo─čazdaki karde┼čleriyle beraber d├╝┼čman gemilerine ate┼č etmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Merkez Tahkimat─▒n─▒n i┼če kar─▒┼čmas─▒yla ┼ča┼čk─▒na d├Ânen Amiral De RobeckÔÇÖin yenilmez armadas─▒, ald─▒─č─▒ isabetlerle y─▒pranmaya ba┼člam─▒┼čt─▒.12.45ÔÇÖde yirmi be┼č dakika i├žinde on iki isabet alan Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒, Dardanos Bataryas─▒n─▒ kendisine hedef olarak se├žmi┼čti. Batarya personelinin AgamemnonÔÇÖa kar┼č─▒ ayr─▒ bir kini vard─▒. ÔÇťK─▒r─▒k direkÔÇŁ ad─▒n─▒ verdikleri bu z─▒rhl─▒n─▒n bo─čaza her giri┼činde cephane y├╝k├╝n├╝ istihk├ómlar ├╝zerinde t├╝ketip pervas─▒zca ├ž─▒k─▒p gitmesine sinir olurlard─▒. ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendinin: ÔÇť-Haydi ├žocuklar hedefimiz ┼ču sizin k─▒r─▒k direk dedi─činiz gemiÔÇŁdiye emir vermesiyle Agamemnon, DardanosÔÇÖun gazab─▒na u─čramaya ba┼člad─▒. Geminin ba┼č ve g├╝vertesine isabet eden ilk mermilerin sebep oldu─ču duman da─č─▒l─▒ncaya kadar Queen ElizabethÔÇÖe at─▒┼člar─▒n─▒ y├Ânelten Dardanos Bataryas─▒n─▒n yollad─▒─č─▒ ├╝├ž mermi, amiral gemisinin g├╝vertesinde patlad─▒. ─░kinci defa Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒n─▒ ele alan top├žular bu defa ├╝├ž isabet daha kaydetti. Z─▒rhl─▒ oldu─ču yerde d├Ând├╝ ve dumanlar i├žinde kald─▒[9]

 

 

Saat:13.35 sular─▒nda Dardanos Bataryas─▒ ile Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒ aras─▒nda s├╝r├╝p giden bu m├╝cadeleyi ve Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ zor anlar─▒ harek├ót─▒ takip eden bir ─░ngiliz Sava┼č muhabiri hat─▒ralar─▒nda: ÔÇťBu s─▒rada Agamemnona isabet eden Dardanosun ├╝├ž mermisinden ikisi yine g├╝vertede patlad─▒. Biri de arka bacay─▒ y─▒rtarak yeni a├ž─▒lm─▒┼č bir nil├╝fer ├ži├že─či haline koydu.ÔÇŁs├Âzleriyle anlat─▒r.[10]Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒n─▒n yer de─či┼čtirmesi ├╝zerine Prince George z─▒rhl─▒s─▒n─▒ d├Âvmeye ba┼člayan batarya, gemiye be┼č isabet kaydetti ve teknede ├žok b├╝y├╝k bir yang─▒n ├ž─▒kt─▒. DardanosÔÇÖun g├Ânderdi─či salvolarla alev alev yanan Prince George bulundu─ču mevkiyi terk etti. Gemi personeli ├ž─▒kan yang─▒n─▒ s├Ând├╝rmeye ├žal─▒┼čt─▒.[11]Tabyalardaki toplar─▒n bombard─▒mandan ├Ât├╝r├╝ toprak alt─▒nda kalmas─▒ ve hasara u─čramas─▒ nedeniyle T├╝rk top├žusunun at─▒┼č h─▒z─▒ olduk├ža azalm─▒┼čt─▒. Saat:13.45ÔÇÖde gemilerin kesin sonu├ž alma yerlerine yakla┼čmalar─▒n─▒n ve may─▒n hatlar─▒nda donanman─▒n ─░stanbulÔÇÖa gidebilmesi i├žin gerekli olan ge├židin a├ž─▒lmas─▒n─▒n zaman─▒n─▒n geldi─čini d├╝┼č├╝nen Amiral De Robeck, may─▒n arama ve tarama faaliyetlerini ├Ârtmek ve korumak amac─▒yla Albay Hayes Sadler komutas─▒nda alt─▒ ─░ngiliz Z─▒rhl─▒s─▒ndan olu┼čan 2.T├╝meni y─▒pranan Frans─▒z t├╝meniyle de─či┼čtirmeye karar verdi. ─░ngiliz ve Frans─▒z Z─▒rhl─▒lar─▒ aras─▒nda saat 14.00 civar─▒nda ba┼člayan bu n├Âbet de─či┼čimi esnas─▒nda  o g├╝n zaferin hangi taraftan yana olaca─č─▒n─▒ g├Âsteren ilk belirtiler tezah├╝r etmeye ba┼člad─▒. Frans─▒zlar─▒n Bouvet Z─▒rhl─▒s─▒, ├çanakkale Bo─čaz─▒ndan ├ž─▒karken Nusrat may─▒n gemisinin Erenk├Ây Koyuna d├Âkt├╝─č├╝ may─▒nlardan birine ├žarparak sadece iki dakika i├žinde batt─▒.[12]M├╝ttefikler ├╝zerinde ┼čok etkisi yaratan bu olay bo─čaz savunucular─▒n─▒n dayanma g├╝c├╝n├╝ art─▒rd─▒.18 Mart deniz sava┼č─▒n─▒n k─▒r─▒lma noktas─▒ olarak kabul edebilece─čimiz bu hadise, T├╝rk top├žusu i├žin b├╝y├╝k bir moral kayna─č─▒ olmu┼č, onlar─▒n maneviyat─▒n─▒ artt─▒rm─▒┼čt─▒. Bo─čaz─▒n ┼čanl─▒ m├╝daafilerine emeklerinin asla zayi olmayaca─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. O dakikalarda KilitbahirÔÇÖden ├çanakkaleÔÇÖye yeni ge├žen M├╝stahkem Mevkii Kumandan─▒ Cevat Pa┼ča, yaveri Selahaddin Adil BeyÔÇÖden komutay─▒ devral─▒r. Cevat Pa┼ča, d├╝┼čman─▒n hi├ž ummad─▒─č─▒ bir anda d├╝├žar oldu─ču bu felaketin M├╝stahkem Mevkii top├žusu ├╝zerindeki tesirini: ÔÇťBouvetÔÇÖin bat─▒┼č─▒ ve Frans─▒z filosunun peri┼čan hali b├╝t├╝n kale mensuplar─▒n─▒n maneviyatlar─▒n─▒ y├╝kseltti. Onlara yeni bir kuvvet ve kudret verdi.ÔÇŁs├Âzleriyle anlat─▒r.[13]├ťste─čmen Hasan HulusiÔÇÖnin toplar─▒ o dakikalarda toprak alt─▒na g├Âm├╝ld├╝─č├╝nden dolay─▒ BouvetÔÇÖe ate┼č a├žamam─▒┼čt─▒r.

 

       Frans─▒z filosundan bo─čaz n├Âbetini devralan Albay Hayes Sadler komutas─▒ndaki alt─▒ ─░ngiliz sava┼č gemisi saat 14.31ÔÇÖde bo─čazdan i├žeri girer. Ocean, Irresistible, Vangeance, Swiftsure, Majestic ve Albion muharebe gemilerinden olu┼čan 2.T├╝men z─▒rhl─▒lar─▒ saat.14.39ÔÇÖda 12000 yarda(11000 metre) mesafeden ├çanakkale-Kilitbahir istihk├ómlar─▒n─▒ g├╝├žl├╝ toplar─▒yla d├Âvmeye ba┼člar. Sabahtan beri hatt─▒ harpte muharebe eden ─░ngiliz z─▒rhl─▒lar─▒yla birlikte kaleleri halla├ž pamu─čuna ├ževiren bu yeni gemiler,merkez tahkimat─▒yla aralar─▒ndaki mesafeyi 10000 yardaya (9150 metre) d├╝┼č├╝r├╝r. Merkez Tahkimat─▒,d├╝┼čman─▒n taze kuvvetle ba┼člatt─▒─č─▒ bu ┼čiddetli bombard─▒mana ayn─▒ nispette cevap veremez. Bu ate┼č ve ├želik ya─čmuruna seri bir bi├žimde kar┼č─▒ koyan tek tabyam─▒z Anadolu Hamidiye Tabyas─▒yd─▒. D├╝┼čman ne yapsa bu ┼čanl─▒ muhaf─▒z─▒ susturam─▒yordu. Queen Elizabeth ve Agamemnon Z─▒rhl─▒lar─▒n─▒n alev kusan namlular─▒na korkusuzca kar┼č─▒ koyan Hamidiye,saat 15.00ÔÇÖde Irresistible z─▒rhl─▒s─▒n─▒ fena ele alm─▒┼č, bu gemi on d├Ârt dakika sonra b├╝y├╝k bir patlamayla sars─▒lm─▒┼čt─▒.[14]Makine dairesi sular alt─▒nda kalan ve sancak bordas─▒na bay─▒lan z─▒rhl─▒, b├╝t├╝n hareket kabiliyetini yitirmi┼č, bo─čazdaki g├╝├žl├╝ ak─▒nt─▒n─▒n tutsa─č─▒ olmu┼čtu.Anadolu k─▒y─▒lar─▒ boyunca s├╝r├╝klenen Irresistible z─▒rhl─▒s─▒ saat 16.15ÔÇÖte NusratÔÇÖ─▒n d├Âkt├╝─č├╝ may─▒nlardan birine ├žarpt─▒.Sancak makine dairesinin alt─▒nda,omurgaya yak─▒n bir noktada patlayan may─▒n gemiyi ├╝mitsiz vak─▒a haline getirdi.Sular─▒n her dakika esir ald─▒─č─▒ tekne ak─▒nt─▒n─▒n h─▒z─▒yla bir m├╝ddet daha s├╝r├╝klendi ve kaderin cilvesi Dardanos Bataryas─▒n─▒n tam kar┼č─▒s─▒nda m─▒hlan─▒p kald─▒.[15]

 

Dardanos Bataryas─▒ biraz evvel devasa toplar─▒yla silah arkada┼člar─▒na kan kusturan ve ┼čimdi derin bir acziyet i├žinde ├žaresizce kar┼č─▒s─▒nda bekleyen 15000 tonluk dev z─▒rhl─▒y─▒, toplar─▒yla kalbura ├ževirmeye ba┼člad─▒. Irresistible DardanosÔÇÖtan yedi─či her darbeyle ├Âl├╝me bir kat daha yakla┼č─▒yordu. DardanosÔÇÖun dualarla yollad─▒─č─▒ salvolar─▒n Irresistible Z─▒rhl─▒s─▒na yapt─▒─č─▒ tahribat─▒, o ana ┼čahitlik eden bir yazar hat─▒ralar─▒nda ┼ču c├╝mlelerle anlat─▒r: ÔÇťFazla olarak sakatlanm─▒┼č z─▒rhl─▒, ak─▒nt─▒n─▒n sevkiyle Asya k─▒y─▒lar─▒na do─čru s├╝r├╝klendi ve ak─▒nt─▒n─▒n s├Ând├╝─č├╝ bir noktaya gelincede oldu─ču yerde m─▒hlan─▒p kald─▒.Halbuki bu sakin su b├Âlgesi Dardanos Bataryalar─▒n─▒n burnu dibindedir.T├╝rk istihkam─▒ i├žin ne ele ge├žmez bir f─▒rsatt─▒r bu!..Ve b├╝t├╝n m├╝rettebat─▒ g├╝vertesinde tabur edilmi┼č ┼ču koca d├╝┼čman z─▒rhl─▒s─▒ ne m├╝kemmel bir hedef te┼čkil etmektedir.Omuz omuza duran bu et  y─▒─č─▒n─▒nda DardanosÔÇÖun humbaralar─▒ geni┼č ve kanl─▒ gedikler a├ž─▒yor ve ate┼če be┼č alt─▒ seyyar batarya da kat─▒l─▒yorÔÇŁ[16]

 

 

┼×EHADET VAKT─░

 

Bo─čaz harbinin galip ve ma─člubunun belli olmaya ba┼člad─▒─č─▒ ak┼čam saatlerinde Anadolu yakas─▒ndaki Mesudiye Bataryas─▒n─▒ bombard─▒man eden amiral gemisi Queen Elizabeth, bir m├╝ddet sonra devasa toplar─▒n─▒ Dardanos Bataryas─▒na tevcih ettirdi. Harek├ót boyunca kendilerine meydan okuyan ve at─▒┼člar─▒yla z─▒rhl─▒lar─▒ ciddi manada hasara u─čratan DardanosÔÇÖu s├╝k├╗t ettirmeye niyetlenen Queen Elizabeth, 38ÔÇÖlik devasa toplar─▒yla bataryaya kar┼č─▒ m├╝thi┼č bir baraj ate┼či a├žt─▒. Ortal─▒─č─▒ yerle bir eden bombard─▒man s─▒ras─▒nda batarya efrad─▒ s─▒─č─▒naklara al─▒nd─▒─č─▒ndan dolay─▒ can kayb─▒ ya┼čanmasa da etraf─▒ toz ve toprakla dolan toplar i┼člemez hale gelmi┼č, M├╝stakem Mevki Kumandanl─▒─č─▒yla olan telefon irtibat─▒ da kesilmi┼čti. Top at─▒┼č─▒ bitti─činde s─▒─č─▒naklardan ├ž─▒kan personel, s├╝ratle toplar─▒ temizleyerek ate┼če haz─▒r hale getirdi. K─▒sacas─▒ yenilmez armadan─▒n g├╝c├╝ yine DardanosÔÇÖu susturmaya yetmedi.Filo bu konu da yine s─▒n─▒fta kald─▒. ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendi telefon hatlar─▒ tamir edilir edilmez DardanosÔÇÖun bu k─▒sa s├╝reli suskunlu─čundan endi┼če eden Cevat Pa┼čaÔÇÖy─▒ aray─▒p ya┼čananlar hakk─▒nda malumat verdi. Toplar─▒n d├╝┼čmana mukabele etmeye haz─▒r oldu─čunu duyan Cevat Pa┼ča ise ÔÇťSa─čol kahraman evlad─▒m. Cenab-─▒ Hak hepinizi bu millete ba─č─▒┼člas─▒n.ÔÇŁs├Âzleriyle memnuniyetini ifade etti.[17]

 

Ne var ki bu Cevat Pa┼čaÔÇÖn─▒n batarya komutan─▒yla son konu┼čmas─▒ olacakt─▒. Bataryan─▒n bu bir anl─▒k sessizli─činden istifade ederek Merkez Tahkimat─▒na daha rahat y├╝klenen z─▒rhl─▒lar, DardanosÔÇÖun yeniden ├╝zerlerine mermi ya─čd─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝nce ┼ča┼čk─▒na d├Ânm├╝┼člerdi. ├ťste─čmen Hasan evvela o g├╝n saat 16.05ÔÇÖte may─▒na ├žarp─▒p, batma tehlikesi ge├žirerek bo─čazdan d─▒┼čar─▒ kendisini zor atacak olan Inflexible z─▒rhl─▒s─▒n─▒ ele ald─▒. Dardanos Bataryas─▒n─▒n Inflexible z─▒rhl─▒s─▒na sald─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âren Queen Elizabeth saat16.40ÔÇÖda b├╝t├╝n h─▒rs─▒yla tekrar bordas─▒ndaki toplar─▒n─▒ batarya ya ├ževirmi┼č, ortal─▒─č─▒ yerle bir etmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. ├ťste─čmen Hasan bunun ├╝zerine hedef de─či┼čtirerek toplar─▒n─▒ amiral z─▒rhl─▒s─▒na tevcih ettirdi. Tabur Komutan─▒ Mithat Bey taraf─▒ndan telefona ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒n─▒ haber alan batarya komutan─▒, gerekli emirleri vererek toplar─▒n ba┼č─▒ndan ayr─▒ld─▒. Bu, batarya efrad─▒n─▒n ├žok sevdikleri komutanlar─▒n─▒ son g├Âr├╝┼čleri ve ondan ald─▒klar─▒ son emirlerdi. ┼×ehit namzedi Hasan Efendi d├╝┼čman mermilerinin fazlaca d├╝┼čt├╝─č├╝ bir mahalde yer alan (tarassut/g├Âzetleme yeri)muhabere mevkiine giderken pe┼činden gelen Te─čmen Mevsufa neden geldi─čini sorar. ├ťst├╝ ba┼č─▒ toza topra─ča bulanm─▒┼č olan Mevsuf Efendi de cevaben ├žok susad─▒─č─▒n─▒ s├Âyler. ─░kisi de telefonun bulundu─ču sipere girer girmez bir d├╝┼čman salvosu siperin ├Ân├╝ndeki topra─č─▒ kald─▒r─▒r ve ├╝zerlerine y─▒─čar. Canlar─▒n─▒, her ┼čeyden aziz bildikleri mukaddes vatan topraklar─▒ i├žin seve seve feda etmeye haz─▒r olan bu iki m├╝mtaz Osmanl─▒ zabiti ve Yozgatl─▒ Yunus ├çavu┼č ├Âlmeden diri diri topra─ča g├Âm├╝l├╝r ve ├žok ge├žmeden ┼čehit olur. O an─▒ ve sonras─▒nda ya┼čan─▒lanlar─▒ Dardanos Bataryas─▒ ikinci tak─▒m komutan─▒ Edremitli ─░smail Hakk─▒ Efendi hat─▒ralar─▒nda ┼č├Âyle anlat─▒r: ÔÇťTam bu s─▒rada m├╝thi┼č bir patlama oldu. Her taraf─▒m─▒z toz duman i├žinde kald─▒. Ta┼č, toprak, tahta, kalas par├žalar─▒ havada u├žu┼čuyor. Sonrada ├╝zerimize d├╝┼č├╝yordu.

 

-Dikkat ├žocuklar, koruyun kendinizi diye ba─č─▒rd─▒m, ├╝st├╝m├╝z tamamen a├ž─▒k s─▒─č─▒nacak bir yer yoktu. Arif birden:

-Bey bu mermi bizim tarassut taraf─▒na d├╝┼čt├╝ galiba  dedi,oraya y├╝r├╝d├╝.Arif do─čru tahmin etmi┼čti.O taraftan birka├ž inilti kula─č─▒ma geldi.Tak─▒ma:

 

-Ate┼č kesÔÇŽ Kumandas─▒ vererek tarassut mahalline ko┼čtum. Yakla┼čt─▒k├ža etraftaki enkaz fazlala┼č─▒yordu. Arife yeti┼čtim.

-Y├╝r├╝ Arif diyerek ge├žtim. Yan─▒ndan tarassut mahalline girdi─čim zaman g├Ârd├╝─č├╝m manzara kar┼č─▒s─▒nda adeta kan─▒m dondu. Kumandan─▒m─▒z Hasan Bey, M├╝laz─▒m Mevsuf Bey ve ├žok sevdi─čim Ni┼čang├óh ├žavu┼čumuz Yozgatl─▒ Yunus ┼čehit olmu┼člar kanlar i├žinde enkaz─▒n aras─▒nda yat─▒yorlard─▒. Tam alt─▒ metre mesafeye d├╝┼čen bir 38ÔÇÖlik bu ├╝├ž kahraman arkada┼č─▒m─▒z─▒ bizden ay─▒rm─▒┼čt─▒. Tarassut yerinin ├Ân├╝nde ├žukur a├žan bu u─čursuz mermi arka tarafta da b├╝y├╝k hasar yapm─▒┼č buradaki vazifeli dokuz erimizde ┼čehit olmu┼člard─▒. Az ilerde be┼č erimizde yaralanm─▒┼č ┼čehit arkada┼člar─▒n─▒n aras─▒nda inildeyerek sa─ča sola davran─▒yorlard─▒. Hemen yard─▒mlar─▒na ko┼čtuk, s─▒hhiyeler geldi. Yaralar─▒ sar─▒ld─▒. A┼ča─č─▒ya indirilip nakliye arabalar─▒ ile hastaneye yollad─▒m onlar─▒. Tekrar tarassut yerine d├Ânerek ┼čehitlerin ├╝zerlerini beyliklerle ├Ârtt├╝m. Bu arada birinci tak─▒m subay─▒ Adil geldi.

 

-Ne var ─░smail? Diyerek nefes nefese sorunca:

 

-Metin ol Adilci─čim. Kumandan Hasan Bey, M├╝laz─▒m Mevsuf ve benim Yozgatl─▒ burada ┼čehit oldular. Arkada da daha dokuz ┼čehidimiz var. Be┼č yaral─▒m─▒z─▒ da yaralar─▒n─▒ sar─▒p hastaneye g├Ânderdim dedim. Adil evvela beni dikkatle dinledi. Bir durduÔÇŽ Sonra birden ┼čehitlerin ├╝zerine adeta kendini att─▒. Y├╝zlerindeki ├Ârt├╝leri teker teker a├žarak hepsine birer kere bakt─▒ ve sonra da tekrar yava┼č├ža hepsini ├Ârterek do─čruldu. G├Âzlerinden ya┼člar ak─▒yor, bir h─▒├žk─▒r─▒k duydum. Bakt─▒m Arif. Bataryan─▒n g├╝l├╝ olan Arif g├Âzlerinden ya┼člar akarak kendi kendine s├Âyleniyor. Yan─▒na sokuldum. Elini omzuna koyup y├╝z├╝ne bakt─▒m.

 

-─░yi insanlard─▒ bunlar bende yanlar─▒nda bulunsam ne olurdu? Diyordu.

 

Cenab-─▒ Hak onlar─▒ bizden fazla seviyormu┼č. Metin ol Arifim sen. Dedim. D├╝┼čman tabyam─▒zdaki infilak─▒ ve ate┼či kesti─čimizi g├Ârerek toplar─▒n─▒ Hamidiye ye ├ževirmi┼č ate┼č ediyordu. [18]
                                  

                                        ├ťste─čmen Hasan


                                 

                                                 Te─čmen Mevsuf

 

BataryaÔÇÖya d├Ânen Te─čmen ─░smail Hakk─▒ Efendi personele ac─▒ haberi verir. Herkes derin bir teess├╝r i├žindedir. ─░smail Hakk─▒ Bey efrada kumandanlar─▒n─▒n ve ┼čehit arkada┼člar─▒n─▒n intikamlar─▒n─▒ almalar─▒ i├žin top ba┼č─▒ yapmalar─▒n─▒ emreder. DardanosÔÇÖun kahraman efrad─▒ milletimizin ate┼čle imtihan edildi─či o tarihi g├╝nde ┼čehadetleriyle bataryalar─▒na ┼čan veren ve gelecek nesile ├Ârnek te┼čkil eden komutanlar─▒n─▒ ve arkada┼člar─▒n─▒ kaybetmenin h─▒rs─▒ ile Queen Elizabeth z─▒rhl─▒s─▒na ard arda intikam dolu at─▒┼člar yapar. G├Ânderilen her salvo koca dretnotun tepesinde patlar. Dardanos Bataryas─▒n─▒n ┼čanl─▒ muhaf─▒zlar─▒, ak┼čam├╝zeri bo─čaz─▒ terk eden m├╝ttefikler armadas─▒na bir kez daha ├Âlmediklerini, y─▒lmad─▒klar─▒n─▒, vatan topraklar─▒n─▒ savunmaktan vazge├žmeyeceklerini, ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n ─░stanbulÔÇÖa gitmek isteyen her d├╝┼čman kuvvete bir ge├žit de─čil, mezar olaca─č─▒n─▒ hayk─▒r─▒r. ─░smail Hakk─▒ Efendi o g├╝ne ait hat─▒ralar─▒nda amiral gemisine yap─▒lan bu son bombard─▒man─▒n etkileriyle ilgili: ÔÇťB├╝y├╝k bir dikkat ve h─▒rsla att─▒─č─▒m─▒z mermiler bo┼ča gitmemeye ba┼člad─▒. Ancak danelerimizin ├žaplar─▒ ufak oldu─čundan ve bu gemiler kum torbalar─▒yla korunduklar─▒ndan tesirli olam─▒yorduk. Ama mermilerimizin patlay─▒┼č─▒ gemilerin personeli ├╝zerinde sinir bozucu tesirler yapt─▒─č─▒ muhakkakt─▒.ÔÇŁifadelerini kullan─▒r.[19]─░stanbul Fatihi olmak h├╝lyas─▒yla bo─čaza giren ve ak┼čam saatlerinde hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ i├žinde bo─čaz─▒ terk eden Amiral De RobeckÔÇÖin komuta gemisi, Dardanosun at─▒┼č menzilinden ├ž─▒kar ├ž─▒kmaz batarya, Lord Nelson muharebe gemisine ate┼č etmeye ba┼člar. BataryaÔÇÖn─▒n yollad─▒─č─▒ d├Ârd├╝nc├╝ mermi geminin g├╝vertesini alevler i├žinde b─▒rak─▒r.Lord NelsonÔÇÖda Queen Elizabeth gibi selameti bo─čazdan ka├žmakta bulur.[20]

 

 

 

G─░TT─░LER!ÔÇŽGE├çEMED─░LER!...GE├çEMEYECEKLER!........

 

 

D├╝┼čman gemileri bataryan─▒n at─▒┼č menzili d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒ncaya kadar personel top├žu ate┼čine devam eder. Gemiler uzakla┼č─▒nca beyhude yere cephane harcamamak i├žin ate┼č kesilir. Bu s─▒rada bataryaÔÇÖdaki faciay─▒ telefonda haber alan ├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Kumandan─▒ Cevat Pa┼ča Dardanos Bataryas─▒na ula┼č─▒r. Beyaz at─▒n─▒n ├╝zerinde bataryaÔÇÖya gelen M├╝stahkem Mevkii Kumandan─▒ efrad─▒ selamlar ve hepsine: ÔÇť-Ba┼č─▒n─▒z sa─č olsun evlatlar─▒m. Hepinize ge├žmi┼č olsun.ÔÇŁDiyerek taziyelerini iletir. ┼×ehitlerin nerede oldu─čunu soran Cevat Pa┼čaÔÇÖya ─░smail Hakk─▒ Efendi refakat eder. Birlikte facian─▒n ya┼čand─▒─č─▒ tarassut mahalline giderler. Edremit ─░smail Hakk─▒ Efendi hadisenin bundan sonraki k─▒sm─▒n─▒ hat─▒ralar─▒nda ┼č├Âyle anlat─▒r: ÔÇť-Batmakta olan g├╝ne┼čin k─▒z─▒l renkleri tepeye ├ž─▒kmakta olan Cevat Pa┼čaÔÇÖn─▒n g├Âzl├╝k camlar─▒nda par─▒lt─▒lar yap─▒yordu. Bu manzaran─▒n tesiri alt─▒nda kalm─▒┼č o renkleri doya doya seyrederken i├žimdeki ac─▒y─▒ unutmaya ├žal─▒┼č─▒yordum. Tarassut mahalline geldik. Arif kalkt─▒ selam verdi. Pa┼ča ├╝zerleri ├Ârt├╝l├╝ ┼čehitleri g├Âr├╝nce birden sert bir ┼čekilde topland─▒ vaziyet ald─▒. Bu kahraman ├Âl├╝leri selamlad─▒. Sonra e─čildi y├╝zlerini a├žarak bakt─▒.

 

-Fedak├ór evlatlar─▒m. B├╝y├╝k r├╝tbeyi ald─▒n─▒z. Ruhunuz ┼čad olsun. Dedi. G├Âzlerinden ya┼č damlalar─▒ d├╝┼č├╝yordu. Birka├ž damla da ┼čehitlerin ├╝zerine akt─▒. Yava┼č├ža ├Ârt├╝leri y├╝zlerine ├Ârtt├╝. Do─čruldu tekrar vaziyet alarak onlar─▒ selamlad─▒ktan sonra bize d├Ând├╝.

 

-├ç─▒kal─▒m. Bir de d─▒┼čar─▒s─▒n─▒ g├Ârelim ├žocuklar. Diyerek ├Ân├╝m├╝zden ge├žti. Merminin a├žt─▒─č─▒ ├žukuru, etraftaki tahribat─▒ g├Âr├╝p ┼čehit erlerin yan─▒na geldi. Bu ┼čehitleri de tazim ile selamlad─▒ktan sonra hepsinin ayr─▒ ayr─▒ y├╝zlerini a├žt─▒ ve;

 

-Benim kahraman ├žocuklar─▒m derken. Derken yine g├Âzlerinden ya┼člar yuvarlan─▒yordu. Onlar─▒n da y├╝zlerini ├Ârtt├╝ ve tekrar selamlayarak oradan ayr─▒ld─▒. A┼ča─č─▒ya inerken bize:

 

-├çocuklar ben tertibat ald─▒m. ┼×imdi arabalar ve Alay imam─▒ gelecek ┼čehitlerle me┼čgul olacaklar. Yaral─▒lar─▒ ne yapt─▒n─▒z?

 

-─░lk sarg─▒lar─▒n─▒ yapt─▒r─▒p hastaneye yollad─▒k Pa┼čam. Dedim.

-─░├žlerinde a─č─▒r olan var m─▒?

-Biri a─č─▒r di─čerleri hafiftir cevab─▒n─▒ verdim.

 

-┼×imdi onlar─▒ da hastanede g├Âr├╝r├╝m. Dedi ve birlikte tabyaya indik. Efrad tak─▒mlar halinde toplanm─▒┼člard─▒. Onlar─▒ selamlayan pa┼ča:

 

-Ba┼č─▒n─▒z sa─č olsun evlatlar─▒m.

-Sa─čolun Pa┼čam

 

-Kahraman arkada┼člar─▒m─▒z en b├╝y├╝k mertebeye erdiler. Onlar yatt─▒k├ža Cenab-─▒ Hak sizlere ├Âm├╝r ihsan buyursun. Onlar─▒n intikam─▒n─▒ ald─▒n─▒z evlatlar─▒m. Bu s─▒rada yan─▒m─▒za gelen bir er Ariften bize ┼ču haberi getirdi.

-D├╝┼čman─▒n en son gemisi ┼ču an bo─čazdan ├ž─▒k─▒yor.Bu haberi pa┼čaya bildirdik.Yan─▒m─▒zdaki y├╝ksek├že bir tepeye y├╝r├╝d├╝.G├╝ne┼čin son ─▒┼č─▒klar─▒ bo─čazdan peri┼čan bir halde ├ž─▒kan  sabahki ma─črur d├╝┼čman filosunun son gemisini ve bu korkun├ž armaday─▒ ma─člup eden kahraman T├╝rk Top├žular─▒n─▒n Kumandan─▒n─▒ ayd─▒nlat─▒yor.Bu manzara kar┼č─▒s─▒nda Cevat Pa┼čaÔÇÖn─▒n;

 

-GittilerÔÇŽ Ge├žemedilerÔÇŽ Ge├žemeyecekler deÔÇŽ Diye konu┼čtu─čunu duyduk. Az sonra ┼čosenin ├╝zerinde beyaz at─▒ ile DardanosÔÇÖtan uzakla┼čan 18 MartÔÇÖ─▒n bu muzaffer kumandan─▒ etraf─▒ sarmaya ba┼člayan ak┼čam─▒n karanl─▒klar─▒ i├žinde kararg├óh─▒na d├Ân├╝yor ve g├Âr├╝nmez oluyordu.[21]

            

          Cevat Pa┼ča-├çanakkale M├╝stahkem Mevki Komutan─▒

 

├çanakkale Harek├ót─▒ndaki deniz taarruzlar─▒n─▒n en sonuncusu ve en kapsaml─▒s─▒ olan 18 Mart 1915 Deniz Harek├ót─▒ Cenab-─▒ Hakk─▒n yard─▒m─▒ ve vatan kap─▒s─▒n─▒n ┼čanl─▒ muhaf─▒zlar─▒n─▒n fedak├órl─▒k ve gayretleriyle paha bi├žilmez k─▒ymette bir zafer olarak tarihe ge├žmi┼čtir. Kendilerini ha├žl─▒ ordular─▒n─▒n devam─▒ olarak kabullenip kin, nefret ve intikam duygular─▒yla pay─▒ taht─▒n kap─▒s─▒n─▒ hay├ós─▒zca zorlayan m├╝stevliler, ak┼čam saatlerinde zafer naralar─▒ at─▒p meydan okuduklar─▒ d├╝nyaÔÇÖya, rezil r├╝sva olarak bo─čaz─▒ terk etmek mecburiyetinde kalm─▒┼člard─▒r. O g├╝n ├çanakkale Bo─čaz─▒nda may─▒nlar─▒n ve top├žular─▒n i┼čbirli─čiyle bat─▒r─▒lan ├╝├ž koca z─▒rhl─▒ d├╝nya durduk├ža 18 Mart 1915 saat.18.00ÔÇÖde kazan─▒lan b├╝y├╝k T├╝rk Zaferinin ebedi bir ni┼čanesi olarak deryan─▒n derinliklerinde kalacakt─▒r.18 MartÔÇÖ─▒ g├Â─čs├╝m├╝z├╝ kabartan ve milli mefk├╗remizi tazeleyen bir ┼čeref ve kahramanl─▒k g├╝n├╝ haline gelmesinde Dardanos Bataryas─▒n─▒n g├Âsterdi─či ├žabay─▒ daima hat─▒rlamak mecburiyetindeyiz. O g├╝n d├╝┼čman─▒n ├╝zerine ya─čd─▒rd─▒─č─▒ 4000 mermiyi iman dolu g├Â─čs├╝nde s├Ând├╝ren, ├╝├ž defa toprak alt─▒nda kal─▒p, kullan─▒lmaz hale gelen toplar─▒n─▒, ├╝midini kaybetmeyip b├╝y├╝k bir tevekk├╝l ├Ârne─či sergilyerek ate┼če haz─▒r hale getiren ve d├╝┼čmana haddini bildiren, verdi─či ┼čehitlerle vatan mihrab─▒nda ┼čerefli bir hat─▒ra b─▒rakan Dardanos Bataryas─▒, ├çanakkale Muharebeleriyle ba┼člayan milli dirili┼čimizin en ├Ânemli sembollerindendir.18 Mart g├╝n├╝ dualarla namluya s├╝rd├╝─č├╝ 115 mermiyle Birle┼čik Filoya meydan okuyan iman─▒n, tevekk├╝l├╝n ve vatan sevgisinin bu a┼č─▒lmaz seddini ve onun m├╝cahitlerini a┼ča─č─▒daki m─▒sralar ┼ču s├Âzlerle ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirmektedir.[22]

 

O g├╝n art─▒k, ne ana ne bac─▒ ne karde┼č,

─░lle vatan, vatan diye hayk─▒r─▒rken Hasan,

┼×ehit d├╝┼čt├╝ Dardanos Tabyas─▒nda o yi─čit kumandan.

Onu yaln─▒z b─▒rak─▒r─▒m─▒yd─▒ Mevsufla yi─čit erleri?

─░┼čte o g├╝n hepsi alm─▒┼člard─▒ en b├╝y├╝k r├╝tbeyi.

Kan, ate┼č i├žerisinde bo─ču┼čuyordu Mehmet,

Art─▒k d├╝┼čmana ├žekilmek olmu┼čtu k─▒smet,

Hayatla ├Âl├╝m, kar─▒┼čt─▒ birbirine,

Yine ├çanakkaleÔÇÖm kald─▒ as─▒l sahiplerine.

 

18 Mart 1915 g├╝n├╝ yaz─▒lan Dardanos Destan─▒ k─▒yamete kadar unutulmayacak, ya┼čayan ve ya┼čayacak olan nesillere vatan m├╝dafaas─▒ ve sevgisi ad─▒na ilham kayna─č─▒ olmaya devam edecektir.

 

 

┼×EH─░TLERE SON G├ľREV

 

Tarih 19 Mart 1915, g├╝nlerden Cuma. Bir g├╝n ├Ânce yap─▒lan b├╝y├╝k savunma sava┼č─▒n─▒n zaferle hitam bulmas─▒ i├žin canlar─▒n─▒ feda eden Dardanos Bataryas─▒ kahramanlar─▒ son yolculu─čuna u─čurlan─▒yor. ├çanakkaleliler askeriyle siviliyle bir araya gelmi┼č subaylar, 3000 er ve b├╝y├╝k bir insan toplulu─čundan olu┼čan kalabal─▒k vatan─▒n selameti i├žin canlar─▒n─▒ veren bu ├Âl├╝ms├╝z kahramanlara son vazifelerini ifa ediyor.18 Mart 1915 ├çanakkale Deniz Zaferinin en b├╝y├╝k kahraman─▒ Cevat Pa┼ča evlatlar─▒m dedi─či ├ťste─čmen Hasan ve Te─čmen Mevsufun De─čirmenlik mezarl─▒─č─▒ndaki┬Ě kabirleri ba┼č─▒nda orada bulunanlara ┼č├Âyle hitap ediyor;

 

Askerler, burada Hasan ad─▒nda bir arkada┼č─▒m─▒z yat─▒yor. F├óni mevcudiyetinden daha ├žok i┼čler beklenirken ┼čehit mertebesine eri┼čip, ebediyete intikal etti El­bette bu zaferler bizi ┼čerefli bir sulha kavu┼čturacak, hepiniz bi­rer gazi olarak evlerinize d├Âne­ceksiniz. Kumandan─▒n─▒z ve silah arkada┼č─▒m olarak sizlerden ta­lep ediyorum: ─░lk do─čacak o─člu­nuzun ad─▒n─▒ Hasan koyun ki Onun ─░├žimizde ya┼čayan kahraman ruhuyla beraber ─░smini de ebediyen ya┼čatal─▒m.[23]

 

Bu s├Âzlerle konu┼čmas─▒na son veren Cevat Pa┼ča, sarf etti─či c├╝mleleri sadece o an ki duygu ve d├╝┼č├╝ncelerle irad edilen klasik bir nutuktan ibaret b─▒rakmam─▒┼čt─▒r. Bu konudaki samimiyetini ortaya koyarak bu kahramanlar─▒n isimlerinin ebediyete kadar ya┼čamas─▒ i├žin giri┼čimlerde bulunmu┼č, orada bulunanlara ├Ânc├╝l├╝k etmi┼čtir. Bir ka├ž g├╝n sonra kendi imzas─▒n─▒ ta┼č─▒yan bir ba┼č sa─čl─▒─č─▒ mektubuyla birlikte ├ťste─čmen Hasan Efendiye verilen G├╝m├╝┼č Liyakat Madalyas─▒ ve berat─▒n─▒, yetim kalan biri d├Ârt ya┼č─▒nda di─čeri ise sadece yirmi iki g├╝n evvel d├╝nyaya gelen iki ├žocu─čuna sarf edilmek ├╝zere verilen 50 alt─▒n liray─▒ babas─▒ Y├╝zba┼č─▒ ─░smail BeyÔÇÖe teslim ettirmi┼čtir. Olaylar kar┼č─▒s─▒nda b├╝y├╝k metanet g├Âsteren babas─▒,bu emanetleri kendisine teslim edildi─činde s├Âylenen,: ÔÇťNe bahtiyar bir pedersiniz ki,kahraman o─člunuzun g├Âzleri ├Ân├╝nde Bouvet batm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁs├Âzleri kar┼č─▒s─▒nda g├Âzya┼člar─▒na hakim olamam─▒┼čt─▒r[24]

 

Cevat Pa┼ča, Ba┼čkumandanl─▒k Vek├óletine 7 Nisan 1915 tarihinde g├Ândermi┼č oldu─ču 707 numaral─▒ yaz─▒da ├çanakkale Bo─čaz savunmas─▒nda fevkalade gayret g├Âsteren ve 18 Mart 1915 deniz sava┼č─▒nda vazifesi ba┼č─▒nda ┼čehitlik mertebesine ula┼čan Dardanos Bataryas─▒ kumandan─▒ Kilitbahirli ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendi ve Tarassut Subay─▒ Trablusgarpl─▒ Te─čmen Mevsuf Efendinin isimlerinin ad─▒ ge├žen bataryaya verilmesini ve DardanosÔÇÖun ad─▒n─▒n Hasan-Mevsuf Bataryas─▒ olarak de─či┼čtirilmesini talep emi┼čtir. Ba┼čkumandanl─▒k Vek├óleti 16 May─▒s 1915 tarihinde g├Ânderdi─či cevab─▒ yaz─▒da Cevat Pa┼čaÔÇÖn─▒n bu talebini m├╝nasip g├Ârerek Dardanos Bataryas─▒n─▒n ad─▒n─▒n Hasan-Mevsuf Bataryas─▒ olarak de─či┼čtirilmesine karar vermi┼čtir.Art─▒k bu ┼čanl─▒ istihkam ┼čehit kumandanlar─▒n─▒n ad─▒yla harp tarihimizin g├╝zide sayfalar─▒nda yer alacakt─▒r[25]

 

 

DARDANOS BATARYASINA A─░T BAZI HATIRALAR

 

a)3.Kolordu Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ 1.┼×ube M├╝d├╝r├╝ Binba┼č─▒ Sedat BeyÔÇÖin 18 Mart 1915 sabah─▒ sava┼č ba┼člamadan ├Ânce Dardanos Bataryas─▒na yapt─▒─č─▒ ziyaret esnas─▒nda edindi─či izlenimler

 

 18 Mart 1915 sabah─▒ M├╝stahkem Mevkii Komutan─▒ Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒n g├╝ney k─▒sm─▒ndaki Kitre ve ├ževresinin sahil korumas─▒nda bulunan baz─▒ birlikleri tefti┼če gidecekti.19.T├╝men Komutan─▒ÔÇÖn─▒n da o b├Âlgeyi g├Ârmek ├╝zere kendileriyle bulu┼čaca─č─▒n─▒, dolay─▒s─▒yla EceabatÔÇÖta bulunan t├╝men kararg├óh─▒na hareketimi ├Â─čleden sonraya ertelememi emretti. ÔÇťDardanosÔÇÖa, ─░ntepeÔÇÖye git, d├╝┼čman donanmas─▒yla nas─▒l bo─ču┼čtu─čumuzu g├Âr, gece g├Ârd├╝klerin ve ├Â─črendiklerin bir ┼čenlik gecesini and─▒r─▒r. G├╝nd├╝z yap─▒lacaklar bundan ├žok farkl─▒d─▒rÔÇŁdedi ve veda ederek ayr─▒ld─▒. Pek ├žok defa d├╝┼čman gemilerinin ate┼čine hedef olan bataryalar─▒ ├Âzellikle Dardanos bataryas─▒n─▒ g├Ârmek merak uyand─▒r─▒yordu. Bu bataryaya gittim. Dardanos, Kepez BurnuÔÇÖndan 1,5-2 kilometre g├╝neyinde birden bire y├╝kselmeye ba┼člayan arazinin ba┼člang─▒c─▒nda bir tepedir. Tepenin kuzey ve do─čusunda daha o zamanlar ate┼č tesiriyle harap olmayan ve uzun d├╝┼čen mermilerin isabetini g├Âsteren, y├╝ksek y├╝ksek a─ča├žla sahip olan palamutluklar vard─▒. ├çanakkaleÔÇÖden gelen ve Kepez K├Ây├╝nden ge├žerek DardanosÔÇÖa ├Âzellikle M├╝stahkem Mevkinin ihtiya├žlar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lerek yap─▒lm─▒┼č geni┼č ve sa─člam bir ┼čoseyi takip etmi┼čtim. DardanosÔÇÖun bir kilometre kadar do─čusunda Kepez deresinden itibaren bataryaya ├Ânceden yap─▒lm─▒┼č olan at─▒┼člar─▒n i┼čaretlerini g├Âsteren ├žukurlar ├žo─čalmaya ba┼čl─▒yordu.DardanosÔÇÖa yakla┼čt─▒k├ža bu yo─čunluk art─▒yordu.Nihayet bataryan─▒n bulundu─ču dar ve y├╝ksek hatt─▒n hemen gerisiyle ,ilerisi yaln─▒z s├╝r├╝lm├╝┼č arazi g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ veriyor, ayn─▒ zamanda derin ├žukurlar ge├žilmesi g├╝├ž engeller olu┼čturmu┼č bulunuyor ve topra─č─▒n adeta yanm─▒┼č oldu─ču g├Âr├╝l├╝yordu.

 

Bataryan─▒n birka├ž saat sonra ┼čehit olacak olan komutan─▒ Hasan Bey bataryan─▒n ├žarp─▒┼čmalar─▒n─▒, d├╝┼čman at─▒┼člar─▒n─▒ ve o arada ├Âzellikle 25 ┼×ubat,7Mart ve sonraki g├╝nlerdeki muharebeleri anlatt─▒.┬Ě Bizzat batarya da b├╝t├╝n ├žarp─▒┼čmalar─▒n tesir ve tahribat─▒n─▒n ├žok ├Ânemsiz oldu─čunu, bir topa isabet ger├žekle┼čti─čini ve fakat bir, iki g├╝n sonra yine g├Âreve haz─▒r hale getirildi─čini, di─čer bir topun topra─ča g├Âm├╝ld├╝─č├╝n├╝ ve ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒n─▒, bir ├╝├ž├╝nc├╝s├╝n kalkana ald─▒─č─▒ isabetle do─črultulamad─▒─č─▒n─▒ ve fakat sonunda ─▒slah edilmi┼č oldu─čunu anlatt─▒. B├╝t├╝n bataryay─▒ dola┼čt─▒k, g├Âzetlemeciler g├Ârev ba┼č─▒nda, toplarda g├Âreve haz─▒rd─▒.

 

Burgu ile delinmi┼č bir kuyu tarz─▒nda yap─▒lm─▒┼č derin g├Âzetleme yeri, batarya komutan─▒n─▒n sava┼č idare yerini olu┼čturuyordu. Bu kuyu derinli─činde yap─▒lm─▒┼č, bir merdivenle iskele tarz─▒nda in┼ča edilmi┼č d├╝rb├╝n mahalline merhum ile birlikte ├ž─▒kt─▒k. Buralarda d├╝┼čman gemilerinin nelerde durup at─▒┼č yapt─▒klar─▒na, bizim civar ve kar┼č─▒ sahilde bulunan bataryalar─▒m─▒z─▒n ve may─▒n hatlar─▒m─▒z─▒n yerlerine dair ayr─▒nt─▒l─▒ bilgiler ald─▒m. Defalarca g├Âzetleme d├╝rb├╝n├╝n├╝ bo─čaz giri┼čine ├ževirdik. Baz─▒ k├╝├ž├╝k gemilerin torpido gemileri ile kruvaz├Ârlerin giri┼če do─čru geldiklerini g├Âr├╝yorduk. Hasan ve Mevsuf Beyler; ÔÇť-Her g├╝nk├╝ zamanlar─▒ yakla┼čt─▒, hatta ge├žiyor bile. Talihiniz yok. Bug├╝n galiba u─čramayacaklarÔÇŁdediler. Bu ├žarp─▒┼čmay─▒ yak─▒ndan g├Ârmeyi ├žok istiyordum. Bu sebeple saat 10.00ÔÇÖa kadar belki,bir ├žeyrekten fazla bir zaman d├╝rb├╝n ba┼č─▒nda kald─▒─č─▒m─▒z halde,batarya komutan─▒n─▒n teminat─▒ ├╝zerine geri d├Ânmeye mecbur oldum.

 

Geri d├Ân├╝┼č├╝m s─▒ras─▒nda ├çanakkale istihkamlar─▒na y├Ânelince yap─▒lan gizleme tertibat─▒ ├Âzellikle dikkatimi ├žekti.Ba─č─▒ms─▒z ├žiftlik binalar─▒ndan,kasaban─▒n minareleri,├žan kuleleri,y├╝kselmi┼č binalar─▒na ve ├çimenlik tabyas─▒ndaki eski kaleye kadar uzaktan dikkati ├žekebilecek ne kadar beyaz bina varsa,muhtelif ┼čekillerde koyu renklerle boyanm─▒┼čt─▒.Dardanos civar─▒ ├çanakkaleÔÇÖden alt─▒,yedi kilometre mesafede oldu─ču halde,bu mesafeden boyanm─▒┼č olan yerler adeta g├╝├ž ay─▒rt ediliyordu.D├╝┼čman donanmas─▒ ise daha uzaklardan buralar─▒ ni┼čangah d├╝rb├╝nleriyle bile ay─▒rt etmekte daha ├žok zorluk ├žekecek,bu ┼čekilde yard─▒mc─▒ hedeflerini kolay kolay bulamayacakt─▒.Gizlenme tertibat─▒n─▒n bizde ilk uyguland─▒─č─▒ yer ├çanakkaleÔÇÖdir.Burada d├╝┼čmanlar─▒m─▒zda ├žok m├╝kemmel g├Âzlem ara├žlar─▒ varken bile,├žok iyi sonu├ž vermi┼čtir.

 

Saat 10.30ÔÇÖa do─čru M├╝stahkem Mevki kararg├óh─▒na d├Ânm├╝┼čt├╝m. Komutan Pa┼ča hen├╝z d├Ânmemi┼čti. ├ľ─čle yeme─čine kadar biraz beklemek geliyordu. Kararg├óhta muhafazalar i├žinde b├╝y├╝k bir d├╝rb├╝n dikkatimi ├žekti. M├╝stahkem Mevki i├žin getirilmi┼č, gayet m├╝kemmel ve son sistem bir d├╝rb├╝n├╝. Kurmay K─▒demli Y├╝zba┼č─▒ Osman Zati BeyÔÇÖin-─░malat-─▒ Harbiye Fabrikalar─▒ M├╝d├╝r├╝ Osman Zati Beyefendi-g├Âsterdi─či b├Âyle bir sehpal─▒ d├╝rb├╝n├╝ ilk defa g├Âr├╝yordum. D├╝rb├╝n├╝ kararg├óh binas─▒n─▒n biraz ilerisine kurduk ve bo─čaz giri┼čine ├ževirdik. Baz─▒ b├╝y├╝k gemilerin giri┼čten i├žeri girmekte olmas─▒ dikkatimi ├žekti. Haber verdim, ├Ânce Osman Zati Bey ve sonra kurmay ba┼čkan─▒ d├╝rb├╝n ba┼č─▒na gelerek bakt─▒lar.

 

Kurmay Ba┼čkan─▒ g├Âzetlemeye devam ederek, gemilerin adlar─▒n─▒ birer birer saymaya ba┼člad─▒. ÔÇť-En g├╝├žl├╝ ─░ngiliz gemileri, durum ciddidirÔÇŁ dedi.Telefon ba┼č─▒nda Hamdi Bey merhumun almakta oldu─ču bilgiler,kurmay ba┼čkan─▒n─▒n d├╝┼č├╝ncelerini teyit etti.D├╝rb├╝n mahallinden g├Âzetlenmeyen daha bir hayli Frans─▒z ve ─░ngiliz gemisinin bo─čaz giri┼činden girmekte olduklar─▒ ve bunlar─▒n g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gemileri takip etmekte olduklar─▒ anla┼č─▒ld─▒.D├╝rb├╝n├╝ alarak g├Âzetleme mahalline t─▒rmand─▒k.├çok ge├žmedi sava┼č ba┼člad─▒.[26]

 

 

b)18 Ekim 1915ÔÇÖte ├çanakkale Cephesine be┼č g├╝nl├╝k bir ziyaret ger├žekle┼čtiren Suriye ─░lmi Heyetinin mihmandarlar─▒ndan olan ├ťryanizade Ali Vahid Efendinin Dardanos Bataryas─▒na ait izlenimleri

 

Ertesi g├╝n├╝ bo─čazdaki mevaki-i m├╝stahkemeyi ziyaret i├žin aleÔÇÖs-sabah hareket ettik. MevkiÔÇÖ-i M├╝stahkem Kumandan Vekili taraf─▒ndan gayet m├╝kellef bir ziyafet ke┼čide olundu. BaÔÇÖdeÔÇÖz-zuhur ÔÇťHasan MevsufÔÇŁ nam─▒ verilen tepeye tepeye giderek oradaki bataryay─▒ ziyaret ettik. Zabitandan biri eliyle toplardan birini ok┼čayarak bize d├Ân├╝p; ÔÇťEfendiler! D├╝┼čman 5 MartÔÇÖta yaln─▒z bu bataryaya sadece 3000 mermi att─▒.┬Ě Lakin saklayan ÔÇťAllahÔÇŁsaklad─▒. D├╝┼čman─▒n yapt─▒─č─▒ zarar i┼čte bundan ibarettir. Bak─▒n─▒z! Diyerek ehemmiyetsiz bir ├žizinti g├Âsterdi. Ben kendimden ge├žerek hemen dudaklar─▒m─▒ o hilafet kap─▒s─▒n─▒n m├╝barek kilidi ├╝st├╝ne koyup tebrik ettim.

 

Tepenin vech-i tesmiyesi hakk─▒nda izahat verdiler. KalÔÇÖa-i Sultaniyeli┬Ě Hasan Bey o bataryan─▒n kumandan─▒, Trablusgarpl─▒ Mevsuf BeyÔÇÖde┬Ě tak─▒m zabiti imi┼č[27].5 MartÔÇÖta bo─čazÔÇÖda vuku bulan ┼čiddetli taarruzda kemal-i maharet ve ┼čecaÔÇÖatle bu bataryay─▒ idare eden bu iki zat, ikindi vakti birbirini m├╝teakip burada yaralanarak ┼čehit d├╝┼čm├╝┼čler. Biz  o iki m├╝barek zatla di─čer ┼č├╝hedan─▒n ruhlar─▒na Fatihalar okurken bo─čaz─▒n koyu mavi dalgalar─▒ ko┼čup geliyor, d├╝┼čman─▒n ma─čruk tahteÔÇÖl-Bahrinin┬Ě meydanda kalan aksam─▒na ├žarparak k├Âp├╝kler sa├ž─▒yordu.[28]

 

 

├çanakkale Davas─▒n─▒n edebiyat─▒m─▒zdaki en g├╝r sesi ve en b├╝y├╝k ┼čairi olan Merhum Mehmet Akif ErsoyÔÇÖun o muhte┼čem ┼čiirinde; ÔÇťT├╝llenen ma─čribi ak┼čamlar─▒ sarsam yarana, yine bir ┼čey yapabildim diyemem hat─▒rana.ÔÇŁS├Âzleriyle minnet duygular─▒n─▒ dile getirdi─či, namusumuzu ve ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒m─▒z─▒ bor├žlu oldu─čumuz o asil kahramanlar, bizden sadece sayg─▒, vefa ve dua beklemektedir. Hasan Mevsuf ┼×ehitli─činin ve bataryan─▒n bulundu─ču mevki g├╝n├╝m├╝zde ne yaz─▒k ki hak etti─či sayg─▒y─▒ g├Ârmemektedir. Tarih ┼čuurundan yoksun baz─▒ insanlar─▒n davran─▒┼člar─▒ ┼čehitlerimizin kemiklerini s─▒zlatmaktad─▒r. Hasan Mevsuf Bataryas─▒n─▒n mevzilendi─či tepe ve ┼čehitli─čin ├ževresi bu sayg─▒s─▒zl─▒ktan kurtar─▒lmal─▒, yetkililer bunun i├žin ├Ânlem almal─▒d─▒r. ├ťlkemizin d├Ârt bir yan─▒ndan her sene ├çanakkale ┼×ehitlerini ziyarete gelen misafirlerimiz, Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒ ziyaret ettikleri gibi, bo─čaz─▒n kar┼č─▒ taraf─▒nda yatan kahramanlar─▒m─▒z─▒ da ziyaret etmeli, Dardanos Bataryas─▒ ┼čehitlerini boynu b├╝k├╝k b─▒rakmamal─▒d─▒rlar. Hasan Mevsuf Bataryas─▒ ve ┼čehitli─čini ziyaret etmek isteyen misafirlerimiz ├çanakkale-─░zmir asfalt─▒n─▒n 10.kilometresinde, yolun sa─č taraf─▒nda Hasan Mevsuf Bataryas─▒ ve ┼×ehitli─či yazan bordo renkli bir tabelayla kar┼č─▒la┼čacaklard─▒r. Buradan sa─ča saparak iki kilometre devam ettikten sonra Dardanos Destan─▒n─▒n yaz─▒ld─▒─č─▒ bataryaya(beyaz renkli bo─čaz kontrol radar kulesinin bulundu─ču nokta) ve bu destan─▒n ┼čanl─▒ amillerinin ebedi istirahatgahlar─▒na ula┼čabileceklerdir. Bu vatan─▒n ebediyyen M├╝sl├╝man ve T├╝rk kalmas─▒ i├žin can─▒n─▒ veren aziz ┼čehitlerimizi en derin rahmet ve h├╝rmet duygular─▒yla yad ediyorum.Ruhunuz ┼×ad OlsunÔÇŽ

 

                                                                    ─░slam ├ľZDEM─░R

                                                      ├çanakkale Sava┼člar─▒ Ara┼čt─▒rmac─▒s─▒/Yazar

 

 

 

KAYNAKÇA:

 

 

 1-Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi ├çanakkale Cephesi Harek├ót─▒ 5.Cilt 1.Kitap Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1993

 

2-Balkan Harbi Tarihi 7.Cilt Osmanl─▒ Deniz Harek├ót─▒ Kara Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒ Askeri Bas─▒mevi ─░stanbul 1965

 

3- Thomazi Alb. ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ ├çev. Emekli Korgeneral H├╝seyin I┼×IK Genelkurmay Askeri Tarih Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1997

 

4- Harp Tarihi Gezileri ÔÇôII (├çanakkale-Gelibolu) Genelkurmay Askeri Tarih Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 2010

 

5- Yaratanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi T├╝rkiye Eski Muharipler Cemiyeti Yay─▒nlar─▒ Ankara 1965

 

6- Sara├žo─člu A.C.├çanakkale Zaferi 18 Mart 1915 D├╝┼čman Geliyor Top Ba┼č─▒na Yeditepe Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul Ocak 2007

 

7- ├ťryanizade A.V. ├çanakkale Cephesinde Duyup, D├╝┼č├╝nd├╝klerim Atat├╝rk Ara┼čt─▒rma Merkezi Dergisi c.XVIII. Say─▒ 53 Temmuz 2002

 

8- Sezen N. Bo─čaz Zaferinin Kazan─▒lmas─▒nda Dardanos Bataryas─▒ Hasan ve Mevsuf Beylerin Rol├╝ 18 Mart Deniz Zaferi Paneli ├çanakkale 18 Mart ├ťniversitesi ├çanakkale Sava┼člar─▒ Ara┼čt─▒rma Ve Tan─▒tma Toplulu─ču Yay─▒nlar─▒ ├çanakkale 17 Mart 2009

 

 

9- Mirliva Sedat, Bo─čazlar Meselesi ve ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇÖnda T├╝rk Zaferi Sadele┼čtiren ve Yay─▒na Haz─▒rlayan Yrd. Do├ž. Mehmet K├Â├žer Phoenix Yay─▒nlar─▒ Ankara 2007

 

10- Çanakkale Hatıraları 1.Cilt Arma Yayınları İstanbul

 

11- Tarhan M.18 Mart Zaferi Milliyet Gazetesi 18 Mart 1970

 

12- Bayrak M. 18 Mart 1915ÔÇÖten 18 Mart 2009ÔÇÖa ├çanakkale Deniz Zaferi www.geliboluyuanlamak.com

 

 

 

 

 

 



[1] Sezen N.Bo─čaz Zaferinin Kazan─▒lmas─▒nda Dardanos Bataryas─▒ Hasan ve Mevsuf Beylerin Rol├╝ s.183 18 Mart Deniz Zaferi Paneli ├çanakkale 18 Mart ├ťniversitesi ├çanakkale Sava┼člar─▒ Ara┼čt─▒rma Ve Tan─▒tma Toplulu─ču Yay─▒nlar─▒ ├çanakkale 17 Mart 2009

[2] Thomazi A.├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ s.27/28 ├çev. Emekli Korgeneral H├╝seyin I┼×IK Genelkurmay Askeri Tarih Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1997

[3] Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi ├çanakkale Cephesi Harek├ót─▒ 5.Cilt 1.Kitap s.88 Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1993

[4] Balkan Harbi Tarihi 7.Cilt Osmanl─▒ Deniz Harek├ót─▒ s.215 Kara Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒ Askeri Bas─▒mevi ─░stanbul 1965

[5] Yaratanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi s.126 T├╝rkiye Eski Muharipler Cemiyeti Yay─▒nlar─▒ Ankara 1965

[6] Selahaddin Adil Pa┼čaÔÇÖn─▒n ├çanakkale Hat─▒ralar─▒ ├çanakkale Hat─▒ralar─▒ 1.Cilt s.130 Arma Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul

[7] Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi ├çanakkale Cephesi Harek├ót─▒ 5.Cilt 1.Kitap s.195 Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1993

 

[8] Yaratanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi s.124 T├╝rkiye Eski Muharipler Cemiyeti Yay─▒nlar─▒ Ankara 1965

[9] A.g.e s.128

[10] A.g.e s.128

[11] A.g.e s.128

[12] Bayrak M. 18 Mart 1915ÔÇÖten 18 Mart 2009ÔÇÖa ├çanakkale Deniz Zaferi www.geliboluyuanlamak.com

[13] Yaratanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi s.129 T├╝rkiye Eski Muharipler Cemiyeti Yay─▒nlar─▒ Ankara 1965

[14] Bayrak M. 18 Mart 1915ÔÇÖten 18 Mart 2009ÔÇÖa ├çanakkale Deniz Zaferi www.geliboluyuanlamak.com

[15] Sara├žo─člu A.C.├çanakkale Zaferi 18 Mart 1915 D├╝┼čman Geliyor Top Ba┼č─▒na s.82 (Frans─▒z yazar Paul SchakÔÇÖ─▒n Marins a la bataille des Dardanelles aux Brumes du Nord adl─▒ eserinden)

[16] A.g.e. s.82

[17] Yaratanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi s.150 T├╝rkiye Eski Muharipler Cemiyeti Yay─▒nlar─▒ Ankara 1965

 

[18] A.g.e s.151/152

[19] A.g.e.s.152

[20] A.g.e s.152

[21] A.g.e s152/153

[22] Harp Tarihi Gezileri ÔÇôII (├çanakkale-Gelibolu) s.183/184 Genelkurmay Askeri Tarih Stratejik Et├╝t Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 2010

┬Ě Kahraman ┼čehitlerimizin m├╝barek cenazeleri ├╝├ž y─▒l sonra bug├╝nk├╝ Hasan-Mevsuf ┼×ehitli─činin oldu─ču yere nakledilmi┼čtir.

[23] Tarhan M.18 Mart Zaferi. Milliyet Gazetesi 18 Mart 1970

[24] Tarhan M.18 Mart Zaferi. Milliyet Gazetesi 18 Mart 1970

[25] Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi ├çanakkale Cephesi Harek├ót─▒ 5.Cilt 1.Kitap Belge No:3 Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ Ankara 1993

 

 

┬Ě ├ťste─čmen Hasan Bey o g├╝n saat 16.40ÔÇÖda tarassut mevkiine d├╝┼čen bir d├╝┼čman mermisiyle ┼čehit olmu┼čtur.

[26] Mirliva Sedat, Bo─čazlar Meselesi ve ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒ÔÇÖnda T├╝rk Zaferi s.196/199 Sadele┼čtiren ve Yay─▒na Haz─▒rlayan Yrd. Do├ž. Mehmet K├Â├žer Phoenix Yay─▒nlar─▒ Ankara 2007

┬Ě 4000 mermi olacak

┬Ě KalÔÇÖa-i Sultaniye ├çanakkaleÔÇÖnin o zamanlar ki ad─▒

┬Ě Te─čmen Mevsuf Efendi Dardanos Bataryas─▒nda g├Âzetleme subay─▒d─▒r.

 

┬Ě ─░ngilizlerin E-15 denizalt─▒s─▒n─▒ kastediyor.

[28] ├ťryanizade A.V. ├çanakkale Cephesinde Duyup, D├╝┼č├╝nd├╝klerim s.25-27 Atat├╝rk Ara┼čt─▒rma Merkezi Dergisi c.XVIII. Say─▒ 53 Temmuz 2002


  38861 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

1535_nermin 20-03-2011, 16:20:50
─░slam bu yaz─▒nla bir kez daha ├çanakkale Sava┼č─▒n─▒n her┼čeyden ├Ânce bir tekneloji sava┼č─▒ndan ├Âte bir inan├ž sava┼č─▒ oldu─čunu ,inan├žla sava┼čan kahramanlar─▒n bu destan─▒ yazd─▒klar─▒n─▒ bizlere anlatm─▒┼čs─▒n anla┼č─▒l─▒r bir uslup ve hat─▒ralarla zenginle┼čtirdi─čin yaz─▒n─▒ ba┼čar─▒l─▒ buluyorum devam─▒n─▒ diliyorum.
 
1536_olgun cenis 21-03-2011, 15:04:30
Yazara te┼čekk├╝rler, ayr─▒nt─▒l─▒ g├╝zel bir derleme olmu┼č.
Ancak eksik bi ┼čey var sanki.
Hasan ve Mevsuf Beylerin mezar─▒ nerede De─čirmenlik mezarl─▒─č─▒nda m─▒? E─čer ├Âyleyse yaz─▒da g├Âr├╝len Hasan Beyin mezar─▒n─▒n foto─čraf─▒ndan oran─▒n Dardanos yeni ismiyle Hasan-Mevsuf tabyas─▒ oldu─ču anla┼č─▒l─▒yor. Mezar─▒n yeri de─či┼čti mi? De─či┼čtiyse ne zaman de─či┼čti?
Yazar bi zahmet bunlar─▒ a├ž─▒klayabilir mi?
 
1537_─░SLAM ├ľZDEM─░R 21-03-2011, 21:23:17
De─čerli Karde┼čim

─░┼čaret etti─činiz nokta ile ilgili ┼ču izah─▒ yapmakta fayda buluyorum.├ťste─čmen Hasan,Te─čmen Mevsuf ve o g├╝n ┼čehit olan efrad 19 Mart 1915 cuma g├╝n├╝ De─čirmenlik Mezarl─▒─č─▒na defnedilmi┼čtir.├ťste─čmen Hasan Bey'in ye─čeni olan Mukbile Tarhan kaynak├žamda da kulland─▒─č─▒m Milliyet Gazetesinin 18 Mart 1970 tarihli n├╝shas─▒ndaki yaz─▒s─▒nda cenazelerin ad─▒ ge├žen yerden bug├╝nk├╝ ┼čehitli─čin oldu─ču mevkiye ├╝├ž y─▒l sonra nakledildi─čini yazar.Harp Mecmuas─▒ndan al─▒p sizlerle payla┼čt─▒─č─▒m iki foto─črafta da dikkatli bak─▒ld─▒─č─▒ zaman daha iyi anla┼č─▒lacakt─▒r ki kastedilen yer bug├╝nk├╝ Hasan Mevsuf ┼×ehitli─či'dir.Konuyla ilgili daha g├╝zel bilgileri yukar─▒ da ismini zikretti─čim ki┼činin kelame ald─▒─č─▒ yaz─▒dan da temin edip okuyabilirsiniz.Bu ┼čekilde bilgi seviyemizi art─▒racak yorumlar─▒n─▒z i├žin te┼čekk├╝r ediyor,sayg─▒lar─▒ sunuyorum.

─░SLAM ├ľZDEM─░R

├çANAKKALE SAVA┼×LARI ARA┼×TIRMACISI/YAZAR
 
1538_Cemalettin Y─▒ld─▒z 22-03-2011, 23:45:19
Sevgili ─░slam Karde┼čim ;18 Mart 1915 tarihinde Anadolu Yakas─▒ Dardanos Bataryas─▒ Destan─▒n─▒├žok g├╝zel belgeselle┼čtirmi┼čsin ,te┼čekk├╝r ederim.Makalenden ├žok g├╝zel yeni bilgiler edindim.Ara┼čt─▒rman─▒n bir yerinde ├ťste─čmen Hasan Hulusi Efendinin Biri 4 ya┼č─▒nda di─čeri 22 g├╝nl├╝k iki evlad─▒ndan bahsediyorsun.├çanakkale ┼×ehitlikleri yerel rehberlerinin piri olan rametle and─▒─č─▒m─▒z Ekrem Boz ,bizlere Hasan Efendinin k├╝├ž├╝k k─▒z─▒ Didar Han─▒m─▒ 1980li y─▒llarda ┼čehitlikleri gezdirdi─čini anlat─▒rd─▒.Didar Han─▒m─▒n babas─▒n─▒hi├ž g├Ârmedi─čini ,do─čum m├╝jdesinin ├çanakkale M├╝stahkem Mevki Komutan─▒ Cevat Pa┼ča taraf─▒ndan bizzat tabyaya gelinerek verildi─čini dinlemi┼č.Cevat Pa┼čan─▒n Hasan Efendiye bir k─▒z─▒n─▒n oldu─čunu m├╝jdeleyen telgraf─▒ verip ona izin teklif etmesine ra─čmen babas─▒n─▒n kabul etmedi─čini , k─▒z─▒n─▒n ad─▒n─▒n Didar olmas─▒n─▒ istedi─čini s├Âyler.Ekrem Bozun Ad─▒m Ad─▒m ├çanakkale Sava┼č Alanlar─▒ adl─▒ kitab─▒nda Didar Han─▒m─▒n foto─čraf─▒ ve ├Âyk├╝s├╝n├╝ g├Âr├╝p okuyabilirsiniz..Sayg─▒lar─▒mla
 
1540_alaettin ilhan 25-03-2011, 22:22:53
Sevgili karde┼čim ─░slam ├žanakkale sava┼člar─▒ hak─▒nda yazd─▒─č─▒n yaz─▒ dizisini okudum.
cok be─čendim. Yaz─▒lar─▒n─▒z─▒n devam─▒n─▒ dilerim
 
1543_─░smail SABAH 12-04-2011, 23:21:34
Vefakar dostum, de─čerli ara┼čt─▒rmac─▒ ─░slam abim, ─░┼člerimin yo─čunlu─čundan bir t├╝rl├╝ okumaya f─▒rsat bulamad─▒─č─▒m eserini okuamaya yeni muktedir oldum. Kendine has ├╝slubunda daha da k─▒ymetlenen ├žal─▒┼čman, Hasan-Mevsuf Bataryas─▒ ve ┼×ehitli─či hakk─▒nda bilmedi─čim bir├žok ┼čeyi ├Â─črenmemevesile oldu. Anadolu yakas─▒nda kalmas─▒ hasebiyle ├žok ziyaret edilemeyen bu nokta maalesef rehberler taraf─▒ndan da ├žok anlat─▒lmayan bir konudur. Anlat─▒lmamas─▒n─▒n nedenlerinden biride bu kahraman batarya ve aziz ┼čehitleri hakk─▒nda b├Âylesine g├╝zel bir tan─▒t─▒m─▒n bu zamana kadar yap─▒lmam─▒┼č olmas─▒d─▒r. Aziz ┼čehitlerimiz hakk─▒nda verdi─čin bilgiler i├žin can-─▒ g├Ân├╝lden tebrik ve te┼čekk├╝r ederim. Bundan sonra bu ┼čehitleri ve bataryay─▒ bir alan klavuzu olarak anlatmak ┼čahs─▒ma ┼čerefli bir y├╝k├╝ml├╝l├╝kd├╝r. K─▒ymetli ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n devam etmesi dile─či ile...
 
1544_Zekeriya durmaz 13-04-2011, 13:53:41
islam Bey, ├çanakkale'nin sadece bir bataryas─▒nda ya┼čananlar─▒ b├Âylesine kapsaml─▒ bir ┼čekilde ele ald─▒─č─▒n─▒z ve bu biligileri payla┼čt─▒─č─▒n─▒z i├žin te┼čekk├╝rler. Ayr─▒ca yorumlarda sorulan sorular bile bizlerin ├žok daha fazla ve ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde bilgi sahibi olmam─▒z─▒ sa─člad─▒.Ecdad ad─▒na yapt─▒─č─▒n─▒z ├žal─▒┼čmalar─▒n devam─▒n─▒ diliyor, Ad─▒yaman'dan sayg─▒lar─▒m─▒ sunuyorum.
 
1594_ramazan ar─▒ 19-05-2011, 13:15:30
de─čerli karde┼čim islam,
dardanos bataryas─▒n─▒ o ince duygular─▒nca inci inci i┼člemen b├╝y├╝k bir l├╝tuf..eline bilgine y├╝re─čine sa─čl─▒k. (E) TOP├çU Y├ťZBA┼×I R.ARI
 
1601_salim a─čka┼č 11-07-2011, 13:45:10
─░slam beye belgesel tad─▒ndaki bu makalesi i├ži te┼čekk├╝r eder bundan sonraki makalelerinide merakla bekledi─čimizi belirtmek isterim ayr─▒ca bir istiramda bulunmak istiyorum ─░slam bey ve di─čer makale yazarlar─▒m─▒z─▒n makalelerini da─ča ├žok reismlerdirirlerse (eski ve yeni) bunun makaleyi da─ča zenginle┼čtirese─čini ve merak kataca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum herkese sevgiler.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)