18 Mart 1915ÔÇÖden 18 Mart 2009ÔÇÖa ├çanakkale Deniz Zaferi ( Melike Bayrak)

Tarih: 16/03/2009   /   Toplam Yorum 9   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 53622

ÔÇťÔÇŽÔÇŽ 11.25ÔÇÖde ├Ânde Queen Elizabeth olmak ├╝zere 1. t├╝men gemileri at─▒┼člara ba┼člad─▒. Bu at─▒┼člar hedeflerine ula┼č─▒yordu. Tabyalardan bunlara kar┼č─▒l─▒k verilemiyor, sadece birka├ž mermi at─▒labiliyordu. 12.06ÔÇÖda Amiral de Robeck yap─▒lan tahribat─▒ yeterli g├Ârd├╝─č├╝nden 3. Filo'ya B Hatt─▒n─▒ olu┼čturmak ├╝zere harek├ót emrini verdi. 12.46ÔÇÖda Erenk├Âydeki bataryalar ─░nflexibleÔÇÖyi at─▒┼č menziline ald─▒lar. 14.00 Birden BouvetÔÇÖnin sancak taraf─▒nda, b├╝y├╝k bir patlama meydana geldi. O anda ortal─▒─č─▒ kara bir duman kaplad─▒. Geminin ├Ân taraf─▒nda b├╝y├╝k bir rahne g├Âr├╝ld├╝ ve takriben 3 dakika sonra alabora oldu. 17.50ÔÇÖde Irresistible, art─▒k Rumeli Mecidiye Tabyas─▒'na 10000 yarda (9.144 metre mesafede) kaderine terk edildi. 21.55ÔÇÖte ├çanakkale M├╝stahkem Mevki komutan─▒ Cevat Pa┼ča ba┼čkomutanl─▒k vek├óletine sundu─ču raporunda, ÔÇťbir d├╝┼čman muhribi bat─▒r─▒lm─▒┼č, Bouvet may─▒nla batm─▒┼č, ─░rresist─▒ble ve Ocean pek a─č─▒r hasara u─čram─▒┼č bir durumda sulara s├╝r├╝klenmi┼čti. Di─čer gemiler ├╝zerinde kaydedilen isabetlerin sonucunu tespit etmek m├╝mk├╝n olmad─▒ÔÇŁ diyorduÔÇŽÔÇŽ..ÔÇŁ GeliboluÔÇÖyu Anlamak 94. Y─▒ld├Ân├╝m├╝nde ├çanakkale Sava┼č─▒ ┼čehit ve gazilerini rahmetle an─▒yor. Bu vesileyle haz─▒rlad─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda Tarih├ži Melike Bayrak, 18 Mart 1915 ├çanakkale Deniz ZaferiÔÇÖni dakikas─▒ dakikas─▒yla bizlere yeniden aktar─▒yor, korkun├ž top├žu d├╝ellosunda ÔÇťYenilmez ArmadaÔÇŁn─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒'nda nas─▒l diz ├ž├Âkt├╝─č├╝n├╝ g├Âzler ├Ân├╝ne seriyor. BayrakÔÇÖ─▒n ayr─▒ca 18 Mart i├žin g├╝n├╝m├╝ze kadar yap─▒lan t├Ârenlerle ilgili ele┼čtirileri de dikkat ├žekici.

 

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ i├žerisinde Osmanl─▒ devletinin en yo─čun en kanl─▒ m├╝cadelelerinin ya┼čand─▒─č─▒ cephelerden biridir ├çanakkale Cephesi. ├çanakkale cephesinde muharebeler 3 Kas─▒m 1914 tarihinde daha resmen taraf devletler birbirlerine sava┼č ilan etmeden ba┼člam─▒┼č, 9 Ocak 1916 tarihine kadar devam etmi┼čtir. 3 Kas─▒m 1914ÔÇÖte ba┼člayan muharebeler ├çanakkale bo─čaz─▒ sadece deniz g├╝c├╝ ile ge├žilebilece─či d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nden 18 Mart 1915 tarihine kadar deniz muharebeleri olarak devam etmi┼čtir. ─░tilaf Devletleri 18 Mart g├╝n├╝ b├╝y├╝k bir donanma ile geldikleri ├çanakkale bo─čaz─▒ndan geri d├Ânmek zorunda kalm─▒┼člar ve sadece deniz g├╝c├╝ ile ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒ ge├žemeyeceklerini anlam─▒┼člard─▒r. Daha sonra deniz ve kara g├╝c├╝ kullanarak bo─čaz─▒ ge├žmeyi d├╝┼č├╝nm├╝┼čler ve 25 Nisan sabah─▒nda 8,5 ay s├╝recek kara muharebelerini ba┼člatm─▒┼člard─▒r. Oysaki 18 Mart 1915 g├╝n├╝ B├╝y├╝k bir donanma ile Bo─čaza geldiklerinde ├çanakkale cephesinde bulunan askerlerimiz, komutanlar─▒m─▒z ÔÇť├çanakkale ge├žilmezÔÇŁ s├Âz├╝n├╝ Donanmaya ve t├╝m d├╝nyaya anlatm─▒┼člard─▒.

 

18 Mart g├╝n├╝ ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒n ge├žilememesi, uzun y─▒llar sava┼člar ve topraklar kaybetmi┼č, art─▒k g├╝├žs├╝z durumda olan ve hatta ÔÇťHasta AdamÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lan, Osmanl─▒ devletinin b├╝y├╝k bir ba┼čar─▒s─▒ oldu. T├╝m Osmanl─▒ co─črafyas─▒ bu haberi sevin├žle kar┼č─▒lad─▒. 20. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k devletlerini olu┼čturan ─░tilaf Devletlerinin (─░ngiltere ÔÇô Fransa ve Rusya) 18 Mart g├╝n├╝ ├çanakkale bo─čaz─▒ndan geri d├Ânmek zorunda kalmas─▒, T├╝rklerin b├╝y├╝k bir zaferi idi. ├çanakkale cephesinde bulunan komutanlar─▒m─▒z ve askerlerimiz 9 Ocak 1916ÔÇÖya kadar 18 Mart g├╝n├╝ kazan─▒lan zaferin manevi g├╝c├╝n├╝ hissederek muharebelere devam ettilerÔÇŽ Bu manevi g├╝c├╝ tazelemek amac─▒yla her y─▒l 18 Mart g├╝nleri an─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

1918 y─▒l─▒na kadar devam eden Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda Osmanl─▒ Devleti hala sava┼č─▒n i├žerisinde olmas─▒na ra─čmen 18 Mart─▒n ilk y─▒ld├Ân├╝m├╝ olan 1916 y─▒l─▒nda dahi askeri bir t├Âren yaparak, bu zaferi di─čer cephelerde sava┼čmaya devam eden askerlerine ve halk─▒na hat─▒rlatt─▒.

 

Her sene 18 Mart g├╝n├╝, hem bu zaferi t├╝m ulusa hat─▒rlatmak, hem de ├çanakkale cephesinde destan yazan t├╝m ┼čehitlerimizi, gazilerimiz, askerlerimizi ve ├žok de─čerli komutanlar─▒m─▒z─▒ anmak amac─▒ ile t├Ârenler yap─▒la gelmi┼čtir.

 

 

─░lk t├Ârenin yap─▒ld─▒─č─▒ 18 Mart 1916 y─▒l─▒ndan 2008 y─▒l─▒nda 18 MartÔÇÖ─▒n 93. y─▒ld├Ân├╝m├╝nde yap─▒lan t├Ârenlere bakacak olursak, co┼čkunun istikrarl─▒ bir ┼čekilde devam etmedi─čini g├Âr├╝r├╝z. Baz─▒ y─▒llar ├žok s├Ân├╝k ge├žen t├Ârenlere kar┼č─▒n baz─▒ y─▒llarda amac─▒n─▒ bile a┼čan ┼ča┼čal─▒ t├Ârenler yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. 18 Mart t├Ârenlerindeki co┼čkunun neden b├Âyle istikrars─▒zl─▒k g├Âsterdi─či ise b├╝y├╝k bir muammaÔÇŽ

 

 

18 Mart 1927 Tarihli Cumhuriyet Gazetesi

ÔÇť┼×ANLI B─░R ZAFER G├ťN├ťN├ťN YILD├ľN├ťM├ťÔÇŁ

Ba┼čl─▒kl─▒ haber birinci sayfada yer alm─▒┼čt─▒r.

 

 

 

18 Mart 1936  Cumhuriyet Gazetesi

(18 Mart  ├çanakkale ile ilgili hi├žbir haber yok) 

18 MART 1952 Cumhuriyet Gazetesi

ÔÇťBUG├ťN ├çANAKKALE ZAFER─░N─░N 37. YILD├ľN├ťM├ťN├ť KUTLUYORUZÔÇŁ

Ba┼čl─▒kl─▒ haber birinci sayfada yer alm─▒┼čt─▒r

 

  

18 Mart 2007 ├çanakkale ┼×ehitler Abidesi T├Âren alan─▒

 

├çanakkale Sava┼člar─▒, son y─▒llarda g├╝ndemde olmas─▒ dolay─▒s─▒yla da art─▒k bir zafer olarak biliniyor ve ├çanakkale destan─▒ konusunda hemen hemen her ya┼č grubundan insanlar─▒m─▒z─▒n bilgisi yava┼č yava┼č olu┼čuyor. ├çanakkale Sava┼člar─▒ ile ilgili her kesimden insan bir ┼čeyler konu┼čuyor, yaz─▒yor, ├žiziyorÔÇŽ Peki, bu yap─▒lanlar─▒n ne kadar─▒ ├çanakkale sava┼člar─▒n─▒ ÔÇô 18 Mart─▒ - ger├žekten anlayarak, tarihi ├Ânemini bilerek ve Siyasi, sosyal, ekonomik vs. bir ├ž─▒kar g├Âzetmeksizin yap─▒l─▒yor?

 

18 Mart 1915 g├╝n├╝ ├çanakkale cephesinde ya┼čanan o b├╝y├╝k muharebeye ÔÇô Zafere ÔÇô Kronolojik olarak bakacak olursak;

 

B─░R─░NC─░ D├ťNYA SAVA┼×I ├çANAKKALE CEPHES─░ VE 18 MART

 

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒, 28 Haziran 1914 g├╝n├╝ askeri manevralar─▒ izlemek i├žin Saray BosnaÔÇÖda bulunan Avusturya Macaristan veliahd─▒ Frans─▒z Ferdinand ve E┼činin, S─▒rbistanÔÇÖ─▒n birle┼čmesi i├žin u─čra┼č veren Kara El ├Ârg├╝t├╝ne mensup Gavrilo Prin├žip adl─▒ bir S─▒rpl─▒ taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝l├╝┼č├╝ ile ba┼člad─▒. (bu olay Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ba┼člamas─▒na sebep olarak g├Âsterilen olayd─▒r.)

 

29 Ekim 1914 g├╝n├╝ Karadeniz de bulunan Osmanl─▒ Donanmas─▒, OdesaÔÇÖy─▒, SivastopolÔÇÖu, NevorasiskiÔÇÖyi, KefeÔÇÖyi bombard─▒man etti. 

 

3 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ ─░ngiltere ve Fransa filosu ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n giri┼č tahkimat─▒n─▒ bombard─▒mana tuttu. 

 

5 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ ─░ngiltere, Osmanl─▒ Devletine Resmen sava┼č ilan etti.  

6 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ Fransa Osmanl─▒ Devletine resmen sava┼č ilan etti.

11 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ Osmanl─▒ Devleti ─░tilaf Devletlerine Sava┼č ilan─▒ etti. 14 Kas─▒m 1914 g├╝n├╝ Osmanl─▒ Devleti Cihad-─▒ Ekber il├ón─▒nda bulundu.

27 Eyl├╝l 1914 g├╝n├╝ ├çanakkale Bo─čaz─▒, b├╝t├╝n gemi ge├ži┼člerine yasakland─▒. 7 / 8 Mart 1915 g├╝n├╝ 18 Mart g├╝n├╝ ├žok etkili olacak 26 may─▒nl─▒k 11. may─▒n hatt─▒n─▒ Nusrat may─▒n gemisi ├çanakkale bo─čaz─▒na d├Â┼čedi. (Saat 05.00ÔÇÖdan itibaren Erenk├Ây koyuna 100 metre Aral─▒klarla 4,5 metre derinli─čine 26 adet may─▒n d├Âk├╝lm├╝┼čt├╝r.) [1]

 

Bu ┼čekilde Osmanl─▒ Devleti, geli┼čen olaylar kar┼č─▒s─▒nda hen├╝z seferberli─čini de tamamlamadan kendini s─▒cak sava┼č─▒n i├žerisinde buldu ve bir├žok cephede birden sava┼čt─▒.

 

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ─░├žerisinde ├çanakkale cephesi a├ž─▒lmas─▒ i├žin ─░tilaf devletlerinin siyasi ÔÇô askeri ve ekonomik bir├žok nedeni vard─▒. Cephenin a├ž─▒lmas─▒n─▒n temel sebebi ise siyasi emeller idi. ─░ngiltere bo─čazlar─▒n kontrol├╝n├╝ RusyaÔÇÖya yard─▒m maksad─▒ ile Ruslardan ├Ânce ele ge├žirme fikrindeydi.  

 

─░tilaf devletlerinin her biri Osmanl─▒ devleti ├╝zerinde olan menfaatleri pe┼činde ko┼čuyorlard─▒. Osmanl─▒ devletine kar┼č─▒ bir sefer yap─▒lmas─▒ fikrini ilk defa ortaya atan Churchill oldu. ─░ngilizler ve Harbiye Naz─▒r─▒ Kitchener buna taraftar de─čildi, ├ç├╝nk├╝ bu sefer i├žin elde yeterli kuvvet yoktu. 38ÔÇÖlik toplar─▒ olan Queen Elizabeth gibi kuvvetli gemiler ile bo─čaz─▒n a├ž─▒laca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yordu.[2]  

 

├çanakkale, T├╝rklerin maddi manevi kuvvetlerinin en hassas yeri olan ─░stanbulÔÇÖa giden istikametti. Bu istikamet ayn─▒ zamanda Ruslar─▒ en k─▒sa yoldan m├╝ttefiklerine ba─čl─▒yacak bir yoldu. ─░ngilizler bo─čaz─▒n donanma kuvveti a├ž─▒labilece─čini ├╝mit ediyorlard─▒. ─░ngilizler bo─čaz─▒ i┼čgal edince, zaferi kazand─▒klar─▒ takdirde d├Âkt├╝kleri kanlar─▒n pahas─▒na bu ├žok ├Ânemli ge├židi ellerinde tutacaklar ve siyasi emellerinden birine daha ula┼čm─▒┼č olacaklard─▒.[3]

 

├çanakkale bo─čaz─▒n─▒n sadece donanma ile ge├žilebilmesi konusunda ─░ngilizler hayale kap─▒lm─▒┼člard─▒. 1807 y─▒l─▒nda ─░ngiliz donanmas─▒ ─░stanbul ├Ânlerine gelmeyi ba┼čarm─▒┼č, MarmaraÔÇÖda fazla kalamayarak geri d├Ânm├╝┼čt├╝. 1906 y─▒l─▒nda ─░ngilizler bu meseleyi yeniden d├╝┼č├╝nd├╝kleri zaman Bo─čaz─▒n yaln─▒zca donanma ile zorlanmas─▒nda bir fayda g├Ârmediklerine kanaat getirmi┼člerdi. B├╝t├╝n bu tecr├╝belere ra─čmen ─░ngiltereÔÇÖyi ba┼čar─▒l─▒ olabilece─či konusunda ├╝mitlendiren d├╝┼č├╝nce ise Osmanl─▒ devletinin Balkan sava┼člar─▒ndaki yenilgisi, Sar─▒kam─▒┼č ve Kanal cephesindeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒n─▒n etkisi vard─▒. Onlar─▒n kanaatine g├Âre ─░ngiliz donanmas─▒ ─░stanbul ├Ân├╝nde g├Âr├╝n├╝nce Osmanl─▒ devleti teslim olacak, Balkan Devletleri de ─░tilaf Devletlerine kat─▒lacakt─▒.[4]

 

─░tilaf DevletleriÔÇÖnin ├çanakkale Cephesindeki Sava┼člar─▒ 11 Ocak 1915 g├╝n├╝ Akdeniz donanma komutan─▒ Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkaleÔÇÖye sefer d├╝zenlenmesi ile ilgili plan─▒n─▒ deniz bakan─▒ ChurchillÔÇÖe sunmas─▒ ile aktivite kazand─▒. 13 Ocak 1915 g├╝n├╝ ─░ngiliz sava┼č konseyi ├çanakkaleÔÇÖye d├╝zenlenecek sefer ile ilgili Carden plan─▒n─▒ kabul etti. 15 Ocak 1915 g├╝n├╝ ─░ngiliz Donanma Komutanl─▒─č─▒ Akdeniz filosuna ├çanakkale seferi i├žin haz─▒rl─▒k emrini verdi. B├Âylece ─░ngiliz Savunma Bakan─▒ ChurchillÔÇÖin bo─čaz─▒n yaln─▒zca deniz g├╝c├╝ kullan─▒larak ge├žilmesi fikri kabul edilerek haz─▒rl─▒klara ba┼član─▒ld─▒. 15 Ocak 1915ÔÇÖte LondraÔÇÖda toplanan sava┼č komitesinin deniz g├╝c├╝ ile bo─čaz─▒ ge├žme plan─▒ olarak benimsedikleri Amiral Carden plan─▒n─▒n evreleri ┼ču ┼čekilde idi;

 

Bo─čaz─▒n giri┼č istihk├ómlar─▒n─▒n d├╝┼č├╝r├╝lmesi

KepezÔÇÖe dek olan i├ž savunma hatt─▒n─▒n tahribi,

Bo─čaz─▒n dar kesimindeki istihk├ómlar─▒n d├╝┼č├╝r├╝lmesi,

May─▒n tarlalar─▒n─▒n temizlenmesi,

Bo─čaz─▒n dar kesimine h├ókim olan savunma tertibat─▒n─▒n d├╝┼č├╝r├╝lmesi,

Donanman─▒n MarmaraÔÇÖya girmesi. [5] 

 

Bu plan─▒n uygulanmas─▒ i├žin harek├óta ba┼člang─▒├ž tarihi olarak 19 ┼×ubat 1915 g├╝n├╝ se├žilmi┼čtir. 19 ┼×ubat 1915 g├╝n├╝ Amiral Carden komutas─▒nda ─░ngiliz - Frans─▒z ortak filosu ├╝├ž grup halinde ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒n giri┼č tabyalar─▒n─▒ (Sedd├╝lbahir ÔÇô Ertu─črul ÔÇô Kumkale ÔÇô Orhaniye tabyalar─▒) bombard─▒man etti Fakat bir ba┼čar─▒ elde edemedi. 25 ┼×ubat 1915 g├╝n├╝ ├çanakkale bo─čaz─▒ giri┼č tabyalar─▒n─▒ tekrar bombard─▒man etti ve ├çanakkale bo─čaz─▒ giri┼č b├Âlgesindeki tabyalar─▒ susturmay─▒ ba┼čard─▒.  Amiral CardenÔÇÖin plan─▒ndaki evreleri uygulayabilmek i├žin muharebeler 18 MartÔÇÖa kadar da s├╝rd├╝r├╝ld├╝.

 

 

18 MART 1915 DEN─░Z MUHAREBES─░N─░N KADROSU

 

1).├çANAKKALE CEPHES─░NDE BULUNAN T├ťRK B─░RL─░KLER─░

 

├çanakkale Bo─čaz─▒, M├╝stahkem Mevkii korumas─▒ alt─▒nda idi. M├╝stahkem Mevki,  kolordu yetkisinde ve do─črudan ba┼čkomutanl─▒─ča ba─čl─▒yd─▒. Cevat Pa┼ča Komutas─▒ndaki M├╝stahkem Mevki; 2. a─č─▒r top├žu tugay─▒, (3. 4. a─č─▒r top├žu alaylar─▒) Erenk├Ây a─č─▒r top├žu b├Âlge komutanl─▒─č─▒, (8 a─č─▒r top├žu alay─▒, 3. numune a─č─▒r top├žu ve 4. muhasara top├žu taburlar─▒) 9. ve 11. piyade t├╝menleri m├╝stahkem Mevki ba─čl─▒lar─▒, iki┼čer istihk├óm in┼čaat ve amele taburu, birer istihk├óm, muhabere b├Âl├╝─č├╝, u├žak, ─▒┼č─▒ldak ve cephane depo m├╝frezelerinden olu┼čmakta idi. Komutanl─▒k ayr─▒ca 3. kolordu kurulu┼čunda olup EceabatÔÇÖta genel ihtiyatta bulunan Kurmay Yarbay Mustafa Kemal komutas─▒ndaki 19. T├╝mene emir vermek yetkisinde idi. [6]

 

 

M├╝stahkem Mevki Komutan─▒: Mirliva Cevat Pa┼ča

M├╝stahkem Mevki Kurmay Ba┼čkan─▒: Yarbay Selahattin (Adil) Bey

19. T├╝men komutan─▒: Kurmay Yarbay Mustafa Kemal

2. A─č─▒r Top├žu Komutan─▒: Albay Talat Bey

3. A─č─▒r top├žu Alay Komutan─▒: Yarbay ├ľmer Zeki

4. A─č─▒r top├žu. Alay Komutan─▒: Binba┼č─▒ Kemal

Ob├╝s B├Âlgesi Komutan─▒: Yarbay Wherle

5. A─č─▒r Top├žu Komutan─▒: Yarbay Macit Bey

Kepez So─čanl─▒ Grubu Komutan─▒:  Binba┼č─▒ Hasan Bey

May─▒n Grup Komutan─▒: Binba┼č─▒ Nazmi Bey

Çanakkale Grubu Komutanı: Yarbay Zeki Bey

├çanakkale Grubu Komutan─▒:  Binba┼č─▒ Kemal

Kepez Grubu Komutan─▒: Y├╝zba┼č─▒ Mithat

Erenk├Ây 8. A─č─▒r Top├žu Alay Komutan─▒: Yarbay Mehmet Zekeriya

G├╝ney Grubu Top├žu Komutan─▒: Binba┼č─▒ R─▒fat  

Projekt├Âr Sorumlusu: Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Hidayet  

Anadolu Hamidiye Tabyas─▒ Komutan─▒: Binba┼č─▒ Wossidlo Bischhoff

Anadolu Batarya Kumandan─▒:  Y├╝zba┼č─▒ Har┼čel

Anadolu Hamidiye Tabur komutan─▒: Y├╝zba┼č─▒ S─▒rr─▒ Bey

Rumeli Mecidiye Tabyas─▒ Komutan─▒: Manast─▒rl─▒ Y├╝zba┼č─▒ Hilmi (┼×anl─▒top)

Namazg├óh tabyas─▒ Batarya Kumandan─▒ ├ťte─čmen Kaz─▒m Bey 

Dardanos grubu Komutan─▒: Y├╝zba┼č─▒ Mithat

Dardanos Bataryas─▒ Komutan─▒ ├ťste─čmen Kilitbahirli Hasan Hulisi Bey

Dardanos Bataryas─▒ Komutan─▒ (├ťste─čmen HasanÔÇÖ─▒n yerine): Y├╝zba┼č─▒ Muhittin

Mesudiye Bataryas─▒ Komutan─▒:  Y├╝zba┼č─▒ Ahmet Bey

Orhaniye Tabyas─▒ Komutan─▒: Te─čmen Voerman

Bayku┼č grubu ( Mesudiye tabya) Komutan─▒: Binba┼č─▒ Hasan

Sedd├╝lbahir Batarya Komutan─▒:  Y├╝zba┼č─▒ ┼×emsettin (├çamo─člu) Bey

Nusrat May─▒n Gemisi Komutan─▒: Kidemli Y├╝zba┼č─▒ Hakk─▒ Bey

 

 

2). ─░T─░LAF DEVLETLER─░ÔÇÖN─░N B─░RL─░KLER─░

 

Birle┼čik Filo: Amiral Carden komutas─▒nda kuruldu. 16 Marttan itibaren Filo Komutan─▒ Amiral De RobeckÔÇÖtir. 18 Mart g├╝nk├╝ kurulu┼čta ikisi ─░ngiliz biri Frans─▒z olmak ├╝zere ├╝├ž deniz t├╝meninden olu┼čmaktad─▒r.

 

Filonun Kurmay Ba┼čkan─▒ Komodore Roger Keyes,

─░kinci Komutan Amiral John De Robeck,

Mondros ├ťs Komutan─▒ Amiral Rosslyn Wemyss.

Frans─▒z filo Komutan─▒: Guepratte

 

1. T├╝men Komutan─▒: Amiral De Robeck

2. T├╝men Komutan─▒: Albay Hayes Sadler

3. T├╝men Komutan─▒: Amiral Guepratte

 

Sava┼č gemileri:

Oueen Elizabeth,

Agamemnon,

Lord Nelson,

Ocean,

Irresistible,

Albion,

Vengeance,

Swiftsure,

Majestic,

Canopus,

Cornwallis,

Prince George,

Triumph,

 

Kruvaz├Ârler:

Inflexible (Muharebe Kruvaz├Âr├╝)

Sapphire,

Amethyst,

Dublin,

Darthmouth,

Ark Royal (U├žak gemisi),

Blenheim (depo gemisi),

16 adet torpidobot,

6 denizalt─▒,

21 may─▒n tarama gemisi.

 

Frans─▒z filosu Komutan─▒:  Amiral Guepratte

Sava┼č gemileri:

Suffren,

Bouvet,

Gaulois,

Charlamagne,

Bir kruvaz├Âr,

Alt─▒ torpido gemisi,

D├Ârt denizalt─▒,

Rus Donanmas─▒ÔÇÖndan Askold gemisi.

 

 

18 MART 1915ÔÇŽ

 

18 Mart 1915 Per┼čembe g├╝n├╝, durgun bir deniz ve g├╝zel bir hava ile ba┼člad─▒...

 

08.00ÔÇÖda havalanan bir ke┼čif u├ža─č─▒ Bozcaada, ─░mroz ve bo─čaz a─čz─▒ b├Âlgelerinde ├že┼čitli s─▒n─▒ftan bir├žok d├╝┼čman harp gemisi g├Ârd├╝─č├╝n├╝ rapor etti.

08.15ÔÇÖde Queen Elizabeth muharebe gemisinin dire─činde Mondros Liman─▒'nda ÔÇťileriye hareketÔÇŁ flamas─▒ ├žekildi. Bu bir emirdi.

10.00ÔÇÖda M├╝ttefik donanmas─▒ Bo─čaz giri┼čine yakla┼čmaya ba┼člad─▒.

10.25ÔÇÖde T├╝rk taraf─▒ndan havalanan bir Alman tayyaresi Bo─čaz'a yakla┼čmakta olan d├╝┼čman hatt─▒n─▒ bildirdi.

 

10.30ÔÇÖda Alt─▒s─▒ ileride ve d├Ârd├╝ geride olarak 10 muharebe gemisi bo─čaza do─čru ilerlemekte olduklar─▒ k─▒y─▒ g├Âzetleme postalar─▒ taraf─▒ndan bildirildi.

10.30ÔÇÖda 1. ─░ngiliz Filosu, Agamemnon gemisi k─▒lavuzlu─čunda Bo─čaz'dan i├žeriye girdi. Triumph ve Prince George sava┼č gemileri ├Ânlerinde be┼č muhriple birlikte bo─čaza do─čru ilerledikleri g├Âr├╝ld├╝. Filo, 10 sava┼č gemisinin yan─▒nda karakol botlar─▒, ├Ânlerinde bir may─▒n tarama gemisini, Colne ve Chelmer z─▒rhl─▒lar─▒ e┼čli─činde Bo─čazÔÇÖdan i├žeri girdiler. Filonun ├Ân├╝ndeki muhripler muharebe alan─▒n─▒ taramakta ve sava┼č gemilerine yol a├žmaktayd─▒lar. Triumph ve Prince George muharebe gemileri kanatlardan ilerleyerek yar─▒m saat sonra at─▒┼č mevkilerine vard─▒lar ve bombard─▒mana ba┼člad─▒lar. Bo─čaz giri┼čindeki ob├╝sler her iki taraftan ate┼če ba┼člad─▒lar. Ancak bu at─▒┼člarda pek etkili olmad─▒. Queen Elizabeth, Agamemnon, Lord Nelson ve ─░nflex─▒ble ile kanatlarda, Prens George ve Triump 14.000 yarda (12.800 metre) hatt─▒na ula┼č─▒ld─▒─č─▒nda mevkilerini ald─▒lar. Bu esnada Frans─▒z Filosu, B Hatt─▒n─▒ olu┼čturmak ├╝zere haz─▒r beklemeye ba┼člad─▒.

 

11.00ÔÇÖe do─čru Sedd├╝lbahir y├Ân├╝nden sava┼č gemileri g├Âr├╝lmeye ba┼člad─▒. En ├Ânde Triumph, bunu s─▒rayla Agememnon, Lord Nelson, Queen Elizabeth, ─░nflex─▒ble, Prens George muharebe gemileri izlemekte idi. Bundan sonra be┼č torpido birer birer Sedd├╝lbahir ├Ân├╝nden ├ž─▒karak KumkaleÔÇÖye do─čru ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒n ├Ân├╝nde bir hat olu┼čturduktan sonra sola ├žark ettiler.

 

11.00ÔÇÖde sava┼č gemileri, Kumkale gerisinden a├ž─▒lan ob├╝slerin etkisi alt─▒na girdi.

 

11.15ÔÇÖte Triumph, Anadolu yakas─▒na Halileli s─▒rtlar─▒na ilk mermisini att─▒ ve ─░ntepeÔÇÖdeki 120 mmlik toplardan kar┼č─▒l─▒k g├Ârd├╝.

 

─░tilaf devletleri donanmas─▒n─▒n en g├╝├žl├╝ z─▒rhl─▒lar─▒ olan;

Queen Elizabeth: 5 adet 38.1ÔÇÖlik, 16 adet 15.2ÔÇÖlik, 12 adet 7.6ÔÇÖl─▒k

Agememnon: 4 adet 30.5ÔÇÖlik, 10 adet 23.4ÔÇÖl├╝k, 15 adet 7.6ÔÇÖl─▒k

Lord Nelson: 4 adet 30.5ÔÇÖlik, 10 adet 23.4ÔÇÖl├╝k, 15 adet 7.6ÔÇÖl─▒k

─░nflex─▒ble: 8 adet 30.5ÔÇÖluk 16 adet 15.2ÔÇÖlik toplar─▒ vard─▒.

 

11.25ÔÇÖde ├Ânde Queen Elizabeth olmak ├╝zere 1. t├╝men gemileri at─▒┼člara ba┼člad─▒. Bu at─▒┼člar hedeflerine ula┼č─▒yordu. Tabyalardan bunlara kar┼č─▒l─▒k verilemiyor, sadece birka├ž mermi at─▒labiliyordu. May─▒n hatlar─▒n─▒ koruyan bataryalarda, ob├╝sler ate┼člerini artt─▒rd─▒lar.

1. T├╝menin at─▒┼č taksimi ┼ču ┼čekilde idi:

Queen Elizabeth; Anadolu Hamidiye tabyalar─▒ ÔÇô ├çimenlik kale ve tabyas─▒, 

Triumph; Dardanos bataryas─▒ ve Anadolu yakas─▒ndaki ob├╝sler,

Lord Nelson; Namazgâh tabyası,

Agememnon; Rumeli Mecidiye tabyas─▒, 

─░nflex─▒ble; Rumeli Hamidiye tabyas─▒,

Prens George; Tenker ve Bayku┼č bataryalar─▒.

 

Queen Elizabeth muharebe gemisinin ate┼če ba┼člamas─▒ndan on dakika sonra A hatt─▒ndaki gemilerin t├╝m├╝ ate┼če ba┼člad─▒lar.

 

11.45ÔÇÖde Queen Elizabeth'in ├çanakkaleÔÇÖde g├╝mr├╝k binas─▒ arkas─▒na d├╝┼čen 38ÔÇÖlik mermisi ┼čehirde yang─▒na neden oldu.

 

11.50ÔÇÖde ├çimenlik kalesi istihk├óm─▒ndaki bir bataryan─▒n cephaneli─či patlad─▒.

11.55ÔÇÖde Agamemnon ile Lord Nelson, Rumeli Mecidiye Tabyas─▒n─▒ bombard─▒man alt─▒na ald─▒. Bu s─▒rada Dablin kr├╝vaz├Âz├╝ Yeni┼čehirÔÇÖi bombard─▒man ediyordu.

11.59ÔÇÖda Weymouth Kruvaz├Âr├╝, Kumkale arkas─▒ndan g├Âr├╝nmeye ba┼člad─▒. Yeni┼čehir mevkiini toplar─▒yla d├Âvmeye ba┼člad─▒.

12.00ÔÇÖda M├╝stahkem mevkiinde muhabere santrali isabet ald─▒. Genel kararg├óh ile istihk├ómlar─▒n irtibat─▒ kesildi. Triumph, toplar─▒ ile ├çanakkale'yi d├Âv├╝yordu. Rumeli Hamidiye tabyas─▒nda 2 top kullan─▒lamaz hale geldi.

12.06ÔÇÖda Amiral de Robeck yap─▒lan tahribat─▒ yeterli g├Ârd├╝─č├╝nden 3. Filo'ya B Hatt─▒n─▒ olu┼čturmak ├╝zere harek├ót emrini verdi. 1. T├╝menin aras─▒ndan ge├žerek daha yak─▒n mesafeden bombard─▒mana kat─▒lmas─▒n─▒ emretti. GK Frans─▒zlara ait 3. Filoda Amiral Guepratte komutas─▒nda Suffren, Bouvet, Charlemagne ve Gaulois isimli 4 gemisini vard─▒.  Guepratte, iki gemiyi Anadolu sahili, iki gemiyi de Gelibolu sahili taraf─▒ndan 1. Hat gemilerinin at─▒┼člar─▒n─▒ engellemeyecek ┼čekilde ilerletti. Frans─▒z gemilerinin sahilden daha yak─▒n ilerlemeleri, k─▒y─▒lardaki kara bataryalar─▒n─▒n ate┼člerini h─▒zland─▒rd─▒.

 

12.16ÔÇÖda Erenk├Ây ob├╝sleri ─░nflex─▒bleÔÇÖ─▒n mesafesini kestirdiler. ─░nflex─▒bleÔÇÖ─▒n 12 in├žlik topu kullan─▒lmayacak ┼čekilde hasar g├Ârm├╝┼čt├╝ ve bir merminin ├╝st g├╝verteye d├╝┼čmesiyle ├╝├ž personeli kaybedilmi┼čti. 

 

12.20ÔÇÖde 2. hatt─▒ olu┼čturacak Frans─▒z gemileri, 1. hatt─▒n yan─▒ndan ge├žtiler. Tam bu s─▒rada ─░nflexsibleÔÇÖnin prova k├Âpr├╝s├╝ne bir vuru┼č kaydedildi ve telsizi ├žal─▒┼čmayacak duruma geldi. Bundan sonraki ├╝├ž dakika i├žerisinde ├╝├ž isabet daha ald─▒. Birinci vuru┼č prova k├Âpr├╝s├╝n├╝n ├╝st├╝n├╝ tutu┼čturmu┼čtu. Queen ElizabethÔÇÖin 38ÔÇÖlik bir mermisi ├çimenlik tabyas─▒n─▒n cephaneli─čine d├╝┼čt├╝ ve dumans─▒z barut f─▒├ž─▒lar─▒n─▒ tutu┼čturdu. ├çimenlik istihk├ómlar─▒n─▒n bo─čaz─▒n giri┼čine d├Ân├╝k cephesi tamamen tahrip edilmi┼čti.


12.23ÔÇÖte Inflexible gemisine refakat eden istimbot batt─▒.


12.25ÔÇÖde Anadolu Hamidiye Tabyas─▒'naa k─▒┼člaya d├╝┼čen bir mermi k─▒┼član─▒n kalan k─▒sm─▒n─▒ da y─▒kt─▒.


12.27ÔÇÖde Prince George muharebe gemisi bayku┼č Tabyas─▒'n─▒ ate┼č alt─▒na ald─▒.

 

12.32ÔÇÖde Frans─▒z gemileri ─░ngiliz gemileri ile t├╝m tabya ve bataryalar─▒ at─▒┼ča ba┼člad─▒lar. Muharebe ├žok ┼čiddetlendi.

 

12.45ÔÇÖde May─▒nlar─▒n patlad─▒─č─▒ hissedilmektedir. 1. hatta bulunan gemilerden Agamemnon muharebe gemisi ile ─░nflexible muharebe kruvaz├Âr├╝ hasar g├Ârmeye ba┼člad─▒. Erenk├Ây g├╝neyinden 4 ob├╝sten olu┼čan bir batarya ate┼čini Agamemnon ├╝zerine toplam─▒┼č ve saat 12.45 te mesafesini belirlemi┼čti. 25 dakika i├žinde gemiye 12 isabet sa─člad─▒. Bu isabetlerde personel kayb─▒ olmam─▒┼č fakat AgamemnonÔÇÖun 9.2 in├žlik bir topuyla12 in├žlik iki topu hasar g├Ârd├╝.

 

12.46ÔÇÖda Erenk├Âydeki bataryalar ─░nflex─▒bleÔÇÖyi at─▒┼č menziline ald─▒lar. Att─▒─č─▒ a─č─▒r mermilerden birisini Inflex─▒bleÔÇÖ─▒n ├žok yak─▒n─▒na isabet ettirdiler. Mermi Gemiye ├žarpmamas─▒na ra─čmen, hemen suyun y├╝zeyinde patlad─▒─č─▒ i├žin geminin sol taraf─▒nda iki b├Âlmelik b├╝y├╝k bir delik a├žt─▒. Ayn─▒ zamanda geminin sa─č taraf─▒ su kesiminin ├╝zerinden yara almas─▒ ve pruva dire─čine ├žarpan ba┼čka bir merminin de g├╝vertede yang─▒n ├ž─▒karmas─▒yla geminin komuta kontrol├╝nde zafiyetler ba┼člatt─▒. Geminin muhaberesi de kesildi. Gemi, yang─▒n─▒ s├Ând├╝rmek ve at─▒┼č menzilinden ├ž─▒kmak ├╝zere 1. hatt─▒n 1 mil kadar g├╝neyine ├žekildi.

 

12.56ÔÇÖda De─čirmen burnu tabyas─▒nda b├╝y├╝k bir patlama meydana geldi

13.00ÔÇÖda ikinci hatta ilerleyen Frans─▒z muharebe gemileri sava┼č hatt─▒na yakla┼čt─▒lar ikisi sa─č, ikisi sol hatta ilerleyerek 1. hatta ula┼čt─▒lar ve ge├žtiler. Bombard─▒man─▒n ┼čiddeti gittik├že artt─▒. T├╝rk bataryalar─▒ da ┼čiddetle kar┼č─▒l─▒k vermekte idi. Mecidiyenin a├žt─▒─č─▒ ate┼če bayku┼č ve Dardanos bataryalar─▒ da kat─▒ld─▒.

 

13.15ÔÇÖde alt─▒ ─░ngiliz muharebe gemisi (2. t├╝men) Kumkale arkas─▒ndan bo─čaza girmeye ba┼člad─▒lar. Irresistible, Cornwallis, Vengeance sisteminde alt─▒ ─░ngiliz muharebe gemisi ├ž─▒karak Sedd├╝lbahir do─črultusunda bir s├╝re ilerledikten sonra alabanda sancak ederek borda d├╝zeninde ├Ânce ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒n ve sonra ├╝├žer ├╝├žer ortadaki gemilerin yan─▒na ilerlemeye ba┼člad─▒lar. Infilexible gemisine iki isabet sa─čland─▒.  Bir 30,5 luk topu hasar g├Ârd├╝. Sonraki isabetlerde komuta k├Âpr├╝s├╝ ve direk tahrip edildi.

 

13.15ÔÇÖde havuzlar b├Âlgesindeki bataryalar─▒n ate┼či kesildi. Mesudiye bataryas─▒ at─▒┼člar─▒ ile Bouvet gemisinin k├Âpr├╝ ├╝st├╝ ve d├╝men evinde yang─▒n ├ž─▒kt─▒.

 

13.20ÔÇÖde amiral Guepratte 3. t├╝mene taarruza ge├žiniz emrini verdi. Amiral gemisi Suffren ve bunu takiben Bouvet Anadolu sahiline yak─▒n ve Gaulois ile Charlemagne Rumeli sahiline yak─▒n olarak 1. hattaki gemilerin ate┼čine mani olmamak ├╝zere yanlar─▒ndan ge├žtiler. Binba┼č─▒ Wossidlo Hamidiye istikameti ile Bouveti ate┼č alt─▒na ald─▒. Fakat at─▒┼č fas─▒lal─▒ yap─▒l─▒yordu. 

 

13.25ÔÇÖde tabyalardaki toplar─▒n bir k─▒sm─▒, toprak alt─▒nda kalmas─▒ndan ve hasar g├Ârmesinden dolay─▒ ate┼č edemedi─či i├žin at─▒┼č h─▒zlar─▒ olduk├ža azald─▒.

 

13.29ÔÇÖda Infilexible gemisinin ba┼č direkle ├žanakl─▒k ├╝st kapa─č─▒na d├╝┼čen bir sahra bataryas─▒ mermisi burada infilak etti. 3 ki┼či ├Âld├╝. 2 subay ├Âl├╝m derecesinde yaraland─▒ ve 3 er hafif yaraland─▒.

 

13.30ÔÇÖda bir d├╝┼čman u├ža─č─▒ y├╝kseldi─či g├Âr├╝ld├╝.

 

13.38ÔÇÖde Merkez tabyalardan yap─▒lan at─▒┼člar ile ─░ngiliz ke┼čif u├ža─č─▒ uzakla┼čt─▒r─▒ld─▒.

 

13.40ÔÇÖta M├╝stahkem Mevkii Komutan─▒ Cevat Pa┼ča KilitbahirÔÇÖden ├çanakkaleÔÇÖye d├Ân├╝yordu. Cevat Pa┼ča sabah saatlerinde KirteÔÇÖye gitmi┼č, 19. T├╝men Komutan─▒ Yarbay Mustafa Kemal ile g├Âr├╝┼čm├╝┼člerdi. 14.00ÔÇÖda ├çanakkaleÔÇÖye d├Ânene kadar vaziyeti M├╝stahkem Mevki Kurmay Ba┼čkan─▒ Yarbay Selahattin ├╝stlenmi┼čtir.

 

13.45ÔÇÖte T├╝rk top├žusunun ate┼či ├žok azald─▒. Amiral De Robeck gemilerin kesin sonu├ž alma yerine yakla┼čmalar─▒ ve may─▒n tarama faaliyetlerine ba┼člayarak may─▒n b├Âlgesine gerekli ge├židi a├žt─▒rmak ├╝zere emir verme zaman─▒n─▒n geldi─čini d├╝┼č├╝nerek geride bulunan Albay Hayes Sadler komutas─▒ndaki 2. T├╝menin, B Hatt─▒n─▒ olu┼čturan ve hasar g├Ârmekte olan Frans─▒z t├╝meninin yerine ge├žmesini emretti.

 

13.47ÔÇÖde b├╝y├╝k bir mermi InfilexibleÔÇÖnin su kesiminde a┼ča─č─▒ya ve gemiye ├žok yak─▒n olarak infilak etti. Bunun sonucunda su kesiminde a┼ča─č─▒ya bir yara olu┼čtu ve bu b├Âlmeler su ile doldu. InfilexibleÔÇÖye harp sahnesini terk etmesi emri verildi. Muharebe kruvaz├Âr├╝ a─č─▒r yaral─▒ olarak harp sahnesini terk etti.

 

13.50ÔÇÖde Agamemnon z─▒rhl─▒s─▒ da ald─▒─č─▒ 7 isabet sonucu Inflexible ile ayn─▒ kaderi payla┼čt─▒. Gemilerden yap─▒lan top ate┼či kesildi.

 

13.54ÔÇÖde B Hatt─▒ndaki Frans─▒z gemileri bo─čaz─▒n─▒ terk etmeye ba┼člad─▒lar.  Suffren ├Ânde ve Bouvet arkas─▒nda. 3. t├╝men geriye ├ža─č─▒r─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada Bouvet Namazg├óh tabyas─▒n─▒ bombard─▒man etmekte idi. Bu esnada, GauloisÔÇÖin durumu da kritik bir hal alm─▒┼čt─▒. Suya bat─▒k ba┼č─▒ ile muharebe d─▒┼č─▒ olmu┼č durumda yaln─▒z ba┼č─▒na hareket etmekte idi. Gemi ba┼č taraf─▒ suya g├Âm├╝l├╝ bir ┼čekilde 3 mil s├╝ratle bo─čaz ├ž─▒k─▒┼č─▒na ilerledi ve Bozcaada kuzeyindeki Tav┼čan adalar─▒na ba┼čtankara yap─▒larak batmaktan kurtar─▒ld─▒.

 

14.00  Birden BouvetÔÇÖnin sancak taraf─▒nda, b├╝y├╝k bir patlama meydana geldi. Birka├ž dakika sonra di─čer bir b├╝y├╝k patlama oldu. O anda ortal─▒─č─▒ kara bir duman kaplad─▒. Geminin ├Ân taraf─▒nda b├╝y├╝k bir rahne g├Âr├╝ld├╝ ve takriben 3 dakika sonra alabora oldu. Bouvet patlamadan birka├ž dakika sonra batt─▒. Bouvet vuruldu ve 639 ki┼čilik m├╝rettebat─▒yla alabora oldu. 639 ki┼čilik personelden ancak 5 subay ve 30ÔÇÖer olay yerine gelen Agamemnon ve Frans─▒z gemileri taraf─▒nda kurtar─▒ld─▒. Nusrat may─▒n gemisinin may─▒nlar─▒ etkisini g├Âstermeye ba┼člam─▒┼čt─▒. (baz─▒ kaynaklarda 66 ki┼či kurtar─▒ld─▒─č─▒ yaz─▒l─▒)

 

 T├╝rk tabyalar─▒n─▒n at─▒┼člar─▒nda a─č─▒rla┼čma g├Âr├╝lmeye ba┼člad─▒. Rumeli mecidiyesinden sadece bir, iki top ate┼č etmekte idi. Siperlerden d├Âk├╝len topraklar, top d├Â┼čemelerini kaplam─▒┼č ve kamalar─▒n─▒ s─▒k─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒. Dardanos bataryas─▒ sustu.

 

14.10ÔÇÖda Birle┼čik FiloÔÇÖda BouvetÔÇÖin beklenmedik bat─▒┼č─▒ ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratm─▒┼čt─▒. Queen Elizabeth ve Lord Nelson d─▒┼č─▒ndaki gemiler ate┼či kesmi┼čti. Frans─▒z gemilerini de─či┼čtirecek olan Albay Sadler, BouvetÔÇÖnin bat─▒┼č─▒na ve GauloisÔÇÖin k├Ât├╝ durumunu g├Ârm├╝┼čt├╝.


14.30ÔÇÖda D├╝┼čman─▒n alt─▒ bal─▒k├ž─▒ gemisi may─▒n aramak i├žin olay yerine geldi.  ─░nflexible Kruvaz├Âr├╝ yang─▒n─▒ s├Ând├╝r├╝p, basit onar─▒mlar─▒n─▒ yaparak A Hatt─▒ndaki mevkide yerini ald─▒.

 

14.31ÔÇÖde Albay Sadler komutas─▒ndaki 2. Filo; Amiral gemisi Ocean, Anadolu yakas─▒na yak─▒n ve Vengeance muharebe gemisi de, Bo─čazÔÇÖ─▒n bat─▒ yakas─▒nda, bunlar─▒n aras─▒nda Albion ve Irresistible vard─▒. B Hatt─▒n─▒ olu┼čturan bu gemileri desteklemek ├╝zere Swiftsure ve Majestic bulunuyordu.  B Hatt─▒n─▒ yeniden olu┼čturacak 2. Filo A Hatt─▒ndan ge├žerek ilerlediler.

14.39ÔÇÖda 2. Filo 12.000 yarda mesafeden ate┼če ba┼člayarak 10.000 yarda mesafeye kadar yakla┼čt─▒lar; Vengeance, Anadolu HamidiyesiÔÇÖne; Irresistible, Namazg├óh tabyas─▒na; Ocean ise Rumeli HamidiyesiÔÇÖne ate┼č ediyordu. Merkez tabyalar─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒, yeterli ├Âl├ž├╝de de─čildi. Anadolu Hamidiye tabyas─▒, h─▒zl─▒ ate┼č edebilen tek tabya idi. Vengeance Anadolu hamidiye tabyas─▒n─▒ ate┼či alt─▒na adl─▒.

14.52ÔÇÖde B Hatt─▒ gemileri yo─čun bir ┼čekilde istihk├ómlar─▒ ate┼č alt─▒na alm─▒┼čt─▒. Bir tek Anadolu Hamidiye tabyas─▒ h─▒z kesmeden ate┼če cevap vermekteydi.

15.00ÔÇÖda Yar─▒m saat s├╝ren duraksamadan sonra ate┼č yeniden ┼čiddetlendi. Anadolu hamidiye tabyas─▒ndaki toplar ├Ânce Agamemnon, sonra da Irresistible ile muharebeye devam etti. A hatt─▒ndaki ─░ngiliz gemileri 14.000 yardadan (12.800 metreden) bombard─▒mana devam ediyorlard─▒.

 

15.07ÔÇÖde VengeanceÔÇÖnin att─▒─č─▒ mermilerden biri Rumeli tabyas─▒n─▒n arka taraf─▒nda, b├╝y├╝k bir yang─▒n meydana getirdi. Birka├ž dakika sonra Rumeli Hamidiye tabyas─▒ ate┼či kesmi┼čti. Bundan sonra Ocean gemisi namazg├óh tabyalar─▒n─▒ bombard─▒man etti.

 

15.14ÔÇÖde Irresistible gemisinin yan─▒nda b├╝y├╝k bir patlama oldu. A hatt─▒ gemilerine ra─čmen etkinli─čini devam ettiren Anadolu Hamidiye tabyas─▒ 14.000 yardadan ate┼člerini Irresistible ├╝zerine y├Ânlendirmi┼čti. Bunun sonucunda geminin yan taraf─▒nda ┼čiddetli bir patlama meydana geldi.

 

15.15ÔÇÖde Namazg├óh Tabyas─▒'na d├╝┼čen bir mermi k─▒┼član─▒n ├žat─▒s─▒n─▒ u├žurdu. Amiralin raporuna g├Âre b├╝t├╝n tabyalar, h─▒zl─▒ ve ni┼čanlamalar─▒ sa─čl─▒ks─▒z bir ┼čekilde ate┼člerini s├╝rd├╝r├╝yorlard─▒.

15.20ÔÇÖde Anadolu Hamidiye Tabyas─▒ ate┼čini yeniden Irresistible'a y├Âneltti. Infilexible muharebe kruvaz├Âr├╝ may─▒nlar taraf─▒ndan olu┼čan bir yang─▒n─▒ s├Ând├╝rerek hattaki yerini tekrar alm─▒┼čt─▒

 

15.32ÔÇÖde Irresistible muharebe gemisinin hafif├že yan yatt─▒─č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Gemiye y├Âneltilen ate┼č devam etti─činden, Amiral De Robeck B Hatt─▒ sava┼č gemilerine mesafelerini a├žmalar─▒ emrini verdi. Tabyalar ara s─▒ra ate┼člerini kesseler de, gemilerin muharebe edemeyecek durumda olmalar─▒ apa├ž─▒k belli idi.

 

16.00ÔÇÖda ├çanakkale bo─čaz─▒ d─▒┼č─▒na ke┼čif i├žin bir u├žak g├Ânderildi.

 

16.05ÔÇÖde ─░nflex─▒ble sancak ba┼č omuzlu─čundan may─▒na ├žarparak yara ald─▒. Deniz y├╝zeyi alt─▒ndaki ba┼č torpido dairesi par├žaland─▒. Gemi yana yatarak prova kesimi suya g├Âm├╝lmeye ba┼člad─▒. Ald─▒─č─▒ yara nedeniyle hattan ayr─▒lmak zorunda kald─▒ ve BozcaadaÔÇÖya y├Ânelerek gemiyi karaya oturttular. 29 ki┼či ├Âld├╝.

 

16.15ÔÇÖde ─░rresistible muharebe gemisi tabyalardan mesafe a├žma hareketi ile getirirken, 11.000 yarda ├žizgisine ula┼čt─▒─č─▒nda makineleri durdurmu┼č ve gemi ak─▒nt─▒ h─▒z─▒na b─▒rak─▒lm─▒┼č durumda iken bir may─▒na ├žarpt─▒. May─▒n, sancak makine dairesinin alt─▒ndan geminin merkez hatt─▒na ├žok yak─▒n bir yerde patlam─▒┼čt─▒. Makine dairesi suyla doldu. Burada g├Ârevli subay ve erlerden ancak 3ÔÇÖ├╝ kurtar─▒labildi. Di─čer muharebe gemileri, tabyalar─▒n ve bataryalar─▒n ate┼člerini k├Ârletmek i├žin, bombard─▒manlar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yorlard─▒. Wear muhribi, ─░rresist─▒bleÔÇÖnin yan─▒na geldi. Geminin komutan─▒ Albay Dent, kurtulma olas─▒l─▒─č─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârerek, gemiyi b─▒rakmaya karar vermi┼čti. Wear muhribinin komutan─▒, 28ÔÇÖi subay olmak ├╝zere toplam olarak 582 Eri muhribe almay─▒ ba┼čard─▒. ─░rresist─▒bleÔÇÖde Ocean muharebe gemisine yedekleme halat─▒ vermek i├žin 10 g├Ân├╝ll├╝ kald─▒.

16.35ÔÇÖde Amiral De Robeck 2. Filo'ya ├žekilme ve Ocean'─▒n Irresistible'i yede─če alarak kurtarma emri verdi.

 

16.50ÔÇÖde Wear muhribi, kurtar─▒lan personeli Qeen Elizabeth muharebe gemisine g├Ât├╝rd├╝. Amiral De Robeck, o zaman geminin bir may─▒na ├žarpm─▒┼č oldu─čunu ├Â─črenebilmi┼čti. Bunun ├╝zerine ilerideki sava┼č hatt─▒n─▒ olu┼čturan gemilerin (2 nci T├╝men) geri ├žekilmeleri i├žin hemen emir verildi.

 

17.00ÔÇÖda d├╝┼čman─▒n be┼č gemisi BozcaadaÔÇÖya ├žekilirken, Mecidiye tabyas─▒ IrresistibleÔÇÖye ate┼č ediyordu.

 

17.10ÔÇÖda Wear muhribindeki ─░rresist─▒bleÔÇÖden kurtar─▒lan personelin Queen elizabeth muharebe gemisine bo┼čalt─▒lmas─▒ sona erdi. Wear muhribinin tekrar Ocean muharebe gemisinin yan─▒na gitmesi ve Ocean ─░rresist─▒bleÔÇÖ─▒ yede─čine almas─▒, yoksa tehlikeli b├Âlgeden ├žekilmesini OceanÔÇÖa bildirmesi emir edildi.

 

17.15ÔÇÖde Ocean Irresistible'a yakla┼čt─▒, ancak yede─če alma ┼čans─▒ olmad─▒─č─▒na karar verildi. ─░rresistible kruvaz├Âr├╝ ├Âb├╝s bataryalar─▒ taraf─▒ndan ┼čiddetli ate┼č alt─▒na al─▒nm─▒┼č fakat ├Ânemli bir hasar almam─▒┼čt─▒. 17 15ÔÇÖte b├╝y├╝k bir infilak oldu. Ba┼č k─▒├ž sancak taraf─▒nda b├╝y├╝k bir rahne a├ž─▒ld─▒. Gemi sanca─č─▒ a─č─▒r meyletti ve ba┼č taraf suya batm─▒┼č bir ┼čekilde gemi ikinci defa olarak harp sahnesini terk etti. Gemi ┼čiddetle sars─▒ld─▒. Geminin sancak makine dairesinin alt─▒nda bir may─▒n infilak etti. Ancak 3 ki┼či kurtar─▒labildi. Gemi Erenk├Ây koyunda hareketsiz kald─▒. 5 a─č─▒r ob├╝s bataryas─▒ ─░rresistible ├╝zerinde ate┼člerini tevcih etmi┼člerdir. Birinci subay ile 26 er telef oldu.

 

17.30ÔÇÖda ate┼č kesildi.

 

17.50ÔÇÖde Irresistible, art─▒k Rumeli Mecidiye Tabyas─▒'na 10000 yarda (9.144 metre mesafede kaderine terk edildi.


18.00ÔÇÖde Amiral De Robeck Irresistible'─▒n kaderine terk edilmesi ├╝zerine daha fazla kay─▒p vermemek i├žin genel ├žekilme emri verdi. Geri kalan gemilerde geri d├Ânmeye ba┼člam─▒┼člard─▒.

 

18.05ÔÇÖte Ocean, Dardanos ve So─čanl─▒dere bataryalar─▒n─▒n yo─čun ate┼čleri alt─▒nda geri ├žekilmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. Ocean, ─░rresist─▒ble ÔÇśnin 1 mil kadar kuzeyinde iken sancak y├Ân├╝nde bir patlama oldu. Ocean may─▒na ├žarpm─▒┼čt─▒. 15 derecelik bir a├ž─▒ ile e─čildi. Ayn─▒ zamanda yine sancak taraf─▒nda k─▒├ž─▒na yak─▒n bir yere top mermisi isabet etti. Geminin sancak y├Ân├╝ndeki k├Âm├╝rl├╝kleri ile ba┼č ve k─▒├ž ge├žitleri suyla doldu. Geminin dengesini sa─člamak i├žin iskele yan b├Âlmelerine su doldurulduysa da gemide 15 derecelik bir e─čilim g├Âr├╝lmekte idi. Gittik├že yan yatan gemiyi kumanda eden subay, m├╝rettebat─▒ tahliye etme karar─▒ ald─▒. Gemi komutan─▒ oradan ge├žmekte olan Colne, Jed ve Chelmer adl─▒ muhriplere yakla┼čmalar─▒n─▒ bildirdi. Dardanos bataryalar─▒n─▒n ├žapraz ate┼či alt─▒nda muhripler b├╝y├╝k bir at─▒lganl─▒l─▒kla OceanÔÇÖdaki personeli bo┼čaltt─▒lar.

 

18.50ÔÇÖde ate┼č kesildi.

 

19.00ÔÇÖda T├╝rk bataryalar─▒ taraf─▒ndan ─░rresistibleÔÇÖnin batt─▒─č─▒ tarassut edildi.

 

19.30ÔÇÖda Ocean ak─▒nt─▒n─▒n etkisiyle Morto koyuna do─čru s├╝r├╝klendi. Ocean i├žin art─▒k yap─▒lacak hi├žbir ┼čey kalmam─▒┼čt─▒. Gemi en sonunda, bo─čaz─▒n ortas─▒nda kaderine terk edildi. ─░rresist─▒ble ve Ocean muharebe gemilerinin komutanlar─▒, BozcaadaÔÇÖya giderek De RobeckÔÇÖe raporlar─▒n─▒ sunduktan sonra, muhriplerle bo─čaza d├Ând├╝ler. Muhripler, 6 bal─▒k├ž─▒ gemisi ile birlikte ─░rresist─▒bleÔÇÖ─▒ ak─▒nt─▒ya ├žekmek ve OceanÔÇÖ─▒n da ak─▒nt─▒dan ├ž─▒kmas─▒n─▒ engellemek ├╝zere bo─čaza girmelerini emir ald─▒lar. Muhripler gece yar─▒s─▒na kadar ├çanakkale bo─čaz─▒ i├žinde arad─▒larsa da Her iki geminin de izine rastlayamad─▒lar.

 

21.55ÔÇÖte ├çanakkale m├╝stahkem mevkii komutan─▒ Cevat Pa┼ča ba┼čkomutanl─▒k vek├óletine sundu─ču raporunda, ÔÇťbir d├╝┼čman muhribi bat─▒r─▒lm─▒┼č, Bouvet may─▒nla batm─▒┼č, ─░rresist─▒ble ve Ocean pek a─č─▒r hasara u─čram─▒┼č bir durumda sulara s├╝r├╝klenmi┼čti. D├╝─čer gemiler ├╝zerinde kaydedilen isabetlerin sonucunu tespit etmek m├╝mk├╝n olmad─▒ÔÇŁ diyordu. 


22.30ÔÇÖda Ocean muharebe gemisi ak─▒nt─▒s─▒nda etkisi ile Morto koyunda batt─▒.

 

23.00ÔÇÖda Jed muhribi taraf─▒ndan gemilerin bir t├╝rl├╝ bulunamad─▒─č─▒, do─čruland─▒. Canopus da g├╝nd├╝z g├Âz├╝yle ke┼čif gezisi yapt─▒ fakat o da herhangi bir ize rastlamad─▒. Her iki gemi de bo─čaz─▒n derin sular─▒na g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

 

 

SONUÇ

 

B├╝y├╝k umutlar ba─članm─▒┼č olan bu b├╝y├╝k taarruz, d├╝┼čman i├žin b├╝y├╝k bir hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ ile savunanlar i├žin de ┼čanl─▒ bir zafer ile sonu├žlanm─▒┼čt─▒r. Neticede Bo─čaz ge├žilememi┼č sava┼č iki y─▒l daha uzam─▒┼čt─▒r.  Bo─čazlar ticaret gemilerine a├ž─▒lmam─▒┼č ve Rusya gibi ├╝lkeler ekonomik olarak ├ž├Âkm├╝┼člerdir. Balkan ├╝lkelerini ─░ngilizler taraf─▒na de─čil, mesela Bulgaristan Osmanl─▒ Devleti taraf─▒na ge├žmi┼čtir. En ├Ânemlisi de Bo─čazlar ve ─░stanbul, Ne Ruslar─▒n ne de ─░ngilizlerin eline ge├žmemi┼čtir.

 

─░tilaf Devletlerinin Zayiat─▒:

 

─░tilaf devletlerinin ├╝├ž b├╝y├╝k gemisini Ocean, Bouvet, Irresistible, batt─▒. (40.400 ton) D├Ârt gemi Inflexible, Suffren, Gaulois, Agamemnon, a─č─▒r yaralanm─▒┼čt─▒r. (41.600 ton) Donanma Eldeki kuvvetinin ├╝├žte biri kaybetmi┼čtir.  Donanman─▒n sadece batan gemileri ├╝zerinde; ÔÇť10 adet 30,5ÔÇÖlik top, 2 adet 27,5ÔÇÖlik top, 24 adet 15ÔÇÖlik top, 8 adet 10ÔÇÖluk top, toplam top kayb─▒ 44 olup, insan zayiat─▒ ise 800ÔÇÖ├╝ bulmu┼čtur. [7]

 

 

T├╝rk taraf─▒ zayiatlar─▒:

 

─░nsan zayiat─▒;

Dardanos bataryas─▒: 3 subay 3 er ┼čehit, 2 yaral─▒

Anadolu Hamidiye Tabyas─▒: 3 er ┼čehit, 8 yaral─▒

Rumeli Hamidiye Tabyas─▒: 1 subay, 12 er ┼čehit, 30 yaral─▒,

Y─▒ld─▒z Tabyas─▒: 1 er ┼čehit,

8ÔÇśinci A─č─▒r Top├žu Alay─▒ 2ÔÇÖinci A─č─▒r Top├žu Taburu: 1 er ┼čehit 9 yaral─▒

Numune A─č─▒r Top├žu Taburu: 1 er ┼čehit, 3 yaral─▒,

Toplam: 26 ┼čehit, 53 yaral─▒.

Almanlardan kay─▒plar ise: 3 er ├ľl├╝, 1 subay 14 er yaral─▒.

 

18 Mart 1915 g├╝n├╝ ├çanakkale M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒ Top├žusuÔÇÖnun harcad─▒─č─▒ cephane say─▒s─▒ (zayiat─▒) ise; 

Anadolu Hamidiye Tabyas─▒: 355/ 35luk 15 adet, 240/ 35luk 60 adet,

Namazgah Tabyas─▒: 240/ 35 lik 33 adet,

Rumeli Mecidiye Tabyas─▒: 240/ 35lik 93 adet,

Dardanos Bataryas─▒: 150/ 40 l─▒k 115 adet,

Bayku┼č Mesudiye Bataryas─▒: 150/ 45lik 114 adet,

Tenger Havan Bataryas─▒: 210/ 6.4 l├╝k 17 adet,

8. A─č─▒r Ob├╝s Alay─▒ 1. Ob├╝s Taburu: 150/ 10.8 lik 838 adet,

8. Ob├╝s Alay─▒ 2. Ob├╝s Taburu: 150/ 10.8lik 426 adet,

4. A─č─▒r Top├žu Taburu: 120/ 30 luk 142 adet,

Numune A─č─▒r Ob├╝s Taburu: 150/ 10.8 338 adet,

Hisarl─▒k Ob├╝s Bataryas─▒: 120/ 11.6l─▒k 59 adet,

TOPLAM: 2.250 mermi kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.  [8]

 

- Rumeli HamidiyesiÔÇÖnde iki topun d├Â┼čeme ray, basamak ve y├╝kseli┼č ├žarklar─▒ a─č─▒r hasar g├Ârm├╝┼č. Sava┼č d─▒┼č─▒ kalm─▒┼čt─▒r. 

- Anadolu Hamidiye Tabyas─▒ÔÇÖnda bir topun kundak ve d├Â┼čemesi a─č─▒r hasar g├Ârm├╝┼č; bir adet 240 mmlik top harap olmu┼č. Bu tabya dolaylar─▒nda 127 mermi ├žukur say─▒lm─▒┼čt─▒r.

- ├çimenlik Tabyas─▒ÔÇÖnda bir adet 240 mmlik top a─č─▒r hasar g├Ârm├╝┼č, top cephaneli─čine mermi isabet etmesi sonucu yang─▒n ├ž─▒km─▒┼č;

- Mesudiye (Bayku┼č) Tabyas─▒ÔÇÖna d├╝┼čen mermiler toplarda hasara yol a├žm─▒┼č ve bataryan─▒n ate┼čini olumsuz etkilemi┼č;

- Namazg├óh Tabyas─▒ÔÇÖnda; k─▒sa 210 ve 240 mmlik top harap olmu┼č, kullan─▒lamayacak duruma gelmi┼čtir.

- Ob├╝s B├ÂlgesiÔÇÖnde ise d├Ârt adet Martin piyade t├╝fe─či kullan─▒lamaz duruma gelmi┼čtir.

 

├çanakkale M├╝stahkem Mevkii Komutanl─▒─č─▒, 18 Mart g├╝n├╝ baz─▒ tabya ve bataryalar─▒n u─črad─▒─č─▒ ├že┼čitli hasarlar─▒ tespit ederek bu hasarlar─▒ en k─▒sa zamanda giderip ayakta kalmay─▒ ba┼čaran bir komutanl─▒k olmu┼čtur.

 

├çanakkale Bo─čaz savunmas─▒, Kaleler, tabyalar, bataryalar, toplar ve denizde may─▒nlar, mania a─člar─▒ ile sa─članmakta idi. 18 Mart g├╝n├╝ zafer kazanmam─▒zda M├╝stahkem Mevki askerlerinin ba┼čar─▒s─▒ b├╝y├╝kt├╝. Bu ba┼čar─▒da denizdeki may─▒nlar─▒n ├Âzellikle 8 Mart sabah─▒ Erenk├Ây Koyuna Nusrat May─▒n gemisi taraf─▒ndan d├Âk├╝len may─▒nlar─▒n pay─▒ da vard─▒.

 

─░tilaf Devletleri askerleri 18 Mart g├╝n├╝ ya┼čad─▒klar─▒ ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča daha ├žok ÔÇťBo─čazdaki serseri may─▒nlar─▒nÔÇŁ sebep oldu─čunu s├Âylerler. Nusrat May─▒n gemisin 8 Mart sabah─▒ Erenk├Ây koyuna d├Âkt├╝─č├╝ may─▒nlar─▒n Bo─čaz muharebesinde etkisi b├╝y├╝k olmu┼čtur, fakat Birle┼čik filonun bo─čazda ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─čramas─▒n─▒n tek sebebi de─čildirÔÇŽ

 

─░ngiliz Genarali Aspinall Oglander: ÔÇťPek uygun ba┼člam─▒┼č olan g├╝n, bu me├žhul may─▒n hatt─▒n─▒n o ola─čan ├╝st├╝ ve ortal─▒─č─▒ k─▒r─▒p ge├žiren ba┼čar─▒s─▒ y├╝z├╝nden tam bir ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sona erdi. Bu 20 may─▒n─▒n seferin talihi ├╝zerindeki etkisi ├Âl├ž├╝lemezÔÇŁ demektedir.

 

Sir Corbert: ÔÇťFelaketlerin hakiki sebebi ke┼čif ve tayin olununcaya kadar ├žok ge├žmedi. Hakikat ┼ču idi ki, 8 Mart gecesinde T├╝rkler, haberimiz olmadan Erenk├Ây koyuna paralel olarak 20 may─▒n d├Âkm├╝┼čler ve bal─▒k├ž─▒ gemilerimiz, aramalar─▒ esnas─▒nda bunlara rastlamam─▒┼člard─▒. T├╝rkler bu may─▒nlar─▒ ├Âzel ama├žla manevra saham─▒za koymu┼člar, g├Âsterdi─čimiz b├╝t├╝n ihtiyat ve sa─čg├Âr├╝ye ra─čmen ba┼č d├Ând├╝r├╝c├╝ bir zafer kazan─▒lm─▒┼čt─▒ÔÇŁ

 

Churchill: ÔÇť1915 y─▒l─▒nda b├╝t├╝n AvrupaÔÇÖda milyonlarca insan bir ├Âl├╝m kal─▒m m├╝cadelesine girmi┼čti. B├╝y├╝k taarruzlar yap─▒lmaktayd─▒. B├╝y├╝k milletlerin kahramanlar─▒ korkusuzca muharebeye at─▒lmaktayd─▒lar. 2-3 milyon asker ├Âl├╝ ve yaral─▒ idi. D├Ârt be┼č bin harp gemisi denizlerde hareket halinde idi. Fakat nusret gemisinin gizlice d├Âkt├╝─č├╝ bu 20 demir kap,  harbin devam─▒ ve d├╝nyan─▒n gelece─či bak─▒m─▒ndan di─čer b├╝t├╝n gayretlerden daha m├╝kemmel ve daha kesin sonu├žlu hedeflere varmak i├žindi. Bu engel ─░ngilizler taraf─▒ndan ba┼čar─▒ ile ba┼članm─▒┼č olan ├çanakkale harek├ót─▒n─▒ durduran bir tak─▒m psikolojik kar─▒┼č─▒kl─▒klar do─čurdu. Yaln─▒z ba┼č─▒na bu engeldir ki ├çanakkaleÔÇÖnin ge├žilmesi ├Ânlendi. Ve gene bu engeldir ki, T├╝rkiyeÔÇÖyi bir bozgundan kurtard─▒ ve harbi uzatt─▒. Bu y├╝zden ma─čluplar kadar muzaffer Avrupa da sars─▒ld─▒. 6ÔÇô7 milyon insan d├╝┼čmanlar─▒n─▒n kur┼čun ve g├╝lleleri ile de─čil 18 Mart sabah─▒ ├çanakkaleÔÇÖnin kuvvetli ak─▒nt─▒s─▒ alt─▒nda a─č─▒rl─▒klar─▒na ba─čl─▒ bulunduklar─▒ tel hatlar─▒ ile gerili 20 demir kap y├╝z├╝nden yok olup gitti.ÔÇŁ

 

SA─░M BESBELL─░: ÔÇťD├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒n yenilgisi ile sonu├žlanan, T├╝rkÔÇÖ├╝n kahramanl─▒k ve fedak├órl─▒─č─▒n─▒ bir kere daha d├╝nyaya ispat etti─či 18 Mart g├╝nk├╝ tarihi olayda may─▒nlar─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k rol├╝ vard─▒r. Bu may─▒nlar Nusrat may─▒n gemisinin 8 Mart sabah─▒, puslu ve ya─č─▒┼čl─▒ bir havada d├╝┼čman kontrol├╝ alt─▒ndaki Erenk├Ây koyuna d├Âkt├╝─č├╝ hatta aittir. Birle┼čik filonun 3 z─▒rhl─▒s─▒n─▒ kaybetmesine ve bir muharebe kruvaz├Âr├╝n├╝n a─č─▒r yaralanmas─▒ bu may─▒nlar─▒n eseridir.ÔÇŁ [9]

 

18 Mart G├╝n├╝ saat 14.00ÔÇÖa kadar muharebeyi idare iden M├╝stahkem Mevki Kurmay Ba┼čkan─▒ Yarbay Selahaddin Adil:  ÔÇť18 Mart g├╝n├╝ ba┼čar─▒n─▒n en ├Ânemli noktas─▒ erlerin ve subaylar─▒n vazifelerindeki fedak├órl─▒klar─▒d─▒r. Gerek Anadolu HamidiyesiÔÇÖni tutan Alman ve T├╝rk askerleri, gerek Rumeli Hamidiye, Mecidiye, Namazg├óh bataryalar─▒ ve merkez grubu efrad─▒ b├╝t├╝n g├╝n vazifeleri ba┼č─▒ndan ayr─▒lmam─▒┼člard─▒. Elinden hizmet gelmeyen ya┼čl─▒ askerlerimiz su ta┼č─▒mak, ezan okumak vesair suretle maneviyat─▒ y├╝kseltmeye ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒.ÔÇŁ [10]

 

General Aspinall Oglander ├çanakkale Cephesi harek├ót─▒ i├žin ┼ču yorumu yapmaktad─▒r.  ÔÇťHarp tarihini inceleyenler delice bir harp siyaseti ve bunun sonucu olarak kuvvetlerinin m├╝thi┼č surette israf─▒na ait bundan daha parlak bir ├Ârnek bulmakta belki g├╝├žl├╝k ├žekeceklerdir.ÔÇŁ [11]

 

SONS├ľZ

 

├çanakkale cephesi a├ž─▒lsa idi ─░tilaf Devletleri siyasi ve askeri y├Ânden ├žok b├╝y├╝k faydalar elde edeceklerdi. 18 Mart g├╝n├╝ ├çanakkale bo─čaz─▒n─▒ sadece donanma g├╝c├╝ ile ge├žmenin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒n anla┼č─▒lmas─▒ ├╝zerine Bo─čaz─▒ ge├žmek i├žin kabul ettikleri Carden Plan─▒n─▒ yar─▒da keserek kara muharebesi haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼člad─▒lar. Haz─▒rl─▒klar─▒n tamamlanmas─▒ndan sonra General Ian Hamilton komutas─▒ndaki askerlerini 25 Nisan sabah─▒ ├çanakkale cephesinde yedi farkl─▒ noktadan karaya ├ž─▒kard─▒lar. 18 Mart g├╝n├╝ ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒ ge├žemeyeceklerini anlamayan ─░tilaf Devletleri ellerindeki t├╝m imk├ónlar─▒n─▒ kullanarak Kara muharebelerini 260 g├╝n s├╝rd├╝rd├╝ler. Nihayet yenilgilerini kabul ederek Yar─▒maday─▒ terk etmeye mecbur kald─▒lar ve 9 Ocak 1916 g├╝n├╝ ├çanakkale cephesindeki b├╝t├╝n birliklerini alarak gittilerÔÇŽ

1915 y─▒l─▒nda ├çanakkale bo─čaz─▒ ge├žilse ne olurdu?  Acaba Milli M├╝cadele ba┼člayabilir, T├╝rkiye Cumhuriyeti kurulabilir miydi?

Ya┼čanm─▒┼č bitmi┼č bir - Tarih ÔÇô ├╝zerinde falc─▒l─▒k yap─▒lamazÔÇŽ

 

Kesin olan ┼čudur ki; 1915 y─▒l─▒nda ├çanakkale Bo─čaz─▒n─▒n ge├žilememi┼č olmas─▒, ─░tilaf Devletleri i├žin b├╝y├╝k bir kay─▒p, Osmanl─▒ Devleti ve T├╝rkiye Cumhuriyeti i├žin ise b├╝y├╝k bir kazan├ž olmu┼čtu. 1918 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ Devleti Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ndan yenik olarak ayr─▒lmas─▒na ra─čmen bir Kurtulu┼č Sava┼č─▒ - Milli M├╝cadele ba┼člat─▒labildi ve 1923 y─▒l─▒nda T├╝rkiye Cumhuriyeti kurulabildi. Milli M├╝cadeleyi y├Âneten komutanlar─▒m─▒z─▒n ├žo─ču - ba┼čta Mustafa Kemal Atat├╝rk olmak ├╝zere - ├çanakkale cephesini g├Ârm├╝┼č, ya┼čam─▒┼č insanlard─▒. Yokluklara ra─čmen T├╝rk Milletinin nas─▒l m├╝cadele etti─čini g├Ârm├╝┼čler ve bu millete Cumhuriyeti arma─čan etmek i├žin yine onlar─▒n inan├žl─▒ ├žabas─▒n─▒ arkalar─▒na alarak topyek├╗n Kurtulu┼č Sava┼č─▒na giri┼čmi┼člerdi.

 

Harp tarihini inceleyenler, ├çanakkale ve Kurtulu┼č sava┼č─▒n─▒ ya┼čayan komutanlar─▒m─▒z, ├çanakkale cephesinde T├╝rkiye Cumhuriyetinin ├ľns├Âz├╝n├╝n yaz─▒ld─▒─č─▒ndan bahsederlerÔÇŽ

 

Bug├╝n bizler T├╝rkiye Cumhuriyeti Vatanda┼člar─▒ olarak, T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin 86. y─▒l─▒nda ├çanakkale sava┼člar─▒n─▒ acaba ne kadar anl─▒yoruz?

Her sene yap─▒lan 18 Mart t├Ârenlerinde Bizler i├žin hayat─▒n─▒ kaybeden insanlar─▒n de─čerini Siyasi ÔÇô Sosyal veya Ekonomik bir ├ž─▒kar─▒m─▒z olmadan acaba ne kadar an─▒yoruz?

 

Unutulmamal─▒d─▒r ki, T├╝rk ulusunun varl─▒─č─▒ ve dirli─či i├žin kanlar─▒n─▒ d├Âken, canlar─▒n─▒ g├Âzlerini k─▒rpmadan feda eden kahramanlar hi├žbir siyasi fikre veya iktisadi y├Âneli┼če mal edilemezler. Onlar T├╝rk milleti i├žin ┼čehit olmu┼člard─▒r, en b├╝y├╝k m├╝k├ófatlar─▒ da T├╝rk milletinin sonsuza dek h├╝r olarak ve atalar─▒n─▒n onlara bah┼četmi┼č oldu─ču bu onurlu tarihle ├Âv├╝nerek ya┼čamalar─▒ olacakt─▒r.

 

Tarihi ├Âneminin yan─▒ s─▒ra ÔÇť┼×ehitler G├╝n├╝ÔÇŁ olarak da kutlanan 18 MartÔÇÖ─▒n G├╝n├╝m├╝zde, ta┼č─▒d─▒─č─▒ anlama yara┼č─▒r t├Ârenlerle an─▒lmas─▒, siyasi- sosyal ÔÇô ekonomik rant vesilesi olarak g├Âr├╝l├╝p deforme edilmesinin ├Ân├╝ne ge├žilmelidir.

 

├çanakkale Cephesinde bizler i├žin Sava┼čan Askerlerimiz, ne unutulmay─▒ hak ediyorlar, ne de ├╝zerlerinden siyaset yap─▒lmas─▒n─▒ÔÇŽ

 

 

 

MEL─░KE BAYRAK   

TARİHÇİ

GEL─░BOLU YARIMADASI

 

 

 

D─░PNOTLAR

 

1). Melike Bayrak ÔÇô Cemil Yavuz,  G├╝n G├╝n ├çanakkale, Nesil yay─▒nc─▒l─▒k,

     ─░stanbul 2008

 

2). ├çanakkaleÔÇÖde Nas─▒l Kazand─▒k. Tahsin ├çelebican. Fen Tatbikat Okulu Harp  

      Tarihi ├ľ─čretmeni, Vakit Matbaa. ─░stanbul. 1937 s.75

 

3). ├çanakkale Sava┼člar─▒ Tarihi. II. Ve III. K─▒s─▒m. Kadri Perk. Askeri Matbaa.

     ─░stanbul. 1940. s.10

 

4). ├çanakkale Sava┼č─▒. Fahri Belen. Harp Akademisi Matbaas─▒. ─░stanbul. 1935

     s.14

 

5).  Aspinall OGLANDER; B├╝y├╝k Harbin Tarihi ├çanakkale, Gelibolu Askeri

      Harek├ót─▒, Cilt 1. s.83

 

6). Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi V nci Cilt Çanakkale Cephesi 1.

      Kitap Genelkurmay Bas─▒mevi 1993 Ankara s.180

 

7). Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi a.g.e. s.212

 

8). Birinci D├╝nya Harbinde T├╝rk Harbi a.g.e. s.211 ÔÇô 210

 

9). Çanakkale'de Türk Bahriyesi (1914 -1918), Dz. Alb. Saim Besbelli, Deniz

     Kuvvetleri Komutanl─▒─č─▒ Bas─▒mevi, Ankara 2005 s 15

 

10). Çanakkale Cephesinden Mektuplar-Hatıralar Selahaddin Adil, Yay. Haz.

       Muzaffer Albayrak Yeditepe Yay─▒nlar─▒ 1. Bask─▒ 2007 ─░stanbul s.44

 

11). Gelibolu Askeri Harekâtı. Çanakkale. Aspinall Oglander. Cilt 2 s.421

 

 

AYRICA YARARLANILAN KAYNAKLAR

 

1). Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi VIII. Cilt. Deniz Harekâtı Genelkurmay

     Bas─▒mevi 1976 Ankara

 

2). T├╝rk Sular─▒nda Deniz Harek├ót─▒, Hermann Lorey, Cilt 2, ├çev: Dz. Kurmay     

      Albay Tacettin Talayman, Deniz Bas─▒mevi, ─░stanbul 1946

 

3). 18 Mart 1915 ├çanakkale Zaferi, ┼×emsettin ├çamo─člu G├╝ven Matbaas─▒  

     ├çanakkale 1953

 

4). Binba┼č─▒ Nazmi Bey ├çanakkale Deniz Sava┼člar─▒ g├╝nl├╝─č├╝ 1914ÔÇô1922

     ├çanakkale Deniz M├╝zesi Komutanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ 2004

 

5). Fevzi KURTOÐLU, Çanakkale ve 18 Mart 1915, deniz matbaası İstanbul

     1935

 

6). Türk Sularında Deniz Harekâtı, Hermann Lorey, Deniz Matbaası, Cilt 1.

      ─░stanbul 1936

 

7). ├çanakkaleÔÇÖde Bahriyelilerimiz, Emil Vedel, Osm ├žev. M├╝laz─▒m Sani Ahmet

      L├╝tfullah, T├╝rk├že ├žev: Ahmet Esenkaya, ├çanakkale Deniz M├╝zesi   

      Komutanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒ no:2 Ankara 2006

 

8). ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒, E. Albay A. Thomazi, ├çev: Korgeneral H├╝seyin

     I┼č─▒k, Genelkurmay Askeri Tarih Ve Stratejik Et├╝t Daire Ba┼čkanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒,

     Ankara, 1997

 

9). ├çanakkale Sava┼č─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme. Selahattin ├çetiner. Harp

     Akademileri Bas─▒mevi. ─░stanbul. 1999.

 

10). Bo─čazlar Meselesi Ve ├çanakkale Deniz Sava┼č─▒nda T├╝rk Zaferi, Mirliva

        Sedat, Phoenix Yay─▒nevi, Sadele┼čtiren, Mehmet K├Â├žer, Ankara 2007


  53622 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

674_Cemil 22-03-2009, 12:54:39
Sevgili Melike eline g├Ânl├╝ne y├╝re─čine sa─čl─▒k. ─░yi bir de─čerlendirme yapm─▒┼čs─▒n. ├çal─▒┼čmalar─▒n─▒n devam─▒n─▒ bekliyoruz.
 
699_ramazanar─▒ 31-03-2009, 11:39:18
de─čerli melike,
eserini ve tarihi derinli─či ile i┼čledi─čin konular─▒ ilgi ile takip ediyorum.y├╝re─čine ve bile─čine sa─čl─▒k.yetkin i┼čcen nin g├Âzlerinden ├Âpt├╝m.kesin bir muhalif y├Ân├╝n├╝ mutlaka bulur .├╝z├╝m ve ba─čc─▒ meselesi .tosun-umu tekrar ├Âpt├╝m.├žal─▒┼čmalar─▒nda ba┼čar─▒lar dilerim.
r─▒dvanar─▒
(E)yzb.
 
711_S.Serdar Halis Ataksor 03-04-2009, 20:30:37
Melike han─▒m bu g├╝zel yaz─▒ i├žin te┼čekk├╝rler,├Âzellikle son s├Âz ├žok anlaml─▒ ve herkes dikkatle okumal─▒
 
723_M. Ezgi Durgun 08-04-2009, 11:48:28
Sevgili Melike Abla,
Ellerine sa─čl─▒k.Sahip oldu─čun t├╝m bilgileri payla┼čt─▒─č─▒n i├žin te┼čekk├╝rler.Harika son s├Âz├╝n i├žin ayr─▒ca te┼čekk├╝rler.Di─čer yaz─▒lar─▒n─▒ da sab─▒rs─▒zl─▒kla bekliyorum.
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

13/04/2019 - 13:38 Who are your heroes of Gallipoli? An exclusive interview with John Gillam, The author of "Turkish Charlie Ryan" (with Yvonne Fletcher ) ( Tuncay Y─▒lmazer )

09/04/2019 - 13:38 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ve D├╝nya Sava┼č─▒ - Said Halim Pa┼ča (Fatih Y├╝cel)

23/03/2019 - 13:18 I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├ťsk├╝dar Mekteb-i Sultan├«si (Nuri G├╝├žtekin)

17/03/2019 - 14:19 18 MART ├ľZEL - 18 Mart Bo─čaz Harbinde M├╝ttefik Filonun Sald─▒r─▒ Plan─▒ ile T├╝rk Savunma D├╝zeni ├ťzerine De─čerlendirmeler (M. Onur Yurdal)

13/03/2019 - 05:59 Orgeneral Cevat ├çobanl─▒ Pa┼čan─▒n Vefat─▒ Ve Cenaze Merasimi (Ahmet Yurttakal)

03/03/2019 - 05:37 Cephe Hatt─▒ Raporlar─▒na G├Âre Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼×ehit T├╝rk Subaylar─▒ (Nuri G├╝├žtekin)

17/12/2018 - 13:03 Sar─▒kam─▒┼č Harek├ót─▒na Taktik Yakla┼č─▒mlar (Dr. B├╝lend ├ľzen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytinda─č─▒ ÔÇô 100.Y─▒l D├Ân├╝m├╝ÔÇÖnde Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒n─▒ Yeniden De─čerlendirmek (Tuncay Y─▒lmazer)

05/11/2018 - 12:37 Kararg├óh Umumi Foto─čraf├ž─▒s─▒ Burhan Felek ve ├çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya M├╝zesinde Bir ├çanakkale ┼×ehidiÔÇÖnin Mezar Ta┼č─▒ (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atat├╝rk ve Enver Pa┼ča (─░smail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 ├çanakkale Sava┼č─▒ Sonras─▒nda Mezarl─▒klar ─░le ─░lgili Ortaya ├ç─▒kan Sorunlar Ve Yap─▒lan Tart─▒┼čmalar (Burhan Say─▒l─▒r)

03/07/2018 - 04:23 Ar┼čiv Belgelerinde L├ópseki (1915 - 1922) (H├╝seyin Arabac─▒)

24/05/2018 - 04:02 Yar─▒madaÔÇÖdaki Ate┼čkes: 24 May─▒s 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali ├ľzkan)

20/05/2018 - 08:02 ├çanakkale Sava┼č─▒ Siperin Ard─▒ Vatan (G├╝rsel G├Ânc├╝ - ┼×ahin Aldo─čan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklar─▒m : Cemal Pa┼čaÔÇÖy─▒ Y├╝celtme Amac─▒yla Yaz─▒lm─▒┼č Bir Risale (Nevzat Artu├ž)

06/05/2018 - 20:14 Haf─▒z Hakk─▒ Pa┼ča Hayat─▒ Ve Eserleri (Mustafa Birol ├ťlker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Sedd├╝lbahir Savunmas─▒n─▒n ─░lk ├ť├ž G├╝n├╝ (Burhan Say─▒l─▒r)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yar─▒madas─▒ ├ç─▒karmalar─▒ ├ťzerine Taktik Yakla┼č─▒mlar (B├╝lend ├ľzen)

18/04/2018 - 10:58 ├çanakkale Sava┼č─▒ Esnas─▒nda ├çekildi─či ─░ddia Edilen Bir Foto─čraf Hakk─▒nda (Erhan ├çif├ži)

13/04/2018 - 05:58 ÔÇťB├╝y├╝k StratejisizlikÔÇŁten Sahadaki Ger├žekliklere, Gazze,Bir├╝ssebi ve Kud├╝sÔÇÖ├╝n Kayb─▒ (B├╝lend ├ľzen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart G├╝n├╝ Dardanos ┼×ehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda ─░stanbul a Yap─▒lan Hava Sald─▒r─▒lar─▒ (Emin Kurt - Mesut G├╝venba┼č)

31/03/2018 - 15:41 K─▒sa Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Tarihi (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

29/03/2018 - 09:02 Bo─čazÔÇÖ─▒n Fedaileri "├çanakkale Bo─čaz─▒ Tahkimatlar─▒ ve ├çanakkale Bo─čaz MuharebeleriÔÇÖnde T├╝rk Top├žusu" adl─▒ kitaplar─▒n tan─▒t─▒m─▒ (Bayram Akg├╝n)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Sava┼č─▒ (─░lkin Ba┼čar ├ľzal)

20/03/2018 - 17:57 LondraÔÇÖn─▒n Sava┼č Planlar─▒: 1906 Taba Krizi Ve ├çanakkale (Yusuf Ali ├ľzkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart ├ľzel - ├çanakkale Bo─čaz─▒ Savunmas─▒nda Kullan─▒lan 240/35ÔÇÖlik Alman Krupp K─▒y─▒ Topunun Teknik ├ľzellikleri (Bayram Akg├╝n)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Ger├že─če- ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bulutlar ─░├žerisinde Kayboldu─ču ─░ddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Y─▒lmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yi─čitler Harman─▒ Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 2 (Bayram Akg├╝n)

11/02/2018 - 12:02 ├çanakkale Sava┼čÔÇÖ─▒ndan Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- B├Âl├╝m 1 (Bayram Akg├╝n)

05/02/2018 - 05:38 ─░ngilizlerin 1915 Y─▒l─▒ Strateji De─či┼čikli─či: ├çanakkale, ─░ngiliz Karar Vericiler ─░├žin Bir Se├ženek Haline Nas─▒l Geldi? (Yusuf Ali ├Âzkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine M├╝dafaas─▒ ve Fahreddin Pa┼ča (S├╝leyman Beyo─člu)

20/01/2018 - 10:18 D├╝┼čman ├çanakkaleÔÇÖyi Ge├žecek Olursa (Do├ž.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral CardenÔÇÖin ├çanakkale Bo─čaz─▒ Sald─▒r─▒ Plan─▒ ├ťzerine Bir De─čerlendirme ( Bayram Akg├╝n)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yar─▒madas─▒nda Kaybolan ┼×ehitlik ve An─▒tlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kud├╝s 100.Y─▒l Dosyalar─▒

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 ├ť├ž Mermi ─░le Bir Defter - ├çanakkaleÔÇÖde Yedek Subay Bir M├╝hendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomaklar─▒n ├çanakkale A─č─▒d─▒ - Pesna (├ľmer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Ar─▒burnu Anzak ├ç─▒karmas─▒nda 57.AlayÔÇÖ─▒n Conkbay─▒r─▒ÔÇÖna ─░ntikali ÔÇô Yeniden De─čerlendirme ( M. ┼×ahin Aldo─čan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles ├╝zerinden bir inceleme: Churchill ├çanakkale Sava┼člar─▒n─▒n tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence NightingaleÔÇÖin Eli AnadoluÔÇÖya da De─čmi┼čti-K─▒r─▒m Sava┼č─▒ndan Unutulan ─░lk Prefabrik Hastane: Erenk├Ây (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Ku┼čatma ve Esaretin Ad─▒ K├ŤTULAM├éRE Esir Bir ─░ngiliz Subay─▒n An─▒lar─▒ - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. T├╝men Kurmay Ba┼čkan─▒ ─░zzettin ├çal─▒┼člarÔÇÖ─▒n ├çe┼čitli Konferans ve Yay─▒nlar─▒nda Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒ 2.B├Âl├╝m-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Y─▒lmazer )

11/07/2017 - 10:07 ├çanakkaleÔÇÖnin FilistinÔÇÖdeki Yans─▒mas─▒-Gazze Muharebeleri(1.B├Âl├╝m)(Tuncay Y─▒lmazer)

22/05/2017 - 05:29 M├╝stahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-K├╝├ž├╝k Anafartalar Toplar─▒(Bayram Akg├╝n)

09/05/2017 - 08:12 K├╗tulam├óre Ku┼čatmas─▒ÔÇÖndan Esarete Y├╝zba┼č─▒ SandesÔÇÖin Hat─▒ralar─▒ - ├çev. Tuncay Y─▒lmazer

02/05/2017 - 11:45 ─░zmir-Bay─▒nd─▒r ─░l├žesinden ├çanakkale Harbine Kat─▒lanlar (Necat ├çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 T├╝rk OrdusuÔÇÖnda K├╝nye Uygulamas─▒na ─░li┼čkin ─░lk Giri┼čimler ve ─░lk K├╝nyelerle ─░lgili K─▒sa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 ├çanakkale Sava┼č─▒, Kara Savunmas─▒ ─░├žin M├╝stahkem Mevkii Top Deste─či (Bayram Akg├╝n)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabata┼č Erkek Lisesi 1.B├╝y├╝te├ž Tarih ├ľ─črenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (N├╝fus ├ľl├╝m-Genelkurmay-Kay─▒ts─▒z ├ľl├╝m Defterleri) G├Âre ─░zmir - Beyda─č ┼×ehitleri (Necat ├çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 ├çanakkale nin ┼×ehit Kalemleri (─░smail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 ├çanakkale M├╝stahkem MevkiiÔÇÖye Ba─čl─▒ Top Mermisi ├çe┼čitleri (Bayram Akg├╝n)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak ├ľzel- 100. Y─▒l─▒nda Gazze Muharebeleri Kahramanlar─▒n─▒ An─▒yoruz (Tuncay Y─▒lmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart ├ľzel Makalesi - Ya┼čayanlar─▒n A─čz─▒ndan 18 Mart Bo─čaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Foto─črafla ├çanakkale Bo─čaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 ├çanakkale ZaferiÔÇÖnden Mescid-i NebeviÔÇÖye Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Y─▒lmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunmas─▒ Bir Kararg├óh ├çal─▒┼čmas─▒ - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 ─░kinci Kirte Muharebesi (6-8 May─▒s 1915 Taarruzlar─▒) (Y├╝cel ├ľzkorucu)

31/01/2017 - 12:29 T├╝rk Bo─čazlar─▒ Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanl─▒ Bir Mendil Hikayesi (├ľmer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde G├Ân├╝ll├╝ Kahramanlar Osmanc─▒k Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aral─▒k-Ocak Say─▒s─▒nda 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Y─▒lmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birle┼čik Harekat Tecr├╝besi Olarak Cihan Harbinde T├╝rk-Alman Askeri ─░ttifak─▒ (G├╝ltekin Y─▒ld─▒z)

02/12/2016 - 20:23 ├çanakkale Kara Muharebelerinde A─č─▒l Dere (┼×aban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 ├çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (┼×aban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (O─čuz ├çetino─člu)

03/07/2016 - 14:42 ├çanakkaleÔÇÖden 100. Y─▒l─▒nda SommeÔÇÖa:Bir Sava┼č, ─░ki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.D├╝nya Sava┼č─▒ nda ┼×ii Ulemas─▒n─▒n Cihat Fetvalar─▒ ├çer├ževesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kut├╝lamare- Yarbay Mehmed Re┼čid Bey in G├╝nl├╝─č├╝ (─░. Bahtiyar ─░stekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├çanakkale Muharebelerinde Sa─čl─▒k Alan─▒ndaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanl─▒ Kurmay Subay─▒- Irakl─▒ K├╝rt Devlet Adam─▒, Mehmet Emin Zeki Bey in Ya┼čam ├ľyk├╝s├╝ (Tuncay Y─▒lmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Sava┼č 1915-1916 Kut├╝lAmare ÔÇô Nikolas Gardner ( Tuncay Y─▒lmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒n─▒n ─░slam D├╝nyas─▒na Etkileri (Y├╝ksel Nizamo─člu)

30/04/2016 - 19:20 ├çanakkale Sava┼č─▒: Bir Siyasi M├╝cadele Alan─▒ (├ľzg├╝r ├ľzt├╝rk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak ├ç─▒karmas─▒ ─░lk Saatleri ÔÇô Daha Erken M├╝dahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekat─▒ - K├╗tulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Y─▒lmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 E─čitimli Neslin Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ile ─░mtihan─▒ ( Dr. Nuri G├╝├žtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri G├╝├žtekin)

21/03/2016 - 06:35 ├çanakkale Seferberli─či: Sava┼č, E─čitim, Cephe Gerisi (Mustafa Sel├žuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ├ľZEL - ├çanakkale Zaferi ve Cevat Pa┼ča (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 ├çanakkale ┼×ehidi Feyzi ├çavu┼čÔÇÖun Zevcesi Zehra Han─▒m─▒n Padi┼čaha Mektubu (Osman Ko├ž)

23/12/2015 - 16:47 ├çanakkale Sava┼člar─▒nda Binba┼č─▒ Halis BeyÔÇÖe Ait Bir Ganimetin ├ľyk├╝s├╝ (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Dram─▒ (Cemalettin Y─▒ld─▒z)

06/12/2015 - 20:29 KutÔÇÖ├╝lamarenin T├╝rklere Tesliminden Sonra Irak ─░ngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 A─čustos 1915 Conkbay─▒r─▒ S├╝ng├╝ H├╝cumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Pa┼čan─▒n Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin 1. D├╝nya Sava┼č─▒na giri┼čiyle ilgili g├Âr├╝┼člerine dair bir belge

Osmanl─▒ Devleti Umumi Harpte Tarafs─▒z Kalabilir miydi? - Yusuf Ak├žura (De─čerlendirme: Muzaffer Albayrak)