Sultan Reşad’ın Cihat Çağrısını Fransızlar’ın Etkisiz Kılma Girişimi ( Doç. Dr. Ahmet Kavas )

Tarih: 26/01/2009   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Adı:      /   Okunma 15781

Birinci Dünya Savaşı’nın en önemli olaylarından bir tanesi Osmanlı İmparatorluğu’nun İtilaf Devletlerine karşı cihad ilan etmesidir. İtilaf Devletleri ise sömürge altında tuttukları milyonlarca müslümanın etkilenmemesi için karşı propaganda ile cihad çağrısını etkisiz kılmayı amaçlamışlardı. Doç. Dr. Ahmet Kavas, sunacağımız çalışmasında Fransa’nın Cihad ilanının Afrikadaki Fransız sömürgelerindeki etkisini boşa çıkarma çabalarını anlatıyor. Cihad çağrısı bir anda Fransızların en az 50 yıllık sömürgecilik kazanımlarını yok edebilir, hatta bütün hesaplarını bozabilirdi. Ahmet Kavas, hiç zaman kaybetmeden ellerini çabuk tutan Paris’teki sömürgeci siyaseti belirleyenlerin Kuzey ve Batı Afrika’da irtibata geçtikleri bütün tarikat şeyhlerini, ulemayı, kendilerine itaat ettirdikleri Tunus Beyi’ni, Fas Sultanı’nı, müftüleri, mahalli emirleri bu çağrıya karşı menfi cevaplar yazmaya zorladıklarının altını çiziyor . Kavas’a göre, 1907 yılından itibaren İslam dünyasında meydana gelen gelişmeleri anlatan Revue du Monde Musulman dergisi de bu amaçla kullanılmıştı. Ahmet Kavas, yaklaşık bir milyon askerin sadece Afrika’daki sömürgelerinden zorla toplanarak cephelere sevk edildiğini vurguluyor. Karşı çıkanlar olursa hemen daha yaşadıkları yerde kurşuna diziliyor, en verimli arazileri ellerinden alınarak Fransa’dan getirilen fakir köylülere veriliyordu.

 

1914 yılında Sultan Reşad’ın bütün dünya Müslümanları için cihat çağrısı yaptığı günlerde Osmanlı Devleti’nin ezelî düşmanları boş durmadılar. Fransızlar Afrika’nın işgal edebildikleri kuzey ve batı bölgelerindeki Müslümanların bu çağrıyı duymamaları, duyanlarının ise buna kulak vermemeleri için büyük gayret gösterdiler. Ulaşabildikleri Müslüman toplumların bütün önderlerinden bu çağrıya niçin icabet etmemeleri gerektiğine, dahası isteseler de edemeyeceklerine dair mektuplar aldılar. Bu mektupların bir kısmı birkaç satırdan ibaretken çoğunluğu üç-beş sayfayı bulmaktaydı. Dikkat ettikleri en önemli husus ise bu mektupların hiçbirisinde tarîhen apaçık olarak bilindiği üzere Afrikalı Müslümanlar Osmanlıları ve Türkleri çok sevdikleri halde bu duygularını dile getiren en ufak bir övgü ifadesinin yer almamasıydı. Dahası, asırlarca kendilerini savunan Osmanlılara en ağır ifadelere yer verilmesiydi.

 

Fransızların sömürgecilik dönemine ait arşiv belgeleri incelendiğinde Osmanlı Padişahı’nın 1914’deki cihat çağrısını etkisiz kılmak için yaptıkları çalışmalar açık olarak ortaya çıkmaktadır. 1830-1848 yılları arasında Cezayir’in kuzeyini, 1881’de Tunus’u, 1912’de Fas’ı himaye adıyla işgal eden Fransa bu üç önemli bölgenin Osmanlı Devleti ile bütün bağlarını koparma konusunda kesin kararlıydı. Diğer taraftan 1800’lü yılların ortalarından itibaren Batı Afrika’daki Senegal kıyılarından iç bölgelere doğru işgallerini genişletmek isteyen sömürge askeri birlikleri 1913 yılında kuzeydeki Osmanlı vilayetlerinin güneyini çevreleyen iç bölgeleri de birer birer istila girişimlerini tamamladılar. Artık bundan sonda Müslümanların kıpırdayacak halleri pek kalmamıştı. Dış dünyayla bağlantıları tamamen kesilmişti.

 

İşte böylesine hassas bir dönemde, yani 22 Kasım 1914’de, yeryüzündeki bütün Müslümanların halifesi olan Osmanlı Padişahınca ilan edilen cihat çağrısı bir anda Fransızların en az 50 yıllık sömürgecilik kazanımlarını yok edebilir, hatta bütün hesaplarını bozabilirdi. Hiç zaman kaybetmeden ellerini çabuk tutan Paris’teki sömürgeci siyaseti belirleyenler ve Afrika’nın Müslüman bölgelerinde onlardan aldıkları emirleri uygulayanlar Kuzey ve Batı Afrika’da irtibata geçtikleri bütün tarikat şeyhlerini, ulemayı, mahalli reisleri, hatta cebren kendilerine itaat ettirdikleri Tunus Beyi’ni, Fas Sultanı’nı, müftüleri, mahalli emirleri bu çağrıya karşı menfi cevaplar yazmaya zorladılar.[1]

 

Halifenin cihat çağrısına karşı yazılan cevapların muhtevaları incelendiğinde Fransız sömürge idarecileri tarafından dikte ettirildikleri hemen anlaşılmaktadır. En az üç nüsha halinde kaleme alınan bu yazıların bir nüshası o mahalde oluşturulan sömürge arşivine, ikincisi mesela Batı Afrika sömürgeleri için buradaki genel valinin oturduğu Dakar’a ve üçüncü ise Paris’teki Sömürge Bakanlığı arşivine gönderiliyordu. Fransızlar topladıkları bu belgeleri birer propaganda malzemesi olarak kullanmakta aceleci davrandılar. Zira bu belgeler devletin arşivlerinde muhafaza edilmesinin ötesinde hemen gün yüzüne çıkarıldılar.

 

1907 yılında yayın hayatına başlayan ve İslam dünyasında meydana gelen en son gelişmeler dahil azınlık veya çoğunluk durumunda bulunan bütün Müslümanların bu dine girişlerini, devam eden süreçlerini, tarihî ve kültürel miraslarını, bunlarla ilgili yayınlanan en son kitapları, dergileri ve gazeteleri tanıtan Revue du Monde Musulman (Müslüman Dünyası Dergisi) isimli bir dergi vardı. Sömürge idarecileri hiç vakit kaybetmeden bu belgelerin hepsinin birer nüshasını yayınlatmak üzere bu dergiye verdiler. Bu dergi yöneticileri ellerine ulaşan mektuplardan 62’sini Batı Afrika, Cezayir, Tunus ve Fas’a ait olanlar diye geldikleri bölgelere göre tasnif ederek Arapça asılları ve Fransızca tercümeleriyle birlikte yayımladılar. Hatta bu özel sayıya daha önceki 28 sayıdan farklı olarak başka alanlarla ilgili herhangi bir makale de koymadılar.[2] 

 

Revue du Monde Musulman’da Osmanlı’nın cihat ilanını reddettirmek amacıyla yazdırılıp yayınlanan cevapların bulunduğu sayının ilk 160 sayfası Fransa’nın Batı Afrika’daki sömürgeleri olan Moritanya, Senegal, Mali ve Gine isimli bugünkü bağımsız devletlerin farklı yerleşim mahallerinden gelenlere ayrıldı. Bunların bir kısmının mahalli emirlerin veya müstakil şahsiyetlerin adlarıyla, çoğunluğunun ise birkaç kişilik heyetlerden oluşan tarikat şeyhleri tarafından kaleme alındığı anlaşılıyordu. Cezayir ile ilgili yazıların ilki buradaki Maliki ve Hanefi mezhebi müftülerinin ortak kaleme aldıkları mektup olurken Tunus ile ilgili bölümde ilk cihat karşıtı mektup Tunus Beyi’ne, Fas ile ilgili olan ise Sultan Mevlay Yusuf’a aitti. Ayıca Senegal ve Gine’de yaşayanlar, Müslüman olsunlar veya olmasınlar, Suriye asıllılar adına da cihat karşıtı olduklarını ifade etmek için cevaplar yazıldığı görülmekteydi.

 

Ne var ki ismi geçen dergide çok sınırlı sayıda cevaba yer verilmişti. Gerçi amaç içlerinde en etkili şahsiyetleri temsil eden cevapların olmasıydı. Yoksa Fransız sömürgelerinin tamamından toplanan mektuplar yüzlerce, hatta binlerle ifade edilecek kadar çoktu. Öyle ki bu mektuplardan sömürge döneminde tutulan, ama Fransızların bu yerleri terkinden sonra yeni kurulan müstakil devletlere bırakılanlar bunun en açık ispatıdır. Meselâ Batı Afrika ülkelerinden Mali Cumhuriyeti’nin başkenti Bamako’daki Milli Arşiv’de bu cevapların bir kısmı yer almaktadır. Hatta içlerinde o dönemde Cenevre’de okuyan Bosnalı tıp öğrencileri adına düzenlenmiş ve Osmanlı Padişahının Almanlarla işbirliği yapmasına karşı yayınladıkları bildiri dahi Fransızlar tarafından propaganda amaçlı kullanılmak üzere çoğaltılarak bir nüshası Bamako’daki sömürge valisine gönderilmişti.[3]

 

Sultan Reşad’ın cihat çağrısına karşı sömürgeci devletlerin, özellikle Fransızların elden ele dolaştırdıkları ve yerlilerin ağzından kaleme alınan bu cevaplarda ne gibi ifadeler vardı? 

 

Öncelikle bu cevapların inandırıcı olması için Kur’ân-ı Kerim’den bazı ayet-i kerimelere ve Hazret-i Muhammed (S.A.V.)’in hadislere yer veriliyordu. İslâmiyetin ilk dönemindeki savaşlar için nazil olan ayetler Osmanlı Devleti’ne karşı Fransızlar tarafından Birinci Dünya Savaşı yıllarında propaganda amaçlı kullanılıyordu. Hatta Cezayir’deki Maliki ve Hanefi müftüler adına yazılan cevap Bakara Sûresi’nin 190’ncı ayeti bir üst yazı şekline getirilerek verilmişti: “Sizinle savaşanlara karşı Allah yolunda siz de savaşın. Ancak aşırı gitmeyin. Çünkü Allah aşırı gidenleri sevmez”. Fransızlar ezelî düşmanları olan Almanların Osmanlı Devleti’ni kendi safına alıp Birinci Dünya Savaşı’na sokmasını Müslümanlar arasında büyük bir fitneye sebep olacak bir propaganda malzemesi yapmak istemişti. Fransa, İngiltere ve Rusya’dan oluşan İtilaf Devletlerine karşı Almanya’nın safında yer alan ve çoğu zaman Türkiye (Turquie) diye bahsedilen Osmanlı Devleti’nin bu kararı hem siyasî hem de dinî bakımdan çok ağır şekilde eleştiriliyor ve büyük bir hata işlediği ifade ediliyordu. Çok sayıda çocuğun, yaşlının ve kadının öleceği bu savaşa giren Osmanlı Devleti Afrikalı Müslümanların ifadesiyle kendini ateşe atmıştı. Halifenin asli görevi Mısırlı, Hindistanlı, Kafkasyalı, Cezayirli bütün Müslümanların dinî ve dünyevî meseleleriyle ilgilenmek iken bunları yapmak yerine Almanların safını tercih ettiği için o bir zorba ve vefasızdır. Haliyle Cezayirli Müslümanlar kendilerine karşı adil davranan Fransızların yanında yer alamaya devam edeceklerdi.

 

Fransa bir tarafından bu propagandasını aralıksız yürütürken diğer taraftan sömürgelerinden toplayabildiği kadar eli silah tutan insanı cephelere sürüyordu. Toplam 42 milyon civarında askerin İtilaf ve İttifak Devletleri saflarına savaştığı göz önüne alınırsa ve bunun da yaklaşık sekiz buçuk milyonun Fransız bayrağı altında olduğu bilinirse bu kadar insanın nereden toplandığı da öğrenilmelidir. Yaklaşık bir milyon Fransız askeri sadece Afrika’daki sömürgelerinden zorla toplanarak cephelere sevk edilmişti. Karşı çıkanlar olursa hemen daha yaşadıkları yerde kurşuna diziliyorlardı.[4] Diğer taraftan en verimli arazileri ellerinden alınarak Fransa’dan getirilen fakir köylülere veriliyordu. Öyle ki Kuzey Afrika’ya yerleştirilen Fransızların sayısı iki milyona yaklaşmıştı. 1950’li yıllarda 8.700.000 nüfuslu Cezayir’de 1.100.000 (%12) Fransız vatandaşı yaşamaktaydı. 2.700.000 nüfuslu Tunus’ta 270.000 (%10) ve 7.500.000 nüfuslu Fas’ta 360.000 (%5) çoğu Avrupa kökenli yaşamakta olup bunların da çoğu Fransız idi.[5]

 

Cezayirli müftüler adına yazılan cevapta Osmanlı Devleti’nin artık siyaseten, iktisadi bakımdan da, hatta idari bakımdan da çöktüğü ifade ediliyor ve kendilerine bir faydasının dokunulamayacağı belirtiliyordu. Bunlar aslında cihatla ilgili en ufak eğilimi başlamadan yok etmeye yönelikti.[6] Aslında Fransa Afrika’daki sömürgelerinin bütün zenginliklerini ele geçirmiş ve Osmanlı Devleti’nden göremedikleri her kötülüğü kendilerine maruz görmekteydi. Ne var ki içinde bulundukları bu durumdan cihat çağrısının kendilerini kurtarabileceğine inanmıyorlardı.   

 

Tunus Beyi de Osmanlı Devleti’ni de doğru yoldan çıkmakla ve yanlış, hatta kanlı bir yola girmekle itham ederek Fransızların haklılığını dile getiriyordu. Oysaki Fransızlar kendileri için her türlü kolaylığı sağlamışlar, şeriata uygun yaşamaktalar, vakıfları muhafaza edilmekte ve Ulu Cami’de dinî derslerini vermekteydiler. Fransızların Türk halkıyla bir meselelerinin olmadığını, hatta birkaç Jön Türk’ün entrikaları yüzünden girilen Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’ne beş milyon lira borç para verdiğini, İngiltere ve Rusya ile birlikte Kutsal Mekânların bulunduğu Hicaz’ı Müslümanlara saygılarından dolayı savaş ortamının dışında tutmuşlardı. Bütün bunlar da Tunus Beyi’nin cihat çağrısından uzak durduğu şeklinde propaganda ediliyordu.[7]  

 

1912’de Fransa’nın himayesine giren Fas Sultanı Mevlay Yusuf ise cihat çağrısına karşı yayınladığı cevabî yazısında Osmanlı Devleti’ne herhangi bir atıfta bulunmadan Fransa’nın ülkesine faydalı işler yapmasını zikretmekle yetinmişti.[8]

 

Fransızların Batı Afrikalı Müslüman toplumlardan aldıkları cevap yazılarında ise daha ziyade 1916’da Medine’nin idaresini ele geçiren Şerif Hüseyin’in bu şehrin idaresine daha layık olduğu konusuna ciddi vurgu yapılıyordu. Osmanlı halifesi Kureyşli olmadığı için elinde tuttuğu hilafet makamını daha fazla gasp etmemesi gerektiği, özellikle Almanların yeryüzündeki en büyük İslam düşmanı oldukları, buna karşılık Fransa’nın ise bütün Müslümanlara yardım ettikleri gibi tamamı propaganda kokan ifadeler Afrikalı Müslüman önderlerin yazılarında sıkça geçmekteydi.[9]  

 

 

 

Doç.Dr. Ahmet Kavas

İstanbul Üni. İlahiyat Fakültesi

Öğretim Üyesi

 

Not: Bu çalışma daha önce Kültür Dergisi Mart 2008 Birinci Dünya Savaşı Özel Sayısı'nda yayımlanmış olup yazarın izniyle sitemize konulmuştur.

[1] Ahmet KAVAS, “Fransa’nın Kuzey ve Batı Afrika’da Uyguladığı İslam Siyaseti: Sultan Reşad’ın Yayınladığı Cihad Çağrısının Reddi Meselesi”, Dini Araştırmalar, sayı: 6, 23-50 (Nisan 2000).

[2] “Les Musulmans français et la guerre”, Revue du Monde Musulman, Edition Ernest Leroux, 8e année, XIX,  Paris, Décembre 1914, 389 s.

[3] Archives Nationales de Bamako (République du Mali), Ancienne Série, Haut Sénégal Niger, 5E 19.

[4] Fizan’a telgraf memuru olarak gönderilen İhsan Aksoley hatıralarında Tunus’ta cepheye asker göndermeyi reddeden bir köyde hayvanlara varana kadar bütün canlıların bombalarla yok edilişini gerçekleştiren Fransız komutandan dinlediği şekliyle aktarmaktaydı: “Afrika Hatıraları” Hayat Tarih Mecmuası, ”, 1 Ekim 1970, yıl: 6, c.II, sayı: 9, 36-41.    

[5] Bernard Lavergne, Afrique du Nord et Afrique Noire, Editions Larose, Paris 1956, s.8

[6] RMM, s. 173-179

[7] A.g.e., s. 267-272.

[8] A.g.e., s.304-307

[9] Archives Nationales de Bamako, Ancienne Série, 5 E 19.


  15781 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

22/11/2017 - 03:49 Üç Mermi İle Bir Defter - Çanakkale’de Yedek Subay Bir Mühendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomakların Çanakkale Ağıdı - Pesna (Ömer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Arıburnu Anzak Çıkarmasında 57.Alay’ın Conkbayırı’na İntikali – Yeniden Değerlendirme ( M. Şahin Aldoğan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles üzerinden bir inceleme: Churchill Çanakkale Savaşlarının tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm - 2.Gazze Muharebesi (Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması : Gazze Muharebeleri ( 1.Bölüm) (Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii’nin Anafartalar’daki Sesi - Küçük Anafartalar Topları (Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916 (Muzaffer Albayrak – Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Müstahkem Mevki’nin Kara Savunması İçin Top Desteği Sağlaması (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebeleri’nde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye (Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti) (Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KutülAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

13/04/2016 - 05:30 Çanakkale Savaşları ve Barbaros’un Batışı (İsmail Bilgin)

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

11/03/2016 - 06:49 Zaferi Kanla Yazan Fındıklılı Mehmet Muzaffer (İsmail Bilgin)

02/03/2016 - 12:48 Kut’ül Amare Zaferi -2 (İsmail Bilgin)

29/02/2016 - 11:29 Kut’ül Amare Zaferi -1 (İsmail Bilgin)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

22/09/2015 - 13:07 III. Kolordu’nun Çanakkale Muharebeleri’ne Hazırlanış Süreci (İsmail Bilgin)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)

30/06/2015 - 03:55 Tarih, Otobiyografi ve Hakikat Yüzbaşı Torosyan Tartışması ve Türkiye’de Tarih Yazımı (Derleyen: Bülent Somay)

21/06/2015 - 16:34 Türklere Esir Olmak (Doğan Şahin)

23/05/2015 - 04:36 Çanakkale Savaşı

16/05/2015 - 15:30 İtilaf Devletleri Askerlerinin Gözüyle Çanakkale

12/05/2015 - 12:50 Muaveneti Milliye Muhribi Torpito Zabiti Ali Haydar Öztalay (Çimen Yüksel)

09/05/2015 - 08:24 Osmanlılar ve Ermeniler / Bir İsyan ve Karşı Harekâtın Tarihi (Edward J. Erickson)

03/05/2015 - 15:39 Neuve Chapelle’den Gelibolu’ya: Bir Askeri Planın Gelibolu’da Uygulamaya Konulması ( Mustafa Onur Yurdal )

28/04/2015 - 03:52 Cephe Arkadaşı Çanakkale Cephesi

25/04/2015 - 03:07 Çanakkale Müstahkem Mevkii Bataryalarının 25 Nisan 1915 ‘teki Rolü (Bayram Akgün)

24/04/2015 - 15:07 25 Nisan 1915 üzerine Gelibolu’yu Anlamak’ta çıkmış makalelerden seçmeler (Tuncay Yılmazer)

18/04/2015 - 17:10 Çanakkale Şehitleri Listesinde Ezineli Yahya Çavuş’un Adı Yok (Osman Koç)

10/04/2015 - 00:06 Kıyamet Koptuğunda - Hasan Cevdet Bey

03/04/2015 - 01:36 Rusya’daki 90.000 Osmanlı Savaş Esiri ve Sarıkamış Muharebesi (Yücel Yanıkdağ)

27/03/2015 - 17:57 Bir Hikayenin Daha Sonu: Topçamlar Tabyası (Bayram Akgün)

14/03/2015 - 07:57 Düşmana Korku Salan Efsanevi İntepe Topçularından Topçu Üsteğmen Mehmet Ali Bey (Muzaffer Albayrak)

11/03/2015 - 02:38 Seddülbahir’de Yalnız Top-210/40’lık Roon Topu (Bayram Akgün)

01/03/2015 - 13:31 Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi, Komutanlar - Strateji (Ed.: Lokman Erdemir, Kürşat Solak)

24/02/2015 - 17:39 Çanakkale Cephesinde Bir Damla Su İçin- Gelibolu Yarımadasında Jeoloji ve Muharebe İlişkisi ( İsmail Bilgin )

15/02/2015 - 17:55 Hashtag Tarih Dergisi Şubat 2015 Sayısında Kitap Değerlendirme Yazısı

08/02/2015 - 07:11 “Hafız Hakkı Paşanın Sarıkamış Günlüğü” Kitabıyla İlgili Mülahazalar (İsmail Bilgin)

// Bir Asır Sonra Ermeni Tehciri ve Çanakkale Üzerine… 100. Yıl Nasıl Anılmalı? (Tuncay Yılmazer)

23/12/2014 - 08:24 Sarıkamış İhata (Kuşatma) Harekâtı (İsmail Bilgin)

17/12/2014 - 02:24 Kut ül Amare Zaferi (Necmettin Özçelik)

08/12/2014 - 18:22 1. Dünya Harbi