K─▒r─▒m Harbinden G├╝n├╝m├╝ze Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ 2. B├Âl├╝m ( ─░slam ├ľzdemir)

Tarih: 27/02/2007   /   Toplam Yorum 14   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 32663

Ara┼čt─▒rmac─▒ ─░slam ├ľzdemir'in, Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ ile ilgili yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čman─▒n 2. B├Âl├╝m├╝n├╝ sunuyoruz ..Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒nda ├Ân plana ├ž─▒kan di─čer bir isim ise t├╝m d├╝nyada hem┼čirelik mesle─činin kurucusu olarak kabul edilen ├╝nl├╝ ─░ngiliz Hem┼čiresi Florence NightingaleÔÇÖdir.1820-1910 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan ve b├╝t├╝n ├Âmr├╝n├╝ hem┼čireli─čin d├╝nyaÔÇÖda hak etti─či yere ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamak u─črunda harcayan Bayan NightingaleÔÇÖnin hayat─▒nda, hi├ž ┼č├╝phesiz bu b├Âlgenin ├žok ├Ânemli bir yeri vard─▒r.

 

Haydarpa┼ča  Mezarl─▒─č─▒nda  ├Ân plana ├ž─▒kan di─čer bir isim  ise t├╝m d├╝nyada hem┼čirelik mesle─činin kurucusu olarak kabul edilen  ├╝nl├╝ ─░ngiliz Hem┼čiresi Florence NightingaleÔÇÖdir.1820-1910 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan ve b├╝t├╝n  ├Âmr├╝n├╝ hem┼čireli─čin  d├╝nyaÔÇÖda hak etti─či yere ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamak u─črunda harcayan Bayan NightingaleÔÇÖnin hayat─▒nda, hi├ž ┼č├╝phesiz bu b├Âlgenin ├žok ├Ânemli bir yeri vard─▒r.─░deallerini ger├žekle┼čtirmek i├žin bir ├Âm├╝r boyu s├╝recek olan m├╝cadelesine fiilen  burada ba┼člayan ve muhta├ž oldu─ču ├╝ne Selimiye K─▒┼člas─▒n─▒n kan ve ─▒zd─▒rap kokan koridorlar─▒nda ula┼čan  Florence Nightingale i├žin o y─▒llarda bu b├Âlgede g├Ârev yapan bir harp muhabiri sat─▒rlar─▒na ┼čunlar─▒ not d├╝┼čmektedir.

 ÔÇťFlorence Nightingale ├žok ├žal─▒┼čkan ve disiplinli bir kad─▒n.D├Ârt bine yakla┼čan hasta ve yaral─▒lar─▒n hepsine yeti┼čmeye ├žal─▒┼č─▒yor.─░mkans─▒zl─▒klar─▒ yenmek i├žin ├žabal─▒yor.Kendisini ├žo─ču zaman ├Âlmek ├╝zere olan bir askerin ba┼č ucunda g├Âr├╝rd├╝m.Zavall─▒y─▒ teselli etmek i├žin elinden geleni yap─▒yor ve adam ├Âl├╝nceye kadar yan─▒ndan ayr─▒lm─▒yordu.─░nsan ├╝st├╝ bir enerjiyle ├žal─▒┼čmakta olan bu kad─▒ndan ba┼čka daha onun gibi y├╝zlercesi gerek bu bak─▒mevineÔÇŽBelki O zaman hasta ve yaral─▒lar biraz olsun rahata kavu┼čabilirler.ÔÇŁ [1]

Yak─▒n dostu ─░ngiltere Savunma Bakan─▒ Sir Sydney HerbertÔÇÖin daveti ├╝zerine rahibelerden se├žti─či 38 hastabak─▒c─▒yla birlikte ─░nkerman Muharebesinin yap─▒ld─▒─č─▒ 4 Kas─▒m 1854 g├╝n├╝ ─░stanbulÔÇÖa gelen ├ťnl├╝ ─░ngiliz Hem┼čiresi,o s─▒rada 33. ve 41.─░ngiliz Alaylar─▒n─▒n cepheye iltihak─▒n─▒n ard─▒ndan bo┼čalan ve hastaneye ├ževrilen Selimiye K─▒┼člas─▒nda ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člam─▒┼č ve burada ├žok zor durumda olan yaral─▒lar─▒n derdine derman olmu┼čtur.├ľl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na g├Âm├╝len  mesai arkada┼č─▒ Dr. Alexander Mc Grigor ile birlikte hummal─▒ bir ├žal─▒┼čmaya girerek yaral─▒lar─▒n daha insan─▒ bir ortamda tedavi g├Ârmeleri i├žin ├ž─▒rp─▒nan Florence NightingaleÔÇÖin bu gayretli tutumu onu  hastalar─▒n g├Âz├╝nde bir kahraman yapm─▒┼č,  sava┼čtan sonra ├╝lkelerine d├Ânenler  yak─▒n ├ževrelerine lambal─▒ han─▒mefendi ( The Lady of the lamp) olarak isimlendirdikleri ve kendilerine ┼čevkat g├Âsteren bu gen├ž kad─▒n─▒n  hikayesini anlatm─▒┼člard─▒r [2],

Selimiye K─▒┼člas─▒nda ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ s├╝re i├žerisinde devaml─▒ olarak buradaki sa─čl─▒ks─▒z  ko┼čullardan yak─▒nan ve elinden geldi─čince bu k├Ât├╝ ko┼čullar─▒  iyile┼čtirmeye gayret eden  Florence Nightingale, 25 Kas─▒m 1854 tarihinde yak─▒n dostu Savuma Bakan─▒ Sydney HerbertÔÇÖe g├Ânderdi─či bir mektupta hastanenin i├žler ac─▒s─▒ durumunu ┼č├Âyle anlatmaktad─▒r;

 

├ľzel -  25 Kas─▒m 1854

Say─▒n Mr.Herbert;

Anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre hastane idarecileri ├žama┼č─▒r ve hastalar─▒n y─▒kanmas─▒ konusunu bir ÔÇťteferruatÔÇŁ say─▒yorlar.Burada bulundu─čumuz ├╝├ž haftadan beri,her ne kadar isteklerimiz ├žok nazikane bir ┼čekilde ele al─▒nd─▒ysa da ne yatak ├Ârt├╝leri,ne hastalar─▒n ├žama┼č─▒rlar─▒,ne de kendileri y─▒kanm─▒┼č de─čillerdir.Sadece bizler,yaral─▒ birka├ž asker bayanlar─▒ ile birlikte bu i┼či kendimiz ele alm─▒┼č bulunuyoruz.D├╝n ilk kez kirli g├Âmlekler topland─▒ ve pazartesi bunlar─▒n y─▒kanaca─č─▒ bildirildi.Buraya geldi─čimizde ko─ču┼člarda ne le─čen,ne havlu,ne de sabun vard─▒.Sadece 2300 hastadan otuzunu her gece Dr. Mc GrigorÔÇÖun emirleri(yard─▒mc─▒lar─▒)y─▒kamaktayd─▒.Bunun sonucunda hasta ve yaral─▒lar aras─▒nda  y├╝ksek ate┼č,kolera,kangren,bit,tahta kurusu ve pire g├Âr├╝lmektedir.!...

Burada kabahat doktor subaylar─▒n de─čildir.Bu ila├ž hari├ž,her ├že┼čit ikmali yapan dairelerin  ayr─▒ ayr─▒  olu┼čundan ve idare ba┼čkan─▒ Mr.WrefordÔÇÖun emrinde yeteri kadar k├╝├ž├╝k r├╝tbeli subay─▒n bulunmamas─▒ndan ileri gelmektedir.Su├ž her zaman oldu─ču gibi Milli Savunma Bakan─▒n─▒n ├╝zerine at─▒lmakta ve ad─▒n─▒z k├Ât├╝ bir ┼čekilde kullan─▒lmaktad─▒r.Bunu l├╝tfen ├Ânlemeye gayret ediniz.Subaylarda bu durumu a─č─▒zlar─▒nda geveleyip durmaktad─▒rÔÇŽBuradaki g├╝├žl├╝kler ancak i┼čbirli─či ve personel sorumlulu─ču ile giderilebilir.─░la├ž ihtiya├žlar─▒n─▒n da zaman─▒nda giderilmesi gerekmektedir.Burada yap─▒lan k├Ât├╝ bir ┼čaka da,herkese arma─čan vaat edildi─či yolundad─▒r.Bu b├╝t├╝n ├╝ss├╝n komutan─▒n─▒ zor duruma sokmaktad─▒r.

Bir ba┼čka aksakl─▒kta ─░ngiltereÔÇÖde gemilere malzeme y├╝kleme konusunda verilen emirlerin a├ž─▒kl─▒─č─▒ olmamas─▒d─▒r.BalaclavaÔÇÖda felakete u─črayarak batan ÔÇťPrinceÔÇŁ adl─▒ gemide,bizlere ait t─▒bbi malzeme bulunmaktad─▒r.Fakat bunlar g├╝lle ve mermilerin alt─▒na konuldu─čundan ─░stanbulÔÇÖda bo┼čalt─▒lmalar─▒ m├╝mk├╝n olmam─▒┼čt─▒r.Sonunda hayat kurtaracak bu malzeme,BalaclavaÔÇÖya g├Ât├╝r├╝lerek orada yard─▒mc─▒s─▒ olmayan Dr.Spencer gibi kay─▒p edildi.[3]

├ľmr├╝n├╝n geri kalan k─▒sm─▒n─▒ d├╝nyan─▒n pek ├žok yerinde  kurmu┼č oldu─ču Hem┼čirelik Okullar─▒nda hayal etti─či ideal  hasta bak─▒c─▒lar─▒ yeti┼čtirmekle  ge├žiren Florence Nightingale,bu konudaki  ba┼čar─▒lar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ 1907 y─▒l─▒nda ─░ngiltere Kral─▒ II.Edward taraf─▒ndan Britanya ─░mparatorlu─ču ve ─░nsanl─▒─ča Hizmet Madalyas─▒yla taltif edilmi┼čtir.[4]Do─čum g├╝n├╝ olan 12 May─▒s tarihi yakla┼č─▒k yar─▒m as─▒rd─▒r t├╝m d├╝nyaÔÇÖda ÔÇťHem┼čireler G├╝n├╝ÔÇŁolarak kutlanan  Florence NightingaleÔÇÖin,bu b├Âlgede ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ s─▒rada  yan─▒ndaki hastabak─▒c─▒larla birlikte bir m├╝ddet kald─▒─č─▒ Selimiye K─▒┼člas─▒n─▒n kuzeybat─▒ kulesi, 1954 y─▒l─▒nda onun ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan bir m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č,kendisine  Lambal─▒ Han─▒mefendi nam─▒n─▒ kazand─▒ran gaz lambas─▒,├že┼čitli e┼čyalar─▒,madalyalar─▒ ve Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ Sultan Abd├╝lmecit taraf─▒ndan hediye edilen bilezi─či buraya  gelen ziyaret├žilere sunulmu┼čtur.

Bu b├Âlgede g├Ârev yapmas─▒n─▒n 100.y─▒ld├Ân├╝m├╝ an─▒s─▒na T├╝rkiyeÔÇÖdeki ─░ngiliz Cemaati taraf─▒ndan Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ndaki K─▒r─▒m Sava┼č─▒ An─▒t─▒ÔÇÖn─▒n  denize bakan y├╝z├╝ne konulan veÔÇťFlorence Nightingale PlaqÔÇŁ ad─▒ verilen bronz kitabede ise ┼ču ifadelere yer verilmi┼čtir.

 ÔÇťBir as─▒r ├Ânce bu mezarl─▒k yak─▒nlar─▒ndaki ├žal─▒┼čmalar─▒yla bir├žok ki┼činin ac─▒s─▒n─▒ dindiren ve hem┼čirelik mesle─činin temelini atan Florence Nightingale an─▒s─▒na 1854-1954.Bu kitabe T├╝rkiyeÔÇÖdeki ─░ngiliz Cemaati taraf─▒ndan II.ElizabethÔÇÖin ta├ž giyme y─▒l─▒nda onu tebcilen konulmu┼čtur.ÔÇŁ

 13 A─čustos 1910 tarihinde LondraÔÇÖda,90 ya┼č─▒nda hayata g├Âzlerini yuman ├ťnl├╝ ─░ngiliz Hem┼čiresinin ya┼čam ├Âyk├╝s├╝ hakk─▒nda hala eserler yaz─▒lmakta ve ad─▒ d├╝nyaÔÇÖn─▒n ├že┼čitli yerlerindeki sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒na verilerek ya┼čat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r.

 

b)─░kinci B├Âl├╝m

Krali├že VictoriaÔÇÖn─▒n yapt─▒rd─▒─č─▒ K─▒r─▒m Harbi An─▒t─▒ÔÇÖn─▒n  yan taraf─▒ndaki yolu izleyerek ve dar bir berzahtan ge├žerek  var─▒lan geni┼č alan Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n di─čer b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturur.Bir d├Ânem Kanuni Sultan S├╝leyman HanÔÇÖa(1495-1566) ait has bah├želerden biri olan  bu arazi par├žas─▒,K─▒r─▒m Sava┼č─▒ sonras─▒ Osmanl─▒ Devleti taraf─▒ndan ─░ngiltere Krall─▒─č─▒na hediye edilerek mezarl─▒─ča kat─▒lm─▒┼čt─▒.

Di─čer tarafa nazaran daha geni┼č ve bak─▒ml─▒ olan bu  hazire de,1867 y─▒l─▒nda g├Âm├╝lmeye ba┼članan ve g├╝n├╝m├╝zde say─▒lar─▒ 700ÔÇÖ├╝ bulan sivillere ait kabirlerin d─▒┼č─▒nda,Birinci ve ─░kinci D├╝nya Sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda T├╝rkiye topraklar─▒nda  ya┼čam─▒n─▒ yitiren ─░ngiliz Ordusuna mensup  askerlere ait  mezarlarda bulunmaktad─▒r. K─▒r─▒m Harbi y─▒llar─▒nda TarabyaÔÇÖda ki Sultan K├Â┼čk├╝nde ─░ngilizler taraf─▒ndan kurulan askeri hastanede  ya┼čam─▒n─▒ yitiren ve o b├Âlgeye defnedilen askerlerin kemikleri de bulunduklar─▒ yerden ta┼č─▒narak bu hazireye g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.,Ere─čli,Karaman,Kars,─░zmit ve B├╝y├╝kadaÔÇÖdan da  Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒n─▒n bu k─▒sm─▒na nakiller olmu┼čtur.[5]

b.1) 1914/1918 I.D├╝nya Sava┼č─▒ Harp ├ľl├╝leri K─▒sm─▒

Sivillere ait hazirenin tam ortas─▒nda yer alan geni┼č k─▒s─▒m,Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda ├çanakkale,Filistin ve Irak Cephelerinde Osmanl─▒ Ordusu taraf─▒ndan esir al─▒nan ve AnadoluÔÇÖnun muhtelif yerlerindeki esir kamplar─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden ─░ngiliz Ordusuna mensup askerlere ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.Kraliyet Ordusu d─▒┼č─▒nda,Avustralya ─░mparatorluk Kuvvetleri(Australian Imperial Force),Yeni Zelanda Seferi Kuvvetleri(New Zealand Expeditionary) ve Hindistan Ordusuna(Indian Army)mensup askerlerin de g├Âm├╝l├╝ bulundu─ču bu mezarl─▒k sahas─▒n─▒n dizayn─▒ 1915 ├çanakkale Sava┼člar─▒ÔÇÖnda hayat─▒n─▒ kaybeden ─░ngiliz Askerleri i├žin Gelibolu Yar─▒madas─▒n─▒n d├Ârt bir taraf─▒nda in┼ča edilen di─čer an─▒t mezarl─▒klarla ayn─▒ mimari ├Âzelliklere sahiptir.

1914-1918 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Harp ├ľl├╝leri K─▒sm─▒

1915 ├çanakkale Muharebelerine  kat─▒lan bir ├žok esir askerin de g├Âm├╝l├╝ bulundu─ču bu b├Âl├╝mde, 6 A─čustos 1915 tarihindeki Suvla ├ç─▒karmas─▒yla ba┼člayan ve bu amans─▒z kavgan─▒n son raundu olarak kabul edilen Anafartalar Muharebeleri s─▒ras─▒nda, ├╝zerine ├ž├Âken bir bulut toplulu─čunun al─▒p g├Ât├╝rd├╝─č├╝ iddia edilerek hakk─▒nda pek ├žok spek├╝lasyonlar yap─▒lan 163.TugayÔÇÖ─▒n me┼čhur 1/5 Norfolk Taburuna mensup baz─▒ askerlere ait mezar ta┼člar─▒n─▒n da bulunuyor olmas─▒ dikkat ├žekicidir.12 A─čustos 1915 tarihinde Tekke tepe ve KavaktepeÔÇÖdeki T├╝rk mevzilerine kar┼č─▒ yap─▒lan sald─▒r─▒ s─▒ras─▒nda esir al─▒nan ve ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na defnedilen bu askerler,harekat s─▒ras─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden  ve Anafartalar Ovas─▒ndaki Softa tepe (Hill 10 Cemetery) ve Azmak (Azmak Cemetery)Mezarl─▒klar─▒nda adlar─▒ yaz─▒l─▒ olan di─čer silah arkada┼člar─▒ gibi her ge├žen g├╝n  bilip bilmeden haklar─▒nda t├╝retilen efsanelerin ger├žek olmad─▒─č─▒n─▒ adeta kan─▒tlarcas─▒na  burada bulunmaktad─▒r.[6]

─░stanbulÔÇÖun i┼čgal alt─▒nda oldu─ču 1918-1919 y─▒llar─▒ aras─▒nda  Haydarpa┼ča Askeri Hastanesinde ba┼č g├Âsteren grip salg─▒n─▒ nedeniyle ya┼čam─▒n─▒ yitiren askerlerin de defnedildi─či bu k─▒sma,ayn─▒ tarihlerde G├╝m├╝┼čsuyu Askeri Hastanesinde ├Âlen ve Ferik├Ây Protestan Mezarl─▒─č─▒na  g├Âm├╝len 77 esir  ─░ngiliz ve Hindistanl─▒ askerin mezar─▒ da sonradan nakledilmi┼čtir.[7] ÔÇťAdlar─▒ sonsuza dek ya┼čayacakÔÇŁanlam─▒ndaki ─░ngilizce  ibarenin yaz─▒l─▒ oldu─ču an─▒tsal ha├ž─▒n her iki kanad─▒nda yer alan kitabeler,mezarlar─▒;Novorosisk,Sivastopol,Yalta,Batum,Bak├╝ ve ErivanÔÇÖda bulunan General Lionel C.Dunsterville komutas─▒ndaki ÔÇťDunsterforce Birli─čiÔÇŁan─▒s─▒na  konulmu┼čtur.[8]1919/1920 y─▒llar─▒ aras─▒nda RusyaÔÇÖdaki Kom├╝nizm Rejimiyle m├╝cadele ederken hayat─▒n─▒ kaybeden ve yukar─▒daki ad─▒ ge├žen yerlerde g├Âm├╝l├╝ bulunan bu askerler, Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒nda kendilerine ayr─▒lan bu b├Âl├╝mdeki her iki kitabe de  ismen de olsa yad edilmektedir.

Maslak ve Osmaniye An─▒t─▒

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Harp ├ľl├╝leri k─▒sm─▒n─▒n alt taraf─▒nda bulunan ve ├╝├ž kitabeden olu┼čan  Maslak ve Osmaniye An─▒t─▒,Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Osmanl─▒ Ordusu taraf─▒ndan esir al─▒nan ve Adana civar─▒ndaki Maslak ve OsmaniyeÔÇÖde  kurulan esir kamplar─▒nda 1918/1919 y─▒llar─▒ aras─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden Hindistan Ordusuna mensup askerler an─▒s─▒na dikilmi┼čtir. 1961 y─▒l─▒nda buradaki mezarlar─▒n kald─▒r─▒lmas─▒ ├╝zerine  kabirleri Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na aktar─▒lan askerlerden, Hindu ve Sih olanlar─▒n k├╝lleri isimlerin  yaz─▒l─▒ oldu─ču kitabenin ├ževresine da─č─▒t─▒l─▒rken,M├╝sl├╝man olanlar─▒n kemikleri  ayn─▒ yere defnedilmi┼čtir.[9] An─▒t─▒n  ├Ân├╝nde ve her iki yan─▒nda s─▒ralanan mezar ta┼člar─▒ bu askerlere aittir.

b.2)-1939-1945 II.D├╝nya Sava┼č─▒ Harp ├ľl├╝leri k─▒sm─▒

Maslak ve Osmaniye An─▒t─▒ÔÇÖn─▒n arka taraf─▒nda yer alan k─▒s─▒m ,1939-1945 y─▒llar─▒ aras─▒nda meydana gelen II.D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden ─░ngiliz Askerlerine tahsis edilmi┼čtir.39 ki┼čiye ait mezar ta┼č─▒n─▒n bulundu─ču   bu k─▒s─▒mda, ─░ngiliz kara,hava ve deniz kuvvetlerine mensup toplam 38 ki┼či ve Avustralya ─░mparatorluk Kuvvetlerine (A.I.F) ait bir pilot g├Âm├╝l├╝d├╝r. O y─▒llarda  Ege Denizinde yap─▒lan hava ak─▒nlar─▒ esnas─▒nda hayat─▒n─▒ kaybeden ve cesetleri  sava┼čta tarafs─▒z olan T├╝rkiye Cumhuriyeti k─▒y─▒lar─▒na vuran bu askerler, daha sonra t├Ârenle Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

b.3)-Sivil Mezarlar─▒

G├╝n├╝m├╝zde ─░stanbulÔÇÖda ├Âlen ─░ngilizlerin para kar┼č─▒l─▒─č─▒nda g├Âm├╝ld├╝─č├╝  bir yer olan Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na ilk sivil naa┼č─▒ 1867 y─▒l─▒nda defnedilmi┼čtir.O tarihten bug├╝ne dek  yakla┼č─▒k 700 sivilin g├Âm├╝ld├╝─č├╝ mezarl─▒kta,19.y├╝zy─▒lda ─░ngiltereÔÇÖnin ─░stanbul B├╝y├╝kel├žilerinden biri olan ve 19 Mart 1908ÔÇÖtarihinde hayat─▒n─▒ kaybeden Sir Nicholas Rodiseaus OÔÇÖCONOR gibi, ├žok ├╝nl├╝ kimselerin kabirleri de bulunmaktad─▒r. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ Harp ├ľl├╝lerine ait  askeri k─▒sm─▒n ├ževresinde yer alan bu hazire, olduk├ža   g├Ârkemli ve abidevi  kabirleriyle dikkat ├žeker.K─▒r─▒m Harbi s─▒ras─▒nda TarabyaÔÇÖda ├Âlen ve daha sonra Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒na nakledilen  ─░ngiliz Deniz Kuvvetlerine mensup 18 askerin kabirleri de mezarl─▒─č─▒n Haydarpa┼ča Tren ─░stasyonuna ula┼čan di─čer kap─▒s─▒n─▒n yak─▒n─▒ndaki  a─ča├žlar─▒n alt─▒nda bulunmaktad─▒r.

Sivillere ait hazireden bir g├Âr├╝n├╝m

1925 y─▒l─▒nda ─░ngiliz Mezarl─▒klar Komisyonunun[10] idaresi alt─▒na giren Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒n─▒n bak─▒m─▒ hemen hemen her g├╝n buradaki T├╝rk g├Ârevliler taraf─▒ndan muntazaman yap─▒lmaktad─▒r.D├╝nya Tarihine y├Ân veren ├╝├ž b├╝y├╝k sava┼č─▒n izlerini ta┼č─▒yan  bu mekan, ebediyete intikal eden misafirleriyle  as─▒rl─▒k ├žam ve selvi a─ča├žlar─▒n─▒n g├Âlgesinde zaman t├╝nelindeki yolculu─čuna kald─▒─č─▒ yerden devam etmektedir.

 

KAYNAKÇA;

1- Y├╝zy─▒llar Boyunca ├ťsk├╝dar   Mehmet Nermi HASKAN ├ťsk├╝dar Belediyesi Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul/2001

2-Tarih Boyunca AsyaÔÇÖn─▒n Kap─▒s─▒ Her Y├Ân├╝yle ├ťsk├╝dar  Mehmet SOLMAZ  Zafer Matbaas─▒ ─░stanbul/1981

3-Gallipoli Battlefield Areas Guide Phil TYLOR ÔÇôPam  CUPPER Kangaroo Press/1989

4-Haidar Pahsa Cemetery Information Sheet  Commonwealth War Graves Commission Berkshire/England/2006

5-The Gallipoli Campaign,1915  Commonwealth War Graves Commission Berkshire/England/2006

6-Yak─▒n Tarih ─░ncelemeleri ├çanakkale Sava┼č─▒  Ed.Muzaffer Albayrak  Yeditepe Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul/2006

7-K─▒r─▒m Harbinde ─░stanbul Hastaneleri (Gezi Notu)  B.┼×ehsuvaro─člu Hayat Tarih Mecmuas─▒,say─▒:10,sayfa;10-19,─░stanbul/1965

8-Osmanl─▒ Belgelerinde ├çanakkale Muharebeleri II  Ba┼čbakanl─▒k Devlet Ar┼čivleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝,Osmanl─▒ Ar┼čivi Yay─▒nlar─▒,Ba┼čbakanl─▒k Bas─▒mevi,Ankara/2005

9-Tarihe Ge├žen Kad─▒nlar Florence Nightingale  www.tarih.htm

10-Florence Nightingale  www.Vikipedi.htm


 

[1] ÔÇťUnited States Dergisinin ve The Times Gazetesinin Selimiye K─▒┼člas─▒nda bulunan yaral─▒lara dair yazd─▒klar─▒, Mehmet SOLMAZ,Tarih Boyunca AsyaÔÇÖn─▒n Kap─▒s─▒ Her Y├Ân├╝yle ├ťsk├╝dar, 2.Bask─▒,S.94/95,─░stanbul/1981

[2]Bkz;Konuyla ilgili bak─▒n─▒z;Tarihe Ge├žen Kad─▒nlar, Florence Nightingale, www.tarih.htm

  Florence Nightingale, www.Vikipedi.htm

[3] Mehmet SOLMAZ Tarih Boyunca AsyaÔÇÖn─▒n Kap─▒s─▒ Her Y├Ân├╝yle ├ťsk├╝dar,2.Bask─▒,S.92/93 , , Zafer Matbaas─▒,─░stanbul/1981

4 Bkz;Tarihe Ge├žen Kad─▒nlar,Florence Nightingale,www.Tarih.htm

[5] Bkz; Gallipoli Battlefield Areas Guide,s.60,Phil Taylor-Pam Cupper,Kangaroo Press 1989

[6].Norfolk Taburu ile ilgili bak─▒n─▒z;

ÔÇťBir Bulut HikayesiÔÇŁ Tuncay YILMAZER  ÔÇťYak─▒n Tarih ─░ncelemeleri ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇŁ Ed.Muzaffer ALBAYRAK 1.Bask─▒ Sayfa:215/227 Yeditepe Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul/2006

Osmanl─▒ Belgelerinde ├çanakkale Muharebeleri II,Ba┼čbakanl─▒k Devlet Ar┼čivleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Osmanl─▒ Ar┼čivi Yay─▒nlar─▒,Ba┼čbakanl─▒k Bas─▒mevi,Ankara 2005,Belge No;BOA HR.MA 1144/55,s.65-66

[7] Bkz;Gallipoli Battlefield Areas Guide,Phil TAYLOR-Pam CUPPER,S.60,Kangaroo Press,1989

[8] Bu ibarenin asl─▒, ÔÇťTheir Name Liveth For EvermoreÔÇŁ ┼čeklindedir.

[9] Bkz;Gallipoli Battlefield Areas,Phill TYLOR-Pam CUPPER,S.60,Kangaroo Press.1989

[10] Commonwealth War Graves Commission (CWGC)


  32663 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

14_kadir tekerek 28-02-2007, 11:23:11
Kalemine sa─čl─▒k abi. Bizlere ─▒┼č─▒k tutan bir yaz─▒ kaleme alm─▒┼čs─▒n. Yaz─▒lar─▒n─▒n devam─▒n─▒ sab─▒rs─▒zl─▒kla bekliyoruz. Sayg─▒larla...


Edit├Âr├╝n Notu:
Kadir Bey,

Bu g├╝zel ├žal─▒┼čma ─░slam ├ľzdemir taraf─▒ndan yaz─▒ld─▒. Kendisine te┼čekk├╝r ediyor, sizlerin de katk─▒lar─▒n─▒ bekliyoruz.

Sayg─▒lar─▒mla.

Tuncay Y─▒lmazer
 
15_Yarbay ┼×efik 01-03-2007, 01:01:26
Say─▒n ├ľzdemir elinize sa─čl─▒k
Bizi hakikaten ayd─▒nlatt─▒n. norfolk askerlerin bir k─▒sm─▒ da istanbulda yat─▒yor demek.

Florance han─▒mefendinin ise ├╝lkemizde hem┼čirelik alan─▒nda b├╝y├╝k eme─či ge├žti
ama Safiye h├╝seyin, M├╝nire han─▒m ve bir├žok ilk hasta bak─▒c─▒lar─▒m─▒z─▒n ad─▒n─▒ unuttuk ne yaz─▒k

Nice g├╝ny├╝z├╝ne ├ž─▒kmam─▒┼č bilgi ve ara┼čt─▒rmalar okumak dile─čiyle
 
21_ismail 10-03-2007, 02:13:52
├çanakkale'ye g├Ân├╝l vermi┼č ve bu u─čurda bir├žok s─▒k─▒nt─▒lara g├Â─č├╝s geren de─čerli abim yapm─▒┼č oldu─čun ara┼čt─▒rmalar sonucunda Haydarpa┼ča'y─▒ aya─č─▒m─▒za getirerek bizlerin ufular─▒n─▒n a├ž─▒lmas─▒nda katk─▒lar sa─člad─▒n. Te┼čekk├╝r ederim. 19 May─▒slarda g├Âr├╝┼čmek ├╝midi ile...
 
23_AHMET FARUK 18-03-2007, 14:01:04
─░SLAM AB─░
B├ťY├ťKLER─░M─░Z─░N KARANLIKLARLA BO├ÉUSAN ─░NSANLARIMIZA, TAR─░H─░M─░Z─░ B─░LE ├ľGRETME HUSUSUNDAK─░ AC─░ZL─░├É─░NE ├ľRNEK OLARAK G├ľSTER─░LEB─░LECEK VE MEHMET AK─░F ─░N 'ARTIK ├ľL├ťM UYKULARINDAN UYAN' D─░YE HAYKIRAN MISRALARINA CEVABEN 'EVET BEN UYANDIM VE S─░ZLER DE SIRA' D─░YEB─░LECEK B─░R YAZI.
B─░ZE UNUTTURULAN TAR─░H─░M─░Z─░ ├çALISMALARINIZLA TEKRAR HATIRLATACAGINIZA ─░NANIYOR VE TE┼×EKK├ťR'├ť B─░R BOR├ç B─░L─░YORUM AB─░C─░├É─░M...

 
37_sakine ├Âzdemir 30-03-2007, 17:46:56
sevgili abicim.yaz─▒n─▒ b├╝y├╝k bir i├žtenlikle okudum ve seninle gurur duydum.├žok be─čendim ve ├žok ba┼čar─▒l─▒ buldum tebrik ederim.eme─čine sayg─▒ duyuyorum yolun a├ž─▒k olsun daha nice makalelere in┼čallah.
 
40_muhterem ├Âzdemir. 31-03-2007, 20:17:38
ma┼čallah benim o─čluma ne g├╝zel yazm─▒┼čs─▒n ├Âyle tebrik ediyorum.ger├žekten beni ├žok g├╝zel ayd─▒nlatt─▒n.en ince ayr─▒nt─▒s─▒na kadar okudum haydarpa┼ča mezarl─▒klar─▒na defalarca gitmene demi┼č.tebrikler.allaha emanet ol o─člum.
 
46_bilal kele┼č 02-04-2007, 12:26:56
sevgili yegenim islam bizi tarihimizin az bilinen olaylar─▒yla ayd─▒nlatt─▒g─▒n i├žin ├žok te┼čekk├╝rler yaz─▒lar─▒n─▒n devam─▒n─▒ merakla ve ilgiyle bekliyorum seningibi gen├žlerimiz olduk├ža ┼čanl─▒ tarihimiz asla unutulmaz seninle gurur duyuyoruz.sana hayatta ba┼čar─▒lar dilerim aslan─▒m
 
527_MET─░N 20-12-2008, 15:04:48
fazla bir s├Âz├╝m yok ama......

Aral─▒k 2008 tarihinde Gata haydarpa┼ča hastanesinde bir pa┼čay─▒ ziyarete gittim ve ┼čunu ├Â─črendim

K─▒r─▒m harbinde ─░ngiliz ASKERLER─░ ├çA├ÉRILMI┼× ANCAK KAHVALTI YAPMADAN B─░RL─░├É─░N kat─▒lmayaca─č─▒ bildirilmi┼č sonunda bo─čaz manzaral─▒ araziye ┼čehitlik yapm─▒┼člar..

Ve Nasional Geografic kanal─▒nda bir ara┼čt─▒rmac─▒ bu saava┼čta ingiliz askerlerinin bu ┼čehitlikte hi├ž olmada─▒klar─▒n─▒ tespit etmi┼č ara┼čt─▒rmac─▒lar t├╝rk askerleri oldu─ču mezarl─▒kta bulunan e┼čyalar─▒n t├╝rk osmanl─▒ askerlere ait oldu─čunu bulmu┼č.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar MACAR PROFES├ľRLER oldu─čunu ├Â─črendim...ara┼čt─▒r─▒yorum
 
533_─░SLAM ├ľZDEM─░R 23-12-2008, 16:53:22
Ula┼čt─▒klar─▒n─▒z bilgileri kar┼č─▒l─▒kl─▒ m├╝tala edebilirsek e─čer memnun olurum.

Sayg─▒lar─▒mla
─░SLAM ├ľZDEM─░R
 
8120_Metin naifo─člu 13-10-2015, 07:51:03
-T├╝rkiye Cumhuriyeti'nin misafir etti─či bu askerlerin mezarl─▒─č─▒ d├╝zeli ve bak─▒ml─▒ olmas─▒. Takdir edilmeli. Bizlerinde yurt d─▒┼č─▒nda bulunan vatan evlatlar─▒n─▒n mezarl─▒klar─▒ bundan ├Ârnekle en az─▒ndan bu kadar d├╝zenli, bak─▒ml─▒, ├Âzenli olmal─▒d─▒r. DER─░M Sayg─▒lar─▒mla,
 

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

06/03/2019 - 06:49 Tarih-i Cevdet - Ahmed Cevdet Pa┼ča (Sad─▒k Emre Karaku┼č, Murat Babu├žo─člu)

12/11/2018 - 19:16 Kaptan-─▒ Derya Halil Pa┼ča ve Damat ├ľk├╝z Mehmet Pa┼ča ├çe┼čmeleri ├ťzerine Baz─▒ Tespit ve De─čerlendirmeler (─░smail Sabah)

19/10/2012 - 10:14 TrablusgarpÔÇÖ─▒ Nas─▒l Ald─▒k?-Giovanni Giolitti (Tahsin Y─▒ld─▒r─▒m)

25/05/2012 - 08:32 Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Anadolu Sahillerine Yap─▒lan ─░lk ├ç─▒karma-HMS DorisÔÇÖin ─░skenderun Maceras─▒ (Muzaffer Albayrak)

22/05/2012 - 12:10 Hat─▒r├ót (1912-1922) Cemal Pa┼ča ( Yay. Haz. A. Zeki ─░zg├Âer)

30/01/2012 - 06:09 Avrupa Tarihi (├ľnder Kaya)

06/01/2012 - 16:02 Sel├ónik ve ─░stanbulÔÇÖda Yahudi Bankerler ÔÇô Nurdan ─░pek ( Albert Kazado )

03/10/2011 - 04:50 II. Me┼črutiyetten Cumhuriyete Elli Y─▒ll─▒k Hat─▒ralar─▒m (S├╝leyman Tevfik )

27/08/2011 - 19:34 93 Harbi Facias─▒ (Manast─▒rl─▒ Mehmet R─▒fat Bey)

05/06/2011 - 07:05 Osmanl─▒dan G├╝n├╝m├╝ze Temizlik Tarihi- Tanzifat-─▒ ─░stanbul-Mehmet Mazak-Fatih G├╝ldal

31/12/2009 - 16:26 Fatih in M├╝jdelenen ┼×ehri -├ľnder Kaya

06/12/2009 - 22:44 Plevne Kahraman─▒ Gazi Osman Pa┼ča (Melike Bayrak)

23/01/2009 - 02:05 Misyonerlere ├ľzenmek ( Ramazan Balc─▒ )

25/06/2008 - 21:16 555. Y─▒l D├Ân├╝m├╝nde K├╝lt├╝r DergisiÔÇÖnden Fetih ├ľzel Say─▒s─▒ ( Fatih G├╝ldal )

08/05/2008 - 21:38 ─░lk ├çanakkale M├╝dafaam─▒z ( U─čur Demir )

28/03/2008 - 20:54 Cellad─▒n ├çe┼čmesi Kanl─▒, Mezar─▒ Ayr─▒ Olurdu ( ├ľnder Kaya )

22/02/2008 - 22:35 ─░mparatorlu─čun En Uzun Y├╝zy─▒l─▒ ÔÇô ─░lber Ortayl─▒ ( Tar─▒k Suat Demren )

03/02/2008 - 10:12 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ├ťzerindeki Rusya Ku┼čatmas─▒ -2 ( Ramazan Balc─▒ )

28/01/2008 - 11:21 Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ├ťzerindeki Rusya Ku┼čatmas─▒ -1 ( Ramazan Balc─▒ )

19/01/2008 - 00:12 Fetihname- K─▒vami, Yay.Haz. C. Vedat Uygur ( Ha┼čim ┼×ahin )

29/12/2007 - 23:47 Osmanl─▒ Tarihinde Maskeler ve Y├╝zler- Mustafa Arma─čan ( Tar─▒k Suat Demren )

29/06/2007 ─░lber Ortayl─▒ ile "Osmanl─▒'y─▒ Yeniden Ke┼čfetmek" ( T. Suat Demren )

27/02/2007 K─▒r─▒m Harbinden G├╝n├╝m├╝ze Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ 2. B├Âl├╝m ( ─░slam ├ľzdemir)

14/01/2007 K─▒r─▒m Harbinden G├╝n├╝m├╝ze Haydarpa┼ča Mezarl─▒─č─▒ - 1 ( ─░slam ├ľzdemir )