Balkan HarbiÔÇÖnin Toplumsal-Siyasal ve Ekonomik Etkileri -2 ( Sacit Kutlu )

Tarih: 11/04/2008   /   Toplam Yorum 5   / Yazar Ad─▒:      /   Okunma 44670

Makalesinin 2.b├Âl├╝m├╝nde Sacit Kutlu Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ├Âzellikle sa─čl─▒k alan─▒ndaki ve kad─▒nlar─▒n toplumsal ya┼čamdaki yeri ├╝zerine olan etkilerini inceliyor. Kutlu, ─░lk kez Balkan HarbiÔÇÖnde devletler aras─▒nda sa─čl─▒k hizmetlerinde ─▒rk ve din ayr─▒m─▒ yap─▒lmadan belirli ├Âl├ž├╝lerde bir i┼čbirli─čine gidildi─čini, evrensel normlar olu┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirtiyor. CenevreÔÇÖdeki uluslar aras─▒ K─▒z─▒lha├ž Genel Merkezi sava┼č esirlerine yard─▒mc─▒ olmak ├╝zere BelgratÔÇÖta, ba┼čkanl─▒─č─▒na ─░svi├žre b├╝y├╝kel├žisinin getirildi─či uluslar aras─▒ bir b├╝ro olu┼čturulmu┼č, b├Âylelikle ├žarp─▒┼čan devletlerin esir d├╝┼čen askerleri hakk─▒nda K─▒z─▒lha├ž ve Hil├ól-i Ahmer ├Ârg├╝tleri aras─▒nda kurulan ileti┼čim sayesinde bilgi almak m├╝mk├╝n olmu┼čtu. Makalede sava┼č s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kan kolera salg─▒n─▒ ve buna kar┼č─▒ al─▒nan ├Ânlemlerden de bahsediliyor. ├ľnemli bir nokta da, o vakte kadar hastanelerde gayri M├╝slim, Levanten veya ecnebi kad─▒nlar hem┼čirelik yaparken, M├╝sl├╝man-T├╝rk kad─▒nlar aras─▒nda bu mesle─čin de Balkan HarbiÔÇÖyle ba┼člamas─▒. Kutlu, kurulan ├že┼čitli derneklerle ( Mam├╗lat-─▒ D├óhiliye ─░stihl├ók─▒ Kad─▒nlar Cemiyeti Hayriyesi (Yerli Mam├╝llerin T├╝ketimi i├žin Yard─▒msever Kad─▒nlar Cemiyeti), Osmanl─▒ T├╝rk Kad─▒nlar─▒ Esirgeme Derne─či , T├╝rk Kad─▒nlar─▒ Bi├žki Yurdu vb. ) kad─▒nlar─▒n sosyal ya┼čamda daha ├žok yer almaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ ├žiziyor.

 

 

─░lk kez Balkan HarbiÔÇÖnde devletler aras─▒nda sa─čl─▒k hizmetlerinde ─▒rk ve din ayr─▒m─▒ yap─▒lmadan belirli ├Âl├ž├╝lerde bir i┼čbirli─čine gidildi. Evrensel normlar olu┼čmaya ba┼člad─▒. CenevreÔÇÖdeki uluslar aras─▒ K─▒z─▒lha├ž Genel Merkezi sava┼č esirlerine yard─▒mc─▒ olmak ├╝zere BelgratÔÇÖta, ba┼čkanl─▒─č─▒na ─░svi├žre b├╝y├╝kel├žisinin getirildi─či uluslar aras─▒ bir b├╝ro olu┼čturdu. ├ťye devletlerin K─▒z─▒lha├ž ve Hil├ól-i Ahmer Cemiyetleri, BelgratÔÇÖtaki ana b├╝ro ile ba─člant─▒l─▒ olarak ├žal─▒┼čan yerel birimler kurdular. Hil├ól-i AhmerÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖda a├žt─▒─č─▒ b├╝ro, 14 Aral─▒k 1912ÔÇÖde g├Âreve ba┼člad─▒.

 

├çarp─▒┼čan devletlerin K─▒z─▒lha├ž ve Hil├ól-i Ahmer ├Ârg├╝tleri aras─▒nda kurulan ileti┼čim sayesinde Osmanl─▒lara esir d├╝┼čen Balkan devletlerinin askerleri hakk─▒ndaki bilgiler BelgratÔÇÖtaki ana b├╝roya aktar─▒ld─▒. Ayn─▒ b├╝ro vas─▒tas─▒yla Bulgaristan, S─▒rbistan, Yunanistan ve Karada─čÔÇÖdaki esir Osmanl─▒ subaylar─▒n ve erlerin kimlikleri temin edildi. BalkanlarÔÇÖdan ─░stanbulÔÇÖa ve AnadoluÔÇÖya g├Â├ž edenlerin geride kalan aile fertleri hakk─▒nda da olabildi─čince bilgi almak m├╝mk├╝n oldu. Ailelerinin g├Ânderdikleri e┼čyalar, hediyeler ve paralar bu sayede yerleri tespit edilen esirlere ula┼čt─▒r─▒ld─▒.

 

Rusya'dan Hil├ól-i Ahmer'de hizmet etmek i├žin ┼čehrimize gelmi┼č olan d├Ârt Tatar k─▒z─▒" (Servet-i F├╝n├╗n, 10 K├ón├╗nus├óni 1328

 [23 Ocak 1913]Say─▒ 1129)

Bu arada baz─▒ olumsuzluklar da g├Âr├╝ld├╝. Edirne ku┼čatmas─▒ s─▒ras─▒nda Osmanl─▒ Hil├ól-i Ahmer CemiyetiÔÇÖnin Edirne HastanesiÔÇÖne g├Ândermek istedi─či t─▒bbi yard─▒m, Alman imparotori├žesinin arac─▒l─▒─č─▒na ra─čmen, Bulgar h├╝k├╝meti taraf─▒ndan engellendi. Yunanistan, Balkan Harbi ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada PireÔÇÖde bulunan Hil├ól-i Ahmer doktorlar─▒n─▒ tutuklad─▒. Ayn─▒ eylem Sel├ónikÔÇÖte de tekrarland─▒.  

 

Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan Osmanl─▒ Hil├ól-i Ahmer Cemiyeti daha etkin bir konuma y├╝kseldi. Balkan HarbiÔÇÖnde ba┼čta Hindistan ve M─▒s─▒r Hil├ól-i Ahmer Cemiyetleri olmak ├╝zere M├╝sl├╝man ├╝lkeler ├žok candan yard─▒ma ko┼čtular. Gerek olu┼čturduklar─▒ sa─čl─▒k ekipleri ve seyyar hastaneler, gerekse parasal yard─▒mlarla destek verdiler.

 

─░ngiltere, ABD, Romanya, Avusturya, Bel├žika, ─░sve├ž, ─░svi├žre ve Hollanda K─▒z─▒lha├žlar─▒ da yard─▒m g├Ânderdiler, ge├žici hastaneler a├žt─▒lar. Avusturya h├╝k├╝meti, Rusya ile ters d├╝┼čmemek i├žin g├Ânderdi─či K─▒z─▒lha├ž heyetini bir s├╝re sonra geri ├ža─č─▒rd─▒. ─░ttihad ve Terakki CemiyetiÔÇÖnin uygulamalar─▒ ├╝zerine hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ i├žinde RomanyaÔÇÖya yerle┼čen Dr. ─░brahim Temo Balkan Harbi ba┼člay─▒nca, Romanya K─▒z─▒lha├ž Te┼čkilat─▒ ad─▒na yan─▒nda g├Ân├╝ll├╝ 8 -9 doktorla geri gelip sava┼č─▒n sonuna kadar ├çatalca hatt─▒nda hizmet verdi.

 

Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ilk haftalar─▒nda bozguna u─črayan ve ├çatalca Hatt─▒ÔÇÖn─▒n gerisine ├žekilen ma─čl├╗p, a├ž ve susuz Osmanl─▒ askerleri temiz veya kirli oldu─čuna bakmadan su ihtiya├žlar─▒n─▒ do─čal kaynak sular─▒ndan ve birikintilerden kar┼č─▒l─▒yorlard─▒. Kas─▒m ay─▒n─▒n ba┼č─▒nda ├çatalcaÔÇÖdaki III. Kolordu saflar─▒nda ortaya ├ž─▒kan kolera, bir anda Osmanl─▒ OrdusuÔÇÖnun en g├╝├žl├╝ d├╝┼čman─▒ haline gelmi┼čti. Son ├╝mit olan savunma hatt─▒nda koleran─▒n h─▒zla yay─▒lmas─▒ ├╝zerine Ordu S─▒hhiye Dairesi yaral─▒ askerler gibi koleral─▒lar─▒n da ─░stanbulÔÇÖa g├Ânderilmesini istedi. ─░stanbul ┼×ehremaneti (belediye) b├╝nyesinde olu┼čturulan Mecruhin-i Askeriyeye Muavenet (yaral─▒ askerlere yard─▒m) Komisyonu, Hil├ól-i AhmerÔÇÖin parasal deste─čiyle yaral─▒ ve hasta askerlerle g├Â├žmenlerin ─░stanbulÔÇÖa naklini sa─člad─▒. Reisli─čini Dr. Cenap ┼×ehabeddin BeyÔÇÖin yapt─▒─č─▒ Sahil S─▒hhiye Te┼čkilat─▒ da hasta ve yaral─▒lar─▒n ─░stanbulÔÇÖa ta┼č─▒nmas─▒na yard─▒mc─▒ oldu. Bu ama├žla bir vapur kiraland─▒. D├╝┼čman ├žetelerden ka├žan muhacirlerin yan─▒nda trenler ─░stanbulÔÇÖa her g├╝n binlerce yaral─▒ ve koleral─▒ asker ta┼č─▒d─▒lar.

Yakalara Hil├ól-i Ahmer ├ži├žekleri takarak ba─č─▒┼č toplayan gen├ž k─▒zlar

 (LÔÇÖIllustration, 6 Haziran 1914)

─░stanbulÔÇÖa gelen g├Â├žmenlerin, yaral─▒ ve hasta askerlerin say─▒s─▒, birka├ž g├╝n i├žinde, 50 000ÔÇÖe ula┼čt─▒. Koleral─▒ askerler SarayburnuÔÇÖnda G├╝lhane bah├žesi ve ├ževresindeki bo┼č arsalarda kurulan ├žad─▒rlarda, el konulan otellerde, okullarda vb. bar─▒nd─▒r─▒ld─▒lar. Bar─▒nacak bir ├žat─▒ alt─▒ bulamayanlar Edirnekap─▒ d─▒┼č─▒nda arabalar─▒nda kald─▒lar. Y─▒─č─▒nlar halinde gelen g├Â├žmen kafileleri hayvanlar─▒ ve e┼čyalar─▒ ile sefalet i├žinde ┼čehrin her taraf─▒na yay─▒ld─▒lar. Mezarl─▒klar, cami avlular─▒, bo┼č araziler, ├žiftlikler, istasyonlar k─▒sacas─▒ akla gelebilecek her yer g├Â├žmenlerle doldu.

 

Yerli ve yabanc─▒ b├╝t├╝n ─░stanbul hastaneleri, Hil├ól-i Ahmer Cemiyeti ve ─░stanbul ┼×ehremaneti, koleral─▒lar─▒ tedavi etmek ve bar─▒nd─▒rmak i├žin b├╝y├╝k ├žaba g├Âsterdiler. S─▒hhiye Nez├óreti Demirkap─▒ÔÇÖda barakalardan olu┼čan bir hastane kurdu. Ye┼čilk├ÂyÔÇÖdeki Rum Mektebi ÔÇťBula┼č─▒c─▒ Hastal─▒klar HastanesiÔÇŁ haline getirildi. ─░stanbul hastanelerinde yer kalmay─▒nca, ┼×ehremini Op. Cemil Pa┼ča (Topuzlu), koleral─▒ askerleri baz─▒ camilerde karantina alt─▒na almak istedi. Evkaf N├óz─▒r─▒ Ziya Pa┼ča itiraz etti. Cemil Pa┼čaÔÇÖn─▒n kay─▒npederi ┼×eyh├╝lisl├óm Cemaleddin Efendi heyet-i v├╝kel├ó toplant─▒s─▒nda, ÔÇťAcil ve zorunlu durumlarda camilere hasta ve muhacir koymak ┼čer-i ┼čerife ayk─▒r─▒ de─čildir. Zira ─░sl├óm mabetleri AllahÔÇÖ─▒n birer evidirÔÇŁ s├Âzleriyle Ziya Pa┼čaÔÇÖy─▒ ikna etti. ┼×ehzade, Sultanahmet ve Ayasofya Camileri bir s├╝re i├žin koleral─▒ hastalara tahsis edildi. 

Bu geli┼čmelerle birlikte M├╝sl├╝man-T├╝rk kad─▒nlar i├žin hem┼čirelik mesle─či de Balkan HarbiÔÇÖyle ba┼člad─▒. O vakte kadar hastanelerde gayri M├╝slim, Levanten veya ecnebi kad─▒nlar hem┼čirelik yapard─▒. Kad─▒nlar sosyal ya┼čamda daha ├žok yer almaya ba┼člad─▒lar.  Mam├╗lat-─▒ D├óhiliye ─░stihl├ók─▒ Kad─▒nlar Cemiyeti Hayriyesi (Yerli Mam├╝llerin T├╝ketimi i├žin Yard─▒msever Kad─▒nlar Cemiyeti), Osmanl─▒ T├╝rk Kad─▒nlar─▒ Esirgeme Derne─či ve T├╝rk Kad─▒nlar─▒ Bi├žki Yurdu gibi sivil kurulu┼člar fakir kad─▒nlara ve k─▒zlara y├Ânelik kurslar ve at├Âlyeler a├žt─▒lar.

 

 

Milliyet├žilik ve Emperyalizm Y├╝zy─▒l─▒nda

Balkanlar ve Osmanl─▒ Devleti

 

Sacit Kutlu

─░stanbul Bilgi ├ťniversitesi Yay─▒nlar─▒

1. Bask─▒ , ─░stanbul Haziran 2007


  44670 defa G├Âr├╝nt├╝lendi.

**********************

T├╝m yaz─▒, yorum ve i├žerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yay─▒mlanm─▒┼č olmalar─▒, bu g├Âr├╝┼čleri Tuncay Y─▒lmazer'in benimsedi─či anlam─▒na gelmez. Yorum b├Âl├╝m├╝ ├Âzg├╝r bir tart─▒┼čma ortam─▒ yaratmak i├žin vard─▒r. Ancak sald─▒rgan ve d├╝zeysiz yorumlar yay─▒nlanmayacakt─▒r. E─čer bu siteye ilk kez yorum yaz─▒yorsan─▒z, yorum kurallar─▒na g├Âzatman─▒z─▒ istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGOR─░DEK─░ D─░─×ER BA┼×LIKLAR

07/06/2018 - 13:04 Balkan Sava┼člar─▒'nda Seferberlik ve Seferberli─čin Uygulanabilirli─či (─░smail Pehlivan)

02/05/2018 - 18:01 I. Balkan Sava┼č─▒ (─░smail Pehlivan)

15/04/2018 - 12:43 Balkan Sava┼člar─▒ÔÇÖnda Trakya ve 1912 Edek├Ây Katliam─▒-Atakan Sevgi (─░smail Pehlivan)

12/01/2017 - 09:30 Edirne Ku┼čatmas─▒ G├╝nl├╝─č├╝ - Ku┼čatma Alt─▒nda Ya┼čayan Birinin G├╝nl├╝k Notlar─▒ / R. P. Paul CHRISTOFF (├çev. Yunus Emre Kaleli)

15/05/2013 - 11:45 Balkan Sava┼člar─▒ G├╝nl├╝─č├╝ - Bo─čdan Filov (Haz─▒rlayan: H├╝seyin Mevsim)

23/01/2013 - 13:10 100. Y─▒l─▒nda Balkan Sava┼č─▒ ve B├ób─▒├óli Bask─▒n─▒ (Muzaffer Albayrak)

05/06/2012 - 09:17 Alahimanet Bosna (Tufan G├╝nd├╝z)

16/05/2012 - 16:59 Balkan Sava┼člar─▒nda Tekirda─čÔÇÖda Ya┼čan─▒lan Bulgar Mezalimine Dair ─░bretli Bir ├ľrnek ÔÇťKaz Vakas─▒ÔÇŁ (─░slam ├ľzdemir )

01/05/2012 - 07:03 T├╝rklerin RumeliÔÇÖye Vedas─▒-Ellis Ashmead-Bartlett

07/02/2012 - 13:23 Balkan Sava┼člar─▒n─▒n 100. Y─▒ld├Ân├╝m├╝nde ├çok ├ľnemli Bir Kitap ÔÇô Abdullah Pa┼čaÔÇÖn─▒n Balkan Harbi Hat─▒rat─▒ (Haz. T. Y─▒ld─▒r─▒m, ─░. ├ľzt├╝rk├ž├╝)

17/08/2011 - 19:59 Balkan Harbi Hat─▒ralar─▒ (├ľmer Seyfettin)

26/06/2011 - 01:57 Balkan Muharebeleri S─▒ras─▒nda Mustafa Kemal'in ├çanakkale B├Âlgesindeki Faaliyetleri (Yrd. Do├ž. Dr. Mithat Atabay)

20/03/2009 - 21:15 ─░mparatorlu─čun G├Âzya┼člar─▒ - Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒ Neden Kaybettik ? ( Tuncay Y─▒lmazer )

11/04/2008 - 22:03 Balkan HarbiÔÇÖnin Toplumsal-Siyasal ve Ekonomik Etkileri -2 ( Sacit Kutlu )

31/03/2008 - 23:38 Balkan HarbiÔÇÖnin Toplumsal-Siyasal ve Ekonomik Etkileri -1( Sacit Kutlu )

22/08/2007 ─░stanbulÔÇÖda Sava┼č G├╝nleri - Wilhelm Feldmann ( Tuncay Y─▒lmazer )

29/03/2007 BALKAN SAVA┼×LARI ( 1912-1913) Richard C. Hall ( Tuncay Y─▒lmazer )