Yeditepe Yayınevi, son dönemdeki gündeme uygun bir eser yayınlıyor. Osmanlı İmparatorluğu'nda Askeri İsyanlar ve Darbeler adlı çalışma darbelerimizin de bize Osmanlıdan miras olduğunun altını çiziyor. Erhan Afyoncu ve ekibinin hazırladığı söz konusu eser Osmanlı döneminde de birçok defa darbe ile yönetime el koyulduğunu , Osmanlı padişahlarının yaklaşık üçte birinin askeri müdahaleyle değiştirildiğini ortaya koyuyor. Gündemi de yakalayan bu özenli çalışmalarından dolayı yazarları kutluyorum.

Askeri darbelerin artık ülkemizin gündeminden çıkması gerekli. Daha önce de yazdığım gibi, Türkiye sürekli darbe ihtimallerinin konuşulduğu bir Afrika ya da Güney Amerika ülkesi değil, olmamalı… Hangi görüşte olursak olalım demokrasimizin tüm kurumlarıyla yaşaması öncelikle “sivil düşünme” yeteneğimizin gelişmesine bağlı. İktidarın silah zoruyla değil, demokratik seçimler yoluyla ancak değişebileceğinin kabulu ve tabi ki insan hakları, din ve inanç özgürlüğünün garanti edilmesi bunun ilk aşaması. Umarım bizden sonra gelecek nesillerimiz darbeleri yaşamaz, sadece tarih kitaplarında okur! (T.Y)

 

Tarih: 07/02/2010

Yorum:1

Okuma:45

Devamını Oku

 Yazısının 2.bölümünde Muzaffer Albayrak, Sarıkamış harekatının başarısız olmasının nedenlerini analiz ediyor. Albayrak’a göre en önemli neden harekat planlarının dışına çıkılması, kesin sonuç alınacak yerden uzaklaşılması. Harekâtın başında planlandığı üzere; 10. Kolordu Oltu’dan güneye dönerek Bardız bölgesine yürüseydi, Çatak’tan güneye dönerek Yeniköy-Kötek mıntıkasına gelmiş olan 9. Kolordu’yla 25 Aralık’ta Rus cephe hattının arkasına düşmüş olacaktı ve Rus ordusunu sağ gerisinden çevirmeye muvaffak olup son darbeyi vurabilecekti. Ayrıca birlik komutanlarının olumsuz etkileri, muharebe ve ikmal işlerindeki aksaklıklar, Rusların inatçı savunması, iklim şartlarının iyi değerlendirilememesi ve B planı eksikliği de yenilginin yaşanmasının diğer nedenleri olarak gösteriliyor. Son bölümde Sarıkamış’la ilgili doğru bilinen yanlışlar mercek altına alınıyor. Sarıkamış Harekatını Almanlar mı planladı? Enver Paşa Erzurum'a 3. Ordu komutanlığını üstlenmek için mi gelmişti? Sarıkamış’ta gerçekten 90000 asker mi (üstelik tek kurşun atmadan!) şehit oldu? Her satırı dikkatle okunması gereken çok önemli bir yazı…

 

Tarih: 31/01/2010

Yorum:3

Okuma:140

Devamını Oku

 Gelibolu’yu Anlamak, son dönemde Sarıkamış Harekatı üzerine yazılmış en önemli analizlerden birini yayınlıyor. Tarihi bir olaya bakış açısının zaman içerisinde nasıl değişebileceğine en güzel örneklerden biri de Sarıkamış Harekâtı kuşkusuz. İki bölüm halinde yayınlayacağımız makalesinin ilk bölümünde Muzaffer Albayrak, Birinci Dünya Savaşı'nın hemen başlarında uygulanan sansürle unutturulmaya çalışan facianın , 1920'den sonra ise siyasi çekişme ve mücadelelerde propaganda malzemesi olarak kullanıldığını belirtiyor. Etkileri bugüne kadar ulaşan bazı yanlış ve mübalağalı anlatımların Sarıkamış'ta aslında ne olduğunu sakladığını, yanlı ve öznel yaklaşımların öne çıktığını vurguluyor. Albayrak’a göre bu hatalı “Sarıkamış algısında” , harekatın harp tarihi yönü atlanarak daha çok siyasi mülahazalarla yaklaşılmasının etkisi büyük.

İlk bölümde ayrıca harekâtın neden planlandığı ve seyri tartışılacak. Yazının ikinci bölümünde ise neden başarısız olunduğunun ayrıntılı analiziyle birlikte Sarıkamış harekâtı hakkında doğru bilinen yanlışları da okuyacaksınız.

 

Tarih: 24/01/2010

Yorum:0

Okuma:132

Devamını Oku

  “…Ben siperde bir şeye şaştım oğul! Fransızlar anında gemi topları, kara topları, makineli tüfekleri ile sık saflar halinde giden askerimize ateş açtılar. Ortalık bir anda cehenneme döndü her yer kıpkızıl alev kesilmişti. Kurşun yağmur gibi yağıyordu, ateş yalımları sağda solda etrafı yakıyordu. İşte böyle bir ateş altında baktım ki asker hiç aldırmadan koşuyordu. Dikkat ettim biraz sonra bir uğultu duyulmaya başladı. Bu “Allah Allah” nidalarının çukur ve tümseklerin arkasında bir arı kovanı gibi 83 tepesinin etekleri uğulduyordu. Bu uğultuyu hiçbir zaman unutamam….” Araştırmacı Ahmet Yurttakal, Çanakkale Savaşı’nda 7.Tümen 21.Alay’da görev yapan, Büyük Anafartalar köyünden rahmetli Gazi Hüseyin Akdoğan’ı anlatıyor. Rahmetli Gazi ile ilgili bilgi ve fotoğraflar ilk kez yayınlanıyor. Ruhu şad olsun.

 

Tarih: 17/01/2010

Yorum:7

Okuma:540

Devamını Oku

 Prof. Hikmet Bayur , Osmanlı İmparatorluğu’nun savaşa girmesi konusunda “….Alman diplomat ve subayları anlayışı kıt olan bazı Osmanlı nazırlarını siyasal baskı veya inandırma yolu ile kandırmış ve bir olup bitti gibi ulusu ve bu işi beğenmeyen ricali savaşla karşı karşıya bırakmışlardır…” diye yazar. Konuyla ilgilenenler savaşa girmemize neden olan ilk ateşi Osmanlı hükümetinin bilinçli bir şekilde açtığına dair belgelerin varlığından haberdar olsa da, dönemin devlet adamlarının hatıralarında haberlerinin olmadığı şeklinde yeminli ifadelerde bulunmaları kafalarda soru işaretleri doğmasına yol açıyordu. Çanakkale Savaşı’nda Liman Paşa’nın yaveri olarak da tanıdığımız Mühlman’ın Almanya’daki basımından 70 yıl sonra Türkçe olarak yayınlanan kitabı, ilk kez yayınlanan Alman Arşiv belgeleriyle Osmanlı hükümetinin (daha doğrusu Enver Paşa, Cemal Paşa ve Talat Paşa üçlüsünün) savaşa girme konusundaki sorumluluklarını bir kez daha gözler önüne seriyor. Beni en çok etkileyen belgelerden birisi de özellikle Enver Paşa’nın Alman Genel Komutanlığına yazdığı bir belge…Söz konusu belge müttefik bir ülkeye yazılan bir yazıdan ziyade alt rütbedeki bir subayın komutanına yazdığı “başka bir emriniz var mı? anlamına gelebilecek ifadeler içeriyor. Mühlmann’ın "1914" adlı eseri Kadir Kon’un özenli çevirisiyle de dikkati çeken çok önemli bir kaynak. (T.Y.)

 

Tarih: 10/01/2010

Yorum:0

Okuma:188

Devamını Oku

 Araştırmacı-Yazar İsmail Bilgin, Buket Uzuner’in Uzun Beyaz Bulut adlı eserini değerlendiriyor. Yayınlandıktan kısa bir süre sonra çok satanlar listesine giren bu eser Çanakkale Savaşı ile ilgilenen birçok araştırmacıdan da ciddi tepkiler almıştı. Bilgin söz konusu çalışmayı “postmodern bir anlayışla günümüzde pek de gerçekleşmesi mümkün olmayan gizemli olaylarla örülmüş, geçmişte yazılmış asker mektuplarının da harmanlandığı değişik bir kitap” diye tanımlıyor. Bilgin’e göre bu eserde anlatılan köy hayatı, gelenek ve görenekler (kızın sünnetçi çırağı olması, kadın erkek herkesin kahvede toplanması vb.) ve cephede yaşananlar gerçeklikten epey uzak. Yazımından önce üç yıl hazırlık yapıldığı belirtilen “Uzun Beyaz Bulut” taki coğrafi hatalar da dikkat çekici.

 

Tarih: 03/01/2010

Yorum:0

Okuma:265

Devamını Oku

 İstanbul, kurulduğu andan itibaren hep arzulana gelen bir kent olmuştur. Makedonlar, Avarlar, Gotlar, Peçenekler, Latinler, Araplar, Osmanlılar kenti çeşitli defalar kuşatmışlarsa da, sadece iki kez muhkem surlar yabancı istilasına izin vermiştir. 1453’deki Osmanlı ordularının şehre girişi ise bambaşka bir devrin habercisidir. İstanbul’un en büyük şansı, kendisini fetheden fatihin, Osmanlı padişahları içinde en özel hükümdar olmasıdır. Şehrin taşıdığı önemi idrak eden genç sultan, gerekli düzenlemeleri yaptıktan sonra İstanbul’u yeni payitahtı olarak ilan eder. Fatih, bir anlamda şehrin ikinci kurucusudur.Önder Kaya'nın "Fatih'in Müjdelenen Şehri" adlı kitabı gerek içeriği gerek görsel tasarımıyla keyifle okunacak bir çalışma...

 

Tarih: 31/12/2009

Yorum:0

Okuma:161

Devamını Oku

 Prof. Şerif Mardin, “Bediüzzaman Said Nursi” biyografisinde, Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Nursi’nin görüşlerinde temel nitelikli bazı değişimler olduğunu, vicdan muhasebesi yaşadığını, siyasi yapılanmalarla iş yapmak yerine toplumun dini inancına hitap ettiğini belirtir. 20 yy.’ın İslam alimlerinin en başında gelenlerinden Bediüzzaman Said Nursi’nin Birinci Dünya Savaşı yıllarını Tarihçi Ramazan Balcı kaleme aldı. Balcı, Bediüzzaman’ın siyasi mülahazalarla İmparatorluğun harbe girişini eleştirenlerle hiçbir zaman katılmadığının altını çiziyor. Savaşın başlangıcında III.Ordu vaizi olarak görev yapan Nursi, talebeleriyle birlikte Doğu Cephesinde Rus ve Ermeni kuvvetleriyle bir çok sıcak çatışmaya da katılacaktır. Ruslara esir düşen Nursi hayli sıkıntılı geçen esaret yıllarının ardından mütareke dönemini yaşayan İstanbul’a dönmeyi başarır. Balcı’ya göre Bediüzzaman’ın ayrılıkçı bir düşüncesi olması durumunda bu düşünceyi açıklamanın en uygun zamanı mütareke dönemiydi. Zira Osmanlı devleti parçalanmış, azınlıkların her biri kendi devletlerini kurmanın sevdasına kapılmışlardı. Oysa Bediüzzaman şartların hazır olduğu böyle bir dönemde ittifaka vurgu yapmış ve Kürt kavminin kaderini, Türk milletinin kaderi ile ortak görmüştür. Milli Mücadele’ye de açık destek veren Bediüzzaman’ın o dönemde İkdam gazetesinde çıkan yazısı bu tarihten sonra ortaya koyacağı misyonu tarif eden en orijinal örneklerden birisidir.

 

Tarih: 27/12/2009

Yorum:3

Okuma:838

Devamını Oku

 1915 Ağustos ayında Anafartalara yapılan çıkarma ve peşinden vuku bulan muharebeler akamete uğrayıp Eylül ayında siper savaşı başlayınca Müttefikler açısından Gelibolu’da sonun başlangıcına gelinmişti. Uğranılan başarısızlığa, Avrupa’da yeni bir cephe açma teşebbüsü (Selanik Cephesi), siyasi arenada değişen dengeler (Bulgaristan’ın Merkezi Devletler safına geçmesi), kışın yaklaşması gibi etkenler de eklenince Çanakkale’nin tahliyesi tartışmaya açılmıştı. Müttefikler için zor ve tartışmalı bir karar olsa da Britanya Krallığı Savaş Bakanı Kitchener’in Kasım 1915’te Çanakkale cephesine gelerek gerçekleri görmesiyle geri çekilme süreci başlamış oldu. Muzaffer Albayrak iki Türk subayının anılarından ve bir İngiliz Gazeteci G. Ward Price’in Londra’ya geçtiği habere dayanarak Müttefiklerin 19-20 Aralık 1915 Anafarta ve Arıburnu tahliyesini değerlendiriyor. Ward Price’in izlenimlerinin uzun bir aradan sonra ilk kez yayınlandığını belirtelim. Albayrak, Türk komuta kademesindekilerinin -Almanlar hariç- düşmanın çekilip gitmesini dört gözle beklemekte olduğunu ve kaçan düşmanı takip edeceğim diye şehit ve yaralı sayısına yenilerini eklemeye gönüllü olmadığının altını çiziyor. Albayrak’a göre düşmanın çekilip gitmesi biraz da görmezlikten gelindi denilebilir.

 

Tarih: 20/12/2009

Yorum:3

Okuma:507

Devamını Oku

 Çanakkale Savaşları Tarihi Araştırmacısı M.Şahin Aldoğan , Mehmet Fertan Bey’in izniyle dedesi Albay Hasan Remzi Bey’in 1. Dünya Savaşı ve İstiklâl Harbi hatıralarından Zığındere Muharebeleri bölümünü inceledi. Aldoğan, henüz daha yayınlanmamış hatıraların özellikle bu bölümünün çarpışmaların tüm şiddetini yansıttığını belirtiyor.O dönemde Teğmen rütbesiyle 1.Tümen 70. Alay 2.Tabur’da görevli olan Hasan Remzi Bey’in anıları eğer yayınlanırsa Çanakkale Savaşı’na dair bilgilerimize çok önemli katkılar yapacağı kesinlikle söylenebilir.

 

Tarih: 13/12/2009

Yorum:5

Okuma:707

Devamını Oku

 “Şanı Büyük Osman Paşa Plevne’den çıkmam diyor…” Adına marşlar yazılan Plevne Kahramanı Gazi Osman Paşa, Türk tarihinde her zaman hatırlanılması gereken büyük komutanlarımızdan biridir. 1877–1878 Osmanlı Rus Harbi’nde büyük fedakârlıklarla günlerce yapılan savunma azmi ve cesareti ile tüm dünyaya nam saldı. Bu savaş kaybedildi fakat yapmış olduğu savunma konuşuldu. Tarihçi Melike Bayrak Resimli gazete de yayınlanan Gazi Osman Paşa bölümünü Osmanlıcadan çevirerek araştırmacılara ve tarih severlere aktarıyor.

 

Tarih: 06/12/2009

Yorum:1

Okuma:836

Devamını Oku

 Ülkemizde biyografik çalışmaların yeterli olmadığı bir gerçek.İnternette tarihi şahsiyete adanmış çalışmalara ise daha nadir rastlanıyor. Değerli dostum, Çanakkale Savaşları araştırmacısı Ahmet Yurttakal ise bu konuda örnek gösterilebilecek sitesindeki çalışmaları ile dikkati çekiyor. Yurttakal, www.cevatpasa.com sitesinde Çanakkale Savaşı başta olmak üzere Osmanlı İmparatorluğu son döneminden milli mücadele yıllarına uzanan süreçte bir çok savaşta rol almış, zor günleri yaşamış bir şahsiyetle, Orgeneral Cevat Çobanlı ile ilgili titizlikle yaptığı çalışmaları bizlerle paylaşıyor. Cevat Paşa'nın halen hayatta olan akrabaları ile yapılan röportajlar, askeri ve sivil yaşamına dair bilinmeyen ayrıntılar sitenin önemli bölümlerinden...www.cevatpasa.com , Cevat Paşa'nın daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış fotoğrafları ve video görüntüsü sunumuyla da farklı bir yere sahip. Konuyla ilgilenenlerin mutlaka göz atması gerekli...

 

Tarih: 11/09/2009

Yorum:2

Okuma:1158

Devamını Oku

 Enver Gülşen, “Savaş ve Sinema” yazılarının ikincisinde David Lean'in yönettiği, Peter O'Toole, Alec Guinnes ve Anthony Quinn'in başrolünü oynadığı 1962 yapımı Lawrence of Arabia ( Arabistanlı Lawrence) adlı filmi değerlendiriyor. Bildiğimiz gibi Arabistanlı Lawrence, 1.Dünya Savaşı sırasında Arabistan yarımadasında, İngiliz subayı bir casusun Arapları Osmanlılara karşı kışkırtmasını konu edinmekte. Gülşen tipik propaganda filmlerinde olduğu gibi bu filmde de öncelikle bir kahraman üretildiğini, bu kahramanın kendi kişiliğinde yönetmenin (ve elbette yönetmene o kadar büyük bütçeli film yaptırmış olanların) fikirlerinin yapılandırıldığı merkez olduğunu, bu kahramanın kendisine de propagandanın gerektirdiği her türlü kodun yüklendiğini yazıyor. “.... Milliyetçilikleri azdırarak böl-parçala-yönet tavrını günümüzde dahi başat unsur olarak kullanan, uzun yüzyıllar birlikte yaşamış insanların ortak yönlerini unutturup, birbirlerine karşıt yönlerini cilalayan ve keskinleştiren propagandanın olmazsa olmazı olan Hollywood sinemasının bu yapıtı bu açıdan sonraki filmlerin de tam bir şablonu olmaktadır. Bir başyapıt mıdır? Benim için büyük bütçeli bir propaganda filmidir. Ne sinematografi olarak, ne hikâye olarak pek bir anlamı olmayan, ama çok başarılı bir propaganda filmi… Film sanatının ahlaksızlığa, tek yanlılığa ve sömürgeciliğe nasıl araç kılındığı görülmek isteniyorsa mutlaka izlenmeli.”

 

Tarih: 03/09/2009

Yorum:0

Okuma:540

Devamını Oku

 Hanefi Bostan bu makalesinde Balkan Savaşı döneminin ortaları ile Birinci Dünya Savaşı’nın ilk yılları arasında görev yapan Said Halim Paşa hükümetinin faaliyetlerini mercek altına alıyor. Bu zor, karmaşık dönemde görev yapan Said Halim Paşa’nın saderetinin büyük bölümü Birinci Dünya Savaşı sırasında geçmiştir . Bostan, Said Halim Paşa Hükümeti’nin Türkiye’yi sebepsiz ve vakitsiz savaşa soktuğu ileri sürülürse de Paşa’nın bu isnatları kabul etmediğini belirtiyor. Said Halim Paşa “Türkiye’nin Harb-i Umumi’ye İştirakindeki Sebepler” başlığı ile Sebilürreşad dergisinde ölümünden sonra bir bölümünün yayınlandığı hatıralarında Osmanlı Devleti’nin vakitsiz harbe girdiğini kabul etmekle beraber, bunun “harb-i umumide takib etmiş olduğu istikametin yanlışlığını” değil bu konuda “takip ettiği siyasetin… layıkıyla tatbik edilemediğini gösterir” demekte, “Türkiye’nin” Birinci Dünya Savaşı’nda tarafsız kalmasının mümkün olmadığını çünkü devletin istiklal ve istikbalini temin edemeyeceği hakikatini anladığını ve tehlikenin büyüklüğünü hissettiği için harbe girdiğini ifade etmektedir.

 

Tarih: 29/08/2009

Yorum:0

Okuma:512

Devamını Oku

 Çanakkale’ye Gidenler adlı roman , Çanakkale Savaşı’na ilginin giderek arttığı 2003 yılı Nisan ayında yayımlanmış, bir hayli ilgi de görmüştü. Yazar İsmail Bilgin aradan altı yıl geçtikten sonra kendi kitabını eleştirel gözle değerlendirirken, tarih ve edebiyat konusundaki düşüncelerini bizlere aktarıyor. Bilgin , 90-100 yıl öncesinde yaşananların şimdi sahip olduğumuz dini, milli, siyasi, ekonomik, vb görüşlerle bakarak yorumlandığına dikkati çekiyor. Bilgin’e göre tarihsel olayları o günün şartlarına göre inceleyerek tarafsız olmak gerekli. Olaylar okuyucunun önüne adeta bir fotoğraf yalınlığı ile sunulmalı.

 

Tarih: 20/08/2009

Yorum:0

Okuma:495

Devamını Oku

 “…Arap milliyetçiliği’nin başlangıcı ve gelişimi hakkında yapılan son çalışmalar, bu hareketin toplumsal desteğinin tespiti hususunda önemli bilgiler içermektedir. Dawn’ın tesbitine göre 1914 Ekim’ine kadar Doğu Arap vilayetlerinde, Arap Milliyetçiliği’nin açık savunucusu ve Arap milliyetçisi cemaatlerin üyesi olanların adedi sadece 126 dır. Bu o dönemde Suriye’de her 100.000 kişiye 3.5 Arap milliyetçisi, Filistin’de 3.1, Lübnan’da ise 2.4 Arap milliyetçisi düştüğünü göstermektedir. Daha sonraki bir çalışmada Tauber bu sayıyı 180 olarak belirlemektedir. Bu rakamlar Osmanlı Devleti’nde Arapçı düşüncelerin yaygınlaştığını düşünmemiz için oldukça yetersiz bir orandır. Dahası bunların bağımsızlık talep edip etmedikleri belli değildir….. Birinci Dünya Savaşı sırasında Arap vilayetlerinde ve özellikle Suriye'de meydana gelen olayların temelinde İttihat ve Terakki yönetimi ile Adem-i Merkeziyet talebiyle vilayetlerde reform taleb eden Araplar arasında çıkan çatışmanın büyük tesiri vardır. Arapların büyük çoğunluğu savaşın sonuna kadar devlete sadık kalmışlar, hatta savaş bittikten sonra da Türk yönetimi ile manda idaresine karşı mücadele etmek için işbirliği içinde olmuşlardır. Şerif Hüseyin isyanı da Arapçı ve Araplar temsil eden bir isyan olmaktan çok uzaktır.….”

Talha Çiçek son derece önemli makalesinde 1. Dünya Savaşı sırasındaki Türk-Arap ilişkilerini değerlendiriyor. Talha Çiçek Sabancı Üniversitesi Tarih Bölümü Doktora Öğrencisi.

 

Tarih: 16/08/2009

Yorum:1

Okuma:724

Devamını Oku

 Çanakkale Savaşı ile ilgilenmeye başlayan herkesin ilk öğrendiği bilgilerden birisi “Hasan Ethem”’in annesine yazdığı mektuptur. İşte Çanakkale Savaşı’nda şehit olan ihtiyat zabit namzedi muallim Hasan Etem Efendi’nin yeğeni, günümüze kalan yadigârı Etem Ruhi Üngör 10 Ağustos 2009 tarihinde hakkın rahmetine kavuştu. Gerçek bir İstanbul beyefendisi olan Üngör’ün merhum babası da ( Ahmet Halit Bey) Çanakkale gazisiydi. Rahmetli Üngör müzikoloji alanındaki araştırmalarıyla da tanınıyordu. Merhum Etem Ruhi Üngör Bey’e Allah’tan rahmet, kederli ailesine başsağlığı diliyorum.

 

Tarih: 10/08/2009

Yorum:6

Okuma:1425

Devamını Oku

 Ahmet Yurttakal, Conkbayırı'nda yapılan Anafartalar Zaferi'nin 94. Yıldönümü törenleriyle ilgili izlenimlerini yazdı. Yurttakal, yarımadadaki mevlüt töreninin de ilk kez 1932 yılında Atatürk'ün isteğiyle yapıldığını belirtiyor.

 

Tarih: 10/08/2009

Yorum:0

Okuma:654

Devamını Oku